Bồi thẩm đoàn Mỹ ngày 13.5 đã kết án một công dân nước này bị cáo buộc điều hành một 'đồn cảnh sát' bí mật của Trung Quốc ở thành phố New York.

AFP dẫn thông báo từ Bộ Tư pháp Mỹ cho hay ông "Harry" Lu Jianwang (64 tuổi) đối mặt với án tù lên đến 30 năm vì hoạt động như một đặc vụ bất hợp pháp của chính phủ Trung Quốc trong việc thành lập và điều hành "đồn cảnh sát hải ngoại" ở Khu phố người Hoa trong quận Manhattan thuộc thành phố New York. Ông Lu mang quốc tịch Mỹ.


Ông Lu Jianwang đến Tòa án Liên bang Brooklyn trong phiên tòa xét xử ông tại thành phố New York (Mỹ) ngày 12.5

Ảnh: Reuters

Ông Lu và một người đàn ông khác tên Chen Jinping đã bị bắt vào tháng 4.2023 và bị cáo buộc điều hành đồn cảnh sát bí mật, hoạt động từ một tòa nhà văn phòng, thay mặt cho Bộ Công an Trung Quốc (MPS), theo AFP. Chen Jinping đang chờ tuyên án.

"Lu Jianwang đã sử dụng một đồn cảnh sát ở thành phố New York... nhằm thúc đẩy chương trình nghị sự chính trị của chính phủ Trung Quốc", Trợ lý giám đốc phụ trách FBI James C. Barnacle Jr. cáo buộc.

Các đặc vụ FBI lần đầu tiên khám xét cơ sở này vào tháng 10.2022 và tìm thấy một biểu ngữ màu xanh có dòng chữ "Đồn Cảnh sát hải ngoại Phúc Châu, New York, Mỹ". Phúc Châu là tên của một thành phố thuộc tỉnh Phúc Kiến, Trung Quốc.

Hồi tháng 12.2025, Bắc Kinh tuyên bố rằng không có "cái gọi là đồn cảnh sát" nào cả. "Trung Quốc là một quốc gia thượng tôn pháp luật và luôn tuân thủ nghiêm ngặt luật pháp quốc tế, tôn trọng chủ quyền tư pháp của tất cả các quốc gia", phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Lâm Kiếm nhấn mạnh khi được hỏi về vụ án nói trên tại một cuộc họp báo thường kỳ, theo AFP.

VietBF@sưu tập

Luật chiếm hữu bất lợi tại Florida cho phép người lạ đứng tên sở hữu bất động sản sau 7 năm "chiếm nhà", nhưng phải đáp ứng nhiều điều kiện nghiêm ngặt.

Nhà báo thể thao Mỹ Dan Le Batard hồi tháng 3 thông báo với Sở Cảnh sát Miami Shores, bang Florida, về việc một người đàn ông "sống chui" trong căn nhà thuộc của gia đình anh ở khu vực này.

Khi đến nơi kiểm tra, cảnh sát phát hiện Diego Alejandro Escobar Ortega, 37 tuổi, người nhập cư gốc Colombia, đang sống trong căn nhà. Ortega tuyên bố mình sở hữu ngôi nhà này theo luật về "chiếm hữu bất lợi" của Florida, dù thừa nhận phải trèo ra trèo vào qua cửa sổ.

Vợ chồng Batard xây dựng căn nhà từ nhiều năm trước, nhưng không sống ở đây mà thỉnh thoảng cho thuê ngắn hạn, nên không có người hiện diện trong nhà thường xuyên. Điều này dường như đã tạo điều kiện để Ortega đột nhập vào nhà, với ý đồ chiếm hữu bất động sản này.

Sự việc gây chú ý vì chạm vào một nỗi lo quen thuộc của nhiều người sống ở Florida: Nếu chủ nhà không thường xuyên kiểm tra tài sản, liệu một người lạ có thể từng bước biến việc chiếm giữ thành yêu cầu pháp lý hay không?

Nỗi lo này thường được gắn với một học thuyết pháp lý lâu đời tại Florida, gọi là "adverse possession" (chiếm hữu bất lợi), với các nền tảng có từ thế kỷ 19, cho phép một người yêu cầu quyền sở hữu với bất động sản không đứng tên mình nếu đáp ứng các điều kiện nhất định trong 7 năm. Luật này ra đời nhằm buộc tài sản bị bỏ hoang phải được sử dụng, tránh lãng phí.


Người đàn ông "sống lậu" trong căn nhà của nhà báo Batard ở Miami Shores, bang Florida. Ảnh: WPLG Local 10

Theo luật của Florida, nếu một người công khai chiếm giữ, sử dụng và quản lý một bất động sản như tài sản của mình trong thời gian liên tục 7 năm mà không bị chủ sở hữu ngăn cản, họ có cơ sở pháp lý để yêu cầu xác lập quyền sở hữu với bất động sản đó.

Những bất động sản ít được chủ sở hữu trực tiếp quản lý, như nhà cho thuê, nhà nghỉ dưỡng hoặc nhà bỏ hoang, thường dễ trở thành tâm điểm của các lo ngại về người ở lậu, còn gọi là "squatter".

Tuy nhiên, cơ chế này không đơn giản đến mức cho phép một người chỉ cần "ở lì" trong nhà người khác đủ lâu là có thể đòi quyền sở hữu. Để yêu cầu chiếm hữu bất lợi với một bất động sản, người này phải đáp ứng một số tiêu chí bắt buộc.

Đầu tiên, việc chiếm hữu ngôi nhà phải diễn ra một cách "đối địch", không có sự cho phép của chủ sở hữu. Người chiếm giữ phải quản lý, kiểm soát phần đất như tài sản của mình, duy trì sử dụng không gián đoạn bất động sản đó trong suốt 7 năm.

Quá trình sử dụng bất động sản phải diễn ra công khai, đủ rõ ràng để người xung quanh, kể cả chủ sở hữu, có thể nhận biết, không được chiếm giữ lén lút.

Về lý thuyết, một squatter có thể giành quyền sở hữu ngôi nhà thông qua luật chiếm hữu bất lợi nếu đáp ứng đủ điều kiện. Nhưng trên thực tế, phần lớn các trường hợp ở lậu không đi xa được đến mức này, mà thường bị xử lý như các vụ xâm nhập, chiếm dụng trái phép, giống trường hợp của Ortega.

Người đàn ông này sau đó bị cáo buộc tội đột nhập và được tại ngoại sau khi nộp 7.500 USD tiền bảo lãnh.

Cơ chế chiếm hữu bất lợi thường gặp hơn trong các tranh chấp về giấy tờ. Người chiếm hữu có một tờ di chúc hoặc sổ đỏ, nhưng giấy tờ đó bị sai sót về mặt pháp lý, như mô tả sai diện tích đất, ghi sai ranh giới đất, di chúc có tranh chấp hoặc giấy chứng nhận quyền sở hữu bị lỗi.

Việc nắm trong tay những giấy tờ này giúp họ tin rằng mình là chủ sở hữu hợp pháp với bất động sản, dù giấy tờ đó thực tế có vấn đề pháp lý. Trong trường hợp này, họ hiếm khi bị cho là đột nhập hoặc chiếm giữ trái phép bất động sản, nên có thể tuyên bố quyền sở hữu hợp pháp sau 7 năm.

Nếu không có các giấy tờ trên, người chiếm hữu phải khai báo với cơ quan định giá tài sản cấp hạt và nộp các khoản thuế, phí liên quan trong thời gian 7 năm luật định.

