Middle East Iran đánh cảng dầu của UAE, cảnh cáo Mỹ sau vụ tổng oanh tạc đảo Kharg

[Gibbs]

Chỉ một ngày sau khi Mỹ tiến hành cuộc tấn công quy mô lớn vào đảo Kharg – trung tâm xuất khẩu dầu quan trọng nhất của Iran – khói đen đã bốc lên từ một trong những cảng dầu chiến lược của Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE), làm dấy lên nỗi lo rằng chiến tranh có thể lan rộng ra toàn bộ tuyến vận tải năng lượng quan trọng nhất thế giới.

Khói lửa bốc lên tại cảng Fujairah – mắt xích chiến lược của Vịnh Ba Tư
Những cột khói dày đặc đã được ghi nhận bốc lên từ cảng Fujairah, một trung tâm xuất khẩu dầu lớn của UAE nằm gần cửa ngõ eo biển Hormuz – tuyến hàng hải vận chuyển gần 20% lượng dầu thô toàn cầu. Theo thông tin từ Văn phòng Truyền thông Fujairah, vụ cháy xảy ra sau khi mảnh vỡ của một chiếc drone bị đánh chặn rơi xuống khu vực cảng, gây ra hỏa hoạn.


Giới chức địa phương cho biết không có thương vong nào được ghi nhận và đám cháy đã nhanh chóng được kiểm soát. Tuy nhiên các nguồn tin từ Reuters và Bloomberg cho biết một số hoạt động bốc dỡ dầu tại cảng đã tạm thời bị đình chỉ sau sự cố này. Phía chính quyền Fujairah không xác nhận việc gián đoạn hoạt động xuất khẩu dầu, nhưng việc khói lửa bốc lên tại một cảng năng lượng chiến lược như vậy đã khiến thị trường dầu mỏ quốc tế lập tức căng thẳng. Fujairah là một trong những cảng dầu lớn nhất ngoài eo Hormuz, nơi mỗi ngày trung chuyển hàng trăm nghìn thùng dầu ra thế giới.

Đòn trả đũa sau cuộc không kích Kharg Island
Vụ việc tại Fujairah xảy ra chỉ một ngày sau khi quân đội Mỹ tiến hành cuộc tấn công quy mô lớn vào đảo Kharg của Iran – địa điểm xử lý tới 90% lượng xuất khẩu dầu thô của nước này. Theo Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM), hơn 90 mục tiêu quân sự trên đảo đã bị phá hủy trong một chiến dịch không kích chính xác quy mô lớn. Các mục tiêu bị đánh trúng bao gồm kho thủy lôi hải quân, hầm chứa tên lửa, và nhiều cơ sở quân sự khác. Điều đáng chú ý là Mỹ cho biết họ đã cố ý tránh đánh vào hạ tầng dầu khí của đảo nhằm hạn chế cú sốc đối với thị trường năng lượng toàn cầu. Đảo Kharg chỉ là một dải đất dài khoảng năm dặm ngoài khơi Iran nhưng lại được xem như trái tim của ngành xuất khẩu dầu mỏ Iran. Nếu cơ sở dầu khí tại đây bị phá hủy hoàn toàn, nguồn thu chủ lực của Tehran gần như sẽ bị cắt đứt.

Iran tuyên bố hoạt động dầu trên Kharg vẫn bình thường
Sau cuộc tấn công, chính quyền Iran nhanh chóng trấn an thị trường năng lượng quốc tế. Ông Ehsan Jahaniyan, phó thống đốc tỉnh Bushehr, cho biết hoạt động của các công ty dầu khí trên đảo Kharg vẫn đang diễn ra bình thường. Theo ông, các hoạt động xuất khẩu, nhập khẩu và sản xuất của các công ty trên đảo vẫn tiếp tục và không có cơ sở dầu khí nào bị hư hại. Truyền thông nhà nước Iran cũng khẳng định không có thương vong trong vụ tấn công, cả đối với quân nhân, nhân viên công ty hay cư dân trên đảo. Tuy nhiên, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã cảnh báo rằng nếu Iran tiếp tục cản trở tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz thì Washington có thể tấn công cả các cơ sở dầu mỏ trên đảo Kharg trong các đợt không kích tiếp theo.

