NẾU ĐÀM PHÁN VỚI MỸ THẤT BẠI, KINH TẾ VIỆT NAM SẼ RA SAO?

[goodidea]

Thời hạn hoãn thuế đối ứng mà cựu Tổng thống Donald Trump từng tạm ngưng áp dụng với Việt Nam đang đến rất gần. Ba vòng đàm phán song phương Việt – Mỹ đã được tổ chức, song đến nay vẫn không có thông tin chính thức về bất kỳ đột phá nào. Trong khi đó, tương lai chuyến thăm Mỹ của ông Tô Lâm, Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Việt Nam, cũng còn mờ mịt. Đó là những chỉ dấu khiến giới quan sát lo ngại rằng hai nước vẫn chưa tìm được tiếng nói chung cho một thỏa thuận thương mại mới.



Áp lực từ con số 46%
Theo các số liệu rò rỉ từ các vòng đàm phán, mức thuế đối ứng Mỹ dự kiến áp lên hàng hóa Việt Nam có thể lên tới 46% – một trong những mức thuế cao nhất dành cho bất kỳ đối tác thương mại nào của Mỹ. Điều này xuất phát từ cáo buộc của Washington rằng Việt Nam đang hưởng lợi quá mức từ chuỗi cung ứng dịch chuyển khỏi Trung Quốc, đồng thời nghi vấn có tình trạng lẩn tránh xuất xứ hàng hóa (transshipment) qua Việt Nam để né thuế Mỹ.

Ông Trump, trong những tuyên bố gần đây, cũng tỏ ra kiên quyết hơn bao giờ hết. Với mục tiêu bảo hộ sản xuất trong nước và gây sức ép tái đàm phán thương mại, ông từng nhiều lần chỉ trích Việt Nam là “quốc gia lạm dụng thương mại” – dù mức độ gay gắt có phần thấp hơn so với cách ông nhắm vào Trung Quốc.

Hệ lụy nếu đàm phán thất bại
Nếu hai bên không đạt được thỏa thuận, việc Mỹ áp thuế cao có thể giáng một đòn nặng nề lên kinh tế Việt Nam. Các chuyên gia lo ngại hệ quả trên nhiều mặt:

✅ Xuất khẩu lao dốc
Mỹ hiện là thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam, với kim ngạch hơn 100 tỷ USD mỗi năm. Ngành dệt may, da giày, đồ gỗ, điện tử… sẽ chịu thiệt hại lớn nhất vì biên lợi nhuận vốn đã mỏng. Một mức thuế 46% có thể khiến hàng Việt mất hẳn tính cạnh tranh so với các đối thủ khác như Bangladesh, Ấn Độ, Mexico.

✅ Mất đà FDI
Một trong những điểm hấp dẫn nhà đầu tư nước ngoài vào Việt Nam chính là ưu thế tiếp cận thị trường Mỹ. Nếu thuế quan bị nâng cao, dòng vốn FDI có thể chững lại, thậm chí dịch chuyển sang các quốc gia khác.

✅ Tăng trưởng GDP gặp nguy
Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng 8% - một con số vốn đã đầy tham vọng trong bối cảnh kinh tế thế giới còn nhiều bất ổn. Mất thị trường Mỹ hoặc bị áp thuế cao, GDP có thể giảm mạnh, đặc biệt khi xuất khẩu đóng góp gần 100% GDP.

✅ Tác động đến tỷ giá, lạm phát
Suy giảm xuất khẩu sẽ kéo theo áp lực tỷ giá, có thể khiến đồng VND mất giá. Trong khi đó, hàng hóa nhập khẩu đắt hơn, dễ dẫn đến lạm phát gia tăng, ảnh hưởng đời sống dân cư.

Lối thoát nào cho Việt Nam?
Giới chuyên gia cho rằng cánh cửa đàm phán vẫn chưa hoàn toàn khép lại. Washington cũng không muốn làm đổ vỡ quan hệ với một đối tác đang nổi như Việt Nam, nhất là khi Việt Nam được coi là điểm tựa chiến lược ở khu vực. Dù vậy, Việt Nam vẫn sẽ phải chấp nhận nhượng bộ ở một số lĩnh vực:

🔹 Thắt chặt kiểm soát xuất xứ hàng hóa, tránh cáo buộc tiếp tay lẩn tránh thuế từ Trung Quốc.
🔹 Tăng nhập khẩu hàng Mỹ, nhất là trong các lĩnh vực nông sản, năng lượng, máy bay… để cân bằng cán cân thương mại.
🔹 Đối thoại cấp cao để duy trì quan hệ chính trị ổn định, vốn là nền tảng cho các thỏa thuận kinh tế.

Tuy nhiên, đàm phán thành công hay không còn phụ thuộc lớn vào bối cảnh chính trị Mỹ. Trong năm bầu cử, chủ đề bảo hộ thương mại và giảm thâm hụt luôn là “vũ khí tranh cử” của ông Trump. Khả năng ông nhượng bộ ngay lập tức không cao.

Bài toán khó cho ông Tô Lâm
Với mục tiêu tăng trưởng 8% mà Tổng Bí thư Tô Lâm đặt ra, Việt Nam khó lòng thực hiện nếu Mỹ siết mạnh thuế. Dù Việt Nam đã nỗ lực đa dạng hóa thị trường (EU, Nhật Bản, Hàn Quốc), Mỹ vẫn là thị trường không dễ thay thế. Kịch bản xấu nhất là xuất khẩu sang Mỹ giảm sâu, trong khi thị trường khác không đủ sức hấp thụ hết phần thặng dư.

Trong bối cảnh này, chuyến thăm Mỹ của ông Tô Lâm – nếu diễn ra – không chỉ mang tính ngoại giao, mà có thể quyết định tương lai kinh tế Việt Nam trong những năm tới.

Kết luận
Việt Nam đang ở vào thế khó. Giữa một bên là áp lực chính trị từ Mỹ, một bên là nhu cầu bảo vệ nền kinh tế đang phụ thuộc sâu sắc vào xuất khẩu, chính phủ Việt Nam sẽ phải bước đi hết sức khéo léo.

Vì một khoảnh khắc đàm phán thất bại không chỉ khiến hàng hóa Việt Nam chịu thuế cao, mà có thể làm đổ vỡ cả chiến lược tăng trưởng và vị thế mà Việt Nam đã dày công xây dựng trên trường quốc tế.

VietBF@ sưu tập