Hai hỏa tiển đã giúp "xóa sổ” trùm khủng bố khét tiếng al-Qaeda: Giới tình báo Mỹ đã thực hiện xuất sắc như thế nào?

[trungthuc]

Khi các hỏa tiển Hellfire được phóng đi từ máy bay không người lái, người điều khiển chúng thậm chí có thể ngồi ngay trong phòng có gắn máy lạnh ở tận nước Mỹ lục địa.

Khi ánh nắng Mặt trời vừa hé rọi vào sáng sớm ngày 31/7, tên trùm khủng bố al-Qaeda Ayman al-Zawahiri bước ra ban công một ngôi nhà trú ẩn an toàn ở trung tâm thành phố Kabul của Afghanistan để cầu nguyện như thường lệ.

Là một khủng bố kỳ cựu gốc Ai Cập, al-Zawahiri luôn ưa thích cầu nguyện vào sáng sớm nhưng hắn không hề biết rằng đó lại là buổi cầu nguyện cuối cùng của hắn.

Vào đúng 06:18 sáng (giờ địa phương), hai Hỏa tiển từ trên không bất ngờ lao xuống ban công, kết liễu số phận của tên trùm khủng bố khét tiếng 71 tuổi này. Vợ và con gái hắn không hề bị thương tích gì, dù đang sống chung trong tòa nhà.

Khói bốc lên từ khu Sherpur của Kabul hôm 31/7, sau cuộc không kích bằng máy bay không người lái của Mỹ tại đây. (Ảnh: AFP).

Làm thế nào để một vụ không kích có thể diễn ra chính xác đến như vậy? Trong quá khứ, Mỹ từng phải đối mặt với những lời chỉ trích vì các cuộc không kích khiến cho nhiều thường dân bị thiệt mạng.

Chân dung tên trùm khủng bố Al Qaeda Zawahiri

Buổi cầu nguyện cuối cùng của tên trùm Al Qaeda được kết thúc bằng 2 hỏa tiển

Loại hỏa tiển được Hoa Kỳ sử dụng đóng vai trò then chốt. Đó là Hellfire, hỏa tiển không đối đất phóng đi từ máy bay không người lái, loại vũ khí đã trở thành "vật quốc bảo" trong các hoạt động chống khủng bố của Mỹ ở nước ngoài trong nhiều thập kỷ gần đây kể từ sau sự kiện khủng bố 11/9/2001.

Hỏa tiển này có thể được bắn từ nhiều phương tiện cơ động khác nhau, gồm cả trực thăng, các phương tiện mặt đất, tàu chiến và máy bay cánh cố định, hoặc trong trường hợp của tên Zawahiri này là từ một máy bay không người lái.

Mỹ được cho là đã sử dụng Hellfire (Lửa địa ngục) để hạ sát tên tướng Iran Qassem Soleimani ở Baghdad vào đầu năm 2020 cũng như tiêu diệt tên Jihadi John, một tên đầu sỏ Nhà nước Hồi giáo tự xưng (IS) gốc Anh ở Syria vào năm 2015.

Trong số những lý do mà phía Hoa Kỳ lựa chọn sử dụng Hellfire trong nhiều vụ không kích là độ chính xác cao của nó.

Khi các hỏa tiển Hellfire được phóng đi từ máy bay không người lái, người điều khiển chúng thậm chí có thể ngồi ngay trong phòng có gắn máy lạnh ở tận nước Mỹ lục địa. Họ hoàn toàn có thể qua sát trực tiếp hỏa tiển tiếp cận và tiêu diệt mục tiêu đã định sẳn qua video được các cảm biến của máy bay không người lái quay lại thông qua vệ tinh.

Sử dụng một bộ khuôn ngắm trên màn hình, người điều khiển có thể "khóa" mục tiêu và hướng tia laser vào nó. Khi hỏa tiển được phóng đi, nó sẽ bay theo đường đi của tia laser đó cho đến khi tiếp cận và tấn công mục tiêu.

Hỏa tiển Hellfir được đưa lên UAV MQ-1C Grey Eagle tại Taji, Iraq vào ngày 27 tháng 2 năm 2011. (Ảnh: AP)e

Luôn có các quy trình chính xác, tuần tự mà ê-kíp điều khiển máy bay không người lái phải tuân theo trước khi hành động nhằm giảm thiểu các nguy cơ gây ra thương vong cho thường dân ở kế cận mục tiêu.

Ngôi nhà bị nghi là nơi ẩn náu của tên Ayman al-Zawahiri nằm ở trung tâm thành phố Kabul. (Ảnh: CNN)

Trong các cuộc tấn công của Quân đội Mỹ hoặc từ Cục Tình báo Trung ương (CIA) trước đây, họ luôn phải tham khảo các luật sư trong quân đội trước khi lệnh khai hỏa được đưa ra.

Giáo sư William Banks, một chuyên gia về các vụ ám sát có chủ đích và là người sáng lập Viện Chính sách An ninh và Luật pháp của Đại học Syracuse nói rằng, các giới chức Mỹ sẽ phải cân nhắc kỹ lưỡng giữa nguy cơ gây ra tử vong cho thường dân với giá trị của mục tiêu nhắm đến.

Ông Banks cho biết, vụ tấn công tiêu diệt tên trùm khủng bố Zawahiri có vẻ giống như một ứng dụng theo mô hình tiêu chuẩn này.

