Lời người dịch: Thưa bạn đọc, chỉ v́ tôi đă dịch tiểu thuyết CHÍN MƯƠI BA của Victor Hugo, nên tôi đă dừng lại đọc bài báo này, v́ thấy tác giả gọi bà ta là nữ hoàng Marie-Antoinette. Xin bạn đọc coi hai h́nh bên dưới đây: một h́nh MÁY CHÉM và một h́nh vẽ bà vợ vua Louis XVI Marie-Antoinette trước khi nàng lên máy chém.
Trong bài báo này, Marie-Antoinette là tên đem đặt cho vợ viên Tổng thống Syria, kẻ cho tới hôm nay, sau bảy tháng “đối đăi” với dân chúng nổi dậy, đă giết chết ba trăm ngàn người biểu t́nh. [Ba trăm ngàn dân, bằng một huyện của tỉnh Thái B́nh? Hay bằng một huyện của tỉnh Long An? Hay bằng số học sinh tiểu học của một tỉnh bất kỳ nào đó?]
Tại sao tôi chọn dịch bài báo này? Thói thường báo chí hay đưa tin tức về một sự kiện vào lúc kết thúc. Tôi muốn đưa tin để bạn đọc được SỐNG cái tâm trạng của các nhân vật và nhân chứng khi tất cả đang trên đường đi tới chỗ kết thúc. Một tấn bi kịch xảy ra ở thời kỳ mọi việc đang diễn ra chứ không chỉ ở phút cuối cùng, như lúc Gadhafi bị một chàng trai bắn chết “như một con chó” (tin các báo).
Thực t́nh, tôi là người ác, chứ không hiền. Tôi giống con mèo thích lăn đi lăn lại con chuột (một cặp vợ chồng chuột) trước khi xơi tái.
Cảnh Marie-Antoinette (vợ vua Louis XVI) lên máy chém hôm 16 tháng 10 năm 1793
Marie-Antoinette trước giờ lên máy chém (Kư họa bút sắt của Jacques-Louis David)
Được các phương tiện truyền thông phương Tây tung hô như là h́nh ảnh một người đàn bà “mô-đéc” vô cùng hấp dẫn, Asma, vợ của Tổng thống Syria, lúc nào cũng dửng dưng trước tấn thảm kịch đang xáo trộn đất nước bà.
Chữ trên trang b́a của một số tạp chí Courrier International: Ben Ali – Moubarak – Kadhafi – Assad?
Bà ta đó – Asma, vợ của Tổng thống Syria Bachar El-Assad. AFP
Kết cục bi thảm của viên Đại tá xứ Libya đă đem lại sức sống cho phe đối lập Syria đang tiếp tục thách thức chế độ cai trị của Bachar El-Assad. Tính từ hôm Kadhafi bị giết đă có 150 cuộc biểu dương lực lượng với 19 người bị bắn chết, trang mạng Syria Arraee cho biết. Những người biểu t́nh hô to “Syria, đừng sợ ! Bachar sẽ đi theo Muammar”. Điều thú vị, ấy là các trang thông tin chính thức của nước Syria đều quên béng không báo tin nhà độc tài Libya đă chết. Một vài tờ báo đăng tin đó, nhưng không dám đưa thêm tí tẹo b́nh luận nào.
Tạp chí thời trang Vogue gọi bà ta [vợ ông Tổng thống] là Bông hồng hoang mạc và tờ Paris Match gọi bà ta là “ánh sáng trong một xứ sở đầy miền u tối”. Nhưng khi vào cuối tháng Chín vừa rồi, bà vợ Tổng thống vô cùng hấp dẫn đă đứng ra mời một nhóm hoạt động nhân đạo tới Syria để thảo luận về vấn đề an ninh, th́ khi đó thấy bà ta đă chẳng c̣n chút hấp dẫn nào nữa. Trong suốt cuộc tṛ chuyện, bà Asma El-Assad, người sinh ra ở Anh Quốc, lớn lên ở phía Tây thủ đô London, đă đứng trước những nhân chứng sống của những cuộc đàn áp tiến hành bởi chế độ cai trị của chồng. Ấy thế mà, theo một nhà hoạt động thiện nguyện trong nhóm tiếp xúc, th́ người đàn bà xuất xứ từ giới tài chính và đă có ba con đó dường như hoàn toàn dửng dưng khi hay tin về số phận bi thảm dành cho những người biểu t́nh.
“Chúng tôi đă kể cho bà ta nghe về những người đi biểu t́nh bị giết”, ông này kể lại, nhưng muốn giữ kín danh tính, đề pḥng bị trả thù. “Chúng tôi đă nói với bà ta về lực lượng an ninh tấn công người biểu t́nh, họ lôi những người biểu t́nh ra khỏi xe không cho chở họ tới bệnh viện. Bà ta cứ phớt lạnh như tiền. Cứ như thể chúng tôi đang kể cho bà ta nghe một câu chuyện nhàm chán, thứ ǵ đó ngày nào cũng thấy nên đă trơ ĺ rồi”. Những người Syria này cộng tác với các tổ chức nhân đạo để cứu trợ cả ngàn người bị thương, trong khi lực lượng của Tổng thống Bachar El-Assad lại triển khai xe tăng, trọng pháo và không lực để đè bẹp một cuộc nổi dậy đă bảy tháng trời nay và vẫn nuôi hy vọng thắng cuộc. Văn pḥng bà đệ nhất phu nhân đă liên lạc với họ (những người hoạt động nhân đạo thiện nguyện) nói là muốn được nghe về những khó khăn họ gặp phải trong khi tiến hành công việc. V́ thế mà có cuộc gặp tại thủ đô Damas.
