Ngày hè tháng 7 nóng bức, nhiệt độ ngoài trời lên đến 32 độ C. Anh Trương Quang Giáo, Chủ tịch Hội người Việt định cư tại LB Nga alô với “vẻ bí mật”: “Thứ bảy này đi thăm một người bạn nhé!”. “OK”, tôi phấn khởi nhận lời pha chút hồi hộp.
Niềm vui bên giàn bầu...
Hóa ra nơi chúng tôi đến nghỉ”xả x́ trét” cuối tuần là nhà vườn của họa sĩ Đào Văn Dũng, một người bạn của chúng tôi nhưng đă lâu tôi không gặp lại.
Quả là không hổ danh một họa sĩ tài ba, khéo tay hay làm. Từ ngoài vào đă thấy cái không khí mát mẻ dễ chịu của không gian ngoại ô Mát (Mátxcơva). Tuy không có hồ nước, nhưng cây trái xamh mướt, sum suê đă nhanh chóng xua đi cái oi bức cũng khá khó chịu của trưa hè nơi xứ tuyết.
Con đường vào nhà vườn được trải gỗ tạp lát, sạch sẽ tinh tươm. Đập vào mắt chúng tôi là một giàn bầu trắng, dễ có đến cả trăm quả chứ không ít. Anh Dũng giải thích: “Cái giống quả bầu hồ lô là loại bầu trắng “thắt đáy lưng ong” - ở giữa quả thắt lại c̣n 2 đầu th́ ph́nh ra, trên nhỏ dưới to. Trước đây ở Việt Nam có nhiều giống bầu này, nhưng bây giờ nó lại trở thành của hiếm và cũng ít người trồng. Không hiểu v́ sao.
... chăm sóc cà chua giống thuần Việt
Những trái bầu mịn màng sai trĩu giàn trông thật ngon mắt! (các bà nội trợ mà vớ được món này th́ đúng là nhất hạng món canh tôm tươi nấu với bầu trắng, ăn đến đâu biết đến đấy giữa trưa hè!).
Anh Dũng bật mí: “Bầu hồ lô này anh mang giống từ VN sang. Nhưng không phải trồng để ăn mà là đợi cho tới khi trái bầu khô đi, sau đó dùng phẩm màu để…. vẽ tranh”. Hóa ra tầm nh́n của họa sĩ có khác với chúng tôi. Chỉ riêng cái giàn bầu được thiết kế từ những thân cây trúc vàng óng mảnh mai mà anh cất công đưa từ VN sang, cũng đă cho thấy cái “chất” và “gu” của họa sĩ rồi!
Gáo dừa, vại nước...
Phóng tầm mắt ra xung quanh, chúng tôi thực sự bị hút hồn bởi không khí của vườn cây trái “made in Vietnam” giữa Mátxcơva.
Chỗ này những khóm rau thơm tỏa hương ngan ngát trong gió, đủ cả: húng chó, mùi ta, hành lá, tỏi, tía tô tím, lá lốt, ớt xanh, ớt đỏ… Chỗ kia những vạt rau muống cạn xanh ŕ, dăy mồng tơi nơn nà, cải cúc mơn mởn vừa đưa tay ngắt đă dậy lên hương quê hương gợi bao nỗi nhớ. Kia nữa vồng khoai lang lá to lạ thường hứa hẹn đậu nên loại củ ruột vàng ươm, vỏ đỏ sẫm ngọt lừ. Cải bẹ, cải th́a xanh non vươn ḿnh đón nắng. Mấy luống su hào “ph́nh bụng bầu” khoe dăy củ trắng xanh; cà chua Việt đỏ mọng, chia múi khắc hẳn loại cà chua bán ngập tràn ở siêu thị Mát. Dưa chuột cũng giống thuần Việt xanh non. Bí đỏ béo tṛn nằm chềnh ềnh giữa lối đi, trong khi những quả bí đao màu xanh c̣n lông tơ mềm mại dài thuỗn cứ đong đưa, đong đưa trước gió…
Ôi chao, cái không khí này làm cho chúng tôi nhớ quê nhà đến nao ḷng! Xa nhà đă mấy mươi năm, chạnh nhớ lại thời niên thiếu, mặc dù là ở thành phố Vinh nhưng quanh nhà tôi vườn lúc nào cũng có rau xanh như thế này…
Góc quê nhà nơi xứ tuyết
Họa sĩ Đào Văn Dũng quả là khéo tay, anh thực sự có con mắt của nhà nghệ thuật nặng t́nh với quê hương giữa ḷng thủ đô Mátxcơva! Không chỉ tạo ra vườn rau quê hương, anh c̣n vẽ nên cả một khoảng trời và sân chơi đậm sắc màu xứ Việt.
