Từ Khổng Tử đến Thanh Hoa, ông Trump rất 'khéo kể chuyện' ở Bắc Kinh

[pizza]

Ông Trump sử dụng các câu chuyện lịch sử, văn hóa và giáo dục để “ngoại giao mềm” trong bài phát biểu tại quốc yến ở Bắc Kinh, tạo bầu không khí tích cực cho quan hệ Mỹ - Trung.

Tổng thống Mỹ Donald Trump sử dụng các câu chuyện lịch sử, văn hóa và giáo dục để “ngoại giao mềm” trong bài phát biểu tại quốc yến ở Bắc Kinh, tạo bầu không khí tích cực cho quan hệ Mỹ - Trung.

Trong bài phát biểu tại quốc yến sau một ngày dài hội đàm và tham quan, ông Trump khéo léo đề cập tới những nội dung nhằm tạo thiện cảm với phía chủ nhà.

Ông viện dẫn lịch sử giao lưu trải dài hàng trăm năm giữa hai nước, nhắc nhớ tới các biểu tượng văn hóa của Trung Quốc. Từ đó, Tổng thống Mỹ nhấn mạnh sự gắn kết Mỹ - Trung, nhằm khẳng định quan hệ giữa hai nước không chỉ là cạnh tranh chiến lược trong hiện tại, mà còn có nền tảng lịch sử sâu sắc và hoàn toàn có thể hợp tác tốt trong tương lai.

Tổng thống Trump mô tả quan hệ Mỹ - Trung là “một trong những mối quan hệ đặc biệt nhất trong lịch sử thế giới”, đồng thời nhắc nhớ từ triết lý của Khổng Tử, cho tới nguồn gốc của Đại học Thanh Hoa - nơi Chủ tịch Tập Cận Bình từng theo học.

Ông Trump “ngoại giao mềm”

“Theo đề nghị của đại sứ Trung Quốc, chính Tổng thống Mỹ Theodore Roosevelt đã cấp kinh phí để thành lập trường đại học nơi Chủ tịch Tập Cận Bình từng theo học, đó là Đại học Thanh Hoa”, ông Trump nói trong bài phát biểu khai mạc quốc yến.

Đại học Thanh Hoa được thành lập năm 1911, sau khi Mỹ quyết định chuyển mục đích sử dụng một phần khoản bồi thường chiến tranh, liên quan đến việc trấn áp phong trào Nghĩa Hòa Đoàn năm 1901.

Sau khi các bên thống nhất rằng số tiền bồi thường của Mỹ vượt quá thiệt hại trong thực tế, Washington đã đồng ý chuyển một phần tiền bồi thường sang hỗ trợ giáo dục tại Trung Quốc. Sau quyết định đó, Đại học Thanh Hoa được thành lập.


Ông Trump và ông Tập Cận Bình cùng bước vào Đại lễ đường Nhân dân, nơi diễn ra nhiều sự kiện quan trọng trong hội nghị thượng đỉnh Mỹ - Trung, trong đó có sự kiện quốc yến. Ảnh: Reuters.
Bà Rosie Levine, Giám đốc điều hành Quỹ tín thác giáo dục Mỹ - Trung, nói với SCMP rằng dù hai bên có thể nhìn nhận sự kiện lịch sử này theo cách khác nhau, nhưng tất cả đều sẽ thống nhất về kết quả mà sự kiện thành lập Đại học Thanh Hoa tạo ra.

“Đó là khoản đầu tư đáng chú ý, góp phần hình thành thế hệ trí thức hàng đầu tại Trung Quốc, Đại học Thanh Hoa cũng trở thành cơ sở giáo dục quan trọng hàng đầu của Trung Quốc. Ngôi trường này, đúng như ông Trump nhắc tới, đã góp phần định hình hành trình học tập của ông Tập Cận Bình”, bà Levine nhận định.

Từ câu chuyện này, ông Trump muốn nhắc nhớ rằng Mỹ từng đầu tư vào giáo dục và sự phát triển của Trung Quốc, hai nước từng có giai đoạn hợp tác sâu sắc mà có thể nhiều người chưa biết. Câu chuyện mang yếu tố lịch sử được đưa ra một cách có chủ đích để thúc đẩy thiện cảm từ Chủ tịch Tập Cận Bình cùng giới tinh hoa Trung Quốc.

Ngoài các mối liên kết giáo dục, ông Trump còn nhấn mạnh rằng quan hệ Mỹ - Trung có gốc rễ từ thời kỳ lập quốc của Mỹ.

Ông nhắc tới ảnh hưởng của cuốn sách The Morals of Confucius, a Chinese Philosopher (Đạo đức của Khổng Tử, một triết gia Trung Quốc). Cuốn sách này xuất bản bằng tiếng Anh lần đầu vào năm 1691.

“Nhà lập quốc của Mỹ, ngài Benjamin Franklin, từng trích dẫn các câu nói của Khổng Tử trong cuốn sách này trên tờ báo mà ông làm chủ biên”, ông Trump nói.

Cụ thể, năm 1737, ông Franklin từng đăng các đoạn trích trong cuốn sách trên tờ The Pennsylvania Gazette. Ông Franklin đặc biệt ca ngợi các triết lý của Khổng Tử trong việc đề cao đạo đức cá nhân.

Ông Trump còn đề cập hình tượng Khổng Tử được “điêu khắc trên mặt ngoài Tòa án Tối cao Mỹ”. Hình tượng Khổng Tử được điêu khắc trên phần phù điêu mái vòm phía Đông của Tòa án Tối cao Mỹ, bên cạnh Moses và Solon, đại diện cho những nhà lập pháp và triết gia thời cổ đại có ảnh hưởng đến tư tưởng luật pháp phương Tây.