Iran cảnh báo sẽ tấn công các cảng UAE
Ngay sau cuộc không kích Kharg, quân đội Iran đã đưa ra một cảnh báo cứng rắn nhắm vào UAE. Người phát ngôn Ebrahim Zolfaghari thuộc Bộ chỉ huy trung tâm Khatam al-Anbiya tuyên bố Iran có quyền tấn công các địa điểm được sử dụng làm nơi phóng tên lửa của Mỹ, bao gồm các cảng và bến tàu trong các thành phố UAE. Theo tuyên bố này, các cơ sở được cho là che giấu hoạt động quân sự Mỹ dưới vỏ bọc các thành phố Emirati có thể trở thành mục tiêu hợp pháp để bảo vệ chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của Iran. Tuyên bố này cũng kêu gọi người dân tránh xa các cảng và bến tàu, một dấu hiệu cho thấy nguy cơ tấn công trả đũa có thể xảy ra.

UAE bị cuốn vào vòng xoáy chiến tranh
Trong hai tuần đầu của cuộc chiến Iran – Mỹ, UAE cố gắng giữ khoảng cách với các hoạt động quân sự trực tiếp. Tuy nhiên, các cuộc trả đũa của Iran đã khiến quốc gia vùng Vịnh này dần bị cuốn vào vòng xoáy xung đột. Theo nhiều nguồn tin khu vực, trong những ngày gần đây một số khách sạn, tòa nhà dân cư và cơ sở dầu khí trong khu vực Vịnh đã bị ảnh hưởng bởi các đợt tấn công bằng drone hoặc tên lửa. Các hệ thống phòng không tại nhiều thành phố vùng Vịnh đã được đặt trong trạng thái cảnh giác cao. Dù vậy, chính phủ UAE vẫn tuyên bố rằng tư thế phòng thủ của nước này không thay đổi và các lực lượng an ninh vẫn kiểm soát được tình hình.

Eo biển Hormuz – yết hầu của năng lượng thế giới
Toàn bộ diễn biến căng thẳng hiện nay đều xoay quanh eo biển Hormuz – tuyến đường vận chuyển dầu mỏ quan trọng nhất thế giới. Mỗi ngày, khoảng 20% lượng dầu thô toàn cầu đi qua eo biển hẹp này. Hàng trăm tàu chở dầu và tàu khí hóa lỏng di chuyển qua đây để cung cấp năng lượng cho châu Á, châu Âu và nhiều khu vực khác. Chỉ cần một cuộc phong tỏa hoặc xung đột lớn tại khu vực này, thị trường năng lượng toàn cầu có thể rơi vào khủng hoảng ngay lập tức. Trong những ngày gần đây Iran bị cáo buộc đã đặt thủy lôi, triển khai xuồng cao tốc và tăng cường lực lượng hải quân nhằm kiểm soát tuyến hàng hải này.

Ấn Độ lo ngại khủng hoảng năng lượng
Các nền kinh tế lớn của châu Á, đặc biệt là Ấn Độ, đang theo dõi sát diễn biến tại eo Hormuz. Một quan chức Bộ Ngoại giao Ấn Độ cho biết hai tàu chở khí dầu hóa lỏng LPG đã đi qua eo Hormuz vào sáng thứ Bảy và đang hướng về Ấn Độ. Sự kiện này diễn ra sau khi Iran cho phép một số tàu Ấn Độ đi qua tuyến đường biển này. Đại sứ Iran tại Ấn Độ, Mohammad Fathali, cho biết Tehran đã cấp phép cho một số tàu Ấn Độ đi qua eo biển nhưng không tiết lộ con số cụ thể. Ấn Độ là một trong những quốc gia phụ thuộc nhiều nhất vào năng lượng Trung Đông. Theo dữ liệu của công ty phân tích Kpler, nước này nhập khoảng 85% LPG từ nước ngoài và gần một nửa lượng LNG từ Trung Đông. Trong hai tuần kể từ khi chiến tranh bùng nổ, nguồn cung năng lượng tại Ấn Độ đã bắt đầu xuất hiện tình trạng thiếu hụt nghiêm trọng.

Thủ tướng Modi can thiệp ngoại giao
Trước nguy cơ khủng hoảng năng lượng, Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi đã điện đàm với Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian. Trong cuộc trao đổi, ông Modi nhấn mạnh rằng việc duy trì dòng chảy hàng hóa và năng lượng qua eo biển Hormuz là ưu tiên hàng đầu của Ấn Độ. Điều này phản ánh mối lo ngại không chỉ của New Delhi mà còn của nhiều nền kinh tế lớn tại châu Á nếu tuyến vận tải dầu mỏ quan trọng nhất thế giới bị gián đoạn.

thanks