Ngày 8 July 2011, 11:29 AM giờ Florida, Hoa Kỳ bắn phi thuyền con thoi Atlantis do phi trưởng Christopher Ferguson cầm lái bay đi tiếp tế cho Trạm Không gian Quốc tế (International Space Station – ISS). Đây là phi vụ cuối cùng của chương tŕnh phi thuyền con thoi kéo dài 30 năm. Hơn nửa triệu người đă đến Miami để tận mắt chứng kiến chuyến bay lịch sử.
Phi thuyền Atlantis
Mười phút sau khi phóng, phi thuyền Atlantis chỉ c̣n là một chấm mờ trên nền trời Đại Tây Dương để lại một không gian trống rỗng. Cơ quan Không gian Hoa Kỳ (NASA) hiện chưa có một chương tŕnh cũng như ngân sách để thực hiện một kế hoạch không gian nào khác. Chương tŕnh thám hiểm sao Hỏa (Mars, một hành tinh của Thái dương hệ) chỉ có trên giấy tờ.
Phi hành đoàn gồm 4 người mang theo 5 tấn thực phẩm, bộ phận rời và dụng cụ thí nghiệm đủ dùng trong một năm đă an toàn đến ISS vào ngày Chủ Nhật 10/7 và được 6 phi hành gia ở ISS gồm các quốc tịch Nhật, Nga, Mỹ tiếp đón nồng hậu.
Chương tŕnh chế tạo phi thuyền con thoi (TBN: phi thuyền dùng được nhiều lần, đi và về như con thoi trên khung cửi) do tổng thống Richard Nixon chấp thuận năm 1969 là chương tŕnh tiếp nối chương tŕnh Apollo đưa người lên cung trăng của tổng thống Kennedy.
Mục đích của chương tŕnh Apollo là để chứng tỏ khả năng kỹ thuật của Hoa Kỳ trong cuộc chạy đua vào không gian với Liên Xô sau khi Liên Xô đưa phi hành gia Yuri Gagarin vào quỹ đạo trái đất ngày 12/4/1961. Hơn một tháng sau (ngày 25/5/1961) tổng thống John F. Kennedy tuyên bố trước lưỡng viện quốc hội Hoa Kỳ sẽ đưa người lên cung trăng trước cuối thập niên 1960’s, và lời tuyên bố này đă được thực hiện ngày 20/7/1969 khi phi thuyền Apollo 11 đưa hai phi hành gia Neil Armstrong và Buzz Adrin đáp xuống cung trăng.
Sau khi đưa người lên cung trăng, nhiều nhà khoa học Mỹ muốn tiếp tục chương tŕnh thám hiểm sâu hơn vào không gian như thám hiểm sao Hỏa. Tuy nhiên cuộc chiến Việt Nam tiêu tốn và t́nh h́nh trong nước không ổn định do phong trào chống chiến tranh, tổng thống Nixon chấp nhận một chương tŕnh không gian giới hạn ít tốn kém gọi là chương tŕnh phi thuyền con thoi. Đồng thời hợp tác với Liên Xô thiết đặt một trạm không gian chung.
NASA đă chế tạo một đội ngũ phi thuyền con thoi gồm 5 phi thuyền Challenger, Columbus, Endeavour, Discovery và Atlantis, thay phiên nhau đi đi về về sau khi phi thuyền con thoi Columbia bay chuyến đầu tiên ngày 28/1/1981 thành công tốt đẹp.
Các phi thuyền con thoi tiếp tục công việc nghiên cứu không gian và áp dụng quân sự. Con thoi khi bay trên qũy đạo có thể làm công tác trinh thám diện địa, thả các vệ tinh truyền tin và quan sát khí tượng…
Từ chuyến bay Columbia đầu tiên đến chuyến bay Atlantis cuối cùng, chương tŕnh con thoi đă thực hiện 135 chuyến bay, đưa 357 phi hành gia lên quỹ đạo, hoàn thành việc lắp ráp ISS, phóng và sửa chữa Viễn vọng kính không gian (Hubble Space Station), phóng người máy (robots) đi thám hiểm mặt trời và các hành tinh Venus, Jupiter .
NASA dự tính biến các chuyến bay con thoi thành các phi vụ thương măi hằng tuần. Nhưng trong suốt thời gian hoạt động phi thuyền con thoi chưa ra khỏi quá tŕnh thử nghiệm một cách an toàn. Các trở ngại kỹ thuật chưa bao giờ được giải quyết thỏa măn và đă xẩy ra hai tai nạn. Con thoi Challenger nổ trên bầu trời Đại tây dương năm 1986, và con thoi Columbia nổ trên bầu trời bang Texas năm 2003 khi trở về trái đất. Muời bốn phi hành gia thiệt mạng.
Cuộc khủng bố ngày 11/9/2001 tiếp theo chiến tranh Afghanistan, Iraq buộc tổng thống George W. Bush quyết định tạm ngưng đóng thêm phi thuyền và dự trù năm 2014 chấm dứt công tác của ISS. Để vớt vát trước khi rời chức vụ tổng thống Bush nói rằng trong tương lai Hoa Kỳ sẽ tái lập chương tŕnh thám hiểm cung trăng và đi thăm sao Hỏa.
