USA Vì sao Facebook ngày càng “xa lạ” với chính những người bạn theo dõi?

[Gibbs]

Nếu bạn cảm thấy newsfeed Facebook gần đây đầy ắp những bài viết từ các trang và tài khoản lạ thay vì người quen hoặc người bạn follow, thì đó không phải là cảm giác của riêng bạn. Đây là một chiến lược có chủ đích của Facebook, và đằng sau nó là nhiều lý do mang tính kinh doanh lẫn chiến lược dài hạn.

1. Muốn “cướp” thị phần đọc báo online
Facebook từ lâu đã không chỉ là mạng xã hội để kết nối bạn bè, mà còn trở thành một nền tảng phân phối tin tức khổng lồ. Việc ưu tiên hiển thị các bài báo, video tin tức, hoặc nội dung dạng “storytelling” từ các trang tin (page) giúp Facebook cạnh tranh trực tiếp với các tờ báo online, ứng dụng tin tức và thậm chí cả TV truyền hình cáp. Bằng cách đưa tin của những nguồn này vào luồng chính, Facebook biến mình thành nơi người dùng “ở lại” để đọc tin thay vì rời sang website báo chí khác.

2. Ưu tiên nội dung có khả năng kiếm lợi nhuận cao hơn
Không phải ngẫu nhiên mà nhiều bài lạ trên newsfeed lại đi kèm quảng cáo, video chèn ads hoặc liên kết đến các page có gắn Facebook Ads. Những nội dung này giúp Facebook thu được doanh thu trực tiếp (qua quảng cáo) hoặc gián tiếp (tăng thời gian người dùng ở lại, từ đó hiển thị nhiều quảng cáo hơn). Nội dung từ bạn bè, người thân thường không mang lại giá trị thương mại lớn, nên bị “xếp xuống” trong thuật toán.

3. Muốn đa dạng hóa nguồn đăng bài, không phụ thuộc vào một số ít tài khoản
Nếu newsfeed chỉ xoay quanh những người bạn follow, sẽ có rủi ro khi nhóm này ngừng hoạt động hoặc giảm tần suất đăng bài. Facebook muốn đảm bảo rằng luôn có một “dòng chảy” nội dung mới mẻ, liên tục và đủ hấp dẫn, nên họ mở rộng phạm vi nguồn tin ra toàn bộ hệ sinh thái page, group, influencer và người dùng công khai.

4. Nguồn nội dung từ người quen đang cạn kiệt
Một thực tế: ngày càng nhiều người rời bỏ hoặc ít hoạt động trên Facebook, chuyển sang Instagram, TikTok hoặc các nền tảng khác. Người thân, bạn bè của bạn cũng đăng ít hơn, chủ yếu chia sẻ trong nhóm kín hoặc nhắn tin riêng thay vì đăng công khai.
Nếu chỉ dựa vào nội dung từ danh sách follow, newsfeed của bạn sẽ trở nên nghèo nàn. Facebook buộc phải “lấp đầy” khoảng trống này bằng nội dung từ các nguồn khác, kể cả những nguồn bạn không theo dõi.

5. Thuật toán tối ưu hóa “thời gian ở lại” hơn là “đúng sở thích”
Facebook không đơn thuần muốn bạn thấy đúng nội dung từ người bạn follow, mà muốn bạn cuộn lâu hơn, xem nhiều hơn. Thuật toán sẽ thử nghiệm đẩy các bài lạ, gây tranh luận, giật tít, hoặc chứa yếu tố bất ngờ để giữ bạn lâu hơn — ngay cả khi bạn không hứng thú ban đầu.

6. Các lý do khác
Facebook muốn bắt kịp xu hướng “gợi ý video” kiểu TikTok, nên newsfeed trộn nhiều nội dung ngoài danh sách follow.

Họ tin rằng khi tiếp xúc với nhiều người lạ, người dùng sẽ có khả năng kết nối hoặc tương tác rộng hơn, từ đó Facebook thu thêm dữ liệu hành vi.

Thử nghiệm chiến lược “cá nhân hóa mở”: không chỉ dựa vào follow, mà dựa vào hành vi like, bình luận, dừng đọc ở đâu… để quyết định hiển thị gì.

Newsfeed không còn là “dòng tin của bạn và bạn bè” nữa, mà là “dòng tin của Facebook dành cho bạn” — được thiết kế để tối đa hóa doanh thu, giữ chân người dùng và cạnh tranh với các nền tảng khác. Điều này giải thích vì sao càng ngày bạn càng ít thấy người quen, và nhiều hơn những bài viết, video mà bạn chưa từng follow.

Trong nhiều năm qua, newsfeed Facebook đã thay đổi từ một dòng tin theo dõi bạn bè thành một bảng tin do AI “biên tập”. Thay đổi này không phải ngẫu nhiên, mà là một chiến lược có tính toán kỹ lưỡng, xuất phát từ cả nhu cầu cạnh tranh thị trường lẫn mục tiêu tối đa hóa lợi nhuận. Facebook không muốn chỉ là nơi bạn lướt xem ảnh bạn bè. Họ muốn trở thành nơi bạn tiêu thụ mọi loại nội dung — từ tin tức, video giải trí, livestream bán hàng, đến nội dung ngắn dạng Reels. Bằng cách bơm thêm bài từ các nguồn bạn không theo dõi.

Ảnh hưởng đối với người dùng
Kết nối cá nhân bị loãng: khó cập nhật tin từ người thân, bạn bè.

Nguy cơ “bong bóng nội dung”: thuật toán chỉ đưa nội dung hợp với xu hướng bạn đã xem, hạn chế góc nhìn.

Dễ bị dẫn dắt hành vi: thấy nhiều tin giật gân, quảng cáo trá hình.

Bị kéo sang các nội dung “gây nghiện” như Reels, video giải trí nhanh.


Facebook đang chuyển đổi từ một mạng xã hội kết nối cá nhân sang một nền tảng giải trí – thông tin tổng hợp. Thuật toán hiện nay ưu tiên giữ chân người dùng và kiếm tiền hơn là hiển thị nội dung từ người bạn follow.