Dù phần lớn các vụ squatter chiếm giữ nhà không đi xa đến mức yêu cầu chiếm hữu bất lợi hợp lệ, những câu chuyện này từng khiến nhiều chủ nhà Florida hoang mang, thúc đẩy chính quyền bang siết quy định.

Năm 2023, Patti Peeples, một chủ nhà ở Jacksonville, phát hiện căn nhà bà mua để đầu tư bị hai phụ nữ chiếm dụng. "Chúng tôi thuê thợ sửa nhà để bán, nhưng nhóm thợ cho biết khi đến nơi thì thấy một đàn chó trên hiên nhà", bà kể.

Peeples không thể vào căn nhà của mình trong thời gian xử lý sự việc, do những người chiếm giữ bên trong vẫn có "quyền được bảo vệ sự riêng tư".

Trong thời gian sự việc chưa được xử lý dứt điểm, người đang ở trong nhà vẫn có thể được xem là có quyền riêng tư trong không gian họ đang chiếm giữ. Vì vậy, chủ nhà không thể tự ý xông vào, thay khóa hay lôi đồ đạc của họ ra, nếu không có thể bị coi là tự ý trục xuất hoặc vi phạm thủ tục.

Những người chiếm giữ nói họ bị lừa cho thuê, đã trả tiền cọc nhà cho kẻ lừa đảo. Một ngôi nhà gần đó cũng xảy ra sự việc tương tự hai tháng trước.

Bà Peeples đã phải chi hơn 5.000 USD phí luật sư trước khi nhóm này bị buộc phải rời đi sau 34 ngày chiếm giữ. Căn nhà còn bị hư hại nghiêm trọng, khiến Peeples phải tốn hàng chục nghìn USD để sửa chữa.

Năm 2024, Thống đốc Florida Ron DeSantis ký đạo luật HB 621, loại bỏ khái niệm "quyền của người ở lậu", cho phép chủ nhà yêu cầu cảnh sát trục xuất người chiếm dụng ra khỏi nhà nhanh hơn, thay vì phải đi qua kiện tụng kéo dài như tranh chấp dân sự thông thường.

Đạo luật này cũng quy định việc cố tình chiếm giữ nhà trái phép hoặc nộp giấy tờ giả về chiếm hữu bất lợi tại Florida có thể bị khép vào trọng tội và chịu trách nhiệm hình sự.

VietBF@sưu tập

AI qua giọng nói từ Flora của Pair Team hoạt động 24 giờ mỗi ngày, theo dõi bệnh nhân giữa các lần khám bệnh, hỗ trợ tìm nhà ở và nhắc nhỡ lúc uống thuốc, những công việc mà bác sĩ không thể làm trong mô hình truyền thống.

Pair Team, một công ty chăm sóc sức khỏe ở Hoa Kỳ, vừa được chọn tham gia chương trình Medicare thí điểm qua mô hình AI trong ngành y tế liên bang, với cơ cấu thanh toán tiền dựa hoàn toàn vào kết quả điều trị thực tế của bệnh nhân.

Chương trình ACCESS và làn sóng AI trong ngành y tế liên bang
Ngày 30/4/2026, Pair Team có thông báo, họ được chấp nhận vào chương trình ACCESS (Advancing Chronic Care with Effective, Scalable Solutions), kéo dài trong 10 năm của Trung tâm Dịch vụ Medicare và Medicaid Hoa Kỳ (CMS), nhằm cho thử nghiệm mô hình thanh toán chi phí về y tế dựa trên kết quả điều trị thay vì dựa trên số giờ mà bác sĩ tiếp xúc với bệnh nhân. Chương trình này sẽ chính thức cho khởi động ngày 5/7 tới đây, với 150 tổ chức được lựa chọn tham gia.

Điểm mấu chốt nằm ở cơ cấu thanh toán chi phí chăm sóc. Medicare truyền thống trả tiền theo thời gian bác sĩ trực tiếp làm việc, không có cơ chế nào chi trả cho một AI agent theo dõi bệnh nhân giữa các lần khám, gọi điện kiểm tra sức khỏe, hỗ trợ tìm nhà ở hay nhắc nhở lúc phải uống thuốc. ACCESS tạo ra cơ cấu đó lần đầu tiên. Các tổ chức tham gia sẽ nhận được khoản thanh toán chi phí cố định để phụ trách các bệnh mãn tính và chỉ nhận đủ toàn bộ số tiền khi bệnh nhân đạt mục tiêu sức khỏe có thể đo lường được, như giảm huyết áp hay giảm đau. Chương trình bao phủ luôn cả bệnh tiểu đường, cao huyết áp, bệnh thận mãn tính, béo phì, trầm cảm và lo âu.

"Đây là cuộc chuyển đổi về mô hình thanh toán chi phí", ông Neil Batlivala, người sáng lập ra Pair Team, cho biết. "Trước đây, điều này là không thể nào cho thực hiện được".

Bảy năm phục vụ nhóm bệnh nhân bị bỏ qua
Pair Team được thành lập ra vào năm 2019 với đối tượng và mục tiêu phục vụ rõ ràng: những người mắc bệnh mãn tính đồng thời đối mặt với tình trạng không có nhà ở ổn định, thiếu lương thực hoặc không có phương tiện đi lại. Khoảng một phần ba số người Mỹ rơi vào nhóm bệnh nhân này.

Quan điểm cốt lõi của công ty là giúp cải thiện sức khỏe qua việc giải quyết toàn bộ bối cảnh cuộc sống của bệnh nhân. Hiện tại, Pair Team có khoảng 850 nhân viên y tế, điều hành nguồn nhân lực y tế lớn nhất tại California theo bản tuyên bố của công ty, và đạt doanh thu hơn 100 triệu USD. Công ty đã huy động được khoảng 30 triệu USD từ giới đầu tư như Kleiner Perkins, Kraft Ventures và Next Ventures.

Mô hình này có kèm theo bằng chứng khoa học. Một cuộc nghiên cứu được đồng tác giả từ các chuyên gia của Pair Team, cho đăng tải trên tạp chí Journal of General Internal Medicine sau quá trình xem xét đánh giá về mặt khoa học, cho thấy mô hình chăm sóc sức khỏe khi cho kết hợp từ cộng đồng, y tế, tâm lý và hỗ trợ xã hội cho các bệnh nhân Medicaid có tỷ lệ vô gia cư cao, bệnh tâm thần nặng và bệnh mãn tính. Kết quả cho thấy mức độ gắn kết của bệnh nhân tăng cao và số lần phải nhập viện không cần thiết đã giảm đi đáng kể. Theo đó, cứ 4 lần đi nhập viện thì ngăn được 1 lần, và cứ 2 lần đến phòng cấp cứu thì tránh được 1 lần khi bệnh nhân đang trong chương trình chăm sóc này.

(Minh họa)
Flora, giọng nói từ AI hoạt động suốt ngày đêm
Khoảng 9 tháng trước đây, Pair Team cho triển khai một giọng nói từ AI được đặt tên là Flora làm giao diện tiếp xúc chính với bệnh nhân. Florahoạt động 24 giờ mỗi ngày, đảm nhận tiếp nhận bệnh nhân lúc ban đầu, phối hợp cho chuyển tuyến điều trị và duy trì liên lạc giữa các lần khám sưc khỏe định kỳ.

