Biểu t́nh chống Trung Quốc ở Việt Nam
VIỆT NAM - Biểu t́nh là một khái niệm rất quen thuộc ở những nước dân chủ, nhưng ở Việt Nam (kể từ sau năm 1975 ở miền Nam và hầu như kể từ thời phong kiến đến giờ ở miền Bắc) th́ đó là một khái niệm ít ai dám nhắc đến, thậm chí người ta tránh nhắc đến.
Hai chữ này như một thứ tai ương cho những ai dính líu đến nó.
Một thanh niên giơ biểu ngữ “Công lư và ḥa b́nh trên biển Đông” trong cuộc biểu t́nh ở Sài G̣n. (H́nh: Dung Dang)
Với nhà nước xă hội chủ nghĩa Việt Nam, chuyện biểu t́nh đ̣i tự do dân chủ là chuyện tuyệt đối cấm kỵ, không những thế mà chuyện biểu t́nh kêu gọi ḷng yêu nước của cộng đồng để chống lại sự bành trướng của Trung Quốc cũng bị dập tắt, hầu như tuyệt đối là vậy.
Chính v́ lẽ này, cuộc biểu t́nh sáng ngày 5 tháng 6 năm 2011 tại Sài G̣n và Hà Nội đóng vai tṛ một sự kiện lớn, một cuộc cách mạng lớn của người dân Việt Nam.
V́ sao gọi cuộc biểu t́nh ở Sài G̣n và Hà Nội là sự kiện lớn? Và mang tính chất cuộc cách mạng lớn của người dân Việt Nam?
Ở Hà Nội, số lượng người tham gia biểu t́nh không đông, theo con số ước lượng th́ chưa đến 1,000 người. Và cuộc biểu t́nh không đạt được những yêu cầu mà người tham gia đă dự đoán.
Đoàn biểu t́nh Hà Nội bị chặn ngay từ đầu, sáng sớm các tuyến đường vào Đại Sứ Quán Trung Quốc ở Hà Nội đă bị phong tỏa bằng barrie, công an, dân pḥng và (có thể có cả) chó nghiệp vụ.
Đoàn người bị công an, cảnh sát 113, bộ đội đặc công đẩy dần ra phía Đông công viên Lê-Nin... Rồi sau đó bị phân hóa ra các con đường, phân tán đội ngũ, dẫn đến giải tán.
Trong lúc này, ở Sài G̣n, đoàn biểu t́nh đă lên đến ba, bốn ngàn người. Lực lượng cảnh sát cơ động 113, công an giao thông, quân đội có mặt nhưng không thể ngăn cản đoàn biểu t́nh tiến về phía Lănh Sự Quán Trung Quốc.
Barrie là giải pháp của chính quyền lựa chọn để hạn chế số người mới tham gia vào đoàn biểu t́nh (lúc này người ở trong có thể ra nhưng người bên ngoài không được đi vào khu vực đoàn biểu t́nh).
Thay v́ tụ tập thành đám đông để tiến về trung tâm, đoàn biểu t́nh ở Sài G̣n đă chọn cách đi bộ, nhóm dần thành số đông nhưng không dừng tại chỗ. Nói cách khác là họ đă dùng thành công “hiệu ứng giao thông” để qua mặt công an. Trong t́nh huống này, nếu công an có biết th́ cũng không có cớ để bắt bớ, sách nhiễu được họ bởi họ không “tụm năm tụm ba.”
Chừng 10 giờ sáng, chính quyền buộc phải bắc một chiếc loa to trước đoàn biểu t́nh để đưa người đại diện ra thương thuyết. Lúc này, người đại diện gồm các cụ người cao tuổi của thành phố Sài G̣n, một vài cán bộ ngành công an và sĩ quan ngành hải quân đứng ra thuyết tŕnh, yêu cầu đoàn biểu t́nh đừng gây bạo động...
Phía đoàn biểu t́nh đă cướp diễn đàn và hô to khẩu hiệu bằng chính chiếc loa của chính quyền.
Cuộc biểu t́nh tại Sài G̣n diễn ra khá ôn ḥa, mặc dù trước đó đă có một số người bị răn đe, cảnh báo không được phép tham gia biểu t́nh như trường hợp Bùi Chát, các blogger cổ xúy dân chủ, nhân quyền... Và thậm chí có người bị bắt giam như blogger Mẹ Nấm, Người Buôn Gió...
Đoàn người biểu t́nh trên đường phố Sài G̣n. (H́nh: Ngô Lực)
Qua lần biểu t́nh này, nếu phân tích và đưa ra các tiêu chí về số lượng, qui mô, mức độ và tầm cỡ, có thể nói rằng phía Nam thành công hơn phía Bắc rất nhiều về mọi phương diện.
Về mặt số lượng người tham gia, phía Nam đông gấp nhiều lần phía Bắc bởi do một phần họ đă chọn phương pháp không dừng và tụ tập thành nhóm. Hơn nữa, họ đi từ ngoại vi đến trung tâm, nghĩa là họ có từng nhóm nhỏ tản bộ trên các con đường, sau đó đi dần về một phía và cộng hưởng, tuần hành về nơi tập trung.
