Muôn nẻo tai biến khi tiêm silicon lỏng vào người

Chỉ trong khoảng 10 ngày trở lại đây đã có hai ca tử vong do bơm ngực, mông bằng silicon lỏng. Dù có nhiều lời cảnh báo từ các bác sĩ, nhưng vẫn còn không ít người chưa ý thức được tác hại của hóa chất này.

Không khó để tìm mua silicon lỏng ở khu bán hóa chất chợ Kim Biên (Q.5, TP.CHM). Tại một tiệm hóa chất ở chợ, khi tôi hỏi mua silicon dùng cho y tế thì người đàn ông bán hàng hỏi “để bơm ngực, bơm mông phải không?” và báo giá “90.000đ/lít”. Khi biết tôi muốn mua vài trăm ml, người bán hàng nói: “Ở đây bán ít nhất là nửa lít”. Anh ta lấy một can nhựa dung tích 0,5 lít màu trắng, rót vào đó thứ dung dịch trong suốt từ một chiếc can 20 lít có viết chữ “silicon dầu”. Quá bất ngờ, tôi vội hỏi: “Có đúng là loại này dùng để bơm vào người không?”. Người đàn ông tỏ vẻ bực mình: “Mấy chỗ làm thẩm mỹ đến đây mua hoài, mà họ mua nhiều chứ không phải mua ít như thế đâu…”. Điều đáng nói là thứ dung dịch này được bày bán trong can nhựa cũ, đặt dưới nền đất ở lề đường bên cạnh là lủng củng những hóa chất công nghiệp, tẩy rửa khác…

Silicon lỏng được bày bán tự do, không đảm bảo vệ sinh.

Trao đổi với chúng tôi, TS-BS Lê Hành – Chủ tịch Hội Phẫu thuật thẩm mỹ TP.HCM nhấn mạnh: “Bất cứ một chế phẩm nào muốn đưa vào cơ thể con người đều phải được vô trùng tuyệt đối. Chưa cần xét đến chất lượng hay kỹ thuật thì những sản phẩm bày bán, bảo quản mất vệ sinh như thế là không thể chấp nhận được. Ở mức độ nặng, silicon gây các biến chứng như tắc nghẽn mạch máu, nhồi máu cơ tim, thuyên tắc phổi, xuất huyết phế nang… mức độ nhẹ thì sẽ bị nhiễm trùng và dẫn đến các tổn thương khác”.

Các chuyên gia thẩm mỹ cho biết, silicon với nhiều độ dẻo khác nhau được dùng rộng rãi trên người, từ chế tạo van tim, các loại ống (thông dạ dày, chích mạch máu, dẫn lưu dịch não tủy…), tinh hoàn giả, chất bôi trơn cho phụ nữ sau thời kỳ mãn kinh; đến ứng dụng trong thẩm mỹ. Silicon dạng gel dùng làm vật liệu độn để nâng ngực hay tạo hình lại tuyến vú đã mất, hoặc ứng dụng các miếng dán đắp lên vết thương có diện tích nhỏ.

Một ca tai biến do tiêm silicon lỏng vào ngực.

BS CK 1 Phạm Xuân Khiêm - Trung tâm Tư vấn và hỗ trợ phẫu thuật thẩm mỹ EMCAS khuyến cáo: “Mặc dù silicon tinh chế không gây phản ứng nhiều cho cơ thể con người, nhưng nó có thể là một nguy cơ cao góp phần thúc đẩy sinh ra những tế bào lạ. Đến thời điểm này, Cục Quản lý dược và thực phẩm Mỹ (FDA) chỉ cho phép sử dụng silicon đã được đóng gói thành túi nâng ngực với 10% - 15% silicon lỏng, chứ không phải tiêm trực tiếp vào cơ thể.
Khi silicon lỏng được bơm vào cơ thể, chúng thường có phản ứng viêm tại chỗ gây đau hay bị cơ thể đào thải di chuyển ra gần sát vùng da, gây ửng đỏ hoặc bị đẩy đến những vùng da lỏng lẻo hơn và vón cục. Ví dụ: bơm vùng mắt nhưng chúng có thể di chuyển đến bờ trên xương gò má, bơm ở vùng má chúng có thể di chuyển xuống cổ, đôi khi xuống tận xương đòn, bơm vùng mũi chúng có thể lan ra hai bên xương gò má”.

