Phá bỏ ‘điều cấm kỵ’: Bí quyết giúp Cuba xoay chuyển thế cục giữa khủng hoảng năng lượng và cấm vận từ Mỹ

[therealrtz]

Tờ báo El Ciudadano (Chile) ngày 28/4 đưa tin, Cuba đang đẩy mạnh việc chế biến dầu thô trong nước thông qua Nhà máy lọc dầu Hermanos Díaz ở tỉnh Santiago de Cuba, để sản xuất các loại nhiên liệu thiết yếu trong bối cảnh các lệnh trừng phạt kinh tế vẫn đang tiếp diễn.

Các nhân viên tại nhà máy lọc dầu này đã cải tiến thành công các cơ sở hạ tầng trước đây dùng để lọc dầu thô nặng nhập khẩu vào quốc đảo này trước khi chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump áp đặt các biện pháp hạn chế ngặt nghèo hơn.

Từ năm 1962, Washington đã áp đặt một loạt các biện pháp trừng phạt kinh tế, thương mại và tài chính đối với Cuba. Và các biện pháp này đã gia tăng bởi một sắc lệnh hành pháp được ký ngày 29/1/2026 bởi Tổng thống Trump, cấm hoàn toàn việc nhập khẩu dầu vào Cuba.

Động thái này, được biện minh dựa trên lý do Havana gây ra mối đe dọa cho an ninh quốc gia của Mỹ, cho phép áp thuế đối với hàng hóa từ các quốc gia bán hoặc cung cấp dầu cho quốc gia vùng Caribe này.

Biện pháp trên không chỉ làm gián đoạn cuộc sống thường nhật của người dân Cuba, gây ra tình trạng mất điện kéo dài tới 20 giờ/ngày , mà còn ảnh hưởng nghiêm trọng đến các lĩnh vực nhạy cảm như y tế, thực phẩm và sức khỏe thể chất của người dân nước này.

Theo bà Irene Barbado Lucio - Tổng giám đốc Nhà máy lọc dầu Hermanos Díaz thuộc Liên minh Dầu khí Cuba (Cupet) và là một trong bốn cơ sở chế biến dầu nặng của nước này, việc cải tiến cơ sở hạ tầng đã giúp Cuba có thể "xử lý" dầu thô trong nước.

Trong cuộc phỏng vấn với tờ báo Granma (Cuba), bà Barbado cho biết trong quá trình chế biến dầu mỏ, các sản phẩm phụ được tạo ra đã hỗ trợ các lĩnh vực quan trọng chiến lược của Cuba.

Kỹ sư Víctor Manuel Díaz Despaigne - trưởng nhóm đa ngành thực hiện cải tiến công nghệ này - cho biết thêm: “Trước đây, chúng tôi có thể xử lý dầu thô nặng nhập khẩu bằng cách sử dụng dung môi để đưa chỉ số API [chỉ số đo lường mức độ nặng hay nhẹ của dầu mỏ dạng lỏng so với nước] xuống 16 độ, cho phép chuyển đổi nó thành dầu thô trung bình, vì ngành công nghiệp của chúng tôi được thiết kế cho dầu thô nhẹ hơn; tuy nhiên, chúng tôi không ngờ có thể làm được điều này với dầu thô trong nước.”

Bà Barbado cũng tiết lộ kế hoạch về một đợt khai thác dầu thô khác trong nước Cuba, "như một phần của quá trình cải tiến liên tục các quy trình công nghiệp, đang được đẩy mạnh để áp dụng đối với loại dầu này, nhằm đạt được các sản phẩm phái sinh chất lượng cao đồng thời đảm bảo bảo vệ môi trường".

Chuyển hóa nhiệt để nâng cao tính chất của dầu thô nặng

Tổng giám đốc Nhà máy lọc dầu Hermanos Díaz nhắc lại rằng quy trình này đang được phát triển song song với những nỗ lực của Trung tâm Nghiên cứu Dầu mỏ Cuba, tập trung vào quá trình chuyển hóa nhiệt, "được thể hiển thông qua các nghiên cứu và thử nghiệm sâu rộng".

Quá trình này cho phép cải thiện các đặc tính của dầu thô nặng và siêu nặng hiện đang có sẵn với số lượng lớn ở Cuba, vốn nổi tiếng với mật độ, độ nhớt và hàm lượng lưu huỳnh cao.

Thông qua quá trình chuyển hóa nhiệt, có thể giảm độ nhớt của dầu thô mà không cần phải trộn nó với các hợp chất và dung môi khác - những thứ đang khan hiếm tại Cuba do lệnh cấm vận của Mỹ.

Kỹ sư Irenaldo Pérez Cardoso - Phó giám đốc Cupet - cho biết về kế hoạch thiết lập một cơ sở thí điểm tại Nhà máy lọc dầu Sergio Soto ở tỉnh Sancti Spíritus để tận dụng nguồn nước, hơi nước và điện năng sẵn có tại đây, cũng như kinh nghiệm chuyên môn của đội ngũ nhân viên - những người đã xử lý loại dầu thô này từ năm 2010.

Kế hoạch này cũng bao gồm giai đoạn thứ hai nhằm phát triển chất xúc tác để giảm hàm lượng lưu huỳnh đặc trưng của dầu thô Cuba.

Trong những tuyên bố gần đây, Chủ tịch Cuba Miguel Díaz-Canel Bermúdez khẳng định: “Chúng ta đã phá bỏ một quan niệm sai lầm, một điều cấm kỵ trong nước, đó là dầu thô trong nước không thể tinh chế được, không thể sử dụng được cho các mục đích khác... và chỉ có thể được sử dụng trực tiếp trong một số nhà máy nhiệt điện.”