Cảm thấy uể oải sau khi tỉnh giấc? Đây có thể là thứ đang âm thầm khiến bạn mệt mỏi mỗi sáng

[therealrtz]

Bạn luôn phải vật lộn mỗi sáng để rời khỏi giường? Nguyên nhân có thể không nằm ở việc “lười”, mà đến từ… tiếng chuông báo thức. Một nghiên cứu mới cho thấy, lựa chọn sai âm thanh có thể khiến bạn càng khó tỉnh táo, trong khi những giai điệu phù hợp lại giúp cơ thể thức dậy nhẹ nhàng hơn.

Theo tờ New York Post, các nhà nghiên cứu thuộc tổ chức âm thanh - thị giác Startle đã phân tích 140 kiểu chuông báo thức trên điện thoại thông minh. Kết quả cho thấy, hơn một nửa số nhạc chuông mặc định trên iPhone có thể gây “nhiễu” hệ thần kinh, khiến người dùng khó tỉnh táo hơn vào buổi sáng.

Tiếng chuông chói tai có thể khiến bạn mệt hơn

Chuyên gia tâm lý học và giấc ngủ Ritz Birah (thuộc Panda London) cho biết, trạng thái uể oải sau khi thức dậy có tên gọi là “quán tính giấc ngủ” (sleep inertia). Tình trạng này có thể kéo dài từ vài phút đến hơn một giờ, tùy thuộc vào chất lượng giấc ngủ, giai đoạn ngủ khi bị đánh thức và cách báo thức.

Về mặt sinh lý, những âm thanh báo thức đột ngột, chói tai và có tần số cao sẽ kích hoạt hệ thần kinh giao cảm, một cơ chế phản ứng với căng thẳng. Điều này làm tăng nhịp tim, huyết áp và hormone cortisol. Dù phản ứng chỉ diễn ra trong thời gian ngắn, việc bắt đầu ngày mới trong trạng thái “giật mình” như vậy dễ khiến con người cáu gắt, chậm chạp, thậm chí ảnh hưởng đến tâm trạng.

Nếu tình trạng này kéo dài, mức độ “quán tính giấc ngủ” có thể nghiêm trọng hơn, khiến não bộ ngày càng khó chuyển sang trạng thái tỉnh táo hoàn toàn.

Thế nào là một nhạc chuông báo thức lý tưởng?

Các chuyên gia nhấn mạnh, âm báo thức cần dẫn dắt cơ thể thức dậy một cách tự nhiên. Dựa trên nhiều nghiên cứu khoa học, nhóm Startle đưa ra các tiêu chí cho một nhạc chuông lý tưởng:

Giai điệu dễ nhớ, dễ ngân nga

Tần số chính khoảng 500Hz (tương đương nốt C5)

Nhịp độ trung bình, khoảng 100–120 nhịp/phút

Âm lượng tăng dần theo thời gian

Từ các tiêu chí này, nhóm nghiên cứu đã gợi ý những nhạc chuông “tối ưu” nên sử dụng làm chuông báo thức trên các dòng điện thoại phổ biến:

Với iPhone:

Nhạc chuông Sencha được đánh giá là lựa chọn tốt nhất. Giai điệu ở cung Đô trưởng (C major), nhịp khoảng 110 bpm, âm sắc nhẹ nhàng giúp đánh thức cơ thể một cách từ tốn. Ngoài ra, các tùy chọn như By the Seaside, Steps hay Uplift cũng được khuyến nghị nhờ tiết tấu ổn định và âm thanh dễ chịu.

Với Samsung:

Hai nhạc chuông Synth Bell và Roller Disco được xem là hiệu quả nhất. Chúng có cấu trúc tương tự: nhịp 110–120 bpm, tần số thấp, giai điệu không gây căng thẳng.

Có thể thay chuông báo thức bằng ánh sáng

Nếu không muốn dùng chuông điện thoại, các chuyên gia gợi ý sử dụng “đèn báo thức mô phỏng bình minh” (sunrise alarm clock). Thiết bị này đánh thức người dùng bằng cách tăng dần ánh sáng, giống như mặt trời mọc.

Theo chuyên gia Ritz Birah, ánh sáng tăng dần sẽ ức chế hormone melatonin (gây buồn ngủ) và gửi tín hiệu đến não rằng đã đến lúc thức dậy, giúp cơ thể chuyển trạng thái một cách tự nhiên hơn.

Dù âm thanh báo thức đóng vai trò quan trọng, đây không phải là yếu tố duy nhất quyết định việc bạn có dễ thức dậy hay không. Các yếu tố như di truyền, sức khỏe tinh thần và chất lượng giấc ngủ cũng ảnh hưởng lớn.

Chuyên gia khuyến nghị nên xây dựng thói quen buổi sáng ổn định: mở rèm đón ánh sáng, uống nước, hít thở sâu… kết hợp với nhạc chuông nhẹ nhàng và lịch sinh hoạt đều đặn, bạn sẽ dễ dàng bắt đầu ngày mới trong trạng thái tỉnh táo và tích cực hơn.