Ở phía Nam, thành phần trí thức tham gia biểu t́nh khá đông. Dù sao đi nữa, họ cũng là những người có khả năng thu hút được những thành phần khác một cách mạnh mẽ nhất.
Lực lượng trẻ, gồm sinh viên các trường đại học là một lực lượng năng động và quả cảm, một khi có sự tham gia của họ th́ mọi chuyện trở nên hanh thông và có sức sống hơn. Phía Nam đă thành công nhờ vào điều này rất lớn.
Và hơn hết, mỗi người tham gia biểu t́nh phải là một nhà tổ chức cho chính bản thân ḿnh và cho cục diện chung. Chỉ có vậy th́ bầu không khí mới sinh động, tạo ra những tương tác trí tuệ để đi đến một cộng hưởng cho toàn cục.
Chính yếu tố này sẽ giúp đoàn biểu t́nh thu hút được người đi đường và tạo được sự ủng hộ ngẫu nhiên rất lớn bởi mối tương tác giữa từng thành viên tham gia biểu t́nh với bất kỳ người nào họ gặp. Họ tự tin và không bị phụ thuộc vào người đầu lĩnh cũng như không bị chao đảo theo tâm lư đám đông.
Cuộc biểu t́nh nói lên điều ǵ?
Sự đông đảo, hùng hậu về lực lượng của đoàn biểu t́nh ở Sài G̣n cho thấy rằng tinh thần dân chủ, yêu tổ quốc và không sợ đụng chạm với công an, quyết tâm nói lên tiếng nói của một công dân yêu nước ở họ rất cao.
Điều đó không có nghĩa rằng người Hà Nội (nói riêng) và miền Bắc (nói chung) không yêu nước. Nhưng họ có một thiệt tḥi dễ nhận biết nhất là từ bờ Bắc vĩ tuyến 17 trở ra không có được một kinh nghiệm sống trong thể chế chính trị như người miền Nam từ Đệ Nhất Cộng Ḥa cho đến 30 tháng 4, 1975. Điều này có liên quan mật thiết đến thái độ ủng hộ hay bỏ lơ trước những lời kêu gọi biểu t́nh.
Trừ những trí thức phía Bắc cập nhật thông tin rộng, vượt ra ngoài sự tuyên truyền của nhà nước. Nói cách khác là trừ những người dân và trí thức yêu nước, thức thời.
Và kinh nghiệm biểu t́nh của người miền Bắc cũng không có nhiều bằng người miền Nam do chính bởi nguyên nhân vừa nêu trên, thậm chí, ngoài những người dân, trí thức thức thời, dường như khái niệm biểu t́nh c̣n quá xa lạ đối với họ.
Và trong chừng mực nào đó, dường như chính quyền phía Nam cũng có cách nh́n đồng thuận với những người biểu t́nh yêu nước, chống Trung Quốc hơn là chính quyền phía Bắc. Bằng chứng là họ chịu đối thoại và không dồn ép người biểu t́nh vào con đường sợ hăi bạo lực, họ đă chịu giữ không khí ôn ḥa. Trong khi đó, phía Bắc dùng cả lực lượng đặc công để trấn áp người biểu t́nh.
Biểu t́nh, khái niệm ấy c̣n tương đối xa lạ với người Việt Nam - một dân tộc đi từ phong kiến sang toàn trị, từ phép tuân thủ của độc tôn sang phép tuân thủ của độc tài. Cả hai loại h́nh tuân thủ ấy đều không cho con người khai sáng được ư thức dân chủ, không cho con người đủ tự tin để thấy rằng việc ḿnh tập hợp một lực lượng kêu gọi ḷng yêu nước, đ̣i hỏi những quyền lợi chính đáng của ḿnh là hợp hiến, hợp lẽ con người.
Chính v́ vậy mà mọi cuộc biểu t́nh đều rơi vào nguy cơ khủng hoảng an ninh cá nhân người tham gia biểu t́nh (từ an ninh tâm lư cho đến an ninh thân thể, tài sản...). Ư thức biểu t́nh có thể bị triệt tiêu bất kỳ giờ phút nào cho dù động cơ là chính đáng, yêu nước.
Nhưng dù sao chăng nữa th́ cuộc biểu t́nh với qui mô lớn, quyết tâm cao và số lượng đông đúc, tư thế hùng hậu của ngày hôm nay cũng cho thấy rằng người Việt Nam đang bước vào một cuộc cách mạng mới, tự tin, bất bạo động và yêu chuộng ḥa b́nh, yêu quê hương, đất nước, quyết giữ sự toàn vẹn lănh thổ, yêu sáng tạo và yêu dân chủ, nhân quyền. Âu đó cũng là tố chất vốn từng có lúc bị ngủ quên của người Việt!
Có thể gọi ngày hôm nay là một ngày cách mạng lớn ở Việt Nam.
Phương Ngạn/Người Việt
Một cuộc cách mạng lớn
