Hôm nay, 31-12, kết thúc một năm cầm quyền thành công của nữ tổng thống đầu tiên của Brazil, bà Dilma Rousseff, người được mệnh danh là “bà đầm thép” mới
Bên cạnh thành tích đưa nền kinh tế Brazil lên hạng 6 thế giới vượt qua cả nước Anh (theo đánh giá của Trung tâm Nghiên cứu Kinh tế và Kinh doanh Anh), dấu ấn lớn nhất trong năm của bà Rousseff là bài trừ tham nhũng mà người dân Brazil gọi là “dọn quét nhà”.
Trong vòng 6 tháng cuối năm 2011, bà đã buộc 7 bộ trưởng ra đi, cứ mỗi tháng một vị, vì “dính chàm” tham nhũng. Hai bộ trưởng khác đang bị điều tra về nghi án tham nhũng. Mặc dù bản thân không dính líu gì đến những vụ bê bối này nhưng bà không tránh khỏi miệng lưỡi thế gian. Những người đối lập coi đó là một “điểm trừ” trong bảng thành tích của bà nhưng nhiều học giả trong và ngoài nước ca ngợi bà dũng cảm hơn các vị tiền nhiệm, dọn quét ra trò các quan tham.
Tổng thống Dilma Rousseff. Ảnh: AP
Với tỉ lệ tín nhiệm cao ngất ngưởng (72% theo kết quả thăm dò dư luận của Ibope tháng 12), người dân Brazil coi nữ tổng thống đầu tiên của mình là một người xứng danh “bà đầm thép” mới khi đối mặt với tệ tham nhũng. Người đầu tiên có biệt danh này là cựu thủ tướng Anh Margaret Thatcher.
Học trò của thầy cũng không tha
Trong số 7 bộ trưởng từ chức có đến 6 vị được bổ nhiệm từ thời cựu tổng thống Luis Inacio Lula da Silva, người tiền nhiệm đồng thời cũng là “ông thầy” của bà Rousseff. Tội lỗi của các vị này rất đa dạng, từ tham ô đến thâm lạm công quỹ và bè phái, cũng bắt đầu từ nhiệm kỳ tổng thống trước nhưng không được xử lý.
Đầu tiên, chánh văn phòng phủ tổng thống Antonio Palocci từ chức ngày 7-6 sau khi nhật báo Folha de Sao Paulo phát hiện ông bất ngờ giàu lên gấp 20 lần sau 4 năm làm quan. Ngày 6-7, đến lượt bộ trưởng giao thông vận tải Alfredo Nascimento từ chức vì ăn hối lộ các công ty trúng thầu các dự án hạ tầng cơ sở.
Ngày 17-8, bộ trưởng nông nghiệp Wagner Rossi từ chức vì ăn hối lộ của các công ty tư nhân hoạt động trong ngành nông nghiệp. Ngày 14-9, bộ trưởng du lịch Pedro Novais từ chức sau khi bị phát hiện dùng công quỹ trả lương cho người giúp việc, tài xế của ông và một đêm vui vẻ với “em út” trong khách sạn.
Ngày 26-10, bộ trưởng thể thao Orlando Silva cũng từ chức vì bị tố được “lại quả” 21 triệu USD từ các tổ chức thể thao phi lợi nhuận. Silva chịu trách nhiệm điều phối công tác chuẩn bị World Cup bóng đá 2014 và Thế vận hội 2016 ở Brazil.
Tiếp theo đó, ngày 4-12, bộ trưởng lao động Carlos Lupi xin từ chức sau nhiều lần tuyên bố cứng rắn là nạn nhân của truyền thông. Lupi bị tờ Veja tố cáo ăn tiền “lại quả” của các tổ chức phi chính phủ và từ thiện còn tờ Folha de Sao Paulo phát hiện ông ăn hai đầu lương chính phủ vốn là một việc phi pháp.
Trường hợp của bộ trưởng quốc phòng Nelson Jobim từ chức hồi đầu tháng 8 là một ngoại lệ. Ông này không dính líu đến tham nhũng mà bị sa thải do phát ngôn mang tính kỳ thị giới tính sau khi chê bai hai nữ chuyên gia được bà Rousseff bổ nhiệm vào nội các là “không biết gì về Brasilia” và “quá yếu kém”. Ông này cũng bị “vạ miệng” khi lớn tiếng khoe khoang từng bỏ phiếu cho kình địch của bà Rousseff trong cuộc bầu cử tổng thống.
Ngày 8-12, truyền thông Brazil đặt bà Rousseff vào thế khó xử khi họ tố cáo ông bộ trưởng công thương Fernando Pimentel “ăn” hơn 1,1 triệu USD chi phí cố vấn chuyên gia trong 2 năm trước khi rời khỏi chức thị trưởng thành phố Belo Horizonte để vào nội các hồi tháng 1-2011. Ông này là người được bà Rousseff đích thân chọn lựa. Nghi án tham nhũng này là một thách thức lớn đối với “bà đầm thép” và đang bị đảng đối lập PSDB yêu cầu Viện Công tố điều tra.
Bộ trưởng đô thị Mario Negromonte cũng đang bị điều tra về tội gian lận liên quan đến các dự án hạ tầng cơ sở World Cup ở Cuiaba, thủ phủ bang Mato Grosso. Tuy ông Negromonte kêu oan và không chịu từ chức, theo tờ O Globo, chính quyền đang có ý định thay ông bộ trưởng này.
Thoát khỏi cái bóng của thầy
Bình luận về sự ra đi có phần ồ ạt của các bộ trưởng là thành viên của các đảng nằm trong chính phủ liên hiệp và được thay thế bởi thành viên của chính các đảng đó, đài BBC nhận xét rằng đó là sự khác biệt giữa bà Rousseff và người tiền nhiệm Lula da Silva.
Trong khi ông da Silva, vốn là một nhà đàm phán dày dạn kinh nghiệm trong giới nghiệp đoàn, chủ trương “dĩ hòa vi quý” khi đối phó với nạn tham nhũng “thâm căn cố đế” có bề dày lịch sử hàng trăm năm ở Brazil thì bà Rousseff là một người tính tình dứt khoát, kín đáo và nghiêm túc trong công việc. Đây là một tuýp người hiếm thấy trong các quan chức cấp cao Brazil.
Một đức tính khác của bà Rousseff là quyết tâm sửa chữa sai lầm về mặt chính trị và tỏ ra khoan dung với những nhân vật chủ chốt của phe đối lập như cựu tổng thống Fernando Henrique Cardoso. Với những nét đặc biệt như vậy, bà đã thoát khỏi cái bóng của “ông thầy” da Silva.
Hãng thông tấn độc lập MercoPress có trụ sở ở Uruguay cho biết cuộc thăm dò dư luận mới nhất của Liên đoàn Công nghiệp Quốc gia Brazil (CNI) cho thấy chính quyền của bà Rousseff đã được dư luận đánh giá cao nhất từ trước tới nay với 56% tốt (so với 51% hồi tháng 9), 32% chấp nhận được và 9% không tốt.
Theo các nhà phân tích CNI, điều đó chứng minh hùng hồn rằng bà Rousseff không phải là “bù nhìn” của ông da Silva như dư luận lo ngại. Bà Rousseff được coi là “học trò” của ông da Silva và được “thầy” giới thiệu ra ứng cử tổng thống trong bối cảnh uy tín của “thầy” lừng lẫy với tỉ lệ hơn 80%.
Theo NLD
“Bà đầm thép” quét tham nhũng
