Ráo riết trừng phạt, Mỹ chạm ngay con dao 2 lưỡi

[therealrtz]

Đàm phán Nga - Mỹ - NATO thất bại khiến tình hình hết sức căng thẳng.

Ngày 13/1/2022, sau 3 ngày làm việc, các cuộc đàm phán giữa Nga và Mỹ, NATO tại Geneva và Brussel về đảm bảo an ninh, kết thúc mà không đạt được thoả thuận nào. Các bên vẫn giữ nguyên quan điểm của mình.

Nga yêu cầu đảm bảo NATO không được mở rộng về phía Đông và Ukraine và Gruzia sẽ không bao giờ gia nhập NATO, coi đây là vấn đề sống còn đối với an ninh quốc gia của Liên bang Nga.

Nga yêu cầu Mỹ và NATO phải chấm dứt hợp tác quân sự với các nước cộng hoà thuộc Liên Xô cũ, không được thiết lập căn cứ quân sự trên lãnh thổ của các nước này, cũng như triển khai các vũ khí tấn công gần biên giới Nga, loại bỏ vũ khí hạt nhân của Mỹ khỏi châu Âu và đảm bảo NATO không mở rộng về phía Đông, trước mắt không được kết nạp Ukraine và Georgia làm thành viên của liên minh này.

Trong khi đó Mỹ và NATO đòi Nga không được phép can thiệp vào vấn đề này, coi đây là quyền quyết định của các quốc gia. Tổng thư ký NATO Jens Stoltenberg cho rằng sự thất bại của các cuộc đàm phán với Nga có nguy cơ dẫn đến một cuộc xung đột quân sự mới ở châu Âu.

Kết quả duy nhất, theo đánh giá của Nga là Moscow đã truyền đạt được cho phía Mỹ và NATO ý tưởng về "Lằn ranh đỏ" được nêu ra trong hai văn kiện của mình.

Theo đề nghị của Nga, Mỹ và NATO hứa sẽ trả lời bằng văn bản trong vòng một tuần đối với từng điều khoản trong các đề xuất của Nga về thoả thuận bảo đảm an ninh ở châu Âu. Trên cơ sở đó, Moscow sẽ quyết định các bước tiếp theo và triển vọng nối lại đàm phán sẽ phụ thuộc vào điều này.

Nguyên nhân đàm phán thất bại

Ngay khi bước vào đàm phán đã thể hiện rõ cách tiếp cận của hai bên hoàn toàn khác nhau. Mục tiêu của Nga là NATO không được mở rộng về phía Đông và phải ngừng triển khai các loại vũ khí tấn công gần biên giới Nga. Trong khi đó, mục tiêu đàm phán của Mỹ và các nước phương Tây là đòi Nga giảm leo thang căng thẳng gần biên giới Ukraine.

Trước khi đưa ra các đề xuất của mình, phía Nga hiểu rằng, Mỹ và NATO sẽ không đồng ý ngay với đòi hỏi này. Nhưng, mong muốn của Nga nhằm nêu ra những vấn đề khiến mà Mỹ và phương Tây từ trước đến nay vẫn không chịu thảo luận và những lo ngại về an ninh của Nga về việc NATO mở rộng sang phía Đông và việc triển khai các loại vũ khí tấn công gần biên giới Nga được lắng nghe.



Nga chuyển quân sang Belarus, Ukraine càng lo ngại

Những quan ngại của Nga về sự mở rộng của NATO về phía Đông đã được nêu lên từ giữa những năm 1990 khi có một số làn sóng mở rộng liên minh này. Do đó, vấn đề này không phải mới, mà đây là lần đầu tiên Moscow muốn đưa nó vào một thoả thuận mang tính ràng buộc về pháp lý cho cả hai phía.

Phía Nga hiểu rằng, Mỹ và các thành viên NATO sẽ không đồng ý với đòi hỏi này. Họ không thể cam kết Gruzia và Ukraine sẽ không bao giờ gia nhập NATO và không thể từ bỏ "chính sách mở cửa của mình. Hơn nữa, tất cả các bên đều hiểu rằng, trên thực tế, việc Ukraine và Gruzia trở thành thành viên NATO không nằm trong chương trình nghị sự của khối trong tương lai gần.

