NHÂN VIÊN CIA THIỆT MẠNG TRONG VỤ RƠI PHI CƠ TẠI MEXICO, TRANH CÃI BÙNG NỔ VỀ VAI TRÒ HOA KỲ TRONG CHIẾN DỊCH CHỐNG MA TÚY

[nguoiduatinabc]

Một vụ rơi phi cơ tại bang Chihuahua, miền bắc Mexico, đã khiến 2 nhân viên Hoa Kỳ liên hệ đến Cơ quan Tình báo Trung ương thiệt mạng, cùng với 2 viên chức Mexico, làm dấy lên tranh cãi về mức độ tham gia của Hoa Kỳ trong các hoạt động chống băng đảng ma túy tại quốc gia này.

Một viên chức Hoa Kỳ xác nhận với truyền thông rằng 2 nạn nhân là nhân viên CIA, dù cơ quan này từ chối bình luận chính thức. Theo giới chức địa phương, vụ tai nạn xảy ra khi nhóm này đang trên đường trở về sau một chiến dịch nhắm vào một cơ sở sản xuất ma túy bí mật.

Tổng thống Mexico Claudia Sheinbaum tuyên bố chính quyền của bà không được thông báo về sự hiện diện của nhân sự Hoa Kỳ trong chiến dịch, và đã ra lệnh điều tra nhằm xác định liệu chủ quyền hoặc luật an ninh quốc gia của Mexico có bị vi phạm hay không.

Bà Sheinbaum khẳng định Mexico không cho phép các chiến dịch phối hợp trực tiếp với chính phủ ngoại quốc, và việc hợp tác chỉ giới hạn trong phạm vi chia sẻ tình báo theo khuôn khổ được xác định rõ ràng, phù hợp với nguyên tắc chủ quyền quốc gia.
Tuy nhiên, giới chức tại bang Chihuahua lại đưa ra một tường trình khác, cho rằng các nhân viên Hoa Kỳ đang thực hiện nhiệm vụ huấn luyện trong khuôn khổ hợp tác thường xuyên giữa hai bên.

Công tố viên bang César Jáuregui Moreno cho biết 2 nhân viên thuộc Đại sứ quán Hoa Kỳ đã thiệt mạng trong khi thực hiện nhiệm vụ hướng dẫn và hỗ trợ chuyên môn, là một phần của chương trình trao đổi liên tục giữa Hoa Kỳ và Mexico.

Ông cũng nhấn mạnh rằng phía Hoa Kỳ từ lâu đã cung cấp sự hỗ trợ cố vấn và huấn luyện cho lực lượng địa phương trong cuộc chiến chống các băng đảng ma túy.

Các chuyên gia nhận định rằng vai trò “huấn luyện” trong thực tế thường vượt ra ngoài phạm vi lớp học. Bà Christine Balling, chuyên gia chống nổi dậy với kinh nghiệm tại Mỹ Latinh, cho biết các nhân viên Hoa Kỳ có thể tham gia trực tiếp tại hiện trường trong các hoạt động chiến thuật, bao gồm hỗ trợ về chiến lược và công nghệ như phi cơ không người lái.

Theo bà, điều này khiến họ có mặt tại khu vực nguy hiểm và dễ bị tổn thương, dù không trực tiếp tham gia tác chiến.

Theo luật pháp Mexico, việc hợp tác an ninh với nước ngoài thường phải chịu sự giám sát của cấp liên bang. Tuy nhiên, trên thực tế, các mối quan hệ này đôi khi được triển khai ở cấp địa phương mà không có sự tham gia trực tiếp của lãnh đạo trung ương trong từng chiến dịch cụ thể.



Sự việc xảy ra trong bối cảnh căng thẳng gia tăng liên quan đến vai trò của Hoa Kỳ trong cuộc chiến chống các băng đảng ma túy tại Mexico. Tổng thống Trump đã gia tăng áp lực buộc Mexico phải mạnh tay hơn đối với các tổ chức buôn bán ma túy, trong khi nhiều chiến dịch gần đây phụ thuộc đáng kể vào hỗ trợ từ Hoa Kỳ, đặc biệt trong lĩnh vực giám sát và chia sẻ tình báo.

Tuy nhiên, Tổng thống Sheinbaum đã vạch ra ranh giới rõ ràng, phản đối bất kỳ hoạt động đơn phương nào của Hoa Kỳ trên lãnh thổ Mexico.

Giới phân tích cho rằng bà Sheinbaum có thể không nắm rõ chi tiết của chiến dịch, nhưng đang đối diện với áp lực chính trị nội bộ buộc phải khẳng định quyền kiểm soát và chủ quyền quốc gia.

Nguyên nhân chính xác của vụ rơi phi cơ hiện vẫn chưa được xác định, và giới chức chưa xác nhận liệu có dấu hiệu phá hoại hay không. Các viên chức cho biết những nhân viên Hoa Kỳ không trực tiếp tham gia cuộc đột kích, mà đang thực hiện nhiệm vụ huấn luyện trước khi gặp gỡ các điều tra viên Mexico sau chiến dịch.

Một số chuyên gia nhận định rằng các chi tiết liên quan đến vụ việc có thể sẽ không bao giờ được công bố đầy đủ, và khả năng có liên hệ đến các băng đảng ma túy, nếu có, cũng khó được xác nhận công khai.