Thiếu tướng Uốt – Oa, trưởng phái đoàn Hoa Kỳ trong ban liên hiệp quân sự 4 bên giám sát ngừng bắn và thi hành hiệp định Paris về Việt Nam là nhân viên quân sự cuối cùng rời khỏi Sài G̣n để Việt Nam thật sự sạch bóng quân xâm lược…
Nước Mỹ sau thế chiến II (1939 - 1945) trở thành một siêu cường quốc, đưa quân viễn chinh, đánh đâu được đấy, chưa thua ai và cũng chẳng ai đánh bại được họ, y như quân Nguyên Mông của Hốt Tất Liệt, quân viễn chinh của Hoàng đế Na- Pô- Nê- Ông đệ nhất… Nếu chống lại th́ phần thua cầm chắc 99% v́ sức mạnh kinh tế và quân sự khổng lồ của họ.
Đối với người dân Việt Nam, thời khắc người lính cuối cùng “cuốn gói” khỏi đất nước đánh dấu mốc quan trọng khi Việt Nam sạch bóng quân xâm lược. Và v́ thế các PV nhiếp ảnh và quay phim của ta cũng như truyền h́nh nước ngoài cố chờ, để “chộp” cho bằng được h́nh ảnh người Mỹ cuối cùng chui vào máy bay. Đó chính là h́nh ảnh kết thúc 1 bộ phim tài liệu - Phóng sự dài quay suốt 62 ngày đêm trên khắp miền Nam Việt Nam. Tôi đă may mắn có mặt và ghi chép những ǵ được chứng kiến xung quanh sự kiện lịch sử này.
PGS.TS Trần Duy Hinh - Nguyên phóng viên chiến trường của Xưởng phim Quân đội; nguyên Trưởng khoa Sau Đại học, Trường ĐH Sân khấu và Điện ảnh Hà Nội.
Trong cuốn nhật kư c̣n lưu giữ được, có 2 đoạn về các sự kiện có liên quan đến những nhân viên quân sự Mỹ cuối cùng phải rời khỏi Việt Nam theo hiệp định Paris đúng vào ngày 31-3-1973 dưới sự giám sát của các đại biểu ta.
" … Thứ 5 ngày 29-3-1973, lúc 14g, trời chiều nắng như đổ lửa, có xe đưa nhóm cán bộ liên hiệp và bộ phận báo chí ra thay ca, tất cả thành viên 4 bên hối hả tụ lại dưới cánh chiếc máy bay Boeing để bàn giao công việc.
Những lính Mỹ cuối cùng rút khỏi Việt Nam. Ảnh: TL
Các đại biểu 4 bên đều đeo trên cánh tay băng da cam có in số 4 to đậm: 8 vị của đoàn Việt Nam dân chủ cộng ḥa (Đoàn A miền Bắc); 6 vị của đoàn Chính phủ Cách mạng lâm thời cộng ḥa miền Nam Việt Nam (Đoàn B - Giải phóng), đoàn Mỹ 4 người, Đoàn Việt Nam cộng ḥa (Sài G̣n) 4 người và các vị trong Ủy ban Quốc tế.
Đến giờ lên máy bay, các vị cán bộ liên hiệp vào vị trí giám sát, các PV trong và ngoài nước nhăm nhăm máy ảnh, máy quay chụp cho bằng được h́nh ảnh người lính Mỹ cuối cùng. Trong chuyến bay này, h́nh ảnh khá ấn tượng với chúng tôi là những người lính Hoa Kỳ rời Việt Nam về nước với thân h́nh cao lớn, đang ngoan ngoăn xếp hàng lên máy bay dưới sự giám sát của quân ta.
Một nhà báo Anh hỏi vị trưởng đoàn báo chí của ta rằng: Các ông có cảm nghĩ ǵ trong giờ phút lịch sử này?
- Đây là giờ phút lịch sử huy hoàng nhất của dân tộc chúng tôi.
- V́ sao? Thưa ông?
- V́ đây là giờ phút đất nước tôi sạch bóng quân xâm lược.
PV nước ngoài quay phim, chụp ảnh ta; ta cũng quay phim chụp ảnh họ, cùng nháy mắt cười.
Đúng lúc ấy có xe chở tướng Cao Văn Viên - Tổng tham mưu trưởng Quân lực Việt Nam cộng ḥa (Sài g̣n) ra tiễn Tướng Uây-en, tư lệnh MACV (Bộ Chỉ huy quân viễn chinh Mỹ ở miền Nam Việt Nam) cũng có tên trong danh sách phải rời Việt Nam trong chuyến bay này dưới sự kiểm soát của ta và đại biểu Ủy ban quốc tế.
Cuộc họp báo "Đầu bờ" có tính lịch sử vô h́nh chung lại được mục sở thị việc tống, tiễn người chỉ huy cao nhất của quân viễn chinh Mỹ, nên các nhà báo phải khá vất vả nhao hết bên nọ, bên kia ghi h́nh, phỏng vấn. Đến khi Tướng Uây- en lên máy bay th́ họ quay lại toàn bộ cuộc họp báo rồi chờ chụp h́nh người lính Mỹ rời khỏi Việt Nam.
