Phú Thọ: Ninh Dân sống cùng… tử thần

Từ năm 2009 trở lại đây khi Cty CP Xi măng Sông Thao đi vào hoạt động, hiện tượng sụt lún đất ở xã Ninh Dân (huyện Thanh Ba) xảy ra nhanh và mạnh, đã làm ảnh hưởng tới đời sống hơn 80 hộ dân tại các khu 3, 4, 5.
Do kiến tạo địa chất yếu?
Mặc dù đã nghe nhiều về tình trạng sụt, lún đất ở xã Ninh Dân nhưng lần về thực tế với người dân nơi đây, chúng tôi thật sự choáng váng và "khâm phục sự can đảm" của người dân khi chứng kiến việc "sinh sống" cùng với tử thần của bà con.
Chị Nguyễn Thị Thực, ở khu 4 bức xúc nói: “Vào khoảng 12h đêm ngày 30.9, tôi nghe tiếng "ùm ùm" lớn, toàn bộ khoảng đất sát cửa nhà sụt xuống hố sâu, cả nhà chạy ngay ra ngoài đường. Chỉ trong vòng 30 phút, toàn bộ cây dâu da trước nhà cùng với gần chục chậu cây cảnh sụt xuống hố sâu, hố sụt lở ăn sát đến tận móng nhà. Hiện nền buồng ngủ bị võng xuống như mặt chảo, tường nứt khe hở rộng đến 10cm…” Chị cho biết, cách đây 2 năm, nhà chị đã bị sụt lún hư hỏng nặng, được Công ty Cổ phần Xi măng (CPXM) Sông Thao đến sửa chữa 1 lần.

Căn nhà kiên cố của gia đình anh Nguyễn Trọng Tuấn, ở khu 4 bị ngửa lên trời do sụt lún phần đuôi nhà, sát dưới lớp gạch lát nền nhà xuất hiện hố rỗng lớn, tường nhà nứt nhiều chỗ.

Hố sụt, lún đất dài 7m, sâu 6m tại trước cửa hộ gia đình chị Nguyễn Thị Thực, ở khu 4 xảy ra đêm ngày 30.9.2011.

Xung quanh nhà bà Nguyễn Thị Ý, khu 3 xuất hiện hơn chục hố sụt, lún, ảnh hưởng trực tiếp đến nhà ở và công trình phụ.

Anh Nguyễn Quốc Gia, ở khu 3 cho biết: "2- 3 năm trở lại đây, khi Công ty CPXM Sông Thao về nổ mìn khai thác đá, tình trạng sụt, lún đất xảy ra rất nhanh và mạnh. Chỉ sau 1 đêm toàn bộ giếng làng ngay sau nhà tôi biến mất. Hiện xung quanh nhà tôi có khoảng 15 hố sụt lún, to, bé, nông sâu đủ cả. Ban ngày không dám để các cụ già, trẻ em chơi ngoài vườn. Lợn, ngan, gà, vịt không dám thả ra vì cứ rơi xuống hố là mất... "
Đã có rất nhiều đoàn chuyên gia của các cơ quan chuyên môn về khảo sát, kiểm tra nhưng nguyên nhân chưa được khẳng định rõ ràng. Theo đánh giá ban đầu của Viện Mỏ địa chất và khoáng sản, báo cáo của Sở Công thương tỉnh Phú Thọ và các ngành chức năng: Khu vực nứt, sụt lún đất nằm trong thung lũng giữa núi được cấu tạo bởi đá vôi nứt nẻ, karst (vùng đá vôi) phát triển mạnh, phủ trên đá vôi là các trầm tích cát, bột, sét gắn kết yếu. Do khu vực này karst phát triển mạnh, có nhiều hang hốc nằm gần mặt đất, mực nước ngầm nằm nông là nguy cơ tiềm ẩn các hiện tượng sụt đất. Khi có các tác động tự nhiên hoặc nhân tạo (như bơm hút nước) làm biến đổi áp lực nước và biến đổi dòng chảy nước dưới đất, các tác động gây chấn động đất đá như động đất, nổ mìn... rất dễ gây ra sụt lún, nứt đất.
Mới đây nhất, đầu tháng 9 tại trước sân của gia đình anh Đinh Văn Hải, ở khu 3 đã xảy ra sụt lún "nuốt" mất hai cây mít, xoài cao khoảng 7m chỉ còn nhìn thấy chót ngọn, chu vi hố sụt khoảng 17m, hiện gia đình anh Hải đã chuyển đi ở nhờ. Khoảng 12h đêm ngày 30.9, tại cửa nhà chị Nguyễn Thị Thực, khu 4, giáp với đường 314, xảy ra sụt lún với đường kính hố khoảng 7m, sâu 6m. Qua đi thực tế tại một số hộ dân, trong lòng nhà đã xuất hiện những hố ngầm, rỗng nằm ngay dưới nền gạch lát với độ sâu, rộng lớn hơn, tiềm ẩn rất nhiều nguy hiểm…

