Chính quyền Tổng thống Biden đang rất mong Mexico giúp ngăn chặn đợt di dân bất hợp pháp sắp trở thành lớn nhất 20 năm nay, vì vậy chính quyền Mexico tiến hành một loạt biện pháp để chứng tỏ họ đang cố gắng ngăn chặn di dân: Hạn chế cho phép đi lại ở biên giới phía Nam, huy động gần 9,000 binh sĩ, và thậm chí tổ chức diễn hành cảnh sát di trú khắp một thành phố miền Nam nước này giữa lúc ngày càng nhiều di dân kéo đến biên giới Mỹ.
Tuy nhiên, trong khi các giới chức chính quyền Tổng Thống Joe Biden đến thăm Mexico hôm Thứ Ba, 23 Tháng Ba, không rõ những biện pháp đó có hiệu quả nhiều hay không, theo báo The Washington Post.
Khung cảnh trại dã chiến của di dân hôm 17 Tháng Ba ở Tijuana, Mexico, gần biên giới Mỹ. (Hình: AP Photo/Gregory Bull)
Nguyên nhân nào khiến số di dân tăng vọt ở biên giới Mỹ? Nghèo đói, bạo lực, và hy vọng mới dưới thời Tổng Thống Biden.
Chính quyền ông Biden đang rất mong Mexico giúp ngăn chặn đợt di dân bất hợp pháp sắp trở thành lớn nhất 20 năm nay. Khi đối mặt với tình huống tương tự hồi năm 2019, cựu Tổng Thống Donald Trump đe dọa áp thuế lên hàng hóa của Mexico nếu chính phủ nước này không ngăn chặn di dân. Tổng Thống Andres Manuel Lopez đành phải làm theo yêu cầu.
Hôm Thứ Ba, phái đoàn Hoa Kỳ, do người phụ trách vấn đề biên giới Tây Nam của Tổng Thống Biden là bà Roberta Jacobson dẫn đầu, gặp gỡ ngoại trưởng Mexico cùng các giới chức khác nhằm cố gắng “lên kế hoạch hiệu quả và nhân đạo để giải quyết vấn đề di dân,” theo bà Emily Horne, phát ngôn viên Hội Đồng An Ninh Quốc Gia.
Hôm Thứ Hai, bộ trưởng Quốc Phòng Mexico loan báo nước này bố trí 8,715 lính Lục Quân và Vệ Binh Quốc Gia ở biên giới phía Bắc lẫn phía Nam để ngăn di dân bất hợp pháp.
Mặc dù khiến người ta chú ý, con số này chỉ hơn đôi chút so với con số trung bình 8,058 lính được điều đến hai vùng biên giới trong năm 2020, theo ông Sam Storr, cố vấn chương trình an ninh công dân của Ibero-American University và chuyên nghiên cứu quân đội Mexico.
Trong khi đó, khoảng 15,000 quân được bố trí chỉ riêng ở biên giới phía Bắc Mexico sau khi ông Trump ra tối hậu thư năm 2019. Hôm Thứ Ba, phát ngôn viên Vệ Binh Quốc Gia Mexico xác nhận, gần đây không có thêm đợt tăng quân số nào ở biên giới.
Binh lính Mexico tuần tra dọc bờ sông Suchiate ở Ciudad Hidalgo, tiểu bang Chiapas, Mexico, hôm 16 Tháng Giêng, giữa lúc một đoàn di dân dự trù kéo đến biên giới Mexico-Guatemala. (Hình: Isaac Guzman/AFP via Getty Images)
Tuần trước, lấy lý do là nguy cơ lây lan COVID-19, Mexico loan báo sẽ đóng cửa biên giới phía Nam đối với những ai đi lại không vì mục đích thiết yếu. Biện pháp này được nhiều người cho là bước nhượng bộ chính quyền Tổng Thống Biden, sau khi Mỹ đồng ý cung cấp vaccine COVID-19 mà Mexico đang rất cần.
Tuy nhiên, di dân tiếp tục kéo đến biên giới Mỹ thông qua những ngả không chính thức ở miền quê của vùng biên giới Mexico-Guatemala, theo các nhà ủng hộ di dân.
Bà Brenda Ochoa, giám đốc trung tâm nhân quyền Fray Matias de Cordova ở thành phố Tapachula, miền Nam Mexico, cho hay Vệ Binh Quốc Gia đóng ở nhiều vị trí quan trọng dọc theo con sông giữa Mexico với Guatemala nhằm ngăn chặn di dân.
Tuy nhiên, bà Ochoa cho biết phô trương lực lượng kiểu đó chỉ khiến di dân đi tìm những ngả hẻo lánh hơn và nguy hiểm hơn.
Mấy ngày qua, chính quyền Mexico cố gắng chứng tỏ họ đang trấn áp nạn di dân lậu, bằng cách phô trương lực lượng và bắt giữ. Hôm Thứ Sáu tuần trước, họ ngăn chặn 95 di dân không có giấy tờ hợp pháp tại phi trường ở thành phố Monterrey, miền Bắc Mexico. Trước đó một ngày, họ phát giác ba chiếc xe vận tải chở 329 di dân – gồm 114 trẻ em không có người lớn đi cùng – ở tiểu bang Chiapas, miền Nam Mexico.
Hàng trăm cảnh sát di trú, binh sĩ và lính Vệ Binh Quốc Gia diễn hành khắp đường phố Tuxtla Gutierrez, thủ phủ của Chiapas. Chính quyền tuyên bố cuộc diễn hành là một phần trong chiến dịch bảo vệ trẻ em khỏi bị bọn buôn người bóc lột.
Binh lính Guatemala bắt giữ một di dân Honduras đang trên đường đến Mỹ tại Tecun Uman, Guatemala, gần biên giới Mexico, hôm 19 Tháng Giêng. (Hình: Isaac Guzman/AFP via Getty Images)
Ông Tonatiuh Guillen, người từng phụ trách hệ thống di dân của Mexico, cho hay ông đang nhìn thấy nhiều dấu hiệu Mexico “nỗ lực đáng kể” gia tăng bắt giữ ở biên giới phía Nam. Nhưng theo ông, mấy tháng qua, nỗ lực đó “không đạt nhiều hiệu quả vì đợt di dân này chỉ gồm những nhóm khá nhỏ,” chứ không phải hàng đoàn di dân khổng lồ mà chính quyền Mexico ngăn chặn trong năm 2019 và 2020.
Nạn di dân bất hợp pháp giảm mạnh sau khi cựu Tổng Thống Trump đe dọa Mexico như trên hồi Tháng Sáu năm 2019, và vẫn ở mức thấp suốt năm 2020 vì biên giới bị đóng và người dân bị ra lệnh ở nhà trong dịch COVID-19.
Tuy nhiên, mới đây, di dân bùng lên lại do nhiều yếu tố kết hợp: Khủng hoảng kinh tế vì COVID-19, hai trận bão lớn tàn phán vùng Trung Mỹ, lệnh đóng cửa ngăn COVID-19 kết thúc, và ý nghĩ cho rằng chính quyền Tổng Thống Biden nhẹ tay hơn với di dân.
Tổng Thống Biden cũng như chính quyền của ông đã kêu gọi di dân đừng hối hả kéo đến biên giới Mỹ. “Đừng đến nữa,” ông Biden nói trên đài ABC News tuần trước. “Đừng rời bỏ thị trấn, thành phố, hay cộng đồng của quý vị.” Nhưng lời kêu gọi đó dường như không mấy hiệu quả. (Th.Long) [qd]
:hafp py:
