Ngành Nail trên xứ Mỹ

Sơn một lớp mới lên đời mình
Tiệm nail, một khởi đầu mới ở Mỹ cho người Việt tị nạn

Các giáo viên lớp Nail, nữ tài tử Tippi Hedren, các học viên ngành thẩm mỹ trong ngày ra trường
tại Citrus Heights Beauty College - ảnh tài liệu do bà Thuần Lê cung cấp, Trung Việt chụp lại.

LTS: Sau 36 năm từ khi người người bỏ quê hương ra đi định cư ở nhiều nơi bên ngoài Việt Nam, ngành Nail đã trở thành một trong những ngành nghề phổ biến rộng rãi nhất đối với người Việt Nam tại Hoa Kỳ. Nhân dịp tổ chức BPSOS sắp sửa vinh danh nữ tài tử Tippi Hedren, một trong những người có công đầu trong việc hướng dẫn người Việt Nam tị nạn bước chân vào một ngành nghề mới, nhóm phóng viên Viễn Đông, Thanh Phong - Vanessa White - Trung Việt, đã thực hiện một loạt bài về nghề thẩm mỹ móng tay, qua câu chuyện kể của một số người gắn bó với nghề này từ những ngày đầu tiên cho đến những điều đáng quan tâm trong ngành này ở thời buổi hiện tại.


LOS ANGELES – Hy vọng tan thành mây khói đối với bà Thuần Lê, khi cộng sản cưỡng chiếm Sài Gòn. Từng là một giáo viên, bà sang định cư tại Hoa Kỳ trong năm 1975, với tư cách là một người tị nạn. Tất cả văn bằng của bà đều hóa ra vô dụng.

Nhưng bà không phải là người duy nhất rơi vào hoàn cảnh này.
Có những người khác cũng đã phải bỏ lại nghề nghiệp và nề nếp sinh hoạt của mình ở Việt Nam. Trong số những người này, có hai mươi phụ nữ, trong đó có bà Thuần, sẽ mở đường khai phá một nghề nghiệp mới cho một thế hệ những người di dân và con cháu của họ.

Bà Thuần Lê đang làm móng tay cho một vị khách tại tiệmở Brentwood,
gần Santa Monica - ảnh: Trung Việt/Viễn Đông

* Tìm lại được niềm hy vọng

Bà Yến Rist, một trong số 20 người phụ nữ ấy, nhớ lại trước đây từng lấy hẹn để ghi danh vào một trường thẩm mỹ ở thành phố Sacramento, ngay sau khi bước chân ra khỏi máy bay. Bà Tippi Hedren, một diễn viên nổi tiếng và từng làm người mẫu thời trang, ra đón bà Yến tại phi trường và thu xếp lấy hẹn tại trường cho bà.
Bà Tippi có cảm tình với những người Việt tị nạn, và thường đến viếng thăm một trại tị nạn ở Sacramento. Những người phụ nữ trong trại ngưỡng mộ bộ móng tay của bà, nên bà mới mời người làm móng tay cho bà tới trại, để dạy cho nhóm phụ nữ này những bài học về cách thức làm móng tay và móng chân.

Rốt cuộc bà Tippi đầu tư thêm thì giờ và tiền bạc vào năng khiếu nghề nghiệp mới của nhóm phụ nữ Việt Nam, bằng cách cung cấp miễn phí cho họ những lớp học ngành thẩm mỹ, những vật liệu dụng cụ, và sau cùng mang lại cho họ niềm hy vọng vào tương lai.
Trùng hợp thay, trại tị nạn của họ lại mang tên là Hope Village – Làng Hy Vọng.

* “Hy vọng chẳng tốn kém gì”

Bà Thuần nhớ lại rằng sau mấy tháng học nghề, bằng thứ tiếng Anh mới học đôi chút, tất cả 20 phụ nữ này đều thi đậu bằng nail. Họ giúp đỡ nhau sau những bữa ăn, liên tục khuyến khích lẫn nhau vào những lúc rảnh rỗi. Sức mạnh tập thể của họ và ảnh hưởng xã hội của bà Tippi đã giúp cho nhóm phụ nữ Việt kiếm được công ăn việc làm nơi những tiệm nail trên khắp nước Mỹ. Tìm được việc làm đã khó, mà giữ được công việc còn khó hơn nữa, đối với một số người trong nhóm phụ nữ này.

