Mỹ tìm kiếm gì khi 16 'gã khổng lồ' kinh tế tháp tùng ông Trump tới TQ

[PinaColada]

Sự xuất hiện của 16 CEO hàng đầu nước Mỹ mang ý nghĩa biểu tượng cho sức mạnh kinh tế và là quân bài chiến lược để tái định hình trật tự thương mại và xử lý các điểm nóng toàn cầu.


Các CEO tham gia chuyến thăm Trung Quốc cùng Tổng thống Mỹ Donald Trump. Ảnh: Reuters
Ngày 13/5, khi chiếc chuyên cơ Không lực Một hạ cánh xuống sân bay ở Thủ đô Bắc Kinh, thế giới không chỉ đổ dồn sự chú ý vào cái bắt tay giữa Tổng thống Donald Trump và Chủ tịch Tập Cận Bình.

Cùng tháp tùng ông Trump là hàng loạt cái tên có ảnh hưởng bậc nhất trong nền kinh tế Mỹ như Giám đốc điều hành (CEO) Tesla/SpaceX Elon Musk, CEO Nvidia Jensen Huang, CEO Apple Tim Cook, CEO BlackRock Larry Fink cùng lãnh đạo của Meta, Visa, Mastercard, Goldman Sachs hay Boeing.

Tổng giá trị vốn hóa của các doanh nghiệp tham gia chuyến đi được ước tính vượt 10.000 tỷ USD – một quy mô hiếm thấy trong lịch sử ngoại giao Mỹ. Đây đều là những tập đoàn đại diện cho các lĩnh vực đang quyết định tương lai sức mạnh kinh tế Mỹ, từ trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, tài chính, hàng không đến xe điện và chuỗi cung ứng công nghệ cao.

Như vậy, phái đoàn Mỹ tháp tùng ông Trump tới Trung Quốc không đơn thuần mang ý nghĩa biểu tượng cho chuyến thăm đầu tiên của một Tổng thống Mỹ tới Bắc Kinh sau gần 10 năm, mà còn phản ánh tính toán chiến lược sâu rộng của Washington trong việc định hình lại quan hệ với Trung Quốc. Dù cạnh tranh gay gắt trong nhiều lĩnh vực như công nghệ, quân sự và ảnh hưởng địa chính trị, các tập đoàn lớn của Mỹ vẫn xem Trung Quốc là thị trường và mắt xích sản xuất khó có thể thay thế.

Tại sao các doanh nghiệp Mỹ cần Trung Quốc?
Điều này được thể hiện đặc biệt rõ trong lĩnh vực công nghệ. Việc CEO Nvidia Jensen Huang xuất hiện trong phái đoàn có ý nghĩa biểu tượng rất lớn. Nvidia hiện nắm vai trò trung tâm trong cuộc bùng nổ trí tuệ nhân tạo toàn cầu. Những con chip của hãng đang vận hành từ các mô hình AI thương mại cho tới các hệ thống điện toán chiến lược. Tuy nhiên, cũng chính vì tầm quan trọng đó mà Nvidia trở thành tâm điểm trong cuộc chiến công nghệ Mỹ - Trung.

Washington đã áp đặt nhiều biện pháp hạn chế xuất khẩu chip AI tiên tiến sang Trung Quốc nhằm ngăn Bắc Kinh tiếp cận các công nghệ có thể phục vụ mục tiêu quân sự hoặc cạnh tranh chiến lược. Nhưng ở chiều ngược lại, Trung Quốc vẫn là một trong những thị trường tiêu thụ bán dẫn lớn nhất thế giới. Đối với Nvidia, mất Trung Quốc đồng nghĩa đánh mất hàng chục tỷ USD doanh thu tiềm năng trong tương lai.

Bởi vậy, chuyến đi cùng ông Trump không chỉ là một nghi thức chính trị đối với CEO Nvidia Jensen Huang. Nó phản ánh nỗ lực của giới công nghệ Mỹ nhằm duy trì các kênh đối thoại với Bắc Kinh, trong bối cảnh hai nước đang bước vào thời kỳ “Chiến tranh Lạnh công nghệ” mới.

Nếu Nvidia đại diện cho mặt trận AI, sự xuất hiện của tỷ phú Elon Musk lại phản ánh mức độ phụ thuộc sâu sắc của nền công nghiệp Mỹ vào chuỗi cung ứng Trung Quốc. Trong nhiều năm, ông Musk đã xây dựng mối quan hệ đặc biệt với Bắc Kinh thông qua nhà máy Gigafactory tại Thượng Hải - cơ sở sản xuất được xem là một trong những tài sản chiến lược quan trọng nhất của Tesla.