Cuộc gọi đầu tiên khiến cho ông Batlivala (CEO của Pair Team) thay đổi nhận thức là với một phụ nữ 67 tuổi đang sống trong xe hơi, mắc chứng rối loạn căng thẳng sau chấn thương tâm lý và chứng suy tim sung huyết. Bà ấy nói chuyện với Flora hơn một tiếng đồng hồ. "Đó vừa là điều đáng kinh ngạc vừa đáng buồn", ông Batlivala kể lại. "Flora có lẽ là người duy nhất bà ấy nói chuyện được trong nhiều tuần về hoàn cảnh sống của mình". Hiện tại, những cuộc trò chuyện kéo dài cả tiếng với Flora đã trở thành chuyện thường ngày. "Đó là yếu tố đồng hành chung", ông này cho biết thêm. "Và hóa ra điều đó thực sự là một biện pháp can thiệp sức khỏe thật hửu hiệu và tích cực".

Rủi ro và tranh luận chung quanh chương trình mới mẽ này
ACCESS được thiết kế ra do Abe Sutton, Giám đốc Trung tâm Đổi mới CMS, và Jacob Shiff, Giám đốc phụ trách AI và Kỹ thuật của Trung tâm Đổi mới CMS. Ông Sutton từng là người đầu tư mạo hiểm tại quỹ y tế Rubicon Founders, còn ông Shiff vốn là cựu sáng lập viên trong lĩnh vực y tế. Cả hai người đã gia nhập vào CMS dưới chính quyền Trump, và nền tảng khởi nghiệp của họ được phản ảnh ra rõ trong việc thiết kế chương trình này: thanh toán theo kết quả, đăng ký trực tiếp với người dùng cuối cùng và cạnh tranh có chủ đích.

Tuy nhiên, chương trình cũng có những rủi ro. Các tổ chức tham gia sẽ đưa dữ kiện riêng tư của mỗi bệnh nhân khá nhạy cảm, những cuộc trò chuyện riêng tư về nhà ở, bệnh tật và sức khỏe tâm thần, vào hệ thống hạ tầng liên bang từng có lịch sử bị rò rỉ số liệu, bao gồm cả số an sinh xã hội bị tiết lộ ra. Với nhóm dân số dễ bị tổn thương mà ACCESS đang hướng đến, đây không phải là sự lo ngại quá xa vời.

Về mặt tài chính, thành tích của các chương trình đổi mới của CMS không có sự đồng đều. Phân tích của năm 2023 của Văn phòng Ngân sách Quốc hội Mỹ cho thấy Trung tâm Đổi mới CMS đã làm gia tăng mức chi tiêu liên bang thêm 5,4 tỷ USD trong thập kỷ hoạt động lúc đầu, thay vì tạo ra khoản tiết kiệm như đã dự báo. Mức thanh toán mỗi bệnh nhân mỗi tháng mà CMS chi trả cũng thấp hơn nhiều so với kỳ vọng của các tổ chức tham gia, có nghĩa là bài toán kinh tế chỉ khả thi với những đơn vị đã cho tự động hóa phần lớn các tương tác với bệnh nhân.

Ông Batlivala xem đây là một đặc điểm, chớ không phải là lỗi của hệ thống. "Nếu muốn xây dựng mô hình thực sự khuyến khích sử dụng AI, mức thanh toán phải thấp", ông nói. "Bài toán kinh tế chỉ được vận hành tốt và hiệu quả nếu bạn điều hành một mô hình gọn nhẹ, lấy AI làm trung tâm".

Pair Team cho biết hiện đã có giao dịch đối tác cho phép tiếp cận khoảng 500,000 bệnh nhân có tiềm năng và đặt mục tiêu đạt đến một triệu người trong vòng ba năm sắp tới. Trong khi đó, lĩnh vực y tế kỹ thuật số đang nhận được sự quan tâm đầu tư lớn, vốn đầu tư vào y tế số đạt mức cao nhất trong quý đầu năm kể từ đại dịch, với các công ty AI chiếm phần lớn, mặc dù chương trình ACCESS gần như chưa được giới truyền thông ngoài lĩnh vực y tế kỹ nghệ đề cập đến.

Cú Sốc Lịch Sử Sau Bảy Thập Kỷ
Người xưa có câu: "Người tính không bằng trời tính". Ngành công nghiệp ô tô toàn cầu vừa chứng kiến một cơn địa chấn khi Honda – biểu tượng của sự bền bỉ và ổn định đến từ Nhật Bản – công bố khoản lỗ hàng năm lần đầu tiên kể từ năm 1955. Đây không chỉ là một con số tài chính đơn thuần, mà là dấu chấm hết cho một kỷ nguyên kỳ vọng quá lớn vào làn sóng xe điện (EV).

Vì tin vào những cam kết về môi trường và quy định khí thải khắt khe, Honda cùng các đại gia xe hơi đã đổ hàng tỷ USD vào canh bạc "all-in" cho xe điện. Thế nhưng, đời không như là mơ. Những thay đổi đột ngột trong chính sách tại thị trường Mỹ đã khiến các kế hoạch này bỗng chốc trở thành gánh nặng nghìn cân. Khoản lỗ ròng 403,3 tỷ Yên (tương đương 2,6 tỷ USD) là cái giá quá đắt mà Honda phải trả khi thực tế phũ phàng vùi lấp những dự tính trên giấy tờ.

Khi Chính Sách Quay Xe Và "Bàn Tay Sắt" Của Trump
"Được lòng ta, xót xa lòng người". Sự rút lui đồng loạt của các hãng xe khỏi kế hoạch xe điện bắt nguồn từ những thay đổi mang tính bước ngoặt của chính quyền Tổng thống Trump. Việc bãi bỏ các quy định khí thải nghiêm ngặt thời Biden và xóa sổ khoản hỗ trợ thuế 7.500 USD dành cho người mua xe điện đã khiến thị trường này rơi tự do.

Kể từ khi chính sách hỗ trợ tài chính kết thúc vào tháng 9, doanh số xe điện sụt giảm nghiêm trọng. Ngay cả khi giá xăng dầu biến động, người tiêu dùng Mỹ vẫn không mặn mà quay lại với xe điện. Thay vào đó, các hãng xe buộc phải quay về với "con gà đẻ trứng vàng" truyền thống: những dòng xe tải hạng nặng và SUV chạy xăng đầy lợi nhuận. Sự dịch chuyển này đồng nghĩa với việc hàng tỷ USD đã đầu tư vào dây chuyền EV bỗng chốc trở thành "nợ xấu", buộc các hãng phải ghi giảm giá trị tài sản một cách thảm khốc.

Nỗi Đau Nghìn Tỷ: Không Chỉ Riêng Honda
"Sẩy chân còn đỡ, sẩy miệng khó lường", và trong trường hợp này, việc "sẩy kế hoạch" đã gây ra một cuộc khủng hoảng diện rộng. Khoản lỗ của Honda thực tế bị tác động bởi đòn giáng tài chính lên tới 1,6 nghìn tỷ Yên (gần 10 tỷ USD) từ việc điều chỉnh các khoản đầu tư xe điện. Nếu không có "cú tát" này, lẽ ra họ đã có thể bỏ túi 7,4 tỷ USD lợi nhuận.

