Lê Văn Việt là người mù đă gần nửa thế kỷ nay. Gă đầu bạc “Việt mù” từng có tiếng với các vụ trộm cắp, đánh nhau tơi bời ngoài bến xe thị xă Cao Bằng và nhiều vùng đất từng in gót chân giang hồ của ông ta.
Thế rồi nghiện oặt, buôn ma túy, Việt cứ thế trượt ngă. Vác cây gậy ḍ đường, “túc trí đa mưu”, chạy xuyên Việt để trốn án truy nă của lực lượng công an...
Những kỷ lục đau buồn của người mù ấy, cứ làm người sáng mắt thấy tăm tối, buốt ḷng.
Chân dung “Việt mù”.
Thị xă Cao Bằng thời mới tinh tươm lắm. Trong một góc phố ven sông Bằng của phường Hợp Giang, Lê Văn Việt (54 tuổi) đợ nhờ góc xiên xẹo ba bề gió thốc của cái hiên nhà công vụ ǵ đó xây từ thời bao cấp. Tài sản chỉ là một cái ḥm gỗ, đặt trên một chiếc giường cá nhân, trong ḥm có bộ quần áo, giấy khám sức khỏe, cái hồ sơ dán ảnh và vệt điểm chỉ đen kịt (ông Việt không biết chữ) để đệ lên UBND thị xă Cao Bằng xin được vào Hội Người tàn tật, vào Trung tâm Bảo trợ xă hội sống nốt những ngày tàn.
Bây giờ nhiều bệnh tật, không c̣n ai thân thích, mắt mù, án tù đă măn nhưng cái tiếng xấu vẫn râm ran khắp cái “thị xă bé trong một tầm tiếng gọi” này. Thấy có khách lạ thăm “Việt mù”, cả xóm chợ kéo đến góp chuyện, một bà nói: “Tay Việt này bây giờ hoàn lương rồi, 3 năm nay (kể từ khi ra tù.BT) không trêu ghẹo ai, sao Nhà nước không cưu mang người khổ như anh ta? Chúng tôi vẫn hay góp ít thức ăn, vài đồng lẻ cho Việt kẻo phải tội lắm”.
Việt kể: “Tôi sinh ra ở mỏ thiếc Tĩnh Túc, Cao Bằng. Bố tôi lên là Lê Văn Ích, người Tày, đă chết. Mẹ là Nông Thị Thúy V., cũng đă chết. Mẹ tôi, nói thẳng là gái bán hoa, bây giờ người ta nói là ca-ve. Hồi bố tôi đi vắng, mẹ tôi bán tôi cho gia đ́nh một người Dao không có con trai ở Nguyên B́nh, phía giáp Bắc Cạn. Bấy giờ người Dao vô sinh hoặc “hữu sinh vô dưỡng” nhiều, họ toàn đi mua trẻ con về làm con nuôi.
Khi tôi khoảng 5-6 tuổi, th́ bố đi công tác về, đi t́m chuộc tôi lại. Bố nuôi chăm tôi như con đẻ, ông đă phải quỳ xuống lạy bố đẻ tôi xin được giữ lại thằng cu Việt. Nhưng mà bố đẻ tôi vẫn cứ khăng khăng. Không biết v́ thù hận hay phong tục thế nào, mà trước khi trao tôi cho bố đẻ tôi, bố nuôi gọi tôi vào để bố rửa mặt cho con lần cuối theo phong tục, với những lời rất dịu dàng. Bố đẻ tôi kể, khi dẫn tôi vào, ông bố nuôi chỉ vuốt một cái, tôi không thấy đau đớn ǵ, tôi chia tay bố rồi lon ton xuống núi. Về nhà vài ngày sau th́ tôi bị mù hẳn.
Nhiều lúc nghĩ thấy hận cả bố đẻ tôi nữa, nếu hôm đi lên núi xin tôi về, mà bố đẻ tôi lùi một bước, th́ có khi đời tôi lại không khổ thế này…”, giọng Việt ngân nga như hát, nhưng nước mắt th́ chảy tràn. “Nói thật, nửa đêm qua thấy có người đứng ở bức tường này gọi, bảo anh Việt mai chuẩn bị tiếp khách nhé. Tôi ở đầu đường xó chợ, ai đi không khéo là dẫm vào thân tôi.
Tôi lại mù tịt thế này, ai đến thăm nhỉ? Tôi đoán chắc là công an đến hỏi, v́ tôi là đối tượng tù tha, ngày xưa tôi phá phách ghê lắm. Ai ngờ lại được gặp nhà báo”. Lê Văn Việt cười, răng cửa gẫy cả 4 cái, nụ cười hài hước và hổng hoác quá nên nó có cái vẻ ǵ thật xởi lởi.
Lê Văn Việt vẫn đàn hát sau bao thăng trầm của cuộc sống.
