Trong phiên họp ngày 4/8/2011 Quốc Hội (QH) Việt Nam do Đảng Cộng Sản Việt Nam lănh đạo, đă đưa ra chủ đề “Sửa đổi, bổ xung Hiến pháp 1992” và thành lập Ủy ban Dự thảo Sửa đổi Hiến pháp. Để nh́n nhận động thái này mang tính chất và mục đích cuối cùng là ǵ, chúng ta hăy cùng t́m hiểu vấn đề một cách khách quan, và qua đó rút ra câu trả lời thỏa đáng…
Thành phần cơ cấu trong Ủy ban Dự thảo Sửa đổi Hiến Pháp, không ai khác, chính là 100% các đảng viên kỳ cựu đương chức đương quyền của Đảng Cộng Sản Việt Nam, 27 thành viên gồm: Chủ tịch QH Nguyễn Sinh Hùng và Phó Chủ tịch QH Uông Chu Lưu đảm nhiệm vai tṛ là chủ tịch và phó chủ tịch ủy ban này. Các ủy viên là Thường trực Ban Bí thư, phó chủ tịch nước, trưởng Ban Tổ chức Trung ương, trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương, trưởng Ban Dân vận Trung ương, chánh án TAND TC, viện trưởng VKSND TC, chủ tịch Hội đồng Dân tộc của QH, chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật, Ủy ban Kinh tế, bộ trưởng các bộ Quốc pḥng, Công an, Nội vụ, Tư pháp, Kế hoạch và Đầu tư…
Qua cơ cấu được liệt kê ở trên, dù là bất cứ ai, đều có thể chắc chắn một điều rằng: Dù được sửa đổi ở góc độ và cấp độ nào th́ bản Hiến pháp 1992 vẫn phải theo định hướng có lợi cho vị thế cầm quyền của Đảng Cộng Sản. V́ không lẽ ǵ, 100% các vị đảng viên Cộng Sản kỳ cựu kia, lại chia xẻ quyền lực của ḿnh với các thành phần khác trong xă hội, nằm ngoài Đảng Cộng Sản.
Tại một quốc gia có dân chủ, hiến pháp được quan niệm như là một bản khế ước chung về quyền và nghĩa vụ qua lại của các bên: Nhà nước với nhân dân, nhân dân với nhau, cũng như quyền, nghĩa vụ và lợi ích của mỗi cá nhân, mỗi tập thể trong xă hội. Thay v́ thuần túy là thể chế hóa các định hướng của pháp luật, thực tế đ̣i hỏi hiến pháp cần được quan niệm như một h́nh thức pháp luật hóa những nguyên tắc pháp trị, dựa trên lư trí phản ánh những mong muốn và nguyện vọng chung của người dân. Và ư dân, nhân quyền, và dân quyền, là mục tiêu cao nhất, v́ nhân dân chính là ông chủ đích thực của đất nước.
Như vậy muốn cho một bản hiến pháp thực sự là tiếng nói được chắt lọc từ ư chí và nguyện vọng của dân chúng, nhất thiết thành phần chính để xây dựng hay tác thành một bản hiến pháp phải được sự đóng góp (bằng văn bản) của nhiều thành phần trong dân chúng: Công nhân, nông dân, trí thức, doanh gia, quân đội, cảnh sát, các tôn giáo, các sắc tộc vv… Cách tốt nhất và giản đơn nhất, chính là thông qua h́nh thức trưng cầu dân ư. Một cách khái quát nhất, trong một đất nước có dân chủ, hiến pháp chính là bản văn pháp luật cao nhất, thể chế hóa quyền lực của nhân dân, và do đại chúng nhân dân lập ra.
Cũng theo phiên họp ngày 4/8/2011 của QH Việt Nam, “Ủy ban dự thảo sửa đổi hiến pháp dự kiến sẽ tŕnh QH dự thảo sửa đổi hiến pháp (lần thứ nhất) vào kỳ họp cuối năm 2012, sau đó sẽ tổ chức lấy ư kiến rộng răi của nhân dân trong khoảng hai tháng (từ tháng 3 đến tháng 4-2013). Dự kiến tháng 10-2013, QH sẽ thông qua dự thảo sửa đổi hiến pháp”. Rồi từ bản hiến pháp dự thảo trong tương lai ấy, người dân lại phải chờ một thời gian không hẹn trước, dự đoán sẽ không dưới vài năm, th́ hiến pháp mới được cụ thể bằng các điều luật trong các bộ luật, như Bộ Luật Dân Sự, Bộ luật Tố tụng, Bộ luật H́nh sự vv…
Hành tŕnh trên là một lộ tŕnh quá dài, kể từ khi bắt đầu khởi xướng đến khi dự kiến được QH thông qua, trong khi đó t́nh h́nh chính trị xă hội của quốc tế cũng như Việt Nam đang biến đổi từng ngày, yêu cầu luật pháp phải có những điều chỉnh kịp thời. Chưa kể, ngay từ đầu họ - Ban chỉ đạo Sửa đổi Hiến Pháp - không công khai là sẽ dự kiến sửa đổi, bổ xung những điều khoản cụ thể nào. V́ hiến pháp, trước hết phải thể hiện ư chí cũng như nguyện vọng của nhân dân, cho nên bổ xung những ǵ, sửa đổi những ǵ, các tầng lớp nhân dân cần được đưa ra ư kiến ngay từ ban đầu. Nhân dân không thể chấp nhận “dùng bữa” với các món ăn bắt buộc, mà ḿnh không được chọn trước. Phi dân chủ chính là ở điểm này. Vậy ai đang cố t́nh câu giờ?
