ASEAN Căng thẳng leo thang giữa Campuchia và Thái Lan, nguyên nhân gốc rễ từ đâu?

[Gibbs]

Vào ngày 24/7, Campuchia cáo buộc đã bị Thái Lan bắn pháo, thậm chí ném bom gần khu vực Preah Vihear / Ta Muen Thom, trong khi Thái Lan tố ngược lại rằng Campuchia đã phóng rocket vào các vùng dân cư Thái, khiến nhiều người, bao gồm dân thường và quân nhân, thương vong.
Thái Lan đã triển khai F‑16 để đáp trả, tiêu diệt căn cứ quân sự Campuchia và đóng cửa các cửa khẩu biên giới, đồng thời di tản khoảng 40 000 dân.
Có ít nhất 12 người chết, gồm 11 dân thường Thái Lan và 1 quân nhân, cùng nhiều người bị thương (bao gồm trẻ em).
Pháo kích đã trúng bệnh viện, trạm xăng và khu dân cư, nhu cầu bảo vệ an toàn dân thường trở nên khẩn thiết.
Thái Lan đã triệu hồi đại sứ, trục xuất đại sứ Campuchia, và hạ cấp quan hệ ngoại giao.

Campuchia kêu gọi họp Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc, tố cáo quân đội Thái phạm tội chiến tranh.

Robot mìn và mìn bên lề đã gây thương vong cho binh sĩ Thái; Bangkok phong tỏa 4 cửa khẩu và phong tỏa 2 di tích biên giới.

Trước đó, vào tháng 5–6, căng thẳng đã leo thang qua nhiều sự cố như: đào chiến hào, triển khai quân, nổ súng, qua nhiều địa điểm (Chong Bok, Preah Vihear).

Phản ứng quốc tế
ASEAN (Malaysia là chủ tịch) và Trung Quốc kêu gọi hai bên bình tĩnh và đối thoại.
Nhật Bản bày tỏ lo ngại, đồng thời thúc đẩy giải pháp hòa bình.

Nguyên nhân gốc rễ từ đâu?
🏞️ 1. Tranh chấp khu vực đền Preah Vihear và các khu vực lân cận
🛕 Đền Preah Vihear – trung tâm xung đột
Là một ngôi đền Hindu cổ (thế kỷ 9–11) nằm trên núi Dângrêk, gần biên giới Campuchia–Thái Lan.

Cả hai nước đều tuyên bố chủ quyền với khu vực đền và vùng đất quanh nó.

⚖️ Phán quyết của Tòa án Công lý Quốc tế (ICJ) 1962
Tòa xử rằng đền Preah Vihear thuộc Campuchia, nhưng không làm rõ vùng đất xung quanh đền (chính là nơi tranh chấp hiện nay).

Thái Lan chấp nhận phán quyết nhưng vẫn duy trì lực lượng gần khu vực biên giới.

🔥 Căng thẳng lặp đi lặp lại:
2008: UNESCO công nhận Preah Vihear là di sản thế giới → Thái Lan phản đối dữ dội.

2011: Xung đột vũ trang nổ ra, hàng chục người chết.

2013: ICJ ra phán quyết mới, yêu cầu Thái Lan rút quân khỏi khu vực gần đền – nhưng diễn giải phán quyết vẫn còn mơ hồ, tạo điều kiện cho xung đột lặp lại.

📍 2. Các điểm nóng khác: Ta Muen Thom, Ta Kwai, Chong Bok
Đây là các ngôi đền cổ nằm sát biên giới, từng thuộc Đế chế Khmer xưa.

Các khu vực này không được phân định rạch ròi trong bản đồ biên giới hiện tại (do Pháp vẽ từ thời Đông Dương).

Hai bên thường cáo buộc nhau xây dựng trái phép, đào hào, đưa binh lính, chôn mìn tại đây.

🧭 3. Lý do chiến lược & dân tộc
🧱 Bản đồ biên giới mâu thuẫn Campuchia dựa vào bản đồ Pháp vẽ từ 1907; Thái Lan dùng bản đồ khác do Anh–Siam thiết lập.
🏗️ Di tích văn hóa – biểu tượng dân tộc Cả hai nước xem Preah Vihear và đền Khmer là biểu tượng văn hóa, tự hào dân tộc.
🛡️ Chiến lược quân sự Các đỉnh núi gần đền có vị trí cao, kiểm soát vùng rộng lớn – rất quan trọng về quân sự.
💰 Du lịch và kinh tế biên giới Các khu đền thu hút khách du lịch – ảnh hưởng đến lợi ích kinh tế cả hai bên.
🧨 Dư luận nội địa Mỗi khi có bất ổn trong nước, các chính phủ thường "khơi lại" căng thẳng biên giới để đánh lạc hướng dư luận.

💥 Hiện tại (2025): Vì sao bùng nổ?
Từ tháng 5/2025: Thái Lan cáo buộc Campuchia đào chiến hào gần khu vực Preah Vihear và xây trạm quan sát trái phép.

Campuchia phản ứng lại bằng cách điều quân, kéo pháo – cho rằng Thái Lan "xâm phạm chủ quyền".

Ngày 24/7/2025: Nổ ra xung đột quy mô lớn (pháo, tên lửa, máy bay chiến đấu), với thương vong dân sự, kéo theo khủng hoảng ngoại giao.

✅ Thái Lan và Campuchia căng thẳng do tranh chấp lãnh thổ chưa giải quyết dứt điểm – đặc biệt là quanh đền Preah Vihear và các khu vực đền cổ khác dọc biên giới.

Căng thẳng này bùng phát theo chu kỳ, nhất là khi có yếu tố chính trị, dân tộc hoặc chiến lược địa lý tác động.

Dù đã có nhiều phán quyết quốc tế và nỗ lực đàm phán, việc phân định biên giới vẫn chưa thống nhất rõ ràng, khiến tình hình luôn tiềm ẩn nguy cơ xung đột.

Thanks