Tưởng rằng làm xe hơi điện "dễ hốt bạc", hàng trăm công ty ở TQ đã nhận trái đắng, nhà máy tỷ USD hoang lạnh, rác chất đống.
Bloomberg đưa tin, khi khách truy cập vào trang web của
Byton, họ sẽ được chào đón bằng những hình ảnh đầy màu sắc của những chiếc xe điện sáng bóng đang lướt dọc theo những con phố. Tuy nhiên, những người đến thăm nhà máy sản xuất xe điện ở Nam Kinh của
Byton có thể sẽ ít có ấn tượng hơn. Nhà máy của Byton tuy hiện đại và to lớn, nổi bật dưới cái nắng gay gắt của mùa hè, nhưng không gian lại hoàn toàn vắng lặng. Việc sản xuất đã bị ngừng lại kể từ khi đại dịch Covid bắt đầu và hiện không có một ai ở đây trừ một nhân viên bảo vệ.
Tình huống tương tự cũng diễn ra tại công ty
Bordrin Motors. Cỏ dại rải rác quanh nhà máy và có một thông báo dán ở cổng chính nói về sự phá sản của nhà sản xuất xe hơi điện này.
(Ảnh minh họa)
Bordrin và
Byton vốn đại diện cho mặt trái của sự thành công xe điện (
EV) của TQ. Trong khi các ngôi sao khác như
Nio và
Xpeng tiếp tục huy động được hàng tỷ USD và hiện đang bán xe điện với số lượng ngang ngửa Tesla, thì số công ty còn lại không được may mắn như vậy. Họ không thể huy động được nguồn vốn khổng lồ cần thiết để sản xuất xe ở quy mô lớn.
Ban đầu, những công ty này đã bị thu hút bởi các chính sách thưởng tiền mặt hoặc các biện pháp khuyến khích khác của chính quyền địa phương để biến giấc mơ đưa TQ trở thành cường quốc xe điện là hiện thực. Chính quyền địa phương đã giúp các nhà sản xuất thành lập các nhà máy với lời hứa hẹn tạo ra việc làm và sản xuất, nếu thành công. Nhưng tình thế bắt đầu thay đổi vào tháng 11/20, khi các cơ quan quản lý yêu cầu chính quyền địa phương xem xét và báo cáo lại quy mô hỗ trợ của họ đối với ngành công nghiệp xe điện này.
Được báo động bởi sự đầu tư không thể kiểm soát vào lĩnh vực này, đi kèm với những vụ phá sản, Bắc Kinh đang áp dụng các biện pháp nhằm kiềm hãm sự phát triển ngoài sự kiểm soát của ngành xe điện.
"Chúng ta có quá nhiều công ty xe điện", Xiao Yaqing, Bộ trưởng Công nghiệp và Công nghệ thông tin của TQ nói vào ngày 13/9/21.
"Hoạt động mua bán và sáp nhập sẽ được khuyến khích vì thị trường cần tập trung nhiều hơn nữa", ông nói thêm.
Nguồn tin của Bloomberg cũng cho biết, Bắc Kinh đang xem xét việc thiết lập các giới hạn sản xuất cho lĩnh vực xe điện. Theo đó, các tỉnh không thể bật đèn xanh cho các dự án mới cho đến khi công suất dư thừa được đưa vào hoạt động. Tài nguyên cũng sẽ chỉ được chuyển vào một vài trung tâm
EV được Trung Ương lựa chọn.
Các hành động này là một dấu hiệu báo động trước cho các giới đầu tư đã đổ tiền vào các nhà sản xuất xe điện và các công nghệ hỗ trợ họ trong năm qua.
Biểu đồ sản xuất xe điện ở TQ
Có khoảng 846 công ty sản xuất xe hơi đã đăng ký ở TQ và hơn 300 trong số đó sản xuất xe năng lượng mới, được định nghĩa một cách lỏng lẻo là xe điện hoặc xe hybrid. Phần lớn là những công ty không tên tuổi. Chỉ tính riêng trong năm 2020, quốc gia này đã bổ sung năng lực sản xuất mới khoảng 5 triệu chiếc, gấp khoảng 4 lần số lượng xe điện thực tế bán ra ở TQ trong năm đó. Theo các nhà quản lý, gần một nửa công suất đó đã không được sử dụng.
Bordrin, được thành lập bởi cựu giám đốc điều hành Ford là Huang Ximing vào năm 2016, đang đặt mục tiêu sản lượng hàng năm là 700.000 xe điện tại ba nhà máy.
Nhưng họ đã hết tiền và đóng cửa trước khi tạo ra dù chỉ là một chiếc xe. Ông Huang cũng đã mất tích hoàn toàn và không thể liên lạc được.
TQ không có hồ sơ công khai về các vụ khai phá sản, nhưng kể từ năm ngoái, ít nhất có 10 công ty sản xuất xe điện được cho là đã hoạt động kém hiệu quả hoặc phải tái cơ cấu để tránh bị vỡ nợ.