Một bức xúc rất lớn của người dân hiện nay là Hiến Pháp đă có quy định về quyền biểu t́nh của người dân. Nhưng trải qua hơn 60 năm, quyền này vẫn chưa được cụ thể hóa thành luật. Một điều hết sức phản dân quyền là, thay v́ dành quyền cho các luật gia soạn thảo Luật Biểu t́nh, th́ thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng lại giao cho Bộ công an đơn phương soạn thảo luật này. Trong khi đó công an đang là công cụ ngăn cản quyết liệt quyền biểu t́nh chính đáng của người dân. Vậy cho dù là những người lạc quan nhất cũng không ai dám chắc là luật này sẽ có lợi cho những người biểu t́nh.
Trong nghị tŕnh làm việc của QH ngày 2/11/2011; đại biểu QH Trịnh Thế Khiết phát biểu: “So sánh, Luật pḥng chống rửa tiền Quốc hội đang cho ư kiến trong kỳ họp này chủ yếu do sức ép xây dựng quy định theo thỏa thuận hội nhập quốc tế. Có làm xong luật này cũng c̣n khoảng cách lớn với nhận thức, thực tế đời sống của người dân. Luật Thư viện, Luật Pḥng chống tác hại thuốc lá cũng chưa đến mức bức thiết, hoàn toàn có thể “nhường chỗ” cho Luật Biểu t́nh”. Và Theo đó, đại biểu cho rằng cần đưa Luật Biểu t́nh vào chương tŕnh chính thức xây dựng luật thay v́ vẫn chỉ để ở chương tŕnh dự kiến, để sớm có cơ chế, quy định điều chỉnh, giải quyết những bức xúc thực sự của đời sống…
Qua phát biểu của đại biểu QH Trịnh Thế Khiết, công luận lại biết thêm một thông tin là, Luật biểu t́nh vẫn đang chỉ là “chương tŕnh dự kiến”, chưa nằm trong chương tŕnh chính thức xây dựng luật. Nhưng chi tiết này lại chứng tỏ một điều: Thông tin về việc soạn thảo Luật biểu t́nh của Bộ công an sẽ chỉ là câu chuyện có đầu mà không có đuôi, v́ nó chưa nằm trong chương tŕnh chính thức xây dựng luật của QH.
Tại sao lại có chuyện tréo cẳng ngỗng như vậy? Chính phủ cũng trong tay Đảng lănh đạo, QH cũng là một tập hợp đến trên 90% thành phần là đảng viên Đảng Cộng Sản. Bản thân ông thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng vừa nằm trong Bộ chính trị, vừa đứng đầu chính phủ, vừa là đại biểu QH. Vậy th́ tại sao lại có việc ông ta giao cho Bộ công an soạn thảo Luật biểu t́nh? Ngoài việc bản dự thảo Luật biểu t́nh c̣n đang nằm đâu đó trong đầu Bộ công an, th́ việc nó soạn xong sẽ phải “đắp chiếu” chờ QH đưa vào chương tŕnh “chính thức xây dựng luật” mới có thể đem tŕnh QH là chuyện đương nhiên. Vậy ai đă nói dối trong việc này?
Một thông tin trái ngược khác – có lẽ buồn nhiều hơn vui cho người dân Việt Nam muuốn biểu t́nh – theo ư kiến giải thích của ông viện trưởng Viện nghiên cứu lập pháp Đinh Xuân Thảo trả lời ông Trịnh Thế Khiết tại nghị trường ngày 2/11/2011: “Khó có thể làm ngay Luật Biểu t́nh mà phải chờ sửa Hiến pháp. Theo dự kiến, việc sửa Hiến pháp 1992 sớm nhất cũng phải tới kỳ họp cuối năm 2014 mới hoàn tất. V́ vậy, nếu có đưa vào xem xét cũng phải để vào chương tŕnh cuối khóa hoặc để lại khóa sau. Luật được đưa vào chương tŕnh chuẩn bị là hợp lư”.
Như vậy không phải là dự thảo sửa đổi Hiến pháp 1992 sẽ được hoàn tất vào tháng 10/2013 như thông báo dự kiến (dự con kiến) của QH ngày 4/8/2011; mà là vào năm 2014; lúc đó có lẽ "trái bóng" sẽ được đá sang cho khóa QH sau. Quyết định như thế nào lại do nhân sự của khóa XIV. Vậy đây là một cái ǵ đó c̣n hơn cả chuyện câu giờ…
Lê Nguyên Hồng
Theo pagewash.com
Sửa đổi Hiến Pháp – câu giờ hay nói dối?