BS Khiêm cho biết, mỗi tháng có một - hai trường hợp bơm silicon lỏng ở ngực, ba – bốn trường hợp bơm silicon lỏng ở mũi bị biến chứng đến trung tâm nhờ can thiệp. Không ít phụ nữ còn bơm silicon lỏng vào cả những chỗ kín, dù họ cho rằng bị những cơn đau nhức rất khó chịu, đặc biệt là vào những ngày của chu kỳ hoặc gần chồng.

Theo các nhà chuyên môn, những trường hợp biến chứng, thường chỉ có thể lấy được 50% - 60% lượng silicon đã tiêm vào cơ thể. Trong một số trường hợp khi tiến hành phẫu thuật, kỹ thuật viên rất khó phân biệt được đâu là mô lành và đâu là mô có chứa silicon nên phải “nạo vét” hết, nhiều khi phải lấy trọn vùng mô từ sát xương cho đến sát da.

Biến chứng mũi do silicon lỏng Bên cạnh bơm silicon ở ngực, nhiều người còn chích silicon lỏng để làm tăng thể tích và thay đổi hình dạng tháp mũi. Kết quả thống kê công bố tháng 8/2010 của Bệnh viện Chợ Rẫy cho thấy: từ năm 1996 đến nay, trong 1.500 bệnh nhân đến khám, có 1.350 ca được mổ để điều trị phản ứng đào thải và biến dạng tháp mũi do chích silicon lỏng dưới da vùng mũi, má. Đa phần bệnh nhân bị biến chứng do silicon là nữ, ở độ tuổi 21 - 30, thuộc giới buôn bán và lao động phổ thông. Có rất ít trường hợp được chích trước năm 1975, cao điểm vào những năm 1985 - 1987 (55%). Chích silicon ở mũi có thể gây tổn thương trầm trọng và mất thẩm mỹ. Gồm hai dạng: Phản ứng sớm: các triệu chứng xuất hiện trong tháng đầu, thậm chí ngay sau khi chích, vùng bị chích sưng, nóng, đỏ, đau. Da có thể bị loét ngay vùng chích. Bệnh đáp ứng kém với trị liệu nội khoa. Phản ứng muộn: chiếm đa số các trường hợp. Các triệu chứng xuất hiện từ từ, âm ỉ sau nhiều năm. Dấu hiệu duy nhất là sự biến dạng dần của tháp mũi, mất các đường cong tự nhiên, da đổi sang màu xanh tím nhạt. Sự thay đổi diễn ra rất chậm, ít làm bệnh nhân chú ý. Trong diễn tiến có những đợt viêm cấp, kích hoạt bởi những tác nhân như thức ăn, kinh nguyệt, chấn thương, phơi nắng. Trong đợt viêm, tháp mũi đỏ, sưng to, ngứa. Bệnh nhân đáp ứng tốt với thuốc kháng viêm, corticosteroids nhưng thường bị xấu dần đi sau đợt viêm. Tháp mũi biến dạng thấy rõ sau khoảng 8 - 10 năm. Để điều trị, các bác sĩ sẽ phẫu thuật cắt bỏ khối siliconoma bằng một đường mổ chỉnh hình ngoài mũi. Sau đó kết hợp tái tạo bằng vật liệu tự thân hay nhân tạo, hoặc kết hợp cả hai. Kết quả phẫu thuật tùy theo mức độ lan dẫn silicon dưới da, mức độ phản ứng viêm. Khả năng phục hồi về thẩm mỹ là rất khó khăn đối với các trường hợp biến dạng nặng.

Theo VTC