Việc kết nạp các nước Đông Âu trong khối Xã hội chủ nghĩa trước đây và các nước cộng hoà thuộc Liên Xô cũ vào liên minh NATO bị Nga lên án là hành động vi phạm Hiệp ước Các Lực lượng Vũ trang Thông thường ở châu Âu (CFE). Hiệp ước này nghiêm cấm các thành viên cũ trong khối Xã hội chủ nghĩa tại Đông Âu và các nước thuộc không gian hậu Xô viết gia nhập NATO.

Bên cạnh đó, Nga cũng cáo buộc NATO không giữ đúng cam kết về duy trì mức trần về số lượng vũ khí thông thường.

Việc NATO mở rộng về phía Đông là một trong các nguyên nhân gây ra cuộc khủng hoảng chính trị tại Ukraine. Các nhà phân tích chính trị cho rằng, việc NATO mở rộng về phía Đông là nhằm tái khẳng định vai trò lãnh đạo toàn cầu của Mỹ, không gian an ninh và sinh tồn của Nga bị thu hẹp, dẫn đến sự thay đổi cơ bản cục diện an ninh địa chính trị của châu Âu.

Sau chiến tranh lạnh kết thúc, NATO đã tiến hành 5 đợt Đông tiến, đưa số thành viên của liên minh này tăng gần gấp đôi từ 16 lên 30 nước, bao gồm các nước Đông Âu, Baltic và Balkan. Ngay trong lần mở rộng đầu tiên, biên giới NATO đã được mở về phía Đông thêm 900km, quân số tăng thêm 13 sư đoàn, tiếp nhận toàn bộ vũ khí các thành viên mới và Đông Đức. Điều này khiến cho cán cân Nga - NATO mất cân bằng nghiêm trọng. Tổng quân số NATO gần 5 triệu quân, chưa kể quân số của Mỹ và các nước ngoài châu Âu, trong khi đó Nga chỉ có 3,2 triệu. Ngày 27/5/1997, "Văn kiện cơ bản về quan hệ, hợp tác và an ninh giữa Nga với NATO" đã được ký kết, theo đó, NATO cam kết không bố trí vũ khí hạt nhân bên trong lãnh thổ các nước thành viên mới.

Chính sách Đông tiến đã xâm phạm đến sân sau và đe dọa đến lợi ích an ninh chiến lược cốt lõi của Nga. Ngoại trưởng Nga Lavrov đã công bố các tài liệu chứng minh rằng NATO đã từng hứa với Liên Xô trước đây và Nga ngày nay rằng, NATO không bao giờ mở rộng về phía Đông.

Bên cạnh chính sách Đông tiến, việc NATO triển khai hệ thống phòng thủ tên lửa tại Đông Âu cũng bị Nga coi là một mối đe dọa lớn. Mặc dù NATO tuyên bố hệ thống này làm nhằm chống lại các mối đe dọa từ Iran, trong khi Iran không có khả năng tấn công châu Âu, nên trên thực tế mục tiêu của hệ thống này là để kiềm chế Nga.

Năm 2001, Mỹ đã đơn phương rút khỏi Hiệp ước chống tên lửa đạn đạo (ABM) mà Mỹ và Liên Xô ký kết năm 1972, tiếp theo năm 2019 và 2021 rút khỏi Hiệp ước về loại bỏ các tên lửa tầm trung và tầm ngắn (INF) và Hiệp ước Bầu trời mở (TOS), khiến Nga cực kỳ lo ngại vì những Hiệp ước này là nền tảng để hai bên duy trì thế cân bằng lực lượng.

Mỹ ráo riết trừng phạt: Con dao hai lưỡi

Thư ký báo chí của Tổng thống Liên bang Nga, Dmitry Peskov nói, các biện pháp trừng phạt mới được Mỹ đề xuất chống lại Nga, bao gồm cả chống lại ban lãnh đạo Liên bang Nga, có thể dẫn đến việc cắt đứt quan hệ giữa hai nước.