"Dường như họ đã rất cẩn thận và cân nhắc trong trường hợp này để định vị hắn ta và vào thời điểm mà họ có thể chỉ tiêu diệt hắn mà không gây hại tới bất cứ một người nào khác", giáo sư Banks nhận định.

Có nhiều thông tin cho thấy, Mỹ đã sử dụng phiên bản còn tương đối ít được biết đến của loại hỏa tiển Hellfire, đó là AGM-114R9X, loại không mang theo thuốc nổ thông thường mà là một đầu đạn gồm 6 lưỡi dao cán thép sắc nhọn.

Ảnh đồ họa về hỏa tiển Hellfire AGM-114R9X

Theo cơ chế hoạt động, vài giây trước khi va chạm mục tiêu, 6 lưỡi dao này sẽ được phóng ra khỏi lớp vỏ đầu đạn và có thể chém phăng mọi vật thể trên đường bay. Đây là lý do tại sao mà AGM-114R9X được gọi với biệt danh là "Dao Ginsu bay" hay "Bom Ninja".

Mục đích chính khiến cho Hoa Kỳ đi đến ý tưởng chế tạo loại hỏa tiển độc đáo này là nhằm để giảm thiểu tối đa thương vong cho thường dân hay những tổn thất không mong muốn ở gần vị trí mục tiêu bị tấn công.

Năm 2017, một tên cầm đầu khác của Al-Qaeda, đồng thời cũng là một trong những tên phó của Zawahiri, Abu Khayr al-Masri, được cho là cũng bị giết chết bằng loại hỏa tiển Hellfire R9X ở Syria.

Các bức ảnh chụp chiếc xe của Abu Khayr al-Masri sau vụ tấn công cho thấy hỏa tiển này đã khoét một lỗ trên nóc xe và "băm nhỏ" những người ngồi trong xe, nhưng không có dấu hiệu bị nổ hoặc bất cứ sự phá hủy nào đối với chiếc xe.

CIA đã theo dõi trùm khủng bố Zawahiri như thế nào?

Chi tiết về những thông tin tình báo mà Mỹ đã thu thập được trước khi tiến hành cuộc tấn công hạ sát Zawahiri ở Kabul vẫn đang dần tiết lộ ra.

Tuy nhiên, sau khi xảy ra vụ tấn công, các giới chức Mỹ cho biết họ có đủ thông tin để nắm hiểu về "lối sống thường nhật" của tên Zawahiri tại ngôi nhà trú ẩn, chẳng hạn như thói quen ra ban công để cầu nguyện vào buổi sáng của hắn.

Điều này cho thấy các điệp viên Mỹ đã theo dõi liên tục ngôi nhà trong nhiều tuần, nếu không muốn nói là nhiều tháng.

Marc Polymeropoulos, một cựu giới chức cao cấp của CIA, nói với BBC rằng, có khả năng nhiều phương pháp thu thập thông tin tình báo đã được sử dụng trước cuộc tấn công, gồm cả sử dụng điệp viên và tình báo tín hiệu.

Một số người cũng suy đoán rằng, máy bay không người lái hoặc máy bay do thám của Mỹ đã thay phiên nhau theo dõi vị trí của tên Zawahiri này trong nhiều tuần hoặc nhiều tháng nhưng phía dưới lại không nghe thấy và không nhìn thấy gì cả.

Polymeropoulos nói thêm, cuộc không kích tiêu diệt tên Zawahiri được hưởng lợi từ kinh nghiệm hàng thập kỷ của cộng đồng tình báo Mỹ trong việc theo dõi từng tên cầm đầu bọn khủng bố Al-Qaeda chủ chốt cũng như các mục tiêu khủng bố khác.

"Chúng tôi đã tiến hành thật xuất sắc trong vấn đề này. Đó là điều mà chính phủ Mỹ đã làm rất tốt trong hơn 20 năm vừa qua", Polymeropoulos nhấn mạnh.

Tuy nhiên, các hoạt động kiểu này không phải lúc nào cũng diễn ra theo đúng kế hoạch.

Ngày 29/8/2021, cuộc tấn công bằng máy bay không người lái nhằm vào một chiếc xe hơi ở phía Bắc sân bay Kabul để tiêu diệt một chi nhánh địa phương của tổ chức Nhà nước Hồi giáo tự xưng (IS) đã giết chết 10 thường dân vô tội. Ngũ Giác Đài sau đó phải thừa nhận đây là một sai lầm bi thảm.

Bill Roggio, một thành viên cao cấp tại Tổ chức Bảo vệ các nền dân chủ, người đã theo dõi các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái của Mỹ trong nhiều năm, nói rằng cuộc tấn công hạ sát tên Zawahiri có khả năng khó khăn hơn nhiều so với các vụ việc trước đây, bởi vì lần này không có bất cứ sự hiện diện nào của nhân viên của chính phủ Mỹ hoặc các phương tiện ở lân cận.

Chẳng hạn, các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái trước đây nhằm vào Pakistan được thực hiện từ Afghanistan hay các cuộc không kích vào Syria sẽ được thực hiện từ lãnh thổ Iraq.

"Tại những nơi này, Hoa Kỳ sẽ dễ dàng hơn để tiếp cận khu vực của các mục tiêu vì Mỹ có các căn cứ quân sự trên mặt đất", Bill Roggio kết luận.