Trước khi những bí mật về nàng Mona Lisa được hé mở, đă có nhiều giả thiết về thân phận thật của nàng, thậm chí có người cho rằng nàng là người t́nh bí mật của danh họa Leonardo da Vinci.
Nụ cười của nàng đă khiến hàng triệu người trên thế giới bị mê hoặc nhưng không ai hiểu được bí mật đằng sau nụ cười đó như thế nào. Nàng là ai, nàng từng sống như thế nào vẫn là một câu hỏi lớn.
Hiện bức chân dung nàng Mona Lisa đang được trưng bày tại bảo tàng Louvre tại Paris, Pháp.
Tuy nhiên từ sau năm 2005 tới nay, với sự hỗ trợ những công nghệ kỹ thuật cao, bí mật về thân phận của nàng Mona Lisa dần dần được hé mở. Liên quan tới thân phận thật của nàng Mona Lisa, vài trăm năm trước đă có nhiều cách giải thích khác nhau, có người nói rằng nàng là mẹ của danh họa Leonardo da Vinci, có người lại nói nàng là người t́nh bí mật của ông, hay Mona Lisa là gái làng chơi ở thành Florence tuy nhiên giả thiết Mona Lisa là bức chân dung tự họa của Leonardo da Vinci được nhiều người đồng t́nh nhất.
Vào thế kỷ 16, nhà sử học nghệ thuật nổi tiếng- Vasari nói rằng nàng Mona Lisa là vợ của một thương gia giàu có ở Florence nhưng quan điểm của ông không được nhiều người quan tâm.
Tới năm 2005, chuyên gia nghiên cứu bản thảo trường đại học Heidelberg (Đức) cho biết đă t́m thấy chứng cứ quan trọng trong đống sách cổ ở thư viện, một cuốn sách cổ năm 1503. Chủ sở hữu cuốn sách này là một người bạn tốt của Leonardo da Vinci-Vespucci. Trên cuốn sách có ḍng chữ mà Vespucci viết vội: "Leonardo da Vinci đă sáng tạo ra ba bức họa nổi tiếng, trong đó có một bức họa là chân dung Gherardini"
Điều này trùng với tuyên bố của Vasari thế kỷ 16. Ông từng nói "vợ của Francesco del Giocondo" là Gherardini, tên đầy đủ là Lisa Gherardini del Giocondo, trong đó del Giocondo là họ chồng bà. Sau hai năm, thư viện Đại học Heidelberg cho rằng phát hiện của tiến sỹ Giuseppe Pallanti đă khiến những giả thiết về thân phận của nàng Mona Lisa bị loại bỏ cũng như mở ra những bí ẩn về nàng trong suốt mấy trăm năm.
Mona Lisa sinh ngày 15 tháng 6 năm 1479 trong một gia đ́nh từng định cư lâu đời ở thành phố Florence, là con cả trong số 7 anh chị em. Khi đó, cả châu Âu đang bước vào giai đoạn đầu của thời kỳ Phục Hưng, là một trong những thành phố lớn nhất, Florence được coi là biểu tượng của thành công và giàu có.
Tuy nhiên, cuộc sống của những người dân ở đây lại không đẹp như những ǵ mà thơ ca ca ngợi v́ sự phân biệt giàu nghèo quá lớn. Lisa xuất thân trong một gia đ́nh quư tộc nhưng theo thời gian, gia đ́nh nàng cũng mất dần sức ảnh hưởng của ḿnh. Ngày 5 tháng 3 năm 1945, Lisa đi lấy chồng khi nàng tṛn 16 tuổi. Chồng nàng là một thương gia tơ lụa có tiếng trong thành và Lisa là vợ thứ 3 của ông. Của hồi môn của Lisa là 170 đồng vàng Florin và một nông trang ở vùng ngoại ô.
Cuộc hôn nhân này đă khiến địa vị xă hội của Lisa được nâng cao v́ chồng nàng là một người cực kỳ giàu có, không những thế Francesco del Giocondo cũng được lợi từ vợ của ḿnh v́ Gherardini là một ḍng họ cao quư. Họ đă có với nhau 5 người con.