Tesla không chỉ bán xe tại Trung Quốc. Hãng còn phụ thuộc lớn vào hệ sinh thái công nghiệp khổng lồ của nước này, từ pin lithium, đất hiếm cho tới các linh kiện điện tử và năng lượng mặt trời. Trong bối cảnh Bắc Kinh đang cân nhắc siết xuất khẩu một số công nghệ và nguyên liệu chiến lược, sự hiện diện của ông Musk trong phái đoàn cho thấy Washington hiểu rõ rằng cuộc cạnh tranh với Trung Quốc không thể tách rời yếu tố chuỗi cung ứng.

Đồng thời, ông Musk cũng cần Trung Quốc để thực hiện mục tiêu phát triển hệ thống lái tự động hoàn toàn (Full Self-Driving). Thị trường ô tô lớn nhất thế giới được cho là sẽ quyết định phần lớn tương lai của Tesla trong thập kỷ tới.

Tương tự, sự tham gia của CEO Tim Cook có lẽ là biểu tượng rõ nét nhất cho mối quan hệ phức tạp giữa doanh nghiệp Mỹ và nền kinh tế Trung Quốc. Trong nhiều năm, Apple đã tìm cách đa dạng hóa sản xuất sang Ấn Độ và Đông Nam Á nhằm giảm phụ thuộc vào Trung Quốc. Nhưng thực tế cho thấy chưa có quốc gia nào đủ khả năng thay thế hoàn toàn hệ sinh thái sản xuất mà Bắc Kinh đã xây dựng suốt nhiều thập kỷ.

Không chỉ là “công xưởng thế giới”, Trung Quốc còn là thị trường tiêu dùng khổng lồ đối với Apple trong bối cảnh doanh số điện thoại thông minh toàn cầu đang chững lại. Điều đó khiến CEO Tim Cook phải duy trì trạng thái cân bằng cực kỳ mong manh giữa áp lực chính trị từ Washington và lợi ích kinh doanh tại Bắc Kinh.

Không chỉ các tập đoàn công nghệ, giới tài chính Mỹ cũng đang tìm kiếm chỗ đứng lớn hơn tại nền kinh tế lớn thứ hai thế giới. Sự có mặt của ông Larry Fink cùng các lãnh đạo Phố Wall cho thấy một thực tế rằng bất chấp những căng thẳng địa chính trị, dòng vốn toàn cầu vẫn xem Trung Quốc là thị trường quá lớn để bỏ qua.

Trong nhiều năm qua, Bắc Kinh từng bước mở cửa lĩnh vực tài chính cho các tập đoàn nước ngoài, nhưng vẫn duy trì sự kiểm soát chặt chẽ. Các ngân hàng và quỹ đầu tư Mỹ muốn tận dụng cơ hội này để mở rộng hoạt động trong lĩnh vực quản lý tài sản, thanh toán và đầu tư tại Trung Quốc. Với họ, chuyến đi của ông Trump không chỉ mang ý nghĩa ngoại giao mà còn là cơ hội vận động chính trị cấp cao nhằm tháo gỡ những rào cản kéo dài nhiều năm.

Điều đáng chú ý là chuyến thăm lần này diễn ra trong bối cảnh kinh tế toàn cầu đầy bất ổn. Nền kinh tế Mỹ đang đối mặt với áp lực lạm phát, biến động thị trường tài chính và những rủi ro từ căng thẳng Trung Đông, đặc biệt là nguy cơ leo thang liên quan tới Iran. Trong bối cảnh đó, ông Trump cần chứng minh rằng chính quyền của mình vẫn có khả năng tạo ra các cơ hội kinh tế mới cho doanh nghiệp Mỹ.

Quan hệ Mỹ - Trung hiện nay
Tuy nhiên, đằng sau những cái bắt tay và các cuộc gặp cấp cao vẫn là một thực tế khó thay đổi: quan hệ Mỹ - Trung hiện không còn là mối quan hệ hợp tác đơn thuần, mà là trạng thái “vừa phụ thuộc vừa đối đầu”. Washington muốn kiềm chế sự trỗi dậy công nghệ của Bắc Kinh, nhưng các tập đoàn Mỹ lại không thể từ bỏ thị trường và chuỗi cung ứng Trung Quốc.

Ngược lại, Bắc Kinh muốn giảm phụ thuộc vào công nghệ Mỹ, nhưng vẫn cần vốn, chip và hệ sinh thái sáng tạo từ Thung lũng Silicon.

Chính vì thế, việc ông Trump mang theo một “đội hình toàn sao” tới Bắc Kinh không chỉ nhằm tìm kiếm các hợp đồng kinh tế hay tháo gỡ rào cản thương mại. Đây còn là tín hiệu cho thấy cuộc cạnh tranh Mỹ - Trung đang bước sang giai đoạn mới, nơi quyền lực quốc gia và lợi ích doanh nghiệp ngày càng hòa trộn với nhau.

Trong thế giới đó, các CEO công nghệ không còn chỉ là doanh nhân. Họ đã trở thành những tác nhân địa chính trị có ảnh hưởng trực tiếp tới cấu trúc quyền lực toàn cầu.

VietBF@ sưu tập