Gary Dvorchak, giám đốc điều hành tại công ty cố vấn đầu tư
Blueshirt Group LLC tại Bắc Kinh cho biết:
"Đây là một kiểu rung chuyển cạnh tranh tư bản cổ điển. Bạn có được hàng loạt công ty và sau đó xảy ra tình trạng cung vượt cầu. Quá trình thất bại thường chậm hơn rất nhiều ở TQ vì các công ty nhận được sự hỗ trợ của chính phủ. Nhưng cuối cùng, một số công ty vẫn sẽ phải chết".
Byton ít nhất cho đến nay vẫn còn tồn tại. Công ty sản xuất xe này, do cựu giám đốc điều hành BMW AG và Nissan Motor đồng sáng lập, đã đình chỉ tất cả các hoạt động trong nước và bổ sung thêm nhân viên vào tháng 7 năm ngoái do đại dịch khiến cho việc kinh doanh của họ trở nên khó khăn hơn. Ngay cả trước Covid-19, công ty đã gặp khó khăn trong việc công bố thời hạn sản xuất và giao mẫu xe đầu tiên của mình, mặc dù trang web của họ vẫn chấp nhận đặt tiền mua trước xe.
CUNG VƯỢT CẦU
Mọi thứ bắt đầu khởi sắc trong năm nay, khi
Byton ký một thỏa thuận hợp tác chiến lược với tập đoàn sản xuất iPhone
Foxconn Technology Group vào tháng Giêng để bắt đầu sản xuất hàng loạt chiếc
Byton M-Byte SUV vào quý đầu tiên của năm 2022. Nhưng tập đoàn
Foxconn đã rút nhân viên khỏi nhà máy Nam Kinh sau khi một trong những chủ nợ lớn nhất của
Byton bắt đầu nắm quyền quản lý,. Tờ
Nikkei cho biết, sự hợp tác giữa hai bên đã bị đình chỉ do tình hình tài chính ngày càng tồi tệ của
Byton.
Một đại diện của
Byton từ chối bình luận về vấn đề này.
Tỉnh Giang Tô đang cố gắng trở thành một trung tâm xe điện, thu hút 32 tỷ USD đầu tư vào ngành công nghiệp xe điện trong sáu năm tính cho đến năm 2020. Hiện nay, đây là quê hương của hơn 30 công ty sản xuất xe. Nhưng tỉnh này đã trở thành tâm điểm của một cuộc điều tra vào đầu năm nay, cho thấy một số chính quyền địa phương đã lách các biện pháp giảm thuế và ưu đãi đất đai để thu hút các công ty sản xuất xe điện nằm ngoài phạm vi hướng dẫn của chính phủ. Điều này dẫn đến
"các vấn đề nổi bật về tỷ lệ sử dụng năng lực sản xuất thấp và công suất nhàn rỗi", các viên chức tỉnh Giang Tô cho biết trong một tuyên bố vào tháng Hai, mà không giải thích thêm chi tiết.
"Chính quyền địa phương đặt nhiều kỳ vọng vào sự phát triển của các công ty sản xuất xe chạy năng lượng mới, với hy vọng khai thác cơ hội của ngành và thúc đẩy mở rộng kinh tế địa phương", Cui Dongshu, Tổng thư ký Hiệp hội Xe khách TQ, cho biết trong một cuộc phỏng vấn.
"Các giới đầu tư cũng nhìn thấy tiềm năng sinh lời rất lớn. Điều này đã dẫn đến tình trạng dư thừa công suất".
Nhà máy ở Nam Kinh của
Yinlong New Energy được động thổ vào năm 2017 với tổng số vốn đầu tư theo kế hoạch là 10 tỷ nhân dân tệ (1,6 tỷ USD). Sản lượng được đặt ra là 30.000 xe thương mại chạy năng lượng mới, chủ yếu là xe buýt điện và cũng có kế hoạch sản xuất pin EV. Việc sản xuất dự kiến bắt đầu vào năm 2018 nhưng hiện nay nhà máy đã hoàn toàn bị bỏ hoang. Rác thải chất đống dọc theo các bức tường và các con đường nối với các tòa nhà.
Cổ đông lớn nhất của công ty,
Gree Electric Appliances, cho biết vẫn còn kế hoạch hợp tác, trong việc tăng cường khả năng sử dụng công suất và khả năng cạnh tranh của công ty sản xuất xe này hoặc thúc đẩy công nghệ pin của hãng.
Một số công ty sản xuất xe lâu đời của TQ đang theo dõi tình huống này với cảm nhận đây là điều chắc chắn sẽ xảy ra.
Zhejiang Geely Holding Group, một trong những công ty sản xuất xe thuộc sở hữu tư nhân lớn nhất TQ khẳng định, họ đang chứng kiến một chu kỳ tự nhiên và điều đó sẽ liên quan đến một số thương vong kinh tế nào đó.
"Một số người vội vàng xây dựng một, hai, ba, năm nhà máy, ngay cả khi chiếc xe đầu tiên của họ chưa có mặt trên thị trường", giám đốc điều hành
Group Lotus là Feng Qingfeng cho biết.
"Khi mọi người nghĩ rằng việc chế tạo xe rất dễ dàng, họ cùng đổ xô vào làm. Khi nhận ra việc kinh doanh xe hơi không dễ dàng như vậy, họ ngừng đầu tư. Đó là bàn tay vô hình của nền kinh tế thị trường".