Năm 2010, tổng thống Obama chấm dứt chương tŕnh con thoi và kéo dài công tác ISS thêm 6 năm cho đến năm 2020 và giao việc thám hiểm không gian cho các công ty tư nhân. Để làm vui ḷng giới mộ điệu không gian tổng thống Obama nói một cách mơ hồ về việc đi thăm sao Hỏa năm 2030!
Một giới quần chúng và giới chức NASA cho quyết định của tổng thống Obam chấm dứt chương tŕnh con thoi là thiển cận làm mất uy tín của Hoa Kỳ, và đem so sánh chương tŕnh thám hiểm sao Hỏa năm 2030 của tổng thống Obama với chương tŕnh mang người lên cung trăng của tổng thống Kennedy để chế nhạo. Sự thật không một vị tổng thống nào không muốn đưa ra các chương tŕnh không gian to lớn. Nhưng “cái khó bó cái khôn” . Năm 19961, Hoa Kỳ đang mạnh về kinh tế, lại có nhu cầu chạy đua với Liên Xô khi chiến tranh lạnh đang ở cao điểm, nên chương tŕnh thám hiểm cung trăng của tổng thống Kennedy là một chương tŕnh đương nhiên có tính quốc pḥng. Trong khi năm 2010 kinh tế Hoa Kỳ suy thoái, hai trận chiến tranh Afghanistan, Iraq tiêu hao chưa gỉai quyết xong, ngân sách thâm thủng, nợ nần tứ phía, tổng thống Obama không thể có một quyết định nào khác là chấm dứt chương tŕnh không gian tốn kém.
Các nhà nghiên cứu nói đến hai hệ lụy về việc chấm dứt chương con thoi mà không có một chương tŕnh không gian nào rơ ràng trước mắt.Thứ nhất là tác dụng tâm lư. Thứ hai là quân sự.
Năm 2003 Trung quốc đưa Trung tá Không quân Yang Liwei vào quỹ đạo trái đất và trong 8 năm qua đă đưa thêm 5 phi hành gia đi thám hiểm không gian. Trung quốc quảng cáo tên lửa Trường Chinh (Long March) đặt vệ tinh nhân tạo lên quỹ đạo và sẵn sàng cho bất cứ quốc gia nào muốn thuê. Và kế hoạch của nhà nước dự trù cuối năm nay (2011) sẽ phóng và xây dựng Pḥng Thí nghiệm Không gian theo mô thức của ISS. Trung quốc cũng dự trù năm 2017 đi thám hiểm cung trăng bằng phi thuyền không người lái, và đến năm 2025 sẽ cho người đáp xuống cung trăng.
Chưa nói tới các chương tŕnh không gian của Ấn độ, các chương tŕnh của Trung quốc được tuyên truyền rầm rộ khi Hoa Kỳ không có chương tŕnh ǵ sẽ tạo nên ảnh hưởng tâm lư hơn thua trên thế giới. Nhưng nghĩ cho cùng nếu Trung quốc giữ đúng lịch tŕnh năm 2025 đưa người lên cung trăng th́ Trung quốc cũng đi sau Hoa Kỳ 56 năm (2025 – 1969). Đi sau 56 năm không phải là một vinh dự hay tiến bộ ǵ ngoài lợi ích tâm lư trong cuộc tranh chấp thế siêu cường.
Về phương diện quân sự nếu Trung quốc dùng các chương tŕnh không gian trong hai thập niên tới để phát triển t́nh báo không gian, chế tạo vệ tinh bắn hạ phi đạn th́ Trung quốc cũng không thể vượt qua các phương tiện quân sự Hoa Kỳ đang có và sẽ có.
NASA là một tổ chức dân sự công lập làm một số việc cho Bộ quốc pḥng Hoa Kỳ theo giao kèo. Ngoài NASA, quân đội Hoa Kỳ có một chương tŕnh không gian do Không quân nắm với một ngân sách công khai (chưa kể ngân sách mật) lớn hơn cả ngân sách NASA. Quân đội Hoa Kỳ không ngừng tối tân hóa, phát triển, đặt thêm vào không gian các vệ tinh trinh thám, truyền tin, định vị (GPS), theo dơi các cuộc chuyển quân của địch, phát hiện, và có khả năng phá hủy các cơ sở trên đất liền hay hỏa tiễn đang bay của địch đề pḥng một cuộc tấn công bất ngờ bằng vũ khí nguyên tử. Ngoài ra Không quân Hoa Kỳ đang chế tạo máybay X-37 có khả năng đánh hạ hỏa tiễn và bỏ bom chính xác từ quỹ đạo.
Tóm lại chương tŕnh không gian của Hoa Kỳ chấm dứt sau chuyến bay và trở về lịch sử của phi thuyền con thoi Atlantis chỉ là một bước lùi biểu kiến. Thực chất Hoa Kỳ vẫn là quốc gia làm chủ không gian, ít nhất cũng cho đến giữa thế kỷ 21.
Chương tŕnh không gian của Hoa Kỳ: Nhu cầu quân sự & Chiến tranh tâm lư
