Tỷ phú cá hồi trên đỉnh Hoàng Liên

Xuất thân là một nông dân nhưng khi lên dãy Hoàng Liên Sơn, anh trở thành người hùng của núi rừng với bao phen chìm nổi để rồi trở thành tỷ phú từ việc nuôi cá hồi.

Gần hết cuộc đời gắn bó với mảnh đất quanh năm chỉ có mây mù và khí hậu khắc nghiệt, cứ nghĩ anh sẽ không gượng dậy nổi sau cú sốc bị bắt đi tù vì dám cả gan “ngói hóa” bản làng thế nhưng chính nơi đẩy gia đình anh vào cảnh màn trời chiếu đất lại đưa anh từ kẻ tù tội trở thành tỷ phú cá hồi duy nhất trên đèo Hoàng Liên Sơn.

Anh Trần Yên cho cá hồi ăn.

Ước mơ trồng rừng

Xuất thân là người nông dân vùng đồng chiêm trũng ở huyện Yên Sơn tỉnh Ninh Bình, sau khi phục viên, anh Trần Yên lại có ý tưởng lên miền núi lập nghiệp. Cứ tưởng anh nói chơi, ai dè anh làm thật và Lai Châu là mảnh đất mà anh cùng gia đình dừng chân, đến nay đã ngót hai chục năm.

Bằng cách sống của người lao động được tiếp cận với khoa học giúp chăn nuôi, trồng trọt có năng suất cao, vợ chồng anh đã khiến đồng bào bỏ được thói quen du canh du cư, ở lại tăng gia sản xuất nhưng chưa bỏ được tật uống rượu. Năm 1983, khi được giao làm phó ban quản lý dự án rừng phòng hộ Sông Đà ở huyện Sìn Hồ, tỉnh Lai Châu với nhiệm vụ là vận động nhân dân tham gia dự án phủ xanh đất trống đồi trọc, anh đã nảy ra sáng kiến thay vì trả tiền trồng rừng cho bà con thì thanh toán bằng vật liệu xây dựng. Trong khi người dân hồ hởi vì có mái nhà kiên cố thì anh Yên bị quy kết lạm dụng tín nhiệm, lợi dụng công việc được giao để làm giàu bất chính mà nguyên nhân là xuất phát từ cái công trình "ngói hóa" bản làng có vẻ rất tân tiến thời bấy giờ. Ngày 22/8/2002, Trần Yên bước chân vào trại giam và buộc phải bồi hoàn 195 triệu đồng, số tiền công thanh toán cho ngườỉ dân trồng rừng đã được anh quy đổi thành vật liệu xây dựng, để kiên cố nhà ở.

Mặc dù không được hưởng một xu nhỏ trong khoản tiền trên nhưng theo truy tố, anh vẫn phải đền. Vào thời điểm đó, số tiền gần 200 triệu đồng là một khoản không nhỏ. Nhà cửa, vườn tược, vật nuôi phải thanh lý để bồi hoàn. Chồng đi tù, vợ con phải sống tạm bợ trên những chòi canh nương của đồng bào, hơn 4 tháng sau, anh Yên được tha tù, chẳng khác nào đồng bào du canh du cư, đi khắp dải đất Hoàng Liên Sơn làm thuê làm mướn, không ngờ chính mảnh đất khiến anh mất danh, mất nghiệp đã "tặng" anh danh hiệu tỷ phú.

Trở thành tỷ phú từ con cá hồi

Quay lại bản Làng Mô, làm lại sự nghiệp bằng việc nhận đất trồng rừng phòng hộ, vợ chồng anh bắt đầu có của ăn của để sau những vụ chăn nuôi thắng lợi. Trong một lần sang Sapa mua bò giống, anh Yên tình cờ nghe được câu chuyện về người dân nơi đây làm giàu từ con cá hồi. Liên tưởng tới nơi mình ở cũng khí hậu mát mẻ như ở đây, anh mạnh dạn tìm đến Trung tâm nghiên cứu Viện nuôi trồng thuỷ sản trung ương 1 tại Sapa học cách nuôi cá hồi. Nhận 500 con cá hồi về nuôi thử, cả nhà anh đã thay nhau thức đêm canh chừng, sau 5 tháng bán cá, thu lãi 34 triệu đồng. Thế nhưng gian nan chưa dừng lại. Khi anh dốc hết tiền đầu tư mở rộng diện tích ao hồ, chỉ một đêm, gần 4 tấn cá hồi chuẩn bị thu hoạch bỗng dưng chết nổi trắng đầm. Không chịu bỏ cuộc, anh tìm sách đọc, mời chuyên gia nước ngoài tới khảo sát thị trường, tư vấn cách nuôi nên từ năm 2007 đến nay, các đầm cá hồi của anh luôn cho thắng lợi, sản lượng cá năm nào cũng tăng. Năm 2008, một niềm vui bất ngờ đến với gia đình anh khi anh trở thành điển hình tham gia diễn đàn những người kinh doanh giỏi toàn quốc.

Trong cuộc gặp gỡ những người kinh doanh giỏi năm đó, anh đã tâm sự rất thật rằng vẫn nuôi hoài bão trồng thật nhiều rừng và ao ước truyền được niềm say mê với rừng của mình cho đồng bào nơi mình sinh sống. Trở thành tỷ phú cá hồi với sự hiện diện của nhiều cửa hàng giới thiệu và bán sản phẩm ở các tỉnh thành nhưng lúc nào anh cũng đau đáu với cây rừng như một duyên nợ. Làm chủ 10.000 ha rừng nằm trên đèo Pha Đin, đêm đêm anh vẫn cặm cụi với những dự án trồng rừng mà theo tâm sự của anh là không phải chỉ để làm giàu cho bản thân mà muốn giúp người dân ở đây giàu lên từ rừng.

Với tâm nguyện của mình, giờ đây bản Làng Mô của anh đã khởi sắc, nhà nhà giàu lên từ việc trồng cây đỗ trọng, trồng đào, mận và tất cả dân trong bản, ai cũng học theo Trần Yên cách yêu rừng. Bao quanh bản Làng Mô là cánh rừng thông trên 10 năm tuổi, trải dài khắp lưng đồi, đứng dưới nhìn không thấy ánh mặt trời, cánh rừng mà dân bản đã trồng như lời tri âm với người đàn ông nhỏ bé, dám một mình lên đây lập nghiệp và đưa đồng bào nơi đây thoát cảnh đói nghèo.

Trang Nhung
ĐVO