Bà Yến làm cho mấy tiệm nail ở Beverley Hills và Quận Cam, sau đó đến định cư ở vùng Palm Springs vào nửa sau thập niên 1970. Bà nói rằng khó mà giữ được việc làm, vì các khách hàng – hầu hết là những phụ nữ da trắng – chỉ đòi những người thợ nail làm đã lâu trong các tiệm tới làm móng cho họ. Vào những ngày làm việc, bà Yến phải tốn tiền trả cho bãi đậu xe nhiều hơn so với số tiền bà kiếm được đem về nhà. Bà cũng nhớ lại cái cảm tưởng như mình là một người xa lạ bên ngoài, khi đi làm ở Beverly Hills. Bà cho biết, thậm chí người ta chẳng thèm nhìn bà, vì thời trang của bà không đáp ứng những tiêu chuẩn của họ.

Bà Yến dời tới Palm Springs làm thợ nail, rồi rốt cuộc thêm nghề làm tóc và trang điểm vào trong danh sách nghề nghiệp của bà. Cách đây hơn 20 năm, bà nghỉ làm móng chân móng tay, để tập trung vào nghề trang điểm, vì bà kiếm được nhiều tiền hơn với tiệm riêng của mình.
Những người phụ nữ khác cũng đã rời khỏi ngành nail, và đi làm những công việc khác ở ngân hàng, thư viện, hoặc trong những ngành nghề thẩm mỹ khác.

Tuy nhiên, bà Thuần vẫn là thợ nail ở Brentwood, gần Santa Monica, và làm việc này đã hơn 35 năm nay. Bà là một người trong số những người Việt, nam cũng như nữ, hiện đang chiếm tỉ lệ khoảng 80 phần trăm trong tổng số những người thợ nail ở California, theo một bài báo của tờ Los Angeles Times trong năm 2008 cho biết. Trong số những người Việt Nam ấy, có một số người làm chủ tiệm riêng của mình.

Những hy sinh ban đầu và lòng tận tụy tiếp sau đó của những người phụ nữ như bà Thuần và bà Yến đã mang lại niềm hy vọng cho những người di dân Việt Nam và con cháu của họ, khi họ tìm kiếm một khởi đầu mới, một lớp sơn mới, một tương lai tươi đẹp tại Hoa Kỳ.
Niềm hy vọng đó đã được ban tặng miễn phí.

Vanessa White/Viễn Đông

Chú thích của tác giả: Tựa nhỏ trong bài “Hy vọng chẳng tốn kém gì” (Hope costs nothing) trích của văn sĩ người Pháp Sidonie Gabrielle.

Ngành Nail trên xứ Mỹ (kỳ 2)

Từ cô thư ký USAID trở thành chuyên viên thẩm mỹ

Bà Yến Rist - ảnh: Trung Việt/Viễn Đông

PALM SPRINGS - Biến cố 30-4-1975 đã khiến bà Yến Nguyễn từ một cô thư ký xinh đẹp của cơ quan USAID Hoa Kỳ tại Sài Gòn trở thành một chuyên viên săn sóc sắc đẹp cho phụ nữ tại Hoa Kỳ. Câu chuyện trở thành thợ Nail của bà Yến Nguyễn kể với phóng viên Viễn Đông cho chúng ta một cái nhìn, một kinh nghiệm trong ngành làm đẹp mà hầu như người Việt đang “độc quyền” khắp 50 tiểu bang Hoa Kỳ.

* Rời Việt Nam

Bà Yến Nguyễn kể: “Những ngày cuối cuộc chiến tại Việt Nam, tôi cũng như bao nhiêu người Việt khác, hết sức lo lắng, sợ hãi. Lo lắng bom đạn thì ít mà sợ hãi Việt cộng thì nhiều, vì ai cũng biết, nếu không sợ hãi Việt cộng thì hàng triệu người miền Bắc không bỏ hết tài sản, mồ mả cha ông để di cư vào Nam. Là những người làm việc cho cơ quan chính phủ Mỹ, tôi lại càng sợ hơn. Nhưng người Mỹ, chính phủ Mỹ họ biết điều đó và họ đưa chúng tôi ra khỏi Việt Nam trước khi cộng sản miền Bắc chiếm được Sài Gòn”.