Ngày 12/1/2022, Chủ tịch Ủy ban Đối ngoại Thượng viện Mỹ Robert Menendez đã trình lên Thượng viện một dự luật về các biện pháp trừng phạt mới chống lại Nga mang tên "Đạo luật Bảo vệ Chủ quyền Ukraine năm 2022".

Dự luật này quy định, các lệnh trừng phạt sẽ được áp dụng trong trường hợp nếu Nga cố tình tiếp tục gây căng thẳng trong cuộc xung đột nhằm lật đổ chính quyền Ukraine, xâm phạm chủ quyền hoặc chiếm đóng lãnh thổ Ukraine. Các biện pháp trừng phạt này bao gồm cả cá nhân Tổng thống V. Putin và các quan chức cấp cao khác của Nga, các ngân hàng lớn và nợ công của Nga.

Peskov nói thêm rằng Moscow không sợ các lệnh trừng phạt. "Ở một mức độ nhất định, chúng tôi đang cố gắng thu lợi từ điều này để phát triển nền kinh tế của chính mình, đẩy mạnh sản xuất trong nước, để bù đắp lại sự thiếu hụt một số sản phẩm quan trọng do bị trừng phạt." Ông nói thêm: "Washington là một fan hâm mộ lớn của việc áp đặt các biện pháp trừng phạt chống lại các quốc gia khác nhau. Nhưng các biện pháp trừng phạt đã thực sự hiệu quả ở đâu trong việc buộc đất nước phải lùi bước? Điều này chưa bao giờ xảy ra!"

Bộ trưởng Tài chính Liên bang Nga Anton Siluanov nói, các lệnh trừng phạt của Mỹ và phương Tây đều tác động tiêu cực đến nền kinh tế và tài chính, nhưng nền kinh tế Nga vẫn có thể đứng vững. Ông cho biết, ngân sách liên bang của Nga năm 2022 sẽ thặng dư. Bộ Tài chính sẽ đảm bảo cung cấp đủ tiền cho tất cả các hoạt động của chính phủ trong điều kiện bị cấm vận. Đỉnh cao của lạm phát đã qua.

Ông nói thêm, trợ cấp xã hội vẫn là ưu tiên của nhà nước, tất cả các biện pháp trợ cấp xã hội cho người dân do nhà nước lên kế hoạch trong năm nay sẽ được thực hiện. Tổng thống V. Putin đã tuyên bố, ngân sách liên bang năm 2022 chi cho trợ cấp xã hội có thể vượt quá 4 nghìn tỷ rúp.

Các biện pháp trừng phạt là con dao hai lưỡi, Mỹ và châu Âu không tránh khỏi thiệt hại

Các nhà phân tích chính trị đánh giá hậu quả của các lệnh trừng phạt cứng rắn đối với Nga nói sẽ không có người chiến thắng, Mỹ và châu Âu cũng sẽ là người chịu thiệt hai.

Các quốc gia châu Âu, trong đó có Đức lo ngại rằng các lệnh trừng phạt nhằm vào Nga sẽ dẫn đến những hậu quả tiêu cực cho nền kinh tế của Liên minh châu Âu (EU).

Berlin lo ngại rằng các biện pháp này sẽ trở lại như một "boomerang", gây tổn hại cho chính các nước EU. Ngoại trương Đức Annalina Barbock và Thủ tướng Olaf Scholz nhất trí cho rằng, việc khởi động dự án Nord Stream-2 là điều quan trọng, đảm bảo an ninh năng lượng cho Đức. Không phải ngẫu nhiên, bà A. Barbock đã Kiev và Moscow ngay sau khi Mỹ đang chuẩn bị các lệnh trừng phạt Nga.

Một số thượng nghị sĩ đảng Dân chủ Mỹ, trong đó có Chris Murphy cũng cảnh báo rằng các lệnh trừng phạt đối với dự án dẫn khí đốt Nord Stream-2 có thể gây tổn hại cho quan hệ giữa Mỹ với chính phủ mới của Đức, đặc biệt vào thời điểm mà Washington cần sự hỗ trợ của Berlin để gây áp lực lên Nga nhằm ngăn chặn một cuộc xâm lược có thể xảy ra vào Ukraine.