Nhìn sang các đối thủ, tình hình cũng không mấy sáng sủa. General Motors (GM) đã phải chịu mức phí 7,2 tỷ USD, Ford ngậm ngùi báo cáo khoản lỗ sau khi trích lập 17,4 tỷ USD, và kinh khủng nhất là Stellantis (chủ quản của Jeep, Ram) với con số thiệt hại lên tới 29,7 tỷ USD. Có thể nói, toàn bộ ngành công nghiệp ô tô đang phải gồng mình gánh chịu hậu quả từ một tầm nhìn bị đứt gãy giữa chừng.

Tương Lai Mù Mịt Và Nỗi Lo Từ Phương Đông
Dù đang phải "thắt lưng buộc bụng", các hãng xe vẫn không thể hoàn toàn buông bỏ xe điện. "Tiến thoái lưỡng nan", họ vẫn phải dè chừng những quy định khí thải tại Châu Âu, Á châu và đặc biệt là bang California – nơi vẫn kiên quyết với lộ trình cấm xe xăng vào năm 2035 dù Quốc hội đang tìm cách ngăn cản.

Đáng ngại hơn cả là bóng ma từ các nhà sản xuất xe điện Trung Quốc. Khi các hãng xe phương Tây đang mải mê điều chỉnh hậu quả từ các quyết định chính trị, các đối thủ Trung Quốc với lợi thế về giá và công nghệ pin đang chực chờ bành trướng. Dù hiện tại họ chưa chiếm lĩnh thị trường Mỹ, nhưng sự trỗi dậy của họ là lời cảnh báo đanh thép: Nếu không thận trọng, những "gã khổng lồ" hôm nay có thể trở thành những di tích của ngày mai. Ngành ô tô thế giới đang đứng trước một khúc quanh nghiệt ngã, nơi mà mọi sai lầm về chiến lược đều phải trả giá bằng những con số tỷ đô.

Thủy Triều Đổi Hướng: Khi Nga Sa Vào Vũng Lầy Territory
"Cây cao bóng cả, nhưng gốc không vững thì gió rung cũng đổ". Sau hơn 4 năm ròng rã trên chiến tuyến khốc liệt, lần đầu tiên kể từ sau cuộc đột kích vào Kursk tháng 8/2024, bản đồ chiến sự đã chứng kiến một sự dịch chuyển đầy bất ngờ. Theo số liệu từ Viện Nghiên cứu Chiến tranh (ISW), trong tháng vừa qua, diện tích lãnh thổ Ukraine giải phóng được đã vượt qua số đất đai mà Nga chiếm đóng.

Dù Nga vẫn đang nắm giữ gần 20% lãnh thổ Ukraine, nhưng "Càng cao danh vọng, càng dày gian nan". Sĩ quan Kyrylo Bondarenko từ đơn vị máy bay không người lái (UAV) Lazar’s Group khẳng định: "Chúng tôi cảm nhận được sự mệt mỏi cùng cực của lính Nga. Thủy triều đang bắt đầu đổi hướng". Những bước tiến "rùa bò" với cái giá cắt cổ mà điện Kremlin gọi là "chiến thắng tất yếu" đang dần lộ rõ những lỗ hổng chết người, làm sụp đổ hoàn toàn luận điệu cho rằng Ukraine không còn cơ hội lật ngược thế cờ.

Nghệ Thuật UAV: "Robot Không Biết Chảy Máu"
Trong cuộc chiến này, "Trăm hay không bằng tay quen". Ukraine đã nâng tầm cuộc chiến UAV lên một đẳng cấp mới. Không chỉ dừng lại ở các cuộc tấn công tầm ngắn tại tiền tuyến hay tầm xa sâu trong lòng đất Nga, Kyiv đang tập trung hỏa lực vào các đòn đánh "tầm trung" nhằm bẻ gãy xương sống hậu cần của đối phương.

Bộ trưởng Quốc phòng Mykhailo Fedorov hồ hởi chia sẻ về những kỷ lục mới: "Chỉ riêng tháng 3 và tháng 4, chúng tôi đã loại bỏ 35.000 quân Nga mỗi tháng". Khi các kho đạn, trạm chỉ huy và hệ thống phòng không của Nga liên tục bị UAV "hỏi thăm", khả năng tiếp tế bị đình trệ nghiêm trọng. Tại khu vực Zaporizhzhia, các đơn vị Ukraine đã bắt đầu giành lại quyền kiểm soát các khu vực bị chiếm đóng trước đó. Chiến trường giờ đây dày đặc UAV đến mức "Nội bất xuất, ngoại bất nhập", lính Nga không còn có thể tiến quân chậm rãi như trước mà chỉ có thể tìm cách xâm nhập lẻ tẻ để tạo ra ảo giác về sự hiện diện.

Đòn Đánh Kinh Tế Và Nỗi Đau Sát Sườn
Không chỉ ở mặt trận súng đạn, Ukraine còn tung ra những đòn đánh hiểm hóc vào túi tiền của Moscow. Lợi dụng giá dầu tăng cao do xung đột tại Iran, Kyiv đã đẩy mạnh tấn công vào các cơ sở hạ tầng dầu khí sâu trong lãnh thổ Nga. Chiến thuật này vừa làm giảm nguồn thu của điện Kremlin, vừa mang thực tế tàn khốc của cuộc chiến đến ngay cửa nhà người dân Nga.

Tuy nhiên, cuộc chiến nào cũng có cái giá của nó. "Sẩy chân còn đỡ, sẩy miệng khó lường". Phía Nga cũng đáp trả điên cuồng bằng các đợt tập kích UAV và tên lửa kỷ lục vào các thành phố Ukraine. Năm 2025 đã là năm đẫm máu nhất đối với dân thường Ukraine, và 4 tháng đầu năm 2026 này tình hình còn tồi tệ hơn. Một toán thủ UAV tên Dmitro bùi ngùi: "Khi chúng tôi đánh trúng các nhà máy ở Nga, người dân ở đó mới nhận ra có chiến tranh. Nhưng ngay sau đó, chúng tôi cũng bị đáp trả khủng khiếp. Đó là một mớ hỗn độn không hồi kết".

Lòng Quân Dao Động Và Con Số 352.000 Nghiệt Ngã
Ở phía bên kia chiến tuyến, nội bộ Nga đang bộc lộ những dấu hiệu tự làm yếu mình. Việc Moscow vô hiệu hóa ứng dụng Telegram – công cụ liên lạc sống còn của binh sĩ – cùng với việc SpaceX cắt Starlink đối với quân Nga đã tạo nên một làn sóng chỉ trích gay gắt ngay cả từ các blogger quân sự thân Kremlin.

Kinh tế khó khăn, internet gián đoạn và nỗi lo sợ từ các cuộc tấn công của Ukraine đã khiến cuộc chiến ngày càng mất điểm trong mắt người dân Nga. Theo ước tính từ các nguồn độc lập như Mediazona và Meduza, số binh sĩ Nga tử trận trong hơn 4 năm qua đã lên tới 352.000 người – một con số kinh hoàng so với mức 100.000 - 150.000 của phía Ukraine. "Cửa nhà tan nát, người đi không về", sự bất mãn đang ngấm ngầm lan tỏa trong lòng xã hội Nga.

Hy Vọng Giữa Mùa Hoa Nở
Dù tinh thần đang lên cao, nhưng người Ukraine vẫn rất thận trọng. Mùa xuân đến, cây cối xanh tốt lại mang theo nỗi lo: lá cây rậm rạp sẽ làm giảm tầm nhìn của UAV và tạo điều kiện cho thám báo Nga ẩn nấp. "Đường dài mới biết ngựa hay", những chiến thắng chiến thuật này dù quan trọng nhưng chưa thể chấm dứt cuộc chiến ngay lập tức.