Bà Yến Nguyễn được đưa đến đảo Guam mấy tháng, rồi từ đó bay qua California, đến trại Camp Pendlenton, và được hội thiện nguyện đưa lên miền bắc California. Bà được bà Tippi Hedren, một tài tử Hollywood trong một hội thiện nguyện, ra tận phi trường Sacramento đón, nhưng vì hai bên không liên lạc được với nhau nên một người ngồi trên lầu, một người ngồi phía dưới, cả hai cùng chờ nhau rất lâu, chẳng biết hỏi ai. Mãi khi bà Yến nghe tên mình trong loa phóng thanh mới biết bà Tippi đang nóng lòng chờ mình. Và khi ra gặp ân nhân, tài tử Tippi không còn đủ thời gian trò chuyện. Bà Tippi nói là bà phải đưa người ta đi Beauty College. Bà Yến không biết đi Beauty College học cái gì nhưng nghe thấy thích quá, bèn xin bà Tippi cho đi với.

Bà Yến cho biết, khi còn ở Sài Gòn, bà có xem một số phim do tài tử Tippi đóng, bà thấy bà Tippi có khuôn mặt đẹp vô cùng, bây giờ gặp lại, bà Yến không nhận ra vì đâu có ngờ một tài tử nổi tiếng như vậy lại đi đón mình. Thế là bà Tippi cho hai chị em bà Yến đi học luôn. Bà này có tấm lòng thật tốt với người tỵ nạn. Bà lo cho chị em Việt Nam có tay nghề, sau đó dẫn đi xin việc hết chỗ này đến chỗ khác.

Hiện nay bà Yến vẫn liên lạc nói chuyện với bà Tippi qua điện thoại. Bà Tippi nay đã 80 tuổi nhưng còn khỏe mạnh và đang trông coi khu trang trại của bà, trong đó có hai con voi lớn, một số sư tử và cả cọp nữa như là một sở thú nhỏ, vì người nữ tài tử này rất yêu thương thú vật.

* Học nghề Nail

Những ngày sau đó, tài tử Tippi Hedren đến thu xếp cho hơn hai mươi người Việt học nghề Nail. Bà đến nói chuyện với một hiệu trưởng trường Beauty College, trường tư. Có lẽ bà nói với họ về người tỵ nạn sao đó nên vị hiệu trưởng nhận cho học “free” hết, không ai phải đóng đồng nào, thỉnh thoảng bà Tippi vẫn đến để khích lệ tinh thần chị em. Sau thời gian hai tháng học, mọi người đều đậu bằng Nail, sẵn sàng đi làm kiếm tiền.

Đậu bằng Nail xong bà Yến về Los Angeles, sau đó bà Tippi đưa bà Yến lên Beverly Hills đi làm.

Trong tiệm Best City Nails II ở Highway 111,
thành phố Palm Desert, California

* Buổi ra nghề đầu tiên

Bà Yến kể cho chúng tôi nghe, bà Tippi Hedren đưa bà đến giới thiệu với một tiệm Tóc và Nail nổi tiếng nhất ở Beverly Hill, người chủ nhận bà vào làm, nhưng bà thật buồn và lo vì chẳng thấy người khách nào kêu bà làm cả. Bà nói: “Beverly Hills là thành phố đẹp, dân cư ăn mặc sang trọng, còn mình là dân tỵ nạn mới sang, chỉ có bộ quần áo lành lặn thôi chứ đâu có biết ăn diện như người bản xứ. Khách vào họ đâu có kêu mình làm, chỉ kêu những thợ cũ đã làm quen cho họ”, nên bà Yến cũng thấy chán nản, thất vọng, mỗi ngày không có việc làm còn phải mất 8 Mỹ kim tiền đậu xe ở cái thành phố sang trọng này.

