Vì sao người Việt ăn thịt vịt vào Tết Đoan Ngọ?

[PinaColada]

(MegaFun) - Tại Việt Nam, hầu hết mọi nhà đều ăn thịt vịt vào Tết Đoan Ngọ. Vì vậy mà vào ngày này, loài vịt bị sát hại tập thể hàng triệu con.

Tại sao dùng toàn thịt vịt? Có lẽ không phải tự nhiên hay tình cờ mà thành tập tục. Sau đây là một số lý do đưa đến việc ăn thịt vịt trong ngày 5 tháng 5 âm lịch hàng năm.

Vịt: Tên trong sách thuốc cổ là “Gia Áp,” có nơi gọi là Gia Phù, cũng còn gọi là Vụ.

Theo dược lý Đông y: Thịt Vịt có tính chất: mát, ngọt (hơi độc), có tác dụng làm chuyển động phong huyết và làm tăng thêm năng lực, bồi bổ cơ thể cho người lao lực, lao tâm nhiều (gọi là Bổ hư), thịt vịt chữa nóng sốt cao đến co giật (gọi là Sài kinh), vịt giải độc mụn sưng và hạ nhiệt.

Vịt có sắc vàng trắng thì có tác dụng “Bổ Trung Ích Khí” nghĩa là làm cho những người suy nhược được phục hồi nguyên khí. Người ta nói “ăn thịt vịt hiền và bổ khỏe”. Thông thường người ta ăn thịt vịt theo lối luộc chấm nước mắm gừng hoặc nấu cháo vịt.

Vịt tiềm với sen, táo, đinh và hồi, thường gọi là vịt tiềm thuốc Bắc. Vịt phải “ăn già” nghĩa là phải trưởng thành, thường là từ sáu tháng trở lên, không ăn non như gà.


Như vậy: ngày Đoan Ngọ, khí trời nóng nực (tiết Đại Thử) nhiệt độ cao, nên người ta dùng thịt vịt có tính mát, bổ, để quân bình nhiệt – hàn giữa Trời và Người.

Thịt Vịt có tính “âm và hàn” ăn vào mát và bổ dương. Và vì thuộc “âm hàn” nên nếu ăn thịt vịt không mà thôi thì những người “tì vị yếu” tức tiêu hóa kém, sẽ dễ bị đau bụng tiêu chảy hoặc bị lạnh bụng, khó tiêu, “nê tì”… Do đó, khi ăn thịt vịt người ta luôn luôn cần một thứ gia vị đó là củ gừng. Vì tính chất của gừng: vị cay, khí ấm có tác dụng lợi khí, thông thần (khi cảm thấy mệt, nhai một miếng gừng, người ta thường có cảm giác thoải mái), hạ đờm, tiêu thực, trừ tà bổ chính. Gừng thuộc “dương nhiệt” đi với thịt vịt “âm hàn” thành ra âm, dương, hàn, nhiệt điều hòa thức ăn sẽ dễ tiêu và mau hóa thành chất bổ đưỡng…

Sách Nam Dược ghi nhận: Gừng là thánh dược của các bệnh thuộc về bộ tiêu hóa như: lạnh bụng, tích trệ, ăn không tiêu, ựa hơi. (Hải Thượng Y Tông Tâm Lĩnh)

Thịt Vịt: Hàn, khí dương, mát quá có thể làm đau bụng tiêu chảy hoặc tích trệ, ăn không tiêu, do đó cần phải có Gừng dẫn đạo, kết hợp âm dương/hàn nhiệt điều hòa, nên ăn vào ngon bổ mà không có tác hại. Trái lại thịt vịt thiếu gừng thì chẳng những có hại mà không ngon!

Một lý do nữa là dân gian quan niệm rằng, vịt sẽ bắt đầu béo ngậy, thơm ngon hơn kể từ ngày mùng 5 tháng 5 trở đi. Chính vì vậy, không có gì là ngạc nhiên khi thấy các gia đình đều mua vịt về ăn trong ngày Tết Đoan Ngọ, đặc biệt là món tiết canh vịt.

Xem như vậy thì các món ăn mà người Việt Nam thường dùng không phải là do sự tình cờ. Vì trong thức ăn của Việt Nam, các chất trong thiên nhiên được tổng hợp theo nguyên lý âm-dương hàn-nhiệt để các chất bổ dưỡng dễ hấp thụ vào cơ thể. Chắc người xưa đã có nghiên cứu, có bài bản, nhưng bài bản ấy đã bị mất mát, hư hao, chỉ còn truyền lại bằng miệng, bắt chước nhau: xưa nói nay làm mà thôi, nhưng lại rất tinh vi.

T.N (Tổng hợp)
megafun