Tuy nhiên, có một điều chắc chắn: Nga không còn là thế lực "bất khả chiến bại" như Putin hằng rêu rao. Ukraine có thể chưa thắng hoàn toàn, nhưng họ đang chứng minh rằng họ đang mất ít hơn và chiến đấu thông minh hơn đối thủ. Như câu ca dao: "Chớ thấy sóng cả mà ngã tay chèo", người dân Ukraine vẫn đang vững vàng trên con thuyền bảo vệ chủ quyền, chờ đợi một ngày bình yên thật sự trở lại trên những cánh đồng hướng dương.

Cơn Khát Năng Lượng Đốt Cháy Đảo Quốc Caribê
Trong những ngày hè oi ả này, hòn đảo Cuba xinh đẹp không chỉ đang bị đốt cháy bởi cái nắng miền nhiệt đới mà còn bởi cuộc khủng hoảng năng lượng tồi tệ nhất trong lịch sử đương đại. Bộ trưởng Bộ Năng lượng và Khai khoáng Cuba, ông Vicente de la O Levy, vừa xuất hiện trên sóng truyền hình quốc gia với vẻ mặt đầy ưu tư để đưa ra một lời cảnh báo lạnh lùng: "Tình hình đang cực kỳ căng thẳng, và nó sẽ còn nóng hơn nữa".

Lô dầu viện trợ quý giá từ Nga vào cuối tháng 3 vừa qua đã cạn kiệt hoàn toàn. Giờ đây, lưới điện của quốc gia này đang thoi thóp như ngọn đèn trước gió. Những con số không biết nói dối: tại thủ đô Havana, tình trạng mất điện đã kéo dài từ 20 đến 22 giờ mỗi ngày. Người dân đang phải sống trong cảnh "màn trời chiếu đất" theo đúng nghĩa đen, khi không có điện để chạy quạt, sạc điện thoại hay thậm chí là nấu nướng. "Củi hết, gạo cạn", ông Levy thừa nhận cay đắng: "Chúng tôi hoàn toàn không còn dầu diesel".

Cuộc Chiến Trong Bóng Tối Và Những Tiếng Gõ Nồi Phản Kháng
"Tức nước vỡ bờ", khi bóng đêm bao phủ quá lâu, sự kiên nhẫn của người dân cũng dần cạn kiệt. Những đêm gần đây, người dân Cuba đã xuống đường, tay cầm nồi niêu xoong chảo khua vang để phản đối tình trạng cắt điện kéo dài. Cuộc sống của họ bị đảo lộn hoàn toàn; nhiều người phải thức trắng đêm, tranh thủ vài phút giây ngắn ngủi có điện để vội vã làm những việc cơ bản như giặt giũ hay nấu ăn.

Dù Trung Quốc đã viện trợ các tấm pin năng lượng mặt trời như một giải pháp cứu cánh, nhưng "Trời còn có lúc nắng lúc mưa". Do thiếu hệ thống pin lưu trữ đắt tiền, nguồn năng lượng này phụ thuộc hoàn toàn vào thời tiết và trở nên vô dụng vào ban đêm – thời điểm nhu cầu sử dụng điện đạt đỉnh. Những chiếc xe điện, phương tiện di chuyển quan trọng, giờ đây nằm đắp chiếu vì không có nguồn sạc. Đảo quốc tự do đang phải đối mặt với một sự đình trệ toàn diện về kinh tế và đời sống xã hội.

Bàn Tay Sắt Của Trump Và Canh Bạc Chính Trị 100 Triệu Đô
Nguyên nhân sâu xa của cơn bão này không gì khác ngoài chính sách bao vây cấm vận ngặt nghèo từ chính quyền Tổng thống Donald Trump. Washington tuyên bố Chính phủ Cuba là mối đe dọa đối với an ninh quốc gia Mỹ và thiết lập một lệnh phong tỏa dầu mỏ nghiêm ngặt. Ông Trump không giấu diếm ý định ép chính quyền Cuba phải sụp đổ hoặc thay đổi thể chế bằng sức mạnh kinh tế và thậm chí là bóng gió về việc sử dụng quân sự.

Giữa lúc "dầu sôi lửa bỏng", Bộ Ngoại giao Mỹ bất ngờ đưa ra lời đề nghị viện trợ 100 triệu USD. Tuy nhiên, "Của biếu là của lo, của cho là của nợ", khoản viện trợ này đi kèm với điều kiện Cuba phải thực hiện những cải cách "có ý nghĩa" đối với hệ thống cộng sản. Phía Mỹ tuyên bố quyết định thuộc về La Habana: hoặc chấp nhận viện trợ để cứu dân, hoặc từ chối và phải chịu trách nhiệm về nỗi đau của người dân mình.

Lời Đáp Từ La Habana: Giữa Tự Tôn Và Sinh Tồn
Đáp lại lời đề nghị từ phía Washington, Chính phủ Cuba tuyên bố họ "sẵn sàng lắng nghe" nhưng vẫn giữ thái độ vô cùng thận trọng. Ngoại trưởng Bruno Rodríguez đặt câu hỏi lớn rằng đây là viện trợ tiền mặt hay vật chất, và liệu nó có thực sự đáp ứng được những nhu cầu cấp thiết về nhiên liệu và thực phẩm hay không.

Chủ tịch Miguel Díaz-Canel khẳng định Cuba sẽ không "vô ơn" trước sự giúp đỡ, nhưng ông nhấn mạnh một giải pháp dễ dàng và nhanh chóng hơn nhiều: "Muốn sang thì bắc cầu kiều", nếu Mỹ thực sự muốn cứu dân Cuba, họ chỉ cần dỡ bỏ hoặc nới lỏng lệnh cấm vận. Đối với các nhà lãnh đạo Cuba, việc Mỹ vừa "bóp nghẹt" nguồn sống bằng cấm vận, vừa chìa tay viện trợ kèm điều kiện chính trị là một hành động thiếu chân thành. Một lần nữa, tinh thần "Gần bùn mà chẳng hôi tanh mùi bùn" của người dân Cuba đang bị đặt vào một phép thử nghiệt ngã giữa sự tự tôn dân tộc và nhu cầu sinh tồn cơ bản trong đêm tối mênh mông.

Bản Án Cho Kẻ Coi Thường Pháp Luật
Người xưa có câu: "Gieo gió ắt gặt bão". Sau những chuỗi ngày sống ngoài vòng pháp luật và gieo rắc nỗi lo sợ cho cộng đồng, Tri Minh Cai – một công dân Việt Cộng 38 tuổi – đã chính thức sa lưới. Vào ngày 11 tháng 3 năm 2026 vừa qua, lực lượng Thực thi Di trú và Hải quan Hoa Kỳ (ICE) tại Los Angeles đã thực hiện lệnh bắt giữ đối tượng này, khép lại hành trình phạm pháp đầy bất hảo của một kẻ cư trú bất hợp pháp.

Không phải ngẫu nhiên mà Tri Minh Cai lọt vào tầm ngắm đặc biệt của cơ quan chức năng. Đằng sau cái tên này là một danh sách dài các tiền án tiền sự khiến bất cứ ai cũng phải rùng mình: từ trộm cắp danh tính, đột nhập gia cư bất hợp pháp, phá hoại tài sản cho đến hành vi nguy hiểm nhất là tấn công bằng vũ khí chết người. "Ngựa quen đường cũ", đối tượng này đã liên tục lặp lại các hành vi tội phạm, thách thức sự kiên nhẫn của lực lượng hành pháp và đe dọa sự an toàn của người dân sở tại.

