Eurozone nên làm theo Đức?

Eurozone nên làm theo Đức?

26-05-2012 07:42:43

Thủ tướng Đức Angela Merkel

(ĐTCK) Nhiều nước châu Âu đặc biệt là Hy Lạp và Pháp vẫn đang phản đối quan điểm của Đức trong việc đối phó với cuộc khủng hoảng. Tuy nhiên, có lẽ rốt cuộc, khu vực đồng euro (eurozone) vẫn phải cậy nhờ vào Đức và nghe theo nước này nếu muốn thoát khỏi vòng xoáy khủng hoảng hiện nay.

• Trước hết, có lẽ người Đức hiểu hơn ai hết những gì đang tạo nên đồng euro. Họ biết rằng, một liên minh tiền tệ không thể hoạt động nếu thiếu sự liên minh về chính trị. Nhưng phải nói rằng, chính điều này ngăn trở Pháp và một số nước khác nghe theo, bởi từ lâu, các nước này chỉ muốn chấm dứt sự lệ thuộc vào Đức.
  Thực tế, Đức là nước đóng góp nhiều nhất cho Ngân hàng Trung ương châu Âu và các ngân hàng của Đức là chủ nợ lớn nhất của các chính phủ trong khu vực. Vì thế, hầu như các chính sách tiền tệ của khu vực được phát đi từ ngân hàng trung ương nước này. Trong giai đoạn khủng hoảng hiện nay, tiếng nói của Đức, với vai trò là người cho vay, càng mang ý nghĩa quyết định.
  Với tư cách là chủ nợ, chính phủ và các ngân hàng thương mại của Đức có thể giúp các con nợ đang ốm yếu bằng cách giảm bớt hoặc gia hạn nợ. Song nếu không có gì đổi lại, các cử tri của Đức còn lâu mới bỏ phiếu cho điều này.
  Hiện tại, để chống đỡ cuộc khủng hoảng nợ công, châu Âu có những phương tiện nhất định như Quỹ bình ổn châu Âu nhằm bơm tiền cho các nước yếu, nhưng tiềm lực của quỹ này quá yếu so với nhu cầu thực tế, hiện chỉ tương đương 5% GDP của eurozone. Ngân sách của EU thì chỉ bằng 1% GDP và khó có thể lớn hơn.
  Tiềm lực ngân sách của các nước yếu cũng không thể cải thiện do tăng trưởng kinh tế trì trệ. Có một cách rất tốt mà một nước có thể sử dụng để thúc đẩy tăng trưởng nhờ vào sức mạnh của nước khác là phá giá đồng tiền so với đồng tiền của nước mạnh, nhưng cách này hiện không thể làm được với các nước đang dùng chung đồng euro. Nên chăng, đồng tiền drachma của Hy Lạp, punt của Ai Len, escudo của Bồ Đào Nha, peseta của Tây Ban Nha, lira của Ý và có lẽ cả franc của Pháp được dùng trở lại để có thể phá giá so với đồng mark của Đức. Rất khó có thể làm được điều đó, bởi nó đồng nghĩa với việc dỡ bỏ khối tiền tệ chung kèm theo những hệ luỵ khôn lường.
  Còn cách nào để Đức có thể thúc đẩy tăng trưởng ở các nước khác? Có. Chẳng hạn, Đức dùng ngân sách của mình để thực thi chính sách kích cầu cho các nền kinh tế khác. Nhưng điều này chỉ có thể có khi cả khối kết lại thành một liên minh tài khoá, chứ không chỉ là liên minh tiền tệ như hiện nay. Cùng với liên minh tài khoá, eurozone sẽ có thể phát hành trái phiếu eurozone, phương tiện vừa có tác dụng san nợ giữa các quốc gia, vừa có tác dụng huy động vốn toàn khối cho một mục tiêu chung. Phương án này với hình thức ban đầu là một “thoả ước tài chính” hiện nhận được sự ủng hộ của bà Angela Merkel, Thủ tướng Đức, nó tương đương với nguyên tắc cân đối ngân sách giữa các bang trong nước Mỹ.
  Cần nói thêm là trước đây, khi Mỹ chưa hình thành thể chế liên bang, vấn đề của kinh tế Mỹ cũng tương tự như tình cảnh của châu Âu hiện nay. Nhưng Alexander Hamilton, Bộ trưởng Tài chính đầu tiên của Mỹ đã giải quyết được vấn đề khi phát hành trái phiếu liên bang, ngay sau khi Liên bang hình thành.
  Cách phát hành một trái phiếu chung cũng được các nhà kinh tế Harold James của Đại học Princeton, Ronald McKinnon của Đại học Stanford và nhiều nhà kinh tế khác lưu ý. Tuy nhiên để làm được điều đó, chỉ một “thoả ước tài chính” là chưa đủ mà cần đến một hiệp định tài chính mạnh mẽ hơn, mà điều này không thể có được trong một sớm một chiều.
  Nếu việc xoá bỏ đồng euro khó có thể xảy ra, nền tài chính liên bang thực sự không có và sự thống nhất lẫn nhau chỉ có giới hạn, thì còn cách gì? Câu trả lời là kích thích tăng trưởng khu vực, nhưng phải bắt đầu từ chính những nền kinh tế đầu tầu, những nền kinh tế “lõi” chứ không phải ở các khu vực ngoại vi đã yếu ớt. Và khi đầu tầu đã chuyển động, các toa nối theo sẽ nhúc nhích.
  Các nền kinh tế đầu tầu cũng có điều kiện để kích cầu hơn khi có lãi suất thấp. Chẳng hạn, lãi suất của trái phiếu chính phủ Đức hiện chỉ còn 1,3%/năm, thấp hơn nhiều so với mức 5,8% của Ý hay 6,2% của Tây Ban Nha.

Quang Huy (Theo báo chí nước ngoài)