Ngón đàn bầu...
Kia là cái chum nhỏ bằng gốm chứa đầy nước với những đường nét hoa văn màu mè dân tộc hết sức độc đáo đặt cạnh gốc cây. Và bạn có thể h́nh dung ra cái gáo dừa cán làm bằng cành trúc vàng nho nhỏ dùng để múc nước? Quả thật xa nhà đă lâu, nay tận mắt nh́n thấy cái chum nhỏ, gáo dừa…ḷng tôi không khỏi ngậm ngùi bởi một nỗi buồn man mác nhớ quê hương…
Bên hông nhà là chiếc đu dây và đặc biệt là chiếc vơng dù màu xanh đưa từ nhà sang, trên đó cô con gái nhỏ của anh đang đu đưa…Rồi những chiếc giỏ bằng mây – tre - trúc, bằng gốm Việt để đựng đồ lặt vặt hay dùng để trồng hoa, cây cảnh… tạo cho ta cái cảm giác thanh b́nh như thể quanh đây là không gian của quê nhà vậy.
Tiếng sáo trúc véo von hay những thanh âm của đàn bầu (ở đây là một quả bầu hồ lô khô xinh xắn, nâu thẫm đặt ngay đầu trục đàn)? Dưới bàn tay như múa của Đào Văn Dũng, những âm thanh thánh thót ngân lên trong không gian trưa hè ở Mátxcơva qua những nhạc phẩm gợi bao xúc cảm: “Ru con Nam bộ”, “Câu ḥ bên bến Hiền lương”, “Trống cơm”, “Quan họ Bắc ninh”…
“Quả là một họa sĩ đa tài!” - không hẹn mà nên, cả tôi và anh Giáo cùng thốt lên đầy khâm phục. Họa sĩ Đào Văn Dũng chỉ cười khiêm tốn, thậm chí c̣n có vẻ hơi ngượng ngùng… (bởi ngoài những điều chúng tôi mắt thấy, tai nghe ở đây, họa sĩ Đào Văn Dũng c̣n “ẩn giấu” một khả năng làm thương mại có tiếng từ chính những tích góp qua nghề nghiệp của ḿnh).
Bữa cơm chiều vui vẻ
Anh cho biết, cuối tháng 9 này sẽ tổ chức 1 buổi triển lăm những tác phẩm hội họa mà anh đă chuẩn bị chu đáo. (Đào Văn Dũng là Hội viên Hội Văn học nghệ thuật VN tại Nga. Anh vốn là sinh viên tốt nghiệp loại giỏi tại Viện Hàn lâm Mĩ thuật quốc gia Surikop).
…Dưới ṿm cây xanh phủ kín sân nhà vườn, giữa không gian mơn man gió, bữa cơm chiều tươm tất dọn ra thể hiện bàn tay nội trợ đảm đang của chị Tuyết - người bạn đời thủy chung, dịu dàng của họa sĩ. Bầu không khí đầm ấm của một gia đ́nh Việt đúng nghĩa giữa ḷng Mátxcơva càng đậm đà t́nh người, t́nh quê hương.
Vơ Hoài Nam (từ Mátxcơva)
Họa sĩ Việt và ngôi nhà xanh ngoại ô Mátxcơva