Đến buổi tối, đợt rút cuối trong ngày mới diễn ra, các PV quốc tế lại lao đến, họ có phương tiện hiện đại nên đứng xa cũng lấy được h́nh bảo đảm độ nét. PV của ta thấp bé hơn nên khá vất vả trong cuộc chen lấn ghi h́nh, song ta lại có cách tác nghiệp riêng. Lâm Tấn Tài, PV ảnh đoàn B đă lách phía dưới rừng ống kính chụp được những “trung cảnh” , “cận cảnh” Đại tá Ô-đen lên máy bay rút về nước.
Theo danh sách phía Mỹ cung cấp th́, Thượng sỹ nhất MC Bi-an-ki là người cuối cùng rời Việt Nam trong chuyến này. Sau khi trả lời vài câu phỏng vấn, ông ta vội chui vào máy bay theo lệnh của chỉ huy, lúc đó là 21g tối, cả sân bay sáng rực ánh đèn nên các PV tha hồ ghi h́nh, chụp ảnh.
Nhưng, thật bất ngờ, từ phía trong máy bay một viên Đại tá tên Ô-đen trở ra, cầm chai rượu chạy đến phía mấy sỹ quan Sài G̣n ra tiễn muộn, quáng quàng uống hớp rượu rồi mới hối hả trở lại máy bay, nên Đại tá Ô-đen lại trở thành thành viên rời khỏi Việt Nam muộn nhất ngày 29-3”.
Đêm qua, tấm phim chụp Ô-đen của Lâm Tấn Tài được phóng to ngay trong đêm để kịp gửi ra Hà Nội cho các báo đăng. Cả 2 đoàn PV vui mừng, xúc động quá quên ngủ vừa làm ảnh vừa ngắm những bức h́nh mới chụp ở mọi góc độ, nhiều chi tiết về chuyến bay, về toán lính Mỹ cuối cùng rút khỏi Việt Nam. x x x
“... 9g sáng 31-3-1973 ở góc phía Tây- Nam sân bay Tân Sơn Nhất trước cửa Sở Chỉ huy phi đoàn yểm trợ số 5 của Quân lực Việt Nam cộng ḥa, chiếc Cho lù lù sơn vằn vện đă nằm phủ phục, ngoan ngoăn đợi sẵn để đưa đoàn A về Hà Nội. Thế là ở trại Davis chỉ c̣n lại cán bộ, chiến sĩ đoàn B trong ban hiệp hội quân sự 2 bên miền Nam Việt Nam. Buổi chia tay hôm nay có cả đại diện đoàn B ra tiễn .
Những quân cảnh ngụy Sài G̣n đứng tạo thành một ṿng tṛn rộng xung quanh máy bay. Nhiều xe nhà binh, xe ngoại giao, xe công tác cũng chờ tới, các nhà báo nhào đến ghi h́nh, chụp anh. Đại diện Ủy ban quốc tế, Đại biểu đoàn Mỹ, đoàn Sài G̣n và cả đại diện đoàn B (giải phóng) ra tiễn đoàn A (miền Bắc). Đoàn A quân phục gọn gàng xếp hàng ngay ngắn, sao mũ sáng ngời, tươi cười bắt tay những người ra tiễn có vẻ lưu luyến thân mật. Bỗng vợ chồng thiếu tướng Uốt-Oa - trưởng đoàn Hoa Kỳ tiến lại gần trưởng đoàn A Lê Quang Hoà vẻ trịnh trọng vừa bắt tay vừa nói câu ǵ đó rồi nghiêng vai vẻ biết lỗi. Anh Huyền phiên dịch to cho mọi người xung quanh cùng nghe:
- Ngài Uốt - Oa nhắc lại công hàm xin phép cấp trưởng đoàn cho vợ chồng ông ta được ở lại Sài G̣n đêm nay (31-3-1973) v́ ngày mai (1-4-1973) mới có máy bay về Mỹ.
Trưởng đoàn Lê Quang Hóa cười khoan dung bắt tay Uốt -Oa gật đầu bảo: "Tôi đă kư đồng ư rồi, ngài Thiếu tướng cứ yên tâm ở lại".
Th́ ra người Mỹ cũng nghiêm chỉnh chấp hành hiệp định Paris với quy định mọi nhân viên quân sự này phải rời khỏi Việt Nam trước 0g ngày 1-4-1973.Và thế là Thiếu tướng Uốt-Oa, trưởng phái đoàn Hoa Kỳ trong ban liên hiệp quân sự 4 bên giám sát ngừng bắn và thi hành hiệp nghị Paris về Việt Nam mới là nhân viên quân sự cuối cùng rời khỏi Sài G̣n,
Theo PL&XH