Nhiều nhà kinh tế cho rằng, việc tách Nga khỏi hệ thống ngân hàng "Swift" sẽ ảnh hưởng đến phương Tây và đây có thể sẽ là vụ nổ của quả "bom nguyên tử" không chỉ đối với thương mại hàng hóa và dịch vụ của châu Âu-Nga mà còn đối với thương mại toàn cầu. Việc đình chỉ tư cách thành viên của Nga trong hệ thống nói trên, sẽ phá vỡ hệ thống thanh toán quốc tế, nhiều giao dịch sẽ không thể thực hiện được.

Mặt khác, trong trường hợp Nga tách khỏi hệ thống thanh toán quốc tế, Moscow và Bắc Kinh, thậm chí cả Iran sẽ thắt chặt các biện pháp trừng phạt kinh tế đáp trả đối với phương Tây, kết cục là phương Tây sẽ không thu được bất kỳ lợi ích nào.

Nga sẽ triển khai sức mạnh quân sự ở Cuba và Venezuela?

Phản ứng mạnh nhất của Nga là triển khai các loại vũ khí thế hệ mới nhất, chủ yếu là các hệ thống tên lửa siêu thanh ở các khu vực địa lý nhạy cảm đối với Mỹ và phương Tây.

Trả lời câu hỏi về các biện pháp trả đũa của Moscow, trong trường hợp Mỹ và NATO bác bỏ các đề xuất của Nga về đảm bảo an ninh, trưởng đoàn đàm phán Nga Sergei Ryabkov cho biết, ông không loại trừ việc triển khai sức mạnh quân sự ở Cuba và Venezuela. Tổng thống V. Putin cũng đã nói về các biện pháp "quân sự-kỹ thuật" có thể sẽ được thực hiện nếu Washington tăng cường các hành động khiêu khích và gây sức ép quân sự chống Nga.

Trước đây, Liên Xô đã thiết lập một số căn cứ quân sự tại Cuba. Ba căn cứ quan trọng nhất là trung tâm tình báo vô tuyến điện ở Lourdes thuộc ngoại ô Thủ đô Havana, có khả năng kiểm soát hầu hết các thông tin liên lạc của Mỹ. Thứ hai là căn cứ bảo dưỡng tàu ngầm tại Cienfuegos và thứ ba là lữ đoàn cơ giới, gồm các tiểu đoàn xe tăng và pháo binh, quân số lên đến ba nghìn người.

Sau khi Liên Xô tan rã, hợp tác quân sự giữa Liên bang Nga và Cuba đã bị cắt giảm. Tuy nhiên, gần đây mối quan hệ hợp tác này đang được khôi phục. Các cố vấn quân sự của Nga đã trở lại Cuba và sự hợp tác với ngành công nghiệp kỹ thuật-quân sự giữa hai nước đang được khôi phục nhanh chóng. Một thỏa thuận đã đạt được về việc duy trì các lực lượng Hải quân Nga tại các cảng của Cuba trong chuyến thăm Havana của Tổng Tư lệnh Hải quân Nga, Đô đốc Nikolai Evmenov năm 2020.

Đại sứ Nga tại Cuba Andrey Guskov nói, Moscow sẵn sàng xem xét các đề xuất của Havana nhằm tăng cường tiềm lực quốc phòng của đất nước, cung cấp khoản vay hơn một tỷ euro cho việc này. Trước đó, Anatoly Punchuk, Phó Giám đốc Cơ quan Liên bang về Hợp tác Kỹ thuật-Quân sự (FSVTS) của Nga tuyên bố, Moscow sẵn sàng giúp Havana củng cố hạm đội và tham gia vào quá trình hiện đại hóa tổ hợp công nghiệp quốc phòng của nước này.

Nga cũng đã chuẩn bị tốt các cơ sở để triển khai việc triển khai các hoạt động quân sự tại Venezuela. Các cố vấn và nhân viên kỹ thuật quân sự của Nga từ lâu đã có mặt tại Venezuela. Vũ khí mua từ Nga trị giá hơn 11 tỷ USD phải được bảo dưỡng. Quân đội hai nước thường xuyên tiến hành các hoạt động chung theo các thỏa thuận đã ký. Các máy bay ném bom chiến lược Tu-160 có khả năng mang vũ khí hạt nhân, cũng như các máy bay vận tải cỡ lớn Il-62 của Lực lượng Hàng không Vũ trụ Nga đã tiến hành các chuyến bay tới nước này.

