NATO chỉ huy chiến dịch Libya như thế nào

Từ đầu tuần này, quyền chỉ huy toàn bộ các chiến dịch trên không của liên quân tại Libya được chuyển giao từ Mỹ sang NATO, trong đó vai trò điều hành trực tiếp được đặt trong tay viên tướng 3 sao người Canada.

Khi mở màn chiến dịch không kích hôm 19/3, Mỹ nắm quyền chỉ huy lực lượng đa quốc gia gồm 13 nước tấn công lực lượng ủng hộ đại tá Muammar Gadhafi. Ngay sau đó Washington tuyên bố chuyển giao quyền dẫn dắt chiến dịch và động thái này đã gây ra những tranh cãi nội bộ NATO với hai phe ủng hộ và phản đối khối đứng ra chỉ huy chiến dịch.

Tàu sân bay Charles De Gaulle của Pháp tham gia chiến dịch Libya. Ảnh: AP

Phải mất vài ngày điều phối giữa các thành viên, tổ chức quân sự Bắc Đại Tây Dương mới có thể bắt đầu lãnh trách nhiệm cho chiến dịch Libya. Tổng thư ký NATO Anders Fogh Rasmussen hôm qua cho biết, các máy bay của khối đang bắt đầu tuần tra để áp đặt vùng cấm bay tại Libya theo nghị quyết của Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc.

"Các đồng minh NATO quyết định chỉ huy toàn bộ chiến dịch quân sự tại Libya theo nghị quyết của Liên Hợp Quốc. NATO sẽ thực hiện tất cả các khía cạnh của nghị quyết, không hơn không kém", AP dẫn tuyên bố của ông Rasmussen. Tuy nhiên, giới ngoại giao cho biết phải mất vài ngày nữa quá trình chuyển giao đầy đủ từ quân đội Mỹ cho NATO mới hoàn tất.

Sau khi các thành viên NATO phê chuẩn việc để khối nằm toàn bộ trách nhiệm cho chiến dịch Libya, tướng 3 sao người Canada Charles Bouchard được giao nhiệm vụ chỉ huy trực tiếp hoạt động quân sự này. Ông sẽ báo cáo công việc cho đô đốc người Mỹ Samuel Locklear, tư lệnh sở chỉ huy liên quân của NATO đặt tại Naples (Italy).

Naples là một trong hai tổng hành dinh điều hành các hoạt động của NATO. Tổng hành dinh còn lại đặt tại Brunssum (Hà Lan), nơi chịu trách nhiệm điều hành cuộc chiến Afghanistan. Theo đó, tổng hành dinh Naples sẽ điều phối hoạt động của các máy bay do thám, máy bay tiếp dầu trên không, máy bay tuần tra hàng hải và các trực thăng để duy trì chiến dịch tại Libya được liên tục 24/24h.

Khi mở màn chiến dịch đánh Libya, lực lượng liên quân được đặt dưới sự điều hành trực tiếp của Sở chỉ huy châu Phi (Africom) thuộc Bộ Quốc phòng Mỹ, tại một căn cứ ở Stuttgart, Đức. Africom nằm dưới quyền tướng trẻ Carter Ham là một trong 6 sở chỉ huy khu vực của quân đội Mỹ được lập ra năm 2007, với 1.500 thành viên.

Theo đó, quyền chỉ huy trực tiếp chiến dịch Libya sẽ chuyển từ tướng Mỹ Carter Ham sang tướng Canada Charles Bouchard. Còn đô đốc Samuel Locklear ngoài vai trò tư lệnh sở chỉ huy liên quân của NATO tại Naples, ông còn là tư lệnh hải quân Mỹ tại châu Âu kiêm nhiệm châu Phi. Do đó khi mở màn đánh Libya, ông nắm quyền tư lệnh hải quân Mỹ tham gia chiến dịch và thường có mặt trên tàu chỉ huy USS Mouth Whitney tại Địa Trung Hải.

Trước đây NATO từng có kinh nghiệm trong những chiến dịch như tại Libya. Các máy bay của khối đã thành công trong việc đảm bảo vùng cấm bay tại Bosnia trong những năm 90 và chiến dịch không kích tại Kosovo năm 1999, nhằm ngăn chặn cuộc đàn áp vào thường dân mang sắc tộc Albani.

Trong khi đó, sau 8 ngày không kích, diễn biến tại Libya đang đi theo hướng có lợi cho lực lượng chống Gadhafi, điều mà liên quân mong muốn. Cán cân lực lượng đang dần nghiêng về phe nổi dậy với những bước tiến sang vùng phía tây Libya, nơi đang do phe ủng hộ Gadhafi kiểm soát.

Những ngày không kích vừa qua là giai đoạn đầu của chiến dịch lập vùng cấm bay tại Libya, trong đó liên quân dội mưa tên lửa và bom để tiêu diệt hệ thống phòng không của quân đội Gadhafi, đồng thời khoá chặt các máy bay chiến đấu của Libya dưới mặt đất. Đây là giai đoạn "mở cửa bầu trời" để các máy bay NATO tuần tra một cách an toàn đảm bảo vùng cấm bay trên không phận Libya.

Đình Nguyễn