Tuy nhiên, nhờ bà Tippi khuyến khích, bà Yến cứ chịu khó và kiên nhẫn, rồi một hôm bà Yến ngỏ ý muốn về Orange County, bà Tippi cũng đồng ý và bà tìm tiệm lớn nhất để giới thiệu bà Yến vào làm nữa. Rồi bà còn giới thiệu cho bà Yến đến học với một ông “manicurist” về đắp bột, bà học nhanh và làm rất đẹp. Bà lại quay về Beverly Hills làm rồi lại trở về Orange County. Sau có người bạn làm ở Palm Springs giới thiệu về đấy làm, bà Yến nói: “35 năm về trước, chị làm ở đây tiền xài không hết”.

Bà kết hôn với người chồng Mỹ năm 1980 nên hiện nay bà có tên Mỹ là Yến Rist, lấy họ của chồng bà. Hai người sống rất hạnh phúc và có ba người con.

Bàn làm móng tay trong tiệm Amazing Nail Spa & Tanning
trên đường El Paseo, thành phố Palm Desert, California

* Chia sẻ kinh nghiệm

Là một người thâm niên trong nghề, bà có lời khuyên các chị em làm Nail, hãy cố gắng nói tiếng Anh trong tiệm, đừng nói tiếng Việt với nhau khi có khách ngoại quốc vào làm Tóc hay Nail. Nhiều người Mỹ nói với bà Yến: “Tôi thích vô làm ở mấy tiệm Việt Nam, họ khéo tay, nhiều cô gái Việt Nam dễ thương lắm, họ làm đẹp, nhưng có điều họ nói tiếng Việt với nhau và cười ha hả, không biết có phải họ đang nói mình không, nên đôi lúc tôi ngại”.

Bà Yến kể cho chúng tôi nghe câu chuyện về một người khách Việt Nam, cô này còn trẻ và rất rộng rãi, mỗi lần đến làm tóc hay móng tay cô đều cho “tip” 20 Mỹ kim. Tuy là người Việt nhưng cô thích ra biển phơi nắng cho da ngăm ngăm nên nhìn cô, mọi người tưởng lầm là người Phi, cô không bao giờ nói tiếng Việt nên các thợ trong tiệm không ai nghĩ cô là người Việt, mỗi lần cô ta đến, ai cũng giành làm cho cô. Một hôm cô ta vừa bước chân vào tiệm, mấy người thợ nói với nhau: “Con mẹ Phi nó tới kìa tụi bay”. Cô ta lẳng lặng móc bóp lấy ra tờ 20 Mỹ kim đưa cho người chủ tiệm và nói bằng tiếng Việt “Đây 20 đồng tiền tip đây”, và cô bỏ ra về, không thèm làm. Từ đó cô ấy không bước chân đến tiệm nữa.

Hỏi về nhận xét của bà với ngành nghề này ra sao, bà Yến đáp: “Theo tôi, nghề Nail rất thích hợp với người Việt mình, vì người mình khéo tay lại chịu khó nên nghề này là thích hợp nhất”.

Bà cho biết, mấy chục năm trong nghề, bà thấy sức khỏe vẫn tốt, không có triệu chứng gì, vì bà rất cẩn thận, vả lại bà làm một mình, nên không tiếp xúc nhiều với các hóa chất. Bà nghĩ rằng, ngày hôm nay nhiều gia đình mua được nhà cửa khang trang, sắm được xe mới, v.v., cũng nhờ con cái làm Nail. Bà Yến chỉ xin nhắc các bạn đồng nghiệp như một người có chút kinh nghiệm san sẻ cho người mới vào nghề là hãy cố gắng, đừng nản chí khi kinh tế đang xuống, giữ làm sao cho tiệm sạch sẽ, gọn gàng, vệ sinh và cố gắng nói tiếng Anh với khách và với nhau, đừng để họ hiểu lầm là giữ được khách.

Bà nói: “Kinh tế nó có lúc này lúc khác, nó xuống rồi nó lại lên, đừng có lo”.

Thanh Phong/Viễn Đông