Ông Lư Quang Diệu là một nhân vật đặc biệt ở châu Á. Ông được người dân nước ông coi là Cha đẻ của quốc gia Singapore độc lập và phồn vinh. Tháng 9 này, sinh nhật lần thứ 88 của ông được kỷ niệm trên khắp nước kết hợp với kỷ niệm lần thứ 47 ngày lập quốc. Báo chí quốc tế lại có dịp ca ngợi đất nước nhỏ bé này là con mănh hổ thần kỳ nhất trong 4 con hổ châu Á gồm có Singapore, Hồng Kông, Đài Loan và Nam Triều Tiên.
Lư Quang Diệu. AP
Năm 1965, tổng sản lượng của Singapore đạt gần 1 tỷ đôla , tính theo đầu người là 516 đôla/năm; năm 2010, 2 con số này đă vọt lên thành 223 tỷ và 44.000 đôla – có nghĩa là tổng sản lượng tăng hơn 200 lần và thu nhập b́nh quân đầu người tăng hơn 80 lần so với 47 năm trước. Thật là một kỷ lục phi thường. Nhân dịp này báo chí Pháp, Anh nêu bật nếp sống thật sự giản dị, gương mẫu của ông Lư Quang Diệu – hay “Lăo Lư”, theo cách gọi thân mật của người dân. Ông không đồng ư việc tạc tượng, trưng ảnh ông, đặt tên ông cho các công tŕnh. Ông vẫn ở căn nhà nhỏ, đi xe hơi loại rẻ. Con trai ông, Lư Hiển Long, dù là thủ tướng đương nhiệm, và con gái ông, bác sỹ Lư Vĩnh Linh, cũng theo nếp sống như thế, không có biệt thự, nhà nghỉ riêng, không có xe cộ, trang sức ǵ khác người. Triết lư sống của cả gia đ́nh ông là thế, không lập dị, không đua đ̣i, xem sự thanh bạch là một điều đương nhiên để được sống an vui, hạnh phúc. Điều quan trọng đối với ông là dân Singapore sống tốt, sống sạch, xă hội sạch, môi trường sạch, lương tâm sạch.
Nhân dịp này ông Lư Quang Diệu có một số ư kiến đáng chú ư. Ông cho rằng Trung Quốc dù phát triển liên tục nhưng chứa nhiều nguy cơ mang tính bi kịch, và rằng Ấn Độ là nước châu Á gây ấn tượng mạnh nhất về chất lượng phát triển bền vững.
Về Singapore, “Lăo Lư” nhân danh Bộ trưởng – Cố vấn cho chính phủ, tỏ ư vui mừng thấy lư tưởng của ông đă được nhà nước kiên tŕ thực hiện suốt gần 50 năm nay. Bài học lớn nhất, theo ông, là coi trọng giá trị của con người , đồng thời ngăn chặn ảnh hưởng thái quá của đồng tiền trong chính trị. Ông hiểu sâu sắc đồng tiền vừa là nguồn hạnh phúc, vừa là động lực tha hoá xă hội. Lănh đạo giỏi là người điều ḥa được mối mâu thuẫn này.
Ông Lư cho rằng trong xây dựng guồng máy cai trị và cải cách hành chính của nhà nước, vấn đề trung tâm là tuyển mộ được nhân tài có chất lượng cao nhất – ông gọi là nhân tài loại 1, tức là những người vừa có chuyên môn cao vừa có lối sống trong sạch. Thấp hơn một bậc là nhân tài loại 2, tức là những người sẽ làm suy yếu đất nước nếu được nắm giữ các chức vụ cao. Nếu chỉ là nhân tài vào loại 3 hay loại 4, nghĩa là tài kém đức suy th́ sẽ mang lại tai họa cho đất nước. Ông cho rằng người lănh đạo phải kiên quyết cảnh giác với thế lực đồng tiền trong chính trị, và rằng tệ mua quan bán tước và nạn bè phái là 2 tai họa lớn nhất cho một chế độ.
Ông Lư Quang Diệu từng sang Việt Nam nhiều lần, theo lời mời của chính quyền Việt Nam. Đó là chuyện của 15 năm trước, khi Việt Nam vừa được gia nhập WTO, mở ra một triển vọng lớn. Ông chân thành góp ư xây dựng, san sẻ kinh nghiệm quư. Nhưng ông đă nản ḷng và thất vọng. Mấy năm nay ông lại càng thất vọng hơn. Trả lời báo The Straits Times của Singapore hồi năm ngoái, ông nói về Ấn Độ, về Đài Loan, về Nam Triều Tiên; khi được hỏi về Việt Nam ông lắc đầu: «Nên quên đi, tôi đă nói hết với họ rồi, vô ích!”, rồi ông nói về Nhật Bản.
