Lời tự thú gây sốc của CEO Satya Nadella

[therealrtz]

Những tình tiết mới nhất từ phiên tòa giữa Elon Musk và Sam Altman đã hé lộ một góc khuất ít người biết: Microsoft (gã khổng lồ đứng sau sự thành công của OpenAI) thực tế luôn sống trong nỗi sợ hãi bị chính "đứa con cưng" này vượt mặt. CEO Satya Nadella hiểu rõ hơn ai hết bài học lịch sử cay đắng của IBM và ông không cho phép kịch bản đó lặp lại với đế chế của mình.

Tháng 4/2022, bảy tháng trước khi ChatGPT làm rung chuyển thế giới, một email tuyệt mật đã được gửi từ bàn làm việc của Satya Nadella đến các giám đốc điều hành cấp cao. Trong đó, ông viết một câu đầy ám ảnh: "Tôi không muốn chúng ta trở thành IBM và OpenAI trở thành Microsoft".

Để hiểu được nỗi sợ này, cần ngược dòng thời gian về năm 1980. Khi đó, IBM là "vị vua" không ngai của ngành máy tính, còn Microsoft chỉ là một công ty phần mềm non trẻ. IBM đã đồng ý để Microsoft cung cấp hệ điều hành cho máy tính của mình, một quyết định sai lầm lịch sử khiến giá trị vốn hóa của IBM dần bị Microsoft "hút cạn" trong những thập kỷ sau đó.

CEO Satya Nadella với tầm nhìn của mình đã nhận thấy những điểm tương đồng đáng sợ trong mối quan hệ giữa Microsoft và OpenAI hiện nay.

Chiến lược "tầm gửi" ngược và sự tỉnh táo của gã khổng lồ

Trong hơn 4 năm qua, Microsoft đã cam kết chi ra hơn 100 tỷ USD cho OpenAI, bao gồm các khoản đầu tư trực tiếp và hạ tầng điện toán đám mây Azure.

Tuy nhiên, khi định giá của OpenAI chạm mốc 850 tỷ USD và bắt đầu "bắt tay" với những đối thủ truyền kiếp như Google, Oracle và Amazon, Microsoft hiểu rằng họ không thể chỉ mãi là "trạm xăng" cung cấp năng lượng cho cỗ máy của Sam Altman.

Tại phiên tòa diễn ra ở Oakland, California vào thứ Hai vừa qua, Nadella thừa nhận rằng việc nắm giữ quyền sở hữu trí tuệ là điều sống còn. Ông nhấn mạnh: "Về cơ bản, chúng tôi đã từ bỏ cơ hội tự phát triển công nghệ ngay từ đầu, vì vậy việc sở hữu bản quyền IP là cực kỳ quan trọng".

Microsoft cần đảm bảo rằng họ không chỉ là nhà cung cấp hạ tầng đơn thuần mà phải có tiếng nói quyết định ở mọi tầng của "tệp công nghệ lõi".

Sự thay đổi trong các điều khoản thỏa thuận vào tháng 4 vừa qua là minh chứng rõ nhất cho sự rạn nứt trong niềm tin. OpenAI hiện đã có thể cung cấp sản phẩm của mình thông qua bất kỳ nhà cung cấp nào, bao gồm cả Amazon và Google. Đổi lại, Microsoft cũng bắt đầu công khai coi OpenAI là một đối thủ cạnh tranh trên thị trường.

Mặc dù Giám đốc Công nghệ của Microsoft, ông Kevin Scott, vẫn bày tỏ sự tự hào về những gì họ đã giúp OpenAI đạt được, nhưng thực tế kinh doanh lại đang nhuốm màu ảm đạm cho gã khổng lồ phần mềm.

Trong khi cổ phiếu của các đối thủ đám mây khác đều tăng trưởng, cổ phiếu Microsoft đã giảm 16% trong năm nay. Thị trường dường như đang hoài nghi về khả năng tự chủ của Microsoft trong kỷ nguyên AI.

Để tự cứu mình khỏi sự phụ thuộc, Microsoft đã thực hiện những bước đi đầy táo bạo. Thứ nhất, họ chiêu mộ Mustafa Suleyman, đồng sáng lập DeepMind (thuộc sở hữu của Google), về dẫn dắt đơn vị AI mới. Đây được xem là hành động "xây tổ mới" để tự phát triển các mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) cây nhà lá vườn, nhằm cạnh tranh trực tiếp với chính các mô hình của OpenAI.

Thứ hai, Microsoft đa dạng hóa danh mục đầu tư. Họ không còn "chung thủy" với OpenAI mà bắt đầu đổ 5 tỷ USD vào Anthropic (đối thủ nặng ký nhất của Sam Altman) và tích cực hỗ trợ cho xAI của Elon Musk thông qua nền tảng Azure.

Câu chuyện của Microsoft và OpenAI là một bài học đắt giá về quản trị rủi ro trong quan hệ đối tác chiến lược. Theo dữ liệu từ Michael Wetter (Giám đốc phát triển doanh nghiệp của Microsoft), đến tháng 6/2026, số tiền Microsoft đổ vào OpenAI sẽ là một con số khổng lồ. Tuy nhiên, tính đến cuối năm 2025, khoảng 45% nghĩa vụ thương mại còn lại của Microsoft vẫn gắn chặt với OpenAI.

Sự "linh hoạt" mà Nadella đề cập khi nói về việc để OpenAI tự do phát triển thực chất là một sự nhượng bộ có tính toán. Microsoft đang nỗ lực chuyển mình từ một kẻ hỗ trợ sang một đối thủ có năng lực tự thân. Họ đang tự xây dựng chip riêng, mô hình riêng và cấu trúc lại đội ngũ Copilot để tạo ra những sản phẩm thực sự bùng nổ như ChatGPT đã từng làm.

Ông Mustafa Suleyman

"Tốt hơn hết là trở thành một nhà đầu tư và không phải gánh chịu toàn bộ rủi ro thực thi", Nadella từng viết trong một email vào tháng 7/2022.

Tuy vậy có vẻ như trong cuộc chơi AI đầy biến động này, chỉ làm nhà đầu tư là không đủ. Microsoft đang phải học cách vừa là người bạn đồng hành hào phóng, vừa là một đối thủ đáng gờm để đảm bảo rằng bóng ma của IBM năm xưa sẽ không bao giờ xuất hiện tại Redmond.

*Nguồn: Fortune, BI