40 tuổi vẫn thấy mình chưa làm được gì vĩ đại: Một doanh nhân quyết định mạo hiểm

[Cupcake01]

Năm 1988, khi còn là sinh viên năm nhất tại Đại học Vũ Hán, Lôi Quân đã đọc một cuốn sách viết về Thung lũng Silicon và cách nơi này đã nuôi dưỡng nhiều doanh nhân công nghệ hàng đầu, trong đó có Steve Jobs – đồng sáng lập Apple.

Theo Caixin, Lôi Quân - người hiện là CEO Xiaomi – công ty nuôi tham vọng trở thành “Apple của Trung Quốc” – khi ấy ấn tượng đến mức nhiều đêm liền không thể ngủ. Ông phải đi dạo quanh khuôn viên trường để trấn tĩnh sự phấn khích của mình.

Cảm giác hồi hộp tương tự cũng quay trở lại khi công ty của ông chính thức niêm yết cổ phiếu lần đầu tại Hồng Kông vào năm 2018.

Ba năm trước thời điểm đó, ngay trước thềm đợt IPO trị giá 4,7 tỷ USD của Xiaomi, công ty đã có mặt tại 74 quốc gia và vùng lãnh thổ, từ Thái Lan đến Pháp. Xiaomi khi ấy là thương hiệu điện thoại thông minh lớn thứ tư thế giới, chỉ đứng sau hai gã khổng lồ lâu đời Samsung và Apple, cùng đối thủ Trung Quốc Huawei.

Không chỉ dừng lại ở điện thoại thông minh, Lôi Quân còn đặt cược danh tiếng của mình vào tham vọng xây dựng một hệ sinh thái rộng lớn hơn. Ông muốn tạo ra “hệ sinh thái Xiaomi”, cung cấp nhiều sản phẩm thông minh phục vụ đời sống hiện đại, từ robot hút bụi, máy lọc không khí, ấm đun nước đến giày thể thao và cả vali.

Tính đến giữa năm 2025, tổng tài sản của CEO Xiaomi Lôi Quân từng được ước tính khoảng 68 tỷ USD (440 tỷ nhân dân tệ) khi cổ phiếu đạt đỉnh, giúp ông trở thành người giàu nhất Trung Quốc vào thời điểm đó.

CEO ở tuổi 29

Ít ai có thể hình dung Lôi Quân sẽ đạt được thành công lớn như vậy khi ông bắt đầu học tại Đại học Vũ Hán. Sau khi hoàn thành toàn bộ tín chỉ cử nhân ngành khoa học máy tính chỉ trong hai năm, ông dành năm cuối đại học để cùng hai bạn học khởi sự một dự án nhỏ, bán các card mở rộng giúp máy tính cá nhân xử lý văn bản tiếng Trung tốt hơn.

Tốt nghiệp năm 1991, ông đến Bắc Kinh – khi đó đang nổi lên như trung tâm công nghệ của Trung Quốc – và nhận công việc đầu tiên với tư cách là một trong những nhân viên đầu tiên của công ty phần mềm trò chơi Kingsoft. Ông nhanh chóng thăng tiến và trở thành CEO vào năm 1998 khi mới 29 tuổi. Sau đó, ông đưa Kingsoft niêm yết trên sàn chứng khoán Hồng Kông vào năm 2007.

Tuy nhiên, chỉ hai tháng sau đợt IPO này, Lôi Quân bất ngờ từ chức khỏi Kingsoft. Sau đó ông chuyển sang đầu tư thiên thần, vừa cung cấp vốn vừa tư vấn cho nhiều doanh nhân trẻ.

Trong giai đoạn này, ông đầu tư vào trang bán sách trực tuyến Joyo.com, sau đó được Amazon mua lại vào năm 2004 – một trong những khoản đầu tư sớm nhất của tập đoàn thương mại điện tử Mỹ tại châu Á. Ông cũng đầu tư vào YY Inc., công ty trò chơi và mạng xã hội niêm yết tại New York năm 2012, đồng thời quay lại Kingsoft với vai trò chủ tịch vào năm 2011.

Bước ngoặt tuổi 40

Bước ngoặt lớn trong cuộc đời Lôi Quân đến vào năm 2009, khi ông tròn 40 tuổi. Ông nhớ lại một đêm thức giấc với cảm giác bồn chồn, lo lắng giống như trước những kỳ thi quan trọng. Ý nghĩ “trở thành một người vĩ đại” lại quay trở lại.