Cần nhanh chóng di dời người dân khẩn cấp
Trước tình trạng nứt, sụt lún đất, tháng 3.2011 khi đi kiểm tra thực tế Chủ tịch UBND tỉnh Hoàng Dân Mạc đã yêu cầu Công ty CPXM Sông Thao phối hợp với chính quyền huyện Thanh Ba chọn địa điểm, quy hoạch cơ sở hạ tầng khu tái định cư, nhanh chóng di dời các hộ dân ra khỏi khu vực không an toàn chậm nhất đến tháng 6 phải hoàn thành.

Hố sụt, lún đất tại hộ gia đình anh Đinh Văn Hải, ở khu 3 xảy ra đầu tháng 9.2011 nuốt mất hai cây mít, xoài với độ sâu gần 10m.

Khu đất tái định cư cho 82 hộ dân tại khu đồng Giếng Bứa, Bãi Đá (thuộc khu hành chính số 2, xã Ninh Dân) nhưng chưa tiến hành đền bù, mới chỉ trên giấy.

Thực hiện ý kiến chỉ đạo của tỉnh, trong khoảng tháng 5 đến tháng 7- 2011, Hội đồng đền bù giải phóng mặt bằng (GPMB) huyện, xã và Công ty CPXM Sông Thao cùng với các hộ dân bị ảnh hưởng đã tiến hành kiểm đếm, lên danh sách đền bù để tái định cư. Đến nay, đã có 82 hộ dân sống quanh khu vực mỏ đá đã thống nhất phương án di dời của huyện. Huyện đã bố trí tái định cư tại khu vực đồng tràn Giếng Bứa, Bãi Đá ở khu 2, xã Ninh Dân với tổng diện tích 2ha (ven đường tránh 314) cách xa mỏ đá khoảng 2km, quy hoạch các ô đất với diện tích 100- 200m2/hộ. Các hộ dân đã bốc thăm chọn vị trí đất được quy hoạch.
Tuy nhiên, trao đổi với chúng tôi, ông Nguyễn Đình Khang - Chủ tịch UBND xã Ninh Dân cho biết: "22 hộ dân tại các khu đồng Giếng Bứa, Bãi Đá đã đồng ý và thực hiện kê khai để bố trí đất tái định cư nhưng do việc áp giá đền bù, GPMB còn chậm nên chưa có hộ nào nhận tiền".
Chị Nguyễn Thị Thực cho biết: "Hiện nay ngôi nhà tôi đang ở có diện tích 76m2, được đền bù hơn 100 triệu đồng. Qua "bốc thăm" gia đình tôi được nhận ô đất tại khu tái định cư với diện tích 100m2, nhưng tất cả vẫn là trên giấy. Giả sử được giao đất, riêng tiền làm móng nhà tại khu ruộng đó cũng mất khoảng 100 triệu đồng, vậy tiền đâu chúng tôi xây được nhà để ở?”.
Ông Vi Mạnh Hùng - Phó Chủ tịch huyện Thanh Ba cho biết: "Ngày 3.10, UBND huyện đã có thông báo gửi UBND xã và Công ty CPXM Sông Thao, trong đó yêu cầu xã phối hợp với các ban ngành sớm có biện pháp khắc phục, đặc biệt xử lý sụt lún nền lớp học mầm non và thường xuyên báo cáo về UBND huyện có hướng xử lý kịp thời để đảm bảo an toàn tính mạng cho học sinh và các hộ dân trong khu vực bị ảnh hưởng. Công ty CPXM Sông Thao chủ động phối hợp với xã tổ chức thuê chỗ ở, hỗ trợ phương tiện di chuyển, tài sản của các hộ dân thuộc diện phải di dời khẩn cấp; bố trí kinh phí bồi thường, GPMB, tiền thuê nhà cho các hộ dân theo quy định của pháp luật; khẩn trương thực hiện việc thi công mặt bằng khu TĐC số 2 để giao đất cho các hộ dân thuộc diện phải di chuyển. Hội đồng bồi thường GPMB huyện khẩn trương thực hiện việc kê khai, áp giá, duyệt dự toán bồi thường; phối hợp với Công ty CPXM Sông Thao chi trả cho các hộ dân theo chế độ hiện hành…".
Trong khi chờ các cơ quan chức năng "làm việc", người dân không có cách nào là sống chung với "tử thần", tiếp tục chờ và… chờ.

Minh Nam

(Báo laodong.com.vn)