Từng làm thuê, từng tẩm quất dạo, sống ở xóm liều với cả chục cô cave và một bầy con nghiện, từng có người thuê mang bánh heroin từ Thái Nguyên vào tít Trùng Khánh giáp biên với tiền công cao, từng bán lẻ ma túy cho vợ chồng nữ quái nổi tiếng tên là H. ở thị xă Cao Bằng (như Việt kể), th́ có lẽ cái án ma túy 7 năm với Lê Văn Việt vẫn c̣n nhẹ.
Về tận trường Nguyễn Đ́nh Chiểu dưới Hà Nội học, lân la hát rong kiếm ăn dọc Thái Nguyên, Bắc Cạn, Cao Bằng, Lạng Sơn, Bắc Giang, Bắc Ninh, Hà Nội, Lê Văn Việt đúng là dính vào không thiếu ǵ tṛ đau khổ và tội lỗi. Việt từng nhảy tàu, “làm ăn xă hội đen” ở khắp các chuyến tàu Hà Nội lên Yên Bái, lên Lạng Sơn, thậm chí theo tàu Bắc Nam vào tận Sài G̣n, chơi bời bao năm.
“Trời phú cho tôi cái giọng hát và giọng nói đi vào ḷng người, nên gái nó theo gạt ra không hết”, Việt rành rẽ. Và, anh ta mắc bệnh hiểm nghèo như hôm nay, dù đau lắm, cũng không ai cảm thấy quá bất ngờ. “Tôi từng ngủ ở vườn hoa, trong các túp lều mà cha mẹ để lại cho ở ven sông Bằng này, hồi ấy, xung quanh tôi là 14 bông hoa, “một rừng hoa”.
Tôi cho họ nằm trên giường, c̣n thằng Việt này nằm dưới đất. Tôi trẻ khỏe và mănh liệt lắm, đi tẩm quất cho các bà ở Hà Nội c̣n bị người ta… gạ gẫm cơ mà. Nhưng thời hoàng kim qua rồi, không lẽ lại cứ “hoàng kim” măi được sao? Đôi lúc buồn cũng muốn t́m người “đấu lưng đấu bụng” để có một gia đ́nh yên ấm, nhưng có ai muốn gắn bó với một gă mù như tôi?”.
Một người mù trốn truy nă
“Bây giờ tôi không gái, không rượu chè, không ma túy. Chỉ cầm hồ sơ đi lên ủy ban xin người ta cho tôi vào trung tâm bảo trợ xă hội để dẹp yên một cuộc đời náo loạn, thế mà đă xong đâu”, như một thứ bệnh nghề nghiệp, Việt mù chữ, nhưng hát ḥ quanh năm, giọng nói và cách hành văn lúc nào cũng cố tỏ ra bay bướm… mướt mát.
Ông cực lực trách móc cô nhân viên nào đó ở thị xă giọng lạnh như tiền đầy dọa nạt, để đến nỗi ông phải khua gậy ch́ chiết lư luận về việc cán bộ đảng viên phải là “công bộc của dân” ra sao. (Khi viết những ḍng này, th́ được tin, Việt đă được nhận vào Trung tâm Bảo trợ xă hội Cao Bằng).
Đi hát dọc Hà Nội, qua Bắc Ninh, Lạng Sơn về quê Cao Bằng, Việt vơ váo làm quen với một người đàn bà tên là Lan. Mối t́nh quệt quạt này cũng để lại một đứa con gái tên là Lê Thị Hà, bây giờ nó đă có chồng có con. Lại có lần, “vắt vai tí t́nh” với cô Ngọt, hành nghề măi dâm người gốc Nam Định, đẻ cho Việt được con gái nữa tên là Tâm vào năm 1996.
Ông bố mù cứ ra đi, người đàn bà từng chung đụng cũng không bao giờ có ư định nhớ đến Việt, những đứa con sinh ra cũng nghiễm nhiên nghĩ bố ḿnh bí ẩn hoặc đă chết từ lâu. Việt bảo, có thể vận công, tập trung suy nghĩ để nh́n thấy luồng ánh sáng linh thiêng le lói bé như đầu tăm ở hốc mắt bên trái của ḿnh.
Ơn dưỡng dục ǵ thù hận vẫn nặng mang. Việt có thể đi xe đạp ṿng quanh thị xă, khi đầu óc thảnh thơi và có thể tập trung vào “quán tưởng” lắng nghe đường xá. “Thị xă dốc dác lắm, nhưng tôi đi xe đạp ṿng quanh được, người ở đây đều biết mà”, những người xung quanh đều xác nhận. Bởi Việt “nổi danh” như một dị nhân đi xe đạp, vừa côn đồ lại vừa trăng hoa ở thị xă này từ mấy chục năm nay. Có lần anh ta đi xe đạp chán, hứng chí, leo lên cả xe máy chạy ù ù rồi ngă đập đầu xuống đường nhựa, suưt chết.