“Tôi tự hỏi mình: liệu còn nhớ giấc mơ xây dựng một công ty đẳng cấp thế giới hay không? Và mình sẵn sàng đi xa đến mức nào để thực hiện giấc mơ đó một lần nữa?”, ông tự hỏi.

Lưu Cần, đồng sáng lập Morningside Venture Capital và là bạn thân của Lôi Quân, kể rằng khi ấy ông đã hỏi: “Anh đã có tiền bạc và danh tiếng rồi. Anh có chắc muốn mạo hiểm thêm một lần nữa không?”

Lôi Quân quyết định đó chính là điều mình muốn. Ông tập hợp một nhóm bảy người, gồm hai cựu nhân viên Google, một cựu lập trình viên Motorola và một học giả, để cùng thành lập Xiaomi vào ngày 6/4/2010.

Trước khi ra mắt chiếc điện thoại đầu tiên, Lôi Quân phải tìm nhà cung cấp chip cho thiết bị của mình. “Chỉ với một ý tưởng trong tay”, ông đã tìm đến Qualcomm và thực hiện một bài thuyết trình đầy nhiệt huyết kéo dài hai giờ, thuyết phục công ty này bán chip cho Xiaomi.

"40 tuổi vẫn thấy mình chưa làm được gì vĩ đại" - doạnh nhân Trung Quốc đặt câu hỏi.
Giai đoạn chững lại

Sau thành công ban đầu, Lôi Quân bước vào một giai đoạn khá trầm lắng khi Xiaomi bắt đầu sa sút từ năm 2015, ngay sau vòng gọi vốn định giá công ty ở mức 45 tỷ USD.

Một loạt sai lầm sau đó khiến Xiaomi rơi khỏi nhóm các nhà sản xuất smartphone hàng đầu thế giới. Doanh số bán hàng giảm từ 71 triệu chiếc ở thời kỳ đỉnh cao xuống còn 53 triệu chiếc vào năm 2016.

Lôi Quân cho rằng sự sa sút này xuất phát từ việc công ty quá phụ thuộc vào mô hình bán hàng trực tuyến. Trong khi đó, một số ý kiến khác cho rằng chất lượng sản phẩm chưa đáp ứng được kỳ vọng ban đầu. Công ty cũng mắc sai lầm trong quá trình mở rộng ra thị trường quốc tế, dù vẫn đạt được thành công đáng kể tại Ấn Độ, nơi Xiaomi hiện là thương hiệu dẫn đầu.

“Chúng ta còn nhiều việc phải làm,” ông nói. “Chúng ta phải giữ vững lập trường, khiêm nhường và sẵn sàng bắt đầu lại từ đầu. Con đường dẫn tới thành công sẽ thuộc về chúng ta nếu củng cố được những nền tảng cơ bản.”

Khi bước vào giai đoạn IPO với động lực mới sau một thời kỳ tái cấu trúc, Lôi Quân một lần nữa đối mặt với nhiều hoài nghi về định giá công ty. Dù từng có dự đoán Xiaomi có thể đạt mức định giá 100 tỷ USD, giá chào bán cuối cùng chỉ đưa con số này xuống khoảng 54 tỷ USD.

Tuy vậy, Lôi Quân dường như không hề nao núng trước những thử thách phía trước.

“Không có nhà sản xuất điện thoại nào trên thế giới có thể vực dậy sau khi chứng kiến doanh số sụt giảm,” ông nói. “Chỉ có Xiaomi mà thôi.”

Theo Danh sách người giàu Hurun do Viện Nghiên cứu Hurun công bố vào tháng 10 năm ngoái, Lôi Quân là doanh nhân có mức tăng tài sản mạnh nhất trong số các tỷ phú góp mặt trong bảng xếp hạng. Ông đứng thứ năm, với tổng tài sản ước tính khoảng 326 tỷ nhân dân tệ. So với năm trước, khối tài sản của ông tăng khoảng 10%.

Ông Rupert Hoogewerf, Chủ tịch kiêm Trưởng nhóm nghiên cứu của Tập đoàn Hurun, nhận định Lôi Quân là “một trong những doanh nhân có tầm ảnh hưởng hàng đầu trong danh sách.”