“Bà ta hỏi chúng tôi về những nguy cơ chúng tôi bắt gặp khi hoạt động trong những điều kiện hiện thời”, người hoạt động thiện nguyện kể tiếp. Nhưng khi báo cáo với bà ta về những việc tổ chức Mật vụ của chồng bà ta đă lạm dụng quyền lực ra sao, gương mặt vô cảm của Bà Assad đă khiến họ thất vọng. “Bà ta biết rơ mọi điều đang diễn ra ở đây. Báo chí tất tật đều nói hết cả. Không thể nào bà ta lại không hay biết ǵ hết”, ông ta nói. Tuy nhiên, ngay cả khi Bà Assad không hay biết ǵ đến những tàn ác của chế độ cai trị này, cũng không biết rằng đă có 300.000 người dân đă bị giết (theo các tổ chức bảo vệ nhân quyền), th́ nhiều người được gặp bà ta vẫn hy vọng bà ta có thể hành động, có thể làm chút ǵ đó. “Song, dù bà ta nghĩ ngợi những ǵ chăng nữa, rơ ràng bà ta đă hoàn toàn tê liệt rồi”, đó là ư kiến Chris Doyle người đứng đầu Hội đồng Ḥa hợp Arập-Anh. “Chế độ cai trị ở đây sẽ chẳng bao giờ cho bà ta khả năng biểu lộ sự bất đồng nào đó và cũng nhất quyết không cho bà ta bỏ đất nước mà đi. Đừng nghĩ chuyện như thế làm ǵ”.
Bà Assad tốt nghiệp Tin học tại Đại học King’s College [London], cha mẹ là người Syria, trưởng thành ở Anh quốc. Cha mẹ bà là bạn thân của ông Tổng thống trước Hafez El-Assad. Bà giao du với Bachar El-Assad (Tổng thống hiện thời) khi mới 20 tuổi và vào năm 2000 th́ cưới, từ đó bà chuyển về sống tại Syria. Theo một nhà viết tiểu sử cho gia đ́nh Assad có tiếng ở phương Tây, th́ Bachar đă chọn Asma trái với lời khuyên của người chị của mẹ ông ta. “Trước khi gặp bà này, ông ta đă có vô số bạn gái hết sức đẹp”, nhà báo đó cho biết, và cũng không muốn cho nêu danh tính nốt. “Gia đ́nh không thích cho cưới là v́ Asma theo hệ phái Sunni c̣n ông Tổng thống th́ theo hệ Alaoui. Bachar El-Assad đă cưới người ngoài bộ tộc”.
Bà Assad đă hỗ trợ nhiều chương tŕnh phát triển và đă thực sự đem lại thay đổi ở đây khi thành lập được nhiều tổ chức phi chính phủ tại Syria, tập trung vào hoàn cảnh trẻ em khuyết tật và tạo cơ sở cho các dự án phục hồi hàng chục nhà bảo tàng đổ nát. Có những người thấy bà là một gương mặt hiện đại của một nhà nước khốn cùng cũ rích; nhiều người khác thấy bà là một nhân vật xa xôi cách biệt, một bà nữ hoàng Marie-Antoinette thế kỷ thứ XXI. Dù là bà này hay bà kia, th́ rơ ràng không có ǵ có thể tóm tắt được đầy đủ hoàn cảnh đệ nhất phu nhân Syria hơn là bài trả lời phỏng vấn trên tạp chí Vogue tháng Ba vừa rồi, một thời điểm đặc biệt chẳng thích hợp chút nào (lúc bùng nổ các cuộc biểu t́nh đ̣i thay đổi chế độ cai trị).
Giữa những lời lẽ khúm núm xun xoe mô tả các đồ nữ trang hiệu Chanel và những lời pha tṛ tay đôi với Brad Pitt trong thời gian ngôi sao Hollywood Mỹ thăm Syria năm 2009, bài báo kể chuyện cuộc sống trong nhà vợ chồng Assad theo “những nguyên tắc cực kỳ dân chủ”. “Hai vợ chồng chúng tôi ai thích ǵ th́ cứ làm nấy”, Bà Assad giải thích. Đến thế là cùng! Và rất nhiều người dân Syria tất nhiên đều nghĩ tại sao cặp vợ chồng này không đối đăi lịch sự như thế với nhân dân nước họ.
Alastair Beach – URL="http://www.courrierinternat ional.com/article/2011/10/27/la-marie-antoinette-de-damas"]Courrier international[[/URL]
Phạm Toàn dịch
Theo: BVN
Bà Marie-Antoinette của Damas
