Dấu hiệu gan yếu biểu hiện ở mắt không nên bỏ qua

[pizza]

Những thay đổi tưởng chừng nhỏ ở mắt như vàng củng mạc, vòng màu lạ hay khô mắt có thể là tín hiệu sớm cảnh báo gan đang tổn thương nghiêm trọng.


Cảm giác khô ngứa, nóng rát ở mắt có thể là một trong những triệu chứng cảnh báo gan đang gặp vấn đề. Ảnh: Center For Sight.
Không chỉ đảm nhiệm chức năng thị giác, đôi mắt còn được ví như “tấm gương” phản chiếu nhiều rối loạn bên trong cơ thể. Trên thực tế, nhiều bệnh lý gan có thể để lại dấu hiệu khá sớm ở mắt, trước khi người bệnh xuất hiện các triệu chứng toàn thân rõ rệt.

Gan tham gia vào hầu hết hoạt động sống quan trọng như chuyển hóa chất dinh dưỡng, thải độc, tổng hợp protein và dự trữ vitamin. Tuy nhiên, đây lại là cơ quan khó phát hiện bệnh do không có dây thần kinh cảm giác, khiến tổn thương thường diễn ra âm thầm và chỉ được phát hiện khi đã tiến triển nặng.

Theo các chuyên gia, mối liên hệ mật thiết giữa gan và mắt giúp những biến đổi ở mắt trở thành dấu hiệu cảnh báo quan trọng, giúp người bệnh phát hiện sớm và can thiệp kịp thời.

Vàng củng mạc
Biểu hiện phổ biến và dễ nhận biết nhất của bệnh gan là vàng củng mạc, khi lòng trắng mắt chuyển từ màu trắng sang vàng nhạt hoặc vàng đậm.

Theo Mayo Clinic, hiện tượng này xảy ra khi bilirubin trong máu tăng cao. Bilirubin là sắc tố màu vàng được tạo ra trong quá trình phân hủy hồng cầu già.

Ở người khỏe mạnh, gan sẽ chuyển hóa và đào thải bilirubin qua đường mật. Khi tế bào gan bị tổn thương do viêm gan virus, rượu bia hoặc khi đường mật bị tắc nghẽn, bilirubin không được đào thải mà tích tụ trong máu.

Vàng mắt có thể là dấu hiệu của các bệnh viêm gan nặng, xơ gan. Ảnh: Dreamstime.
Do củng mạc chứa nhiều elastin, loại protein có ái lực mạnh với bilirubin, sắc tố này thường lắng đọng tại mắt sớm hơn da, gây vàng mắt rõ rệt.

Hiệp hội Nghiên cứu Bệnh Gan Mỹ lưu ý cần phân biệt vàng mắt do bệnh gan với hiện tượng “giả vàng da” do ăn nhiều thực phẩm giàu beta-carotene. Nếu củng mạc đổi màu, người bệnh cần đi khám sớm để loại trừ viêm gan, xơ gan hoặc tắc mật.

Vòng tròn lạ quanh giác mạc và mụn thịt quanh mí mắt
Ít gặp hơn nhưng có giá trị chẩn đoán cao là sự xuất hiện của các vòng màu bất thường quanh giác mạc. Điển hình là vòng Kayser - Fleischer, dải màu nâu xanh hoặc đồng sẫm bao quanh rìa giác mạc.

Nốt xanthelasma thường bị nhầm lẫn với mụn thịt thông thường. Ảnh: Healthline.
Theo The Lancet, đây là dấu hiệu đặc trưng của bệnh Wilson, rối loạn di truyền hiếm gặp khiến cơ thể không đào thải được đồng dư thừa. Khi gan bị quá tải, đồng tích tụ trong máu và lắng đọng ở giác mạc, đồng thời gây tổn thương gan và thần kinh nghiêm trọng.

Ngoài ra, các nốt xanthelasma là mảng lồi màu vàng xuất hiện ở mí mắt cũng không nên xem nhẹ. Thư viện Y khoa Quốc gia Mỹ cho biết dù thường bị nhầm là mụn thịt thông thường, nốt xanthelasma có thể phản ánh rối loạn lipid máu và tình trạng ứ mật mạn tính. Khi gan không chuyển hóa cholesterol hiệu quả, các mảng bám mỡ sẽ tích tụ quanh mắt, đồng thời làm tăng nguy cơ gan nhiễm mỡ và xơ vữa động mạch.

Khô mắt, quáng gà
Gan là nơi dự trữ vitamin A, dưỡng chất thiết yếu cho hoạt động của võng mạc. Trong các bệnh gan mạn tính, đặc biệt là xơ gan mật, khả năng tiết mật suy giảm khiến cơ thể không hấp thụ đủ vitamin A từ thực phẩm.

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), người mắc bệnh gan kéo dài thường gặp tình trạng khô mắt, mỏi mắt và quáng gà, biểu hiện bằng việc nhìn mờ khi ánh sáng yếu hoặc lúc chạng vạng.

Healthline cảnh báo nếu thiếu vitamin A kéo dài không được điều trị, người bệnh có nguy cơ loét giác mạc và suy giảm thị lực vĩnh viễn. Đây cũng là lý do nhiều bệnh nhân gan than phiền mắt thường xuyên mỏi, khô rát và giảm khả năng nhìn vào ban đêm.

VietBF@ sưu tập