Ngày 5 tháng 3 năm 1503, Lisa và chồng chuyển tới một căn hộ ở gần Via della Stufa, nơi ông cụ thân sinh của Leonardo - ông Piero da Vinci đang sinh sống. Ông Piero da Vinci và vợ chồng Lisa nhanh chóng trở thành hàng xóm thân thiết của nhau.
Cũng giống như nhiều gia đ́nh giàu có ở Florence, mỗi khi gia đ́nh có sự kiện trọng đại, vợ chồng Lisa và các con lại mời các họa sỹ tới vẽ chân dung kỷ niệm.
Năm 1503 là một năm quan trọng đối với gia đ́nh del Giocondo khi họ chuyển tới ngôi nhà mới của ḿnh, hơn nữa Lisa lại mới mang thai đứa con thứ ba. Ông del Giocondo đă mời 4 nghệ sỹ tới nhà để trang trí cho ngôi nhà mới, Leonardo da Vinci, con trai của người hàng xóm mới cũng được mời tới để vẽ chân dung Lisa.
Những năm 1503, Leonardo da Vinci rơi vào t́nh cảnh khốn đốn, ông không có nguồn thu nhập nào và lời mời tới vẽ chân dung cho một quư bà khiến ông cảm thấy rất phấn khởi và có lẽ đó là động lực để có được một tác phẩm tuyệt vời.
Tay phải của Lisa đặt lên tay trái để toát lên vẻ hiền thục và thủy chung của nàng. Bộ đồ mà Lisa mặc rất thời trang, có người cho rằng thần thái của Lisa trên bức tranh c̣n thật hơn ở ngoài đời.
Bản thảo chân dung nàng Mona Lisa
Leonardo da Vinci đă mất 10 năm để hoàn thành bức chân dung nàng Mona Lisa. Nhưng cuối cùng ông đă không giao lại bức họa này cho Lisa. Một số học giả ban đầu nhận định có lẽ v́ không được trả tiền thù lao nên Leonardo mới làm thế. Nhưng sau khi nghiên cứu kỹ lưỡng người ta mới phát hiện rằng nguyên nhân không đơn giản như vậy.
Trên thực tế, trong thời gian ở Florence, Leonardo đă có quan hệ khá mật thiết với gia đ́nh quư tộc Giuliano de Medici. Đây là một trong những ḍng họ danh tiếng nhất ở Italy vào thế kỷ 15-16. Gia đ́nh Giuliano de Medici rất đam mê nghệ thuật nên họ đă không ngần ngại bỏ tiền ra để tài trợ cho các nghệ sỹ trong đó có cả Leonardo da Vinci, tuy nhiên khoản tiền này lại là tiền cướp từ mồ hôi, xương máu của người dân thường. V́ thế, các gia đ́nh quư tộc khác ở thành Florence tỏ ra không hài ḷng về chuyện này, gia đ́nh Gherardini cũng vậy.
Năm 1503, trong lúc Leonardo da Vinci vẽ chân dung nàng Lisa, gia tộc Giuliano de Medici và gia tộc Gherardini đă xảy ra mâu thuẫn lớn. Leonardo da Vinci là người ở giữa nên đành phải cắt đứt quan hệ với gia đ́nh Lisa. Năm 1511, Florence bị quân Giáo hoàng tấn công, gia tộc Gherardini phải sống lưu vong.
Trong những năm 1517, Leonardo da Vinci đă phải mang theo bức họa nàng Mona Lisa rời khỏi Florence sang Pháp. Từ đó cũng không ai biết tin ǵ về nàng Lisa nữa. Măi cho tới năm 2007, nhà sử học nghiệp dư Giuseppe Pallanti mới t́m thấy một tờ giấy khai tử đă ố vàng của Lisa Gherardini. Trong tờ giấy khai tử có viết: chồng bà Lisa mất năm 1538, thọ 79 tuổi c̣n Lisa mất 4 năm sau đó khi 64 tuổi và được chôn cất tại tu viện trung tâm Tuscan.
Theo Sầm Hoa/Vietnamnet
Bí mật thân phận thật của nàng Mona Lisa
