USA Texas sắp “thi lại” bài kiểm tra mùa đông: ERCOT trấn an, Abbott ban bố thảm họa

[Gibbs]

Cuối tuần này, Texas lại bước vào một bài kiểm tra mà người dân nơi đây chưa bao giờ quên: trời đóng băng, gió cắt da, và nỗi ám ảnh mất điện. Lưới điện từng sụp trong bão mùa đông 2021 — để lại hàng triệu căn nhà lạnh ngắt và hơn 200 sinh mạng — giờ đứng trước một đợt không khí Bắc Cực mới, lan dài hơn 2.000 dặm từ Texas sang tận bờ Đông nước Mỹ.

Nhưng lần này, giới chức Texas và các lãnh đạo ngành điện đồng loạt nói: không có chuyện “Uri lần hai”.

Bão lạnh kéo dài 2.000 dặm: 132 triệu người dưới cảnh báo thời tiết
Khối không khí Bắc Cực dự kiến bắt đầu từ thứ Sáu, trải rộng từ Texas sang tận Bờ Đông. Trên toàn nước Mỹ, ít nhất 132 triệu người đang nằm trong các cảnh báo liên quan thời tiết, kéo dài từ vùng giáp Arizona–New Mexico tới tận upstate New York.

Riêng Texas, cái lạnh không chỉ là nhiệt độ thấp mà còn là gió lạnh “đánh thẳng vào xương”. Cơ quan Thời tiết Quốc gia ở Fort Worth cảnh báo cảm giác gió lạnh có thể xuống khoảng -10 đến 0 độ F ở nhiều nơi trong bang.

Dallas hứng băng tuyết nặng: 36 giờ mưa đóng băng, tuyết 1–3 inch, băng 0,25–0,50 inch
Dallas — nơi từng bị tác động nặng nề trong thảm họa lưới điện — được dự báo sẽ chịu 36 giờ liên tiếp mưa/tuyết đóng băng. Lượng tuyết có thể đạt 1 đến 3 inch, kèm băng phủ 0,25 đến 0,50 inch.

Đáng lo hơn, tại một số khu vực miền Nam vùng Plains, bão băng có thể để lại lớp băng dày 0,50 đến 1,00 inch — đủ để kéo gãy cành cây, quật đổ đường dây điện, khiến mất điện cục bộ xảy ra như “tai nạn dây chuyền”.

ERCOT trấn an: “đủ nguồn phát để đáp ứng nhu cầu mùa đông”
Nhà điều hành lưới điện lớn nhất Texas — ERCOT — tuyên bố họ đã sẵn sàng và dự kiến có đủ nguồn phát để đáp ứng nhu cầu trong mùa đông.

ERCOT cho biết sẽ huy động mọi nguồn lực hiện có, vận hành lưới ổn định và phối hợp chặt với Ủy ban Tiện ích Công cộng Texas, các đơn vị phát điện và truyền tải.

Nói gọn: họ hiểu người dân đang hỏi một câu duy nhất — “lần này có gãy không?” — và câu trả lời chính thức là “không”.

Ác mộng 2021: khi điện tắt, nước cạn, hóa đơn vọt như bão
Tháng 2/2021, một cơn bão mùa đông đã khiến nhà máy điện và thiết bị lưới bị đông cứng trong giá lạnh, trong khi nhu cầu sưởi tăng vọt. Hệ quả là hàng triệu người mất điện giữa nhiệt độ dưới 0, nhà cửa lạnh như tủ đá, vỡ ống nước, thiếu nước sạch, và nhiều gia đình sống nhiều ngày không điện.

Hơn 200 người đã thiệt mạng.

Giữa hỗn loạn, giá điện bán buôn bị đẩy lên mức trần của hệ thống: 9.000 USD/MWh. Trong vụ kiện dân sự tập thể nhắm vào công ty bán điện bán buôn Griddy, nhiều khách hàng nói hóa đơn tháng của họ tăng từ vài trăm lên đến vài nghìn USD chỉ trong ít ngày bão lạnh. Griddy sau đó bị ERCOT cấm hoạt động, và gần như phải đóng cửa.

Ký ức ấy vẫn còn nguyên, khiến mỗi cơn lạnh mới đều như một lời gõ cửa vào vết sẹo cũ.

