USA Cuộc chiến "Thuốc diệt cỏ": Khi các bà mẹ MAHA đối đầu với gã khổng lồ Bayer tại Tòa án Tối cao

[Gibbs]

Dân gian ta có câu: "Phòng bệnh hơn chữa bệnh", nhưng khi những mầm mống gây bệnh lại nằm ngay trong những lọ thuốc xịt vườn hay trên bàn ăn mỗi ngày, cuộc chiến ấy không còn là chuyện riêng của mỗi gia đình. Những ngày này, thủ đô Washington đang nóng lên bởi một cuộc đối đầu lịch sử, nơi mà phong trào "Làm cho nước Mỹ khỏe mạnh trở lại" (MAHA) đang đối mặt với phép thử lớn nhất kể từ khi bắt đầu: Cuộc chiến pháp lý xoay quanh glyphosate – thành phần chính trong thuốc diệt cỏ Roundup nổi tiếng của tập đoàn Bayer.

Cuộc diện kiến bất ngờ tại Nhà Trắng và nỗi lòng của những người mẹ

Mọi chuyện bắt đầu từ một buổi gặp gỡ vốn tưởng chỉ là xã giao tại Nhà Trắng. Một nhóm các bà mẹ và những người có sức ảnh hưởng trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe, dẫn đầu bởi Alex Clark và Casey Means, đã bước vào căn phòng "chật kín người" với tâm thế sẵn sàng trút bỏ mọi gánh nặng. Thay vì chỉ gặp vài nhân viên cấp dưới, họ đã được tiếp đón bởi Bộ trưởng Bộ Y tế Robert F. Kennedy Jr. (RFK Jr.), Chánh văn phòng Susie Wiles và thậm chí là đích thân Tổng thống.

"Con có mẹ bằng cả thế giới", và khi những người mẹ ấy phẫn nộ, sức mạnh của họ là không thể đong đếm. Họ nói về glyphosate, về những rủi ro ung thư và yêu cầu một cuộc điều tra công bằng. Alex Clark chia sẻ rằng chính quyền đã để họ nói hết nỗi lòng. Nhưng liệu những lời gan ruột ấy có thể chiến thắng được những toan tính chính trị và lợi ích kinh tế khổng lồ?

Bản án lịch sử và vết sẹo từ quá khứ

Để hiểu tại sao glyphosate lại trở thành "ngòi nổ", phải nhắc đến câu chuyện của DeWayne “Lee” Johnson. Người thợ làm vườn tại San Francisco này bị chẩn đoán mắc ung thư hạch không Hodgkin ở tuổi 42 sau nhiều năm tiếp xúc với Roundup. Những nốt ban, những vết thương lở loét trên cơ thể ông là minh chứng sống cho sự tàn khốc của hóa chất. Năm 2018, dưới sự giúp sức của luật sư môi trường khi đó là RFK Jr., Johnson đã giành chiến thắng vang dội với số tiền bồi thường ban đầu lên tới 289 triệu USD từ Monsanto (nay thuộc sở hữu của Bayer).

Tuy nhiên, cuộc chiến pháp lý vẫn kéo dài dai dẳng. Thứ Hai vừa qua, Tòa án Tối cao Hoa Kỳ đã lắng nghe các lập luận trong một vụ kiện mới có thể định đoạt tương lai của loại thuốc này. Câu hỏi cốt lõi không chỉ là "glyphosate có gây ung thư hay không?", mà là liệu luật liên bang năm 1972 có quyền ngăn cản các bang riêng lẻ đặt ra quy định dán nhãn cảnh báo riêng hay không. Bayer lập luận rằng họ cần một sự thống nhất về quy định để tránh "tấm chăn chắp vá" của các quy tắc khác nhau giữa các bang. Trong khi đó, Chánh án John Roberts đặt vấn đề: Nếu các bang đúng về mối nguy hiểm, chẳng lẽ họ không có quyền lên tiếng bảo vệ người dân sao?

Những "đồng minh kỳ lạ" trên bàn cờ chính trị

"Gần bùn mà chẳng hôi tanh mùi bùn", nhưng trong chính trường, mọi ranh giới đều có thể bị xóa nhòa. Vấn đề thuốc trừ sâu đã tạo ra những liên minh kỳ quặc nhất: Từ nghị sĩ Cộng hòa Thomas Massie đến Thượng nghị sĩ Dân chủ Cory Booker, tất cả cùng đứng về phía các nhà hoạt động môi trường.

Trớ trêu thay, RFK Jr. – người từng thề sẽ cấm glyphosate – giờ đây lại đang ở trong một chính quyền vừa ra lệnh tăng cường sản xuất loại hóa chất này vì lý do "an ninh quốc gia". Sự mâu thuẫn này đã tạo nên một làn sóng căng thẳng giữa cử tri bảo thủ truyền thống và những người ủng hộ MAHA. Trong khi Bộ Tư pháp Mỹ ủng hộ Bayer bằng lập luận rằng EPA (Cơ quan Bảo vệ Môi trường) mới là bên quyết định độ an toàn, thì RFK Jr. vẫn thẳng thắn khẳng định: "Có, glyphosate gây ung thư".

Canh bạc bầu cử giữa nhiệm kỳ: Khi lá phiếu mang tên "Sức khỏe"

Chính quyền đang đứng trước nguy cơ mất đi sự ủng hộ của nhóm cử tri quan trọng nhất: Những người mẹ. Vani Hari, người nổi tiếng với blog "Food Babe", khẳng định rằng glyphosate sẽ là vấn đề then chốt trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tới đây. Các nhà hoạt động MAHA không chỉ muốn những lời hứa suông, họ muốn những thay đổi có ý nghĩa.

Vào tháng 10 tới, ngay trước thềm bầu cử, EPA dự kiến sẽ công bố đánh giá mới về mức độ an toàn của glyphosate. Liệu chính quyền sẽ chọn đứng về phía các tập đoàn nông dược để đảm bảo nguồn cung lương thực và an ninh quốc gia, hay sẽ chọn bảo vệ sức khỏe của thế hệ tương lai theo tiếng gọi của những người mẹ MAHA?

Sự kiên trì của phong trào MAHA đang buộc Washington phải nhìn nhận lại những gì họ bỏ vào đất và đưa vào cơ thể người dân. Cuộc chiến này không chỉ diễn ra tại Tòa án Tối cao, mà còn diễn ra trong từng căn bếp, từng mảnh vườn và trên từng lá phiếu của người dân Mỹ. Nếu không có những hành động quyết liệt, "lời thề khỏe mạnh" có lẽ sẽ chỉ mãi là một khẩu hiệu xa vời trên những tấm áp phích tranh cử.