Nụ Cười Thách Thức Và Những Tranh Cãi Trái Chiều
Ngay sau khi bức ảnh Tri Minh Cai bị còng tay trên xe của ICE được công bố, cộng đồng mạng đã dấy lên những làn sóng tranh luận dữ dội. Trong ảnh, đối tượng xuất hiện với một nụ cười khó hiểu, thái độ có phần thản nhiên và tự đắc dù đang đối mặt với án trục xuất. Nhiều người không khỏi phẫn nộ trước vẻ mặt "coi trời bằng vung" này, cho rằng đó là sự thiếu hối lỗi của một tên tội phạm cứng đầu.

Trên các diễn đàn, không ít ý kiến trái chiều nổ ra xung quanh cách thức áp giải. Một số người thắc mắc về việc đối tượng được còng tay phía trước thay vì phía sau, dấy lên những nghi vấn về tính an ninh. Tuy nhiên, các chuyên gia và những người am hiểu về nghiệp vụ cho biết, còng tay thường được gắn vào dây đai thắt lưng (belly chain) để hạn chế tối đa cử động của phạm nhân mà vẫn đảm bảo tính nhân văn trong quá trình vận chuyển dài ngày. Dẫu vậy, nụ cười của Cai vẫn khiến nhiều người liên tưởng đến câu nói: "Chưa thấy quan tài chưa đổ lệ".

Sự Kiên Quyết Của Lực Lượng Hành Pháp
Việc bắt giữ Tri Minh Cai là một minh chứng rõ nét cho tinh thần "Lưới trời lồng lộng, tuy thưa nhưng khó lọt". Cơ quan ERO Los Angeles đã nhận được rất nhiều lời khen ngợi và sự ủng hộ từ công chúng Mỹ. Nhiều người bày tỏ sự biết ơn đối với ICE vì đã loại bỏ một mối nguy hại ra khỏi cộng đồng, trả lại sự bình yên cho phố phường.

Mặc dù có một vài ý kiến cá biệt tìm cách bào chữa, viện dẫn những lý do cá nhân hay các vụ kiện tụng trong quá khứ của đối tượng, nhưng thực tế về những bản án đã tuyên là không thể chối cãi. Việc trục xuất những cá nhân có hành vi bạo lực và xâm phạm tài sản người khác là một phần tất yếu của quá trình thực thi công lý. Một cư dân mạng đã bình luận sắc sảo: "Nước Mỹ luôn rộng mở với những người lao động chân chính, nhưng không có chỗ cho những kẻ lấy bạo lực và gian dối làm phương châm sống".

Cái Kết Tại Quê Nhà: Chuyến Bay Không Hẹn Ngày Trở Lại
Hiện tại, Tri Minh Cai đang bị giam giữ trong cơ sở của ICE để chờ hoàn tất các thủ tục trục xuất về Việt Nam. Đối với một kẻ đã chọn con đường tội lỗi trên đất khách, đây là cái kết đắng nhưng xứng đáng. Một chuyến bay dài sắp tới sẽ đưa anh ta rời xa "giấc mơ Mỹ" mà chính anh ta đã tự tay đập nát bằng những hành vi sai trái của mình.

Câu chuyện của Tri Minh Cai là lời cảnh tỉnh sâu sắc cho những ai đang có ý định đi lệch khỏi chuẩn mực đạo đức và pháp luật. "Ở bầu thì tròn, ở ống thì dài", khi sinh sống tại bất cứ quốc gia nào, việc tôn trọng pháp luật sở tại là điều kiện tiên quyết để tồn tại. Một khi đã chọn lối sống "Đâm bị thóc, chọc bị gạo" hay gây hấn với cộng đồng, thì việc phải đối mặt với sự trừng phạt nghiêm khắc của pháp luật chỉ là vấn đề thời gian. Cửa nhà tù hay chuyến bay trục xuất luôn chờ sẵn những kẻ không biết quý trọng cơ hội và sự tự do.

Giám đốc Cơ quan Tuần tra Biên giới Hoa Kỳ Michael Banks tham dự cuộc thảo luận bàn tròn với các chủ trang trại và nhân viên địa phương từ Cơ quan Hải quan và Bảo vệ Biên giới Hoa Kỳ, tại Brownsville, Texas, vào ngày 7/1/2026 (Minh họa)
Giám đốc Cơ quan Tuần tra Biên giới Hoa Kỳ Michael Banks có nói với CNN hôm thứ Năm 14/5 rằng ông sẽ từ chức, có hiệu lực ngay lập tức, đánh dấu giới chức phụ trách nhập cư cao cấp mới nhất đã rời khỏi Bộ An ninh Nội địa kể từ Bộ trưởng Markwayne Mullin bước vào nhận vai trò đứng đầu của Bộ này.

Trong một bản tuyên bố, Banks cho biết ông "rất tự hào về thời gian phục vụ tại Cơ quan Tuần tra Biên giới" và hiện đang xin bỏ công việc này trong lúc biên giới nay đã trở nên an toàn nhất trong lịch sử nước Mỹ.

"Sau gần 37 năm phục vụ không ngừng nghỉ, bây giờ là lúc tôi sẽ tận hưởng cuộc sống gia đình và an vui", ông này cho biết thêm.

Ủy viên phụ trách Hải quan và Bảo vệ Biên giới ông Rodney Scott, người đứng đầu cơ quan bao gồm Lực lượng Tuần tra Biên giới, đã cảm ơn ông Banks trong một bản tuyên bố vì "đã hàng thập kỷ phục vụ cho đất nước này".

Sự ra đi của ông Banks đã đánh dấu giới chức cao cấp thứ 3 trong Bộ An ninh Nội địa đã rời bỏ trong hai tháng vừa qua.

Ông Trump cho sa thải Bộ trưởng Kristi Noem, vào tháng 3/26 sau nhiều tháng tranh cãi chung quanh việc gây lãng phí chi tiêu liên bang cho các chiến dịch quảng cáo cắt cổ dưới nhiệm kỳ của bà, cùng với vụ xả súng chết người vào hai công dân Hoa Kỳ từ các nhân viên đặc vụ chức liên bang (ICE) ở Minneapolis vào đầu năm nay.

Ông Mullin sau đó đã được bổ nhiệm thay thế cho bà Noem và từ đó đã đảm nhận chức vụ người đứng đầu DHS, là bộ phận ở trung tâm của chương trình nghị sự nhập cư của ông Trump.

Vào tháng trước, quyền Giám đốc Thực thi Di trú và Hải quan ông Todd Lyons cũng tuyên bố, sẽ từ bỏ vị trí của mình, với lý do mong muốn dành nhiều thời gian hơn cho gia đình. Ngày cuối cùng của ông này phục vụ sẽ là ngày 31/5 này.

** Tham khảo thêm ở đây:
- https://www.yahoo.com/news/articles/...163751337.html

Bộ Trưởng Y Tế Robert F. Kennedy Jr. gọi tỷ lệ sinh sản đang sụt giảm của Hoa Kỳ là một "khủng hoảng hiện hành" (existential crisis), rồi đặt trọng tâm vào điều mà ông mô tả là "sự suy giảm tinh trùng ở nam giới" và một "hỗn hợp hóa chất độc hại đang làm tổn hại đến khả năng sinh đẻ của phụ nữ trẻ".