Texas nói “đã khác”: hơn 4.000 lần kiểm tra, thời tiết hóa thiết bị, có dự phòng
ERCOT cho biết họ đã thực hiện nhiều cải tổ sau 2021: tăng weatherization (chống đóng băng, chống thời tiết khắc nghiệt) và kiểm tra các tổ máy phát điện, cơ sở truyền tải; bổ sung dự phòng khẩn cấp và lên lịch bảo trì chặt chẽ.

CEO ERCOT Pablo Vegas nói trong vài năm qua họ đã tiến hành hơn 4.000 cuộc kiểm tra tại các cơ sở phát điện và truyền tải.

Matthew Boms, giám đốc điều hành của Texas Advanced Energy Business Alliance, nhấn mạnh: “winterization/weatherization” là thay đổi quan trọng bậc nhất — từ cách nhiệt đường ống, van, thiết bị đo, đến lắp gia nhiệt điện cho bộ phận trọng yếu, bảo vệ cảm biến và hệ thống điều khiển khỏi bị “đơ” vì băng.

Với hệ thống khí đốt, theo ông, việc cách nhiệt và sưởi ấm tại đầu giếng, van, máy nén, thiết bị xử lý khí và thêm máy phát dự phòng là cực lớn. Vì năm 2021, hệ thống khí đốt “gãy trước”, rồi kéo các nhà máy điện ngã theo.

“Vũ khí mới” của Texas: 17.000 MW pin lưu trữ – thứ gần như không có năm 2021
Một điểm được xem là khác biệt lớn: pin lưu trữ điện.

Boms cho biết hiện Texas có khoảng 17.000 megawatt pin lưu trữ — thuộc nhóm dẫn đầu nước Mỹ — trong khi năm 2021 gần như không có nguồn lực này online. Pin có thể “cất điện” khi dư và “trả điện” khi cần nhất, tạo lớp đệm quan trọng trong những thời điểm nhu cầu lên cao hoặc nguồn phát dao động.

Ông đánh giá: vẫn có thể có mất điện cục bộ do băng và cây đổ, nhưng khả năng xảy ra một thất bại quy mô kiểu Uri thấp hơn rất nhiều so với trước đây.

Abbott ban bố thảm họa cho 134 quận: “không hề kỳ vọng mất điện diện rộng”
Thống đốc Texas Greg Abbott cho biết bang đã ban hành tuyên bố thảm họa bao phủ 134 quận, chuẩn bị cho cơn bão “nghiêm trọng” sắp tới.

Ông tuyên bố mạnh: lưới ERCOT “chưa bao giờ mạnh hơn, chưa bao giờ sẵn sàng hơn” và “hoàn toàn có khả năng xử lý” đợt bão lạnh này; đồng thời nói không có bất kỳ kỳ vọng nào về việc mất điện do lưới điện.

Lời nói nghe như một cam kết chính trị — và cũng là một lời hứa mà người dân Texas sẽ nhớ, nếu đèn có tắt.

Không chỉ Texas: nhiều bang ban bố khẩn cấp, lo băng tuyết gây mất điện
Texas không phải nơi duy nhất căng thẳng. Tính đến chiều thứ Năm, nhiều bang đã ban bố tình trạng khẩn cấp, gồm Texas, Georgia, South Carolina, Virginia, Arkansas và North Carolina.

Cơ quan thời tiết ở Raleigh cảnh báo từ thứ Bảy đến thứ Hai có thể có tuyết, mưa đóng băng và mưa tuyết hỗn hợp trên diện rộng, gây tác động từ vừa đến nghiêm trọng lên hạ tầng, giao thông và nguy cơ mất điện.

Tại Oklahoma, công ty Oklahoma Gas & Electric cho biết các đội phản ứng đã túc trực để xử lý nhu cầu tăng do giá lạnh, nhấn mạnh đây là tình huống họ được huấn luyện để đối mặt.

Texas có thể đã thay áo cho lưới điện: kiểm tra dày hơn, chống rét tốt hơn, thêm dự phòng, thêm pin lưu trữ. Nhưng băng tuyết không quan tâm tới khẩu hiệu, và gió lạnh cũng không đọc họp báo.

Bài thi thật sự sẽ đến vào những giờ đêm lạnh nhất, khi nhu cầu sưởi bật lên, khi băng kéo dây điện xuống, khi cây đổ chặn đường và từng khu phố nhìn nhau qua bóng tối.

Lần này, Texas nói đã sẵn sàng. Người dân chỉ mong một điều đơn giản: đừng để lịch sử 2021 quay lại gõ cửa.