Nhớ lại, ông Lư từng tâm sự với nguyên thủ tướng Vơ Văn Kiệt và các nhà báo Việt Nam về đề tài chống tham nhũng 15 năm trước. Ông nói rất giản dị: hăy nâng lương cho viên chức đủ sống để không ai cần ăn cắp, luật pháp phải thật nghiêm để kẻ tham sợ không dám tham nhũng, đạo đức trong xă hội phải được truyền bá để mọi người khinh và hổ thẹn đối với tệ nạn xấu xa này.
Tóm lại là 3 không: không cần, không dám, không nỡ.
Ông Lư kể chuyện đă tăng quỹ lương cho viên chức ra sao, trừng trị tệ “phong b́”, “đưa tiền dưới bàn ăn”, “huê hồng”, “tặng phẩm, biếu xén, quà cáp, sinh nhật …» ra sao, và nhân tài loại 1 là thế nào, có lương thiện, trong sáng mới thật sự tài giỏi có ích.
Ông Lư nản ḷng, không muốn nhắc đến Việt Nam nữa v́ ông biết lời ông đă như nước đổ đầu vịt. Giá như người ta nghe lời ông, quyết liệt diệt tham nhũng như đă hứa, th́ 20% ngân sách hàng năm đă không bị xà xẻo, chia chác cho đám tham quan ô lại nhiều vô kể và hàng tỷ đôla đă không bị lăng phí v́ bất tài và tham nhũng. Nếu 20% ấy được dành cho quỹ tiền lương – như ông Lư khuyên – th́ cục diện kinh tế-chính trị-xă hội Việt Nam đă khác hẳn.
Trái ngược với lời khuyên răn trên, suốt 15 năm qua, quốc nạn tham nhũng ở nước ta trầm trọng thêm gấp bội, v́ mọi người đều thấy cần phải tham nhũng, không tham nhũng không sống nổi; dám tham nhũng v́ đă có ô, có lọng, có khe hở luật pháp để chạy án; và không ai c̣n biết xấu hổ khi ăn bẩn và đút lót v́ mọi người đều tham gia, ta không ăn và đút là dại, là ngu đần, là thiệt. Trên ăn th́ dưới cũng ăn, trên múc th́ dưới cũng múc. Tôi ăn, anh ăn, chúng ta cùng ăn dù là ăn bẩn, thế là ḥa. Trước cảnh này, có một người rất buồn, rất nản, đó là « Lăo Lư» Singapore, người từng hy vọng làm một cố vấn tốt, có ích cho nước bạn.
Trong dịp mừng ông Lư Quang Diệu 88 tuổi, báo chí Đông Nam Á lại có dịp nói về những nét đẹp của Singapore. Ở đây phố xá, vĩa hè công cộng sạch nhất thế giới. Ở đây nhà vệ sinh công cộng nhiều và cũng sạch nhất thế giới. Mọi nhân viên hành chính công cộng không những luôn luôn nhă nhặn, nở nụ cười mà c̣n tận t́nh đáp ứng quyền lợi người dân. Đi khắp nơi, hầu như không có chen lấn, khạc nhổ, móc túi, xin tiền. Con người tôn trọng yêu thương con người.
Singapore có thu nhập đầu người cao nhất Đông Nam Á, 44.000 đôla / năm, gấp hơn 40 lần mỗi người dân Việt Nam hiện nay, ấy vậy mà họ vẫn nghe theo “Lăo Lư”. Đồng tiền là quư, là cần khi thu nhập chính đáng, nhưng phải luôn luôn cảnh giác; đồng tiền có thể tha hóa xă hội, tạo nên bất b́nh đẳng, cho nên cần luôn đặt giá trị con người và đạo lư làm người lên trên giá trị của đồng tiền. Từ đó đồng tiền sẽ là phương tiện, là công cụ quư của con người, phục vụ chứ không làm chủ con người. Chí lư thay!
Các bạn Singapore thường nói: “Chúng tôi quư ông già Lư, ‘Lăo Lư’ của chúng tôi, v́ ông không những là Cha đẻ của nước Singapore độc lập, ông c̣n là Kiến trúc sư của Singapore mới, phồn vinh, sạch sẽ từ trong ra ngoài, một xă hội hài ḥa, ổn định, ḥa b́nh, được bạn bè khắp nơi quư trọng, giữa một thế giới đang có nhiều hỗn loạn và khủng hoảng.
Quả thật “Lăo Lư” là Nhân tài số 1, trong số Nhân tài loại 1 thời hiện đại của nước Singapore mới. Nhân dân Singapore tinh đời và hạnh phúc thật.
Blog Bùi Tín (VOA)
Khi ‘Lăo Lư’ lắc đầu