Tại một sự kiện được tổ chức ở Tòa Bạch Ốc về sức khỏe bà mẹ, ông Kennedy có nói tỷ lệ sinh đẻ suy giảm là mối đe dọa không chỉ với nền kinh tế mà còn với vấn đề an ninh quốc gia. Bộ trưởng Kennedy cũng cho rằng, "Trong thập niên 1970, đàn ông có số lượng tinh trùng gấp đôi so với thanh niên ngày nay", rồi gọi đó là "khủng hoảng hiện hành" của đất nước, theo tạp chí People hôm thứ Ba, 12 /5.

Bộ trưởng Y Tế Robert F Kennedy Jr. (Ảnh: Getty Images)
Ông cho biết Bộ Y Tế đang điều tra các yếu tố như sức khỏe chuyển hóa, béo phì, chất gây rối loạn nội tiết, thuốc trừ sâu và ông gọi đó là "hỗn hợp hóa chất độc hại mà giới phụ nữ trẻ đang sống trong đó"(?).

Cách giải thích này, nếu đặt bên cạnh bảng phân tích của khoa Y Tế Công Cộng Bloomberg School của trường đại học Y khoa Johns Hopkins, được công bố ra hồi tháng Giêng năm nay, cho thấy một vấn đề lớn hơn đó là Bộ trưởng Kennedy đang biến một hiện tượng xã hội, kinh tế, môi trường và quyền tự quyết sinh sản trở thành một câu chuyện về sinh học quá đơn giản, trong đó cơ thể nam giới được đưa lên trọng điểm, còn quyết định của phụ nữ về việc có mang thai hay không lại bị đẩy xuống hàng thứ yếu.

Vấn đề không phải chuyện khả năng sinh sản tinh trùng của nam giới thật chẳng đáng quan tâm lớn lao gì. Trọng tâm là ông Kennedy muốn trình bày một nhận định lớn về tương lai dân số Mỹ qua một giọng điệu chắc chắn hơn những bằng chứng hiện có.

Bài viết của People cũng lưu ý thêm rằng, dù một số cuộc nghiên cứu tìm thấy số lượng tinh trùng của nam giới có phần giảm trong những năm gần đây, giới chuyên gia cho biết, vấn đề này chưa có ngã ngũ và việc đo lường xu hướng dài hạn luôn luôn là một công việc rất khó khăn.

Giáo sư Dolores Lamb, chuyên gia nghiên cứu về khả năng sinh sản của nam giới tại Weill Cornell Medicine, từng có nói với tạp chí Scientific American rằng, ý tưởng về sự sụt giảm trên toàn cầu trong số lượng tinh trùng là tuy là một giả thuyết quan trọng, nhưng dữ kiện chưa đủ tốt và khách quan để đưa ra bất cứ kết luận nào hợp lý.

Đây là sự khác biệt căn bản giữa khoa học và khẩu hiệu nặng về chính trị. Khoa học có thể đặt ra giả thuyết, cho xem xét kiểm nghiệm, thận trọng với dữ kiện, còn chính trị thường biến giả thuyết thành lời báo động thường là "giả tạo" để huy động sự ủng hộ của dư luận.

Bài phân tích của trường đại học Johns Hopkins cho thấy bức tranh sinh sản tại Hoa Kỳ phức tạp hơn rất nhiều. Tỷ lệ sinh của Hoa Kỳ xuống mức thấp kỷ lục vào năm 2024, khoảng 1,6 ca sinh trên mỗi người phụ nữ, thấp hơn mức sinh đẻ thay thế là 2,1. Tuy nhiên, bảng phân tích của các chuyên gia ở Johns Hopkins nhấn mạnh rằng tỷ lệ sinh đẻ không thể đại diện hết toàn bộ câu chuyện về dân số vì số trẻ được sinh ra tại Mỹ vẫn cao hơn số người đã chết, nên dân số chưa thật sự bị thu hẹp đến mức báo động như ở TQ đại lục.

Điểm mấu chốt là có nhiều người Mỹ không phải là họ không muốn có con. Quan trọng hơn, tỷ lệ sinh thấp này phản ảnh ra các vấn đề về khả năng chi trả, tình trạng tài chính gia đình bền vững và quyền tự quyết cá nhân của những người có thể làm cha mẹ.

Một cuộc thăm dò hồi năm 2013 được ĐH Johns Hopkins cho trích dẫn cho thấy người Mỹ trưởng thành trung bình muốn có từ hai đến ba đứa con nhưng họ cảm thấy không đủ khả năng nuôi một con chứ đừng nói đến nhiều đứa hơn. Giáo sư Linnea Zimmerman, trường đại học Johns Hopkins, có cho biết, nền kinh tế hiện nay với sự bất ổn việc làm, bất ổn về nhà ở và chi phí chăm sóc trẻ em tăng nhanh khiến cho người dân cảm thấy bất định về tương lai và khả năng nuôi con.

Đây chính là nơi lập luận của Bộ Trưởng Kennedy đã bị lệch hướng. Nếu một phụ nữ hoặc một cặp vợ chồng không sinh con vì tiền thuê nhà quá cao, chi phí giữ trẻ gần bằng một khoản vay mua nhà, bảo hiểm y tế đắt đỏ, nghỉ thai sản không đủ, lương không theo kịp chi phí phải bỏ ra, hoặc họ lo sợ về tương lai môi trường bất ổn, thì việc tung tin cho rằng, "tinh trùng của nam giới bị sụt giảm cao" là lạc đề, không giải quyết được chủ đề cốt lõi về tài chính.

Một quốc gia không thể chữa khủng hoảng dân số bằng cách chỉ nhìn vào phòng xét nghiệm mà bỏ qua các yếu tố quan trọng như tiền nhà, tiền học, tiền giữ trẻ, việc làm, bảo hiểm và quyền lựa chọn của phụ nữ.

Nghiên cứu của đại học Johns Hopkins cũng vạch ra rằng sự lo ngại về biến đổi khí hậu và môi trường đang có ảnh hưởng lớn đến quyết định sinh con của giới trẻ. Ngay cả với tỷ lệ sinh đẻ hiện nay, dân số toàn thế giới được dự báo sẽ đạt đến 9,8 tỷ người vào năm 2050, khiến cho nhiều người trẻ tự hỏi một hành tinh đang chịu áp lực môi trường lớn có thể gánh thêm bao nhiêu người. Đây không phải là "chống sinh đẻ". Đây là sự lo âu đầy trách nhiệm của một thế hệ, trong đó quyết định có con gắn liền với câu hỏi thực tế phũ phàng là thế giới mà đứa trẻ sẽ sống trong đó có còn được an toàn, ổn định và công bằng hay không.

Một điểm quan trọng khác đã bị bỏ qua trong cách nói của ông Kennedy là quyền tự quyết sinh con của phụ nữ. Sinh sản không phải chỉ là kết quả của tinh trùng, trứng, hormone và môi trường hóa chất. Sinh sản là quyết định của người phụ nữ về việc có chấp nhận mang thai, đẻ con, nuôi con và chịu các rủi ro về thể chất, tài chánh, nghề nghiệp hay không.