Các phương tiện truyền thông Venezuela cho biết Nga đã đang ráo riết chuẩn bị thành lập một căn cứ quân sự ở phía đông bắc Venezuela. Bộ trưởng Quốc phòng Venezuela Vladimir Padrino Lopez gọi việc Nga có thể triển khai tên lửa trên lãnh thổ Venezuela là "sự hợp tác ngày càng sâu sắc" giữa hai nước. Ông nêu rõ, Caracas và Moscow đã ký kết một hiệp định hợp tác quân sự.

Tháng 6/2021, Bộ trưởng Quốc phòng Nga Sergei Shoigu phát biểu tại một hội nghị về an ninh quốc tế rằng Cuba, Venezuela và Nicaragua cần sự hỗ trợ quân sự từ Moscow hơn bao giờ hết do các nước này đang chịu nhiều áp lực từ bên ngoài.

Chuyên gia quân sự kiêm Tổng biên tập tạp chí "Арсенал Отечества-Kho vũ khí của Tổ quốc", Alexei Leonkov, đã đưa ra một danh sách chi tiết các biện pháp quân sự mà Nga có thể tiến hành nếu Mỹ và NATO bác bỏ các đề xuất của Moscow.

Ông viết: "Việc thiết lập các điểm cung cấp hậu cần hoặc căn cứ hải quân cho Hải quân Nga ở Cuba, Venezuela, Sudan và Cam Ranh của Việt Nam là không loại trừ. Ông cho rằng, Nga cũng có thể tăng quy mô lực lượng vũ trang của mình từ một triệu lên 1,5 triệu binh sĩ.

Tiếp theo, Nga có thể sẽ đưa các tàu ngầm mang tên lửa chiến lược, cũng như các máy bay săn tàu sân bay tấn công của Mỹ vào biên chế chiến đấu.

Hải quân Nga có thể mở rộng chương trình tập trận quân sự quốc tế, bao gồm cả các cuộc tập trận gìn giữ hòa bình với Trung Quốc, Iran, Ấn Độ và các nước thuộc Tổ chức Hiệp ước An ninh Tập thể (CSTO). Sau khi Mỹ hủy bỏ Hiệp ước Lực lượng Hạt nhân Tầm trung (INF), Nga có thể tự trang bị tên lửa tầm trung dựa trên công nghệ bay siêu thanh do Nga kiểm soát trong khí quyển.

A. Leonkov nói thêm, "Đây không phải là một cuộc chạy đua vũ trang với NATO và Mỹ mà là một biện pháp quân sự-kỹ thuật đề phòng trước, nhằm chống lại cuộc tấn công có thể nhằm vào Nga."

Đối thoại là biện pháp duy nhất để giải quyết cuộc khủng hoảng hiện nay giữa các bên. Thất bại của cuộc đàm phán giữa Nga và phương Tây vừa qua không có nghĩa là chấm dứt đối thoại giữa hai phía. Cả Nga và Mỹ đều có lợi ích chung trong việc tiếp tục đàm phán.

Ngoại trưởng Mỹ Anthony Blinken và Tổng thư ký NATO Jens Stoltenberg, trong cuộc điện đàm ngày 15/1/2022 đã thoả thuận Mỹ và NATO "sẽ gặp lại Nga và cam kết tiếp tục con đường ngoại giao và đối thoại song phương" để giải quyết cuộc khủng hoảng. Phía Nga đang chờ Mỹ và NATO phản hồi bằng văn bản đối với các đề xuất của Nga.

Cánh cửa nối lại đàm phán vẫn được để ngỏ. Tuy nhiên, nếu các phản hồi bằng văn bản từ phía và NATO là tiêu cực, thì không loại trừ các biện pháp cứng rắn của cả hai phía sẽ được áp dụng.

VietBF @ Sưu tầm