Nhưng, đỉnh điểm của Việt có lẽ phải là vụ xuyên Việt Nam trốn truy nă năm 2001. Bấy giờ Việt bị ngă găy chân, xương già da cóc, chân măi không lành, lúc nào cái nẹp sắt và các con ốc cũng tác yêu tác quái trong… tim óc người bệnh. Cơn đau hành suốt ngày đêm. Có nữ quái đến dụ Việt chơi thử ma túy, dùng “hàng trắng” đến đâu giảm đau như có phép thuật đến đó.
Việt nghiện mà không biết rằng người ta coi cái mù, cái què của anh là vỏ bọc trong kế hoạch phát triển mạng lưới bán lẻ ma túy. Khi ông bà trùm bị bắt, Việt cũng bị tóm quả tang đang tàng trữ heroin dạng gói lẻ. Đă lấy lời khai và tang vật đă rơ ràng. Đă có lệnh khởi tố hẳn hoi. Nhưng v́ Việt là người tàn tật nên cơ quan chức năng ưu tiên không tạm giam, chỉ cấm đi khỏi nơi cư trú.
Ngẫm quá sợ đi tù, Việt quyết định bỏ trốn. Là người mù, bao năm chỉ biết nghe đài, Việt thích mục truyện cảnh giác, chuyện vụ án, thế là “bản năng trốn chạy” sáng lên, kế hoạch đào tẩu được vạch ra và thực hiện khá hoàn hảo. Nửa đêm anh ta đi xe ôm, luồn lọt, đủ phương tiện vù 300km về tận Hà Nội. Cơ quan chức năng chưa bao giờ có ảnh của Việt, nên việc truy nă rất khó khăn.
Việt đi khắp miền Trung vào Đà Nẵng, Quảng Nam, ngược Tây Nguyên, xuống B́nh Dương, sang Đồng Nai. Có khi từ tỉnh nọ sang tỉnh kia, linh tính báo có chuyện ngáng trở, Việt quyết định cắt rừng đi bộ. Thấy có “động”, có khi nửa đêm giật ḿnh một cái, nghĩ là linh tính báo điềm chẳng lành, Việt lại lếch thếch cầm gậy loạng choạng khua khua lủi đi.
Có đợt lại về Bắc Cạn, sang Lạng Sơn, có người khuyên, “gần mũi súng th́ có khi lại an toàn”, Việt ngược thẳng Cao Bằng. Có khi nửa đêm lên xe khách giả làm người sáng mắt, nói oang oang, bàn luận đủ thứ (v́ Việt nghĩ người ta sẽ chỉ để ư t́m “người mù bỏ trốn” thôi). Có khi lân la xin tiền, đi xe ôm, cắt lối ṃn mà đi. Có khi làm thuê kiếm sống như người lành.
Thoắt ẩn thoắt hiện, đến lúc bị bắt, Việt thở phào, sao ḿnh mù tịt mà trốn được lâu thế, đi được nhiều nơi thế, ḿnh tài thật. “Chỉ tiếc mắt mù đi đâu chả được ngắm cảnh. Khi bị bắt, tôi bảo các chú công an. Tôi là người khiếm thị, các chú không nên khóa tay làm ǵ, tôi sẽ theo các chú về trụ sở đàng hoàng, các chú hỏi ǵ tôi sẽ thưa thật, không chạy trốn ǵ đâu.
Vào trại, tôi cũng sẽ thành trại viên xuất sắc để nhiều người noi theo” - Việt tự tin kể. Và quả thật, khi t́m hiểu về quá tŕnh cải tạo của Việt ở trại Vĩnh Quang, tôi cũng được cán bộ xác nhận như vậy. Anh ta phải cải tạo có 5 năm, cho mức án 7 năm.
Lúc Việt tiễn khách khỏi mái hiên tá túc ấy, chợt điện thoại di động của Việt nỉ non cất lên bản vọng cổ: “A lô. À, hôm nay anh chả mơ mộng ǵ. Em cứ đánh cho anh con 05, chắc sẽ ăn to!”.
Ngắt máy, Việt khoe: dạo này kiếm ăn bằng nghề đoán, bói, mộng mị… xui người khác đánh đề. Trúng lắm. Mỗi lần “ăn”, họ cho vài chục ngh́n ăn ḿ tôm qua ngày. Có khi 5 hôm anh đoán chúng cả 5. “Nhưng hễ thằng Việt đánh là không bao giờ “ăn giải”, đời oái oăm thế”, Việt thở dài quay mặt vào trong bức vách chào khách.
Chia sẻ qua: 
Theo Lao Động
Một người mù chạy trốn