Khi các chính trị gia muốn gia tăng dân số chỉ biết đặt vấn đề là " sở dĩ phụ nữ không sinh con vì thiếu tinh trùng" nhưng lại không nêu ra việc "xã hội đã làm gì để giúp cho phụ nữ có thể sinh con mà không bị thiệt hại về kinh tế, sức khỏe và sự nghiệp?" Các ông quan lớn đó đặt sai nền tảng chính sách cần cho thực hiện.

Bài phân tích của ĐH Johns Hopkins đưa ra những phương hướng tiếp cận dựa trên các bằng chứng cụ thể hơn là những lý luận "ba hoa, hoang đường". Các khoản chi thưởng tiền mặt hoặc trợ cấp một lần, như một số nước ở châu Âu và Á đã từng cho áp dụng, thường có tác động tuy hợp lý nhưng cũng bị hạn chế phần nào nếu chi phí sinh hoạt vẫn còn quá cao.

Singapore từng cung cấp khuyến khích tiền mặt hơn 8,000 đô Sing để giúp tăng tỷ lệ sinh nhưng không đạt được nhiều thành công. Trong khi đó, chính sách giảm chi phí chăm sóc trẻ em có bằng chứng mạnh hơn khi một cuộc nghiên cứu ở Tây Âu cho thấy cứ tăng 10% tiền trợ cấp chăm sóc trẻ em có thể làm cho tỷ lệ sinh tăng lên 0.4%.

Phân tích của Johns Hopkins cũng nhắc đến vai trò của chuẩn mực xã hội khi tại các nước văn minh tiến bộ, có thu nhập cao, nơi mà nam giới chia sẻ nhiều hơn trong việc nhà và chăm sóc con, tỷ lệ sinh thường cao hơn. Đây là một điểm rất quan trọng. Nếu nam giới chỉ xuất hiện trong câu chuyện sinh đẻ như "nguồn tinh trùng", còn phụ nữ vẫn phải gánh phần lớn việc mang thai (như "máy đẻ"), sinh con, nuôi con, nghỉ việc, giảm thu nhập và chăm sóc gia đình, thì không lạ việc nhiều phụ nữ chọn không sinh hoặc sinh con ít hơn.

Vì vậy, một chính sách về sinh sản theo lập trường khoa học và y tế công cộng phải bắt đầu từ quyền tự quyết và điều kiện sống, chớ không phải từ nỗi hoảng sợ về mặt sinh học. Câu hỏi đúng không phải là làm sao ép người dân sinh thêm con để phục vụ kinh tế hay an ninh quốc gia. Câu hỏi đúng là làm sao để cho những ai muốn có con không bị đẩy vào cơn khủng hoảng về tài chính, mất khả năng chăm sóc đầy đủ về y tế, mất nhà ở, mất việc làm hoặc mất tương lai vì vật giá trở nên quá đắt đỏ.

Bộ Trưởng Kennedy chạm đúng một nỗi lo thật cho nước Mỹ đó là tỷ lệ sinh bị sụt giảm nhưng ông trình bày ra nguy cơ này khi cố tình giải thích sai nguyên nhân và dẫn cho chính sách đi sai hướng. Nước Mỹ không thiếu trẻ em chỉ vì thiếu tinh trùng nhưng đang đối mặt với một thực tế sâu hơn đó là nhiều người trẻ muốn lập gia đình nhưng không thấy được xã hội này tạo ra các điều kiện tốt đẹp nâng đỡ để cho họ làm cha mẹ theo đúng nghĩa.

Một Bộ trưởng Y tế cần nghiêm túc và có trách nhiệm phải lắng nghe điều đó.

Còn việc biến "khủng hoảng sinh sản" trở thành một bài diễn văn đề cập về tinh trùng nam giới, trong khi bỏ qua quyền mang thai của phụ nữ và gánh nặng kinh tế của gia đình, là lối nhìn qua một lăng kính quá hạn hẹp và nặng mùi chính trị trước các vấn đề xã hội và khoa học rộng lớn.

WASHINGTON, D.C.

Chính quyền Tổng Thống Donald Trump sẽ chặn 1,3 tỷ USD tiền trợ cấp bảo hiểm y tế Medicaid cho California, đồng thời cảnh cáo sẽ chặn tiền trợ cấp tất cả tiểu bang nếu họ không quyết liệt truy tố nạn gian lận trong chương trình Medicaid, Phó Tổng thống JD Vance loan báo hôm thứ Tư, 13/5, theo NBC News đưa tin ra.

Ông Vance cho hay chính quyền Trump nhắm vào California vì tiểu bang này không coi trọng nạn gian lận dịch vu bảo hiểm y tế của liên bang(?).

(Minh họa)
"Có nhiều cư dân California đóng thuế và nhiều người Mỹ đóng thuế đang bị gian lận vì California không coi trọng chương trình Medicaid của tiểu bang này, nhưng cũng có nhiều người được bác sĩ kê toa trong khi họ thậm chí không cần đến. Họ được người ta đưa thuốc vào cơ thể trong khi họ không cần vì bọn gian lận thực sự khuyến khích kê toa gian lận và cho thuốc gian lận", ông Vance cho biết trong buổi họp báo tại Tòa Bạch Ốc.

Ông Vance cảnh cáo rằng chính quyền Tổng Thống Trump cũng sẽ thông báo với tất cả 50 tiểu bang rằng chính quyền có thể ngưng trợ cấp cho Bộ phận Chống Gian Lận Medicaid "nếu họ không quyết liệt truy tố nạn gian lận Medicaid". Bộ phận này có mặt ở mỗi tiểu bang và có nhiệm vụ điều tra và truy tố nạn gian lận Medicaid.
"Chúng tôi sẽ ngưng trợ cấp những bộ phận này nếu họ không làm tròn bổn phận được giao", ông Vance tuyên bố.

Ông còn cho biết, "Và nếu tiếp tục thấy có vấn đề xảy ra, chúng tôi cũng có thể cắt những nguồn trợ cấp khác trong chương trình Medicaid ở tiểu bang của họ".

Mặc dù thời gian qua, Trung Tâm Dịch Vụ Medicare và Medicaid (CMS) liên tục chỉ trích California về việc giám sát nạn gian lận, nhưng đây là lần đầu tiên mà CMS thông báo ngăn chặn tiền trợ cấp cho tiểu bang này, theo Politico. Hồi tháng 2/26, CMS đã cắt hơn 300 triệu USD tiền trợ cấp Medicaid cho Minnesota vì nghi ngờ gian lận.

Medicaid vốn là chương trình hợp tác giữa liên bang với tiểu bang. California đã chi trả phần mình cho bác sĩ và bệnh viện phục vụ bệnh nhân nghèo trong chương trình này.

Theo lời ông Vance, CMS sẽ không chi trả phần của liên bang trừ khi California chứng minh được với CMS những bệnh nhân trong chương trình này thực sự hội đủ điều kiện để nhận trợ cấp. Chính quyền tiểu bang California chưa lên tiếng về quyết định này của CMS.

Cũng trong buổi họp báo tại Tòa Bạch Ốc hôm thứ Tư, ông Mehmet Oz, giám đốc CMS, cho biết 1,3 tỷ USD là số tiền trợ cấp bị chặn nhiều nhất của CMS từ trước cho đến nay, nhưng chỉ là phần nhỏ trong tổng số tiền liên bang trợ cấp cho Medicaid ở California. Trong năm tài chính 2024, CMS đã trợ cấp cho California hơn 92 tỷ USD, theo số liệu thống kê mới nhất cho biết.