Siêu pháo hồi sinh của Mỹ có thể thay thế tên lửa?

[pizza]

Các tướng lĩnh và chính trị gia từ lâu đã bị những khẩu pháo lớn mê hoặc vì ngoài vẻ đẹp thẩm mỹ, chúng còn có các tính năng lợi hại như phá vỡ công sự hoặc tàu chiến bọc thép ở khoảng cách rất xa.
Mặc dù những vũ khí khổng lồ nhất trong số này đã không còn được sử dụng và bị tên lửa thay thế nhưng Lục quân và Hải quân Mỹ vẫn tiếp tục tìm cách đưa chúng hoạt động trở lại dù nhiều lần thất bại.


Pháo Mỹ. Ảnh: US Navy
Theo trang Popular Mechanics, trong Thế chiến II, các thủy thủ và binh lính đã chứng kiến những cuộc đấu giữa các khẩu pháo siêu nặng, khổng lồ hiện không còn xuất hiện. Trong trận chiến eo biển Surigao vào năm 1944, khi các thiết giáp hạm Mỹ xoay tháp pháo 3 nòng được điều khiển bằng radar, những cột khói thuốc súng khổng lồ phun ra từ nòng pháo như rồng phun lửa khi các khẩu pháo nã đạn nặng 1,4 tấn vào các tàu chiến bọc thép của Nhật Bản từ khoảng cách xa tới 18km.

Trước đó cùng năm, ở phía bên kia địa cầu, lính Mỹ mắc kẹt trong bùn lầy tại bãi biển Anzio của Italia đã phải vội vã tìm nơi trú ẩn khi một âm thanh như tiếng tàu hỏa lao vun vút vang lên, báo hiệu một loạt đạn kinh hoàng từ hai khẩu pháo đường sắt khổng lồ của Đức mang tên Anzio Annie sắp ập tới. Những khẩu pháo này bắn các viên đạn khổng lồ bay xa tới 65km để đánh chìm tàu thuyền trong cảng, phá hủy máy bay chiến đấu vừa hạ cánh và kích nổ các kho đạn dược. Quân đội Mỹ đã đáp trả bằng những khẩu pháo Black Dragon M1 240mm khổng lồ của riêng mình, cố gắng làm sập các hầm đường sắt đang che chắn cho pháo Anzio Annie.

Dù Thế chiến II là đỉnh cao của những vũ khí hạng nặng như vậy nhưng chúng dần mất đi tính hiệu quả khi các tên lửa mới và pháo phản lực cải tiến có thể tấn công những mục tiêu khó nhằn, ở xa với độ chính xác và tính cơ động cao hơn. Tới những năm 1990, Lục quân Mỹ cuối cùng đã cho các khẩu pháo tự hành siêu nặng M110 và thiết giáp hạm USS Pennsylvania với các khẩu pháo nòng xoắn Mark 7 16 inch/50 cỡ nòng đã ngừng tham gia hoạt động chiến đấu.

Tuy nhiên, không lâu sau đó, các lực lượng vũ trang Mỹ đã cố gắng đưa những khẩu pháo lớn hơn trở lại hoạt động với hy vọng công nghệ tác chiến chính xác mới có thể khôi phục lại vai trò của siêu pháo như lựa chọn thay thế rẻ hơn cho tên lửa đắt tiền.

Gần đây nhất, một chương trình mới, gây tranh cãi của chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump về việc chế tạo các thiết giáp hạm mới dường như đã hồi sinh chương trình pháo điện tử của hải quân, vốn bị hủy bỏ vài năm trước.

Trong khi đó, chương trình SPH-M của Lục quân Mỹ dự kiến ​​sẽ sớm công bố một ứng cử viên khác cho loại pháo tự hành mới với nòng súng dài hơn và tầm bắn xa hơn nhiều so với pháo M109 Paladin hiện tại, sau thất bại của hai nỗ lực trước đó.

Tuy nhiên, các dự án này phải vượt qua những thách thức kỹ thuật từng khiến nhiều nỗ lực trước đây thất bại. Súng lớn truyền ứng suất rất lớn lên nòng súng, nên thường đòi hỏi loại đạn đặc biệt đắt tiền và làm tăng kích thước cũng như chi phí cho các bệ phóng, dẫn đến nguy cơ làm mất đi hiệu quả về lý thuyết của chúng. Lịch sử đã tự nói lên điều đó.

Trong những năm 1990 và 2000, Lầu Năm Góc lo ngại về khó khăn trong việc vận chuyển các khẩu pháo hạng nặng trên toàn cầu hơn là về tầm bắn của chúng. Điều đó dẫn đến việc dự án pháo tự hành bánh xích thế hệ tiếp theo, nặng 40 tấn của Lục quân Mỹ, có tên gọi XM2001 Crusader bị hủy bỏ vào năm 2002.

Tuy nhiên, tới những năm 2010, Lục quân Mỹ lo ngại pháo kéo tự hành M114 và pháo tự hành M109 của nước này tụt hậu về tầm bắn so với pháo 2S19 có nòng dài hơn của Nga và pháo PZL-05 của Trung Quốc. Mối lo ngại này cuối cùng đã thúc đẩy quân đội Mỹ tìm kiếm một loại pháo tự hành nòng dài hơn mang tên Pháo có tầm bắn xa M1299 (ERCA).

Hai phương pháp truyền thống để tăng tầm bắn của pháo bao gồm kéo dài nòng súng và tăng đường kính. Nòng súng dài hơn cho phép tích tụ áp suất lớn hơn, đẩy đạn ra với tốc độ cao hơn, trong khi đường kính lớn hơn chứa được lượng thuốc phóng lớn hơn. Tuy nhiên, bản thân nòng súng của những khẩu pháo lớn hơn phải được tăng độ bền và trọng lượng để chịu được áp suất tăng lên. Tương tự, giá đỡ của chúng phải đủ lớn để hấp thụ lực giật lớn hơn và điều đó làm tăng trọng lượng, chi phí và độ phức tạp.

Để tránh những vấn đề về việc tăng kích thước, quân đội Mỹ thời hậu Thế chiến II chủ yếu tìm cách tăng tầm bắn bằng cách sử dụng pháo tự hành cỡ nòng tiêu chuẩn, có đường kính từ 105 - 155mm, tận dụng những tiến bộ trong nhiên liệu đẩy, luyện kim nòng súng và các loại đạn dược đặc biệt, bao gồm cả đạn xả khí để giảm lực cản và cải thiện độ ổn định, thậm chí cả đạn hỗ trợ bằng tên lửa hoặc động cơ phản lực.

Dù M1299 có thể thực hiện những phát bắn tầm xa ấn tượng vào mục tiêu sở hữu kích thước bằng một chiếc xe tải, nhưng hệ thống lại có một nhược điểm cơ bản lớn là mỗi phát bắn gây ra áp lực lớn lên nòng pháo, khiến nó phải được thay thế thường xuyên so với pháo M109 tiêu chuẩn. Trong điều kiện giao tranh ác liệt, việc thay nòng thường xuyên sẽ không thực tế và làm suy yếu mục đích của việc sở hữu khẩu pháo có thể tạo ra các cuộc tấn công tầm xa bền vững. Do đó, mặc dù đã mua một tiểu đoàn M1299, lục quân đã hủy bỏ hệ thống này vào năm 2023.

VietBF@ sưu tập