Hình ảnh Khổng Tử xuất hiện trên phù điêu thể hiện sự tôn vinh của Mỹ đối với trí tuệ phương Đông. Đây là cách ông Trump dùng những câu chuyện lịch sử để tạo thiện cảm với nước chủ nhà, nhấn nhá những câu chuyện mà chủ nhà muốn nghe và sẽ thấy hài lòng khi nghe. Đồng thời, đây cũng là cách ông Trump thể hiện sự tôn trọng đối với nền văn minh lâu đời của Trung Quốc.

Tổng thống Mỹ cũng đề cập tới dấu ấn văn hóa rộng lớn của Trung Quốc trên đất Mỹ. Ông nhắc tới vai trò của người nhập cư Trung Quốc trong việc xây dựng “tuyến đường sắt nối bờ Đại Tây Dương với Thái Bình Dương”, tới sự yêu thích của người Mỹ dành cho ẩm thực Trung Quốc.

“Cũng giống như nhiều người Trung Quốc yêu thích bóng rổ và quần jeans xanh, số lượng nhà hàng Trung Quốc tại Mỹ ngày nay còn nhiều hơn tổng số nhà hàng của 5 chuỗi đồ ăn nhanh lớn nhất nước Mỹ cộng lại. Đó là một điều rất đáng chú ý”, ông Trump nói.

Tổng thống Mỹ còn cho rằng hai quốc gia có nhiều điểm chung trong hệ giá trị được tôn vinh trong xã hội, như sự chăm chỉ, lòng can đảm và khát vọng vươn tới những thành tựu lớn. “Thế giới sẽ trở nên đặc biệt khi chúng ta đoàn kết với nhau”, ông Trump kết luận.

Những chi tiết được ông đề cập trong bài phát biểu cho thấy Mỹ và Trung Quốc thực sự có sự giao thoa, đan xen sâu sắc trong đời sống văn hóa đại chúng ở mỗi nước.

Ông Trump hiểu Trung Quốc muốn được Mỹ nhìn nhận như một cường quốc có nền văn minh lâu đời, không chỉ là đối thủ địa chính trị đơn thuần. Việc ông Trump nhắc tới những niềm tự hào của Trung Quốc, cũng như tầm ảnh hưởng của văn hóa Trung Quốc trên đất Mỹ, rất phù hợp với cách Bắc Kinh xây dựng hình ảnh quốc gia.

Thông điệp trực diện của ông Tập Cận Bình

Trong tư thế chủ nhà, bài diễn văn khai mạc quốc yến của Chủ tịch Tập Cận Bình đưa ra các thông điệp trực diện.

Chủ tịch Trung Quốc nói: “Hôm nay, Tổng thống Trump và tôi đã có cuộc trao đổi sâu sắc về quan hệ song phương, cũng như tình hình quốc tế và khu vực. Chúng tôi thống nhất rằng quan hệ Mỹ - Trung là mối quan hệ song phương quan trọng nhất thế giới. Chúng ta có trách nhiệm thúc đẩy mối quan hệ này vận hành hiệu quả và tuyệt đối không được làm hỏng nó”.

Ông Tập Cận Bình nhận định thế giới đang trong giai đoạn “biến động và nhiễu loạn”, trong bối cảnh ấy, quan hệ Mỹ - Trung không chỉ ảnh hưởng trực tiếp đến 1,7 tỷ dân của hai quốc gia, mà còn tác động sâu rộng tới hơn 8 tỷ người trên toàn cầu. Vì vậy, hai bên cần “nỗ lực gánh vác” trọng trách lịch sử này.

Chủ tịch Trung Quốc nhấn mạnh thêm: “Trung Quốc và Mỹ đều sẽ được hưởng lợi từ sự hợp tác và sẽ cùng chịu tổn hại nếu đối đầu. Hai nước chúng ta nên là đối tác thay vì là đối thủ”.

Trong bài phát biểu, ông Tập Cận Bình cũng nhắc đến “ngoại giao bóng bàn” từng giúp làm ấm quan hệ hai nước hồi thập niên 1970. Khi đó, giao lưu thể thao, cụ thể là các trận đấu bóng bàn giữa Mỹ và Trung Quốc, đã giúp phá băng trong quan hệ ngoại giao giữa hai nước sau hơn 20 năm thù địch.

Ông Tập Cận Bình còn khéo léo liên kết triết lý phát triển của hai nước: “Nhân dân Trung Quốc và Mỹ đều là những dân tộc vĩ đại. Công cuộc phục hưng sự vĩ đại của dân tộc Trung Hoa và hành trình làm cho nước Mỹ vĩ đại trở lại hoàn toàn có thể song hành cùng nhau”.

Cách “kể chuyện” khéo léo của ông Trump và thông điệp trực diện của ông Tập Cận Bình trong bài phát biểu tại quốc yến cho thấy nỗ lực hạ nhiệt của hai nhà lãnh đạo trong cạnh tranh Mỹ - Trung. Dù bất đồng vẫn tồn tại, nhưng cả hai bên đều muốn tránh đối đầu trực diện, duy trì cạnh tranh trong khuôn khổ kiểm soát được.

Chuyên gia Rosie Levine cho rằng khi nhìn lại lịch sử, có thể thấy Mỹ và Trung Quốc quả thực gắn kết sâu sắc.

“Những điểm căng thẳng, dù lớn đến đâu, cũng không thể phản ánh toàn bộ mối quan hệ này. Phần lớn người Mỹ và người Trung Quốc đều muốn chứng kiến sự cạnh tranh lành mạnh, không dẫn tới xung đột hay làm ảnh hưởng tới hình ảnh quốc gia, dân tộc”, bà Levine kết luận.

VietBF@ sưu tập