May 6, 2026 #CuocsongMy #vietnam #ansinhxahoi
LeDinhvlogsusa#Cuocs ongMy#vietnam#ansinh xahoi#SSI#MediCal#Me dicaid#medicare#Viet nam 👉LeDinh không phải là CPA, không phải là luật sư, không phải là chuyên gia và cũng không làm cho cơ quan chính phủ! Những chia sẽ ở kênh LeDinh vlogs-USA chỉ mang tính chất tham khảo và giải trí. Quý vị phải là người tự xác minh, tự đưa ra quyết định cho từng trường hợp cụ thể của mình và tự chịu trách nhiệm với quyết định đó. Nếu quý vị muốn có những lời khuyên cụ thể, chính thức (legal advice) hãy liên lạc với các dịch vụ, các chuyên gia CPA, Accountant (kế toán), Attorney (luật sư)...để họ có thể xem hồ sơ cho trường hợp cụ thể của quý vị.
MỚI! KHAI BÁO THÔNG TIN NHẬP CẢNH TÂN SƠN NHẤT DỄ HƠN MÌNH NGHĨ _ CÁCH CHUẨN BỊ VÀ ĐIỀN ĐƠN.
Chiến sự ở Iran vốn là thử thách khắc nghiệt về năng lực phòng không của quân đội Mỹ và các quốc gia đồng minh ở Trung Đông nhằm chống lại drone của chế độ giáo quyền khủng bố Iran. Phương tiện mặt đất sử dụng để phóng rocket APKWS. (Ảnh minh họa: BAE Systems)
Sự chênh lệch lớn về chi phí, khi mỗi hỏa tiển đánh chặn của hệ thống phòng không Patriot trị giá khoảng 4 triệu USD/quả được sử dụng nhằm bắn hạ UAV của Iran có giá chỉ khoảng 25,000 USD/chiếc, khiến cho Ngũ Giác Đài phải gấp rút tìm kiếm ra giải pháp thay thế hiệu quả nhất.
Ngay trong lúc này, úc này, hệ thống vũ khí tiêu diệt chính xác tối tân (Advanced Precision Kill Weapon System-APKWS) đã được quân đội Hoa Kỳ cấp tốc đem ra cho sử dụng. Giải pháp này có thể cho triển khai từ trên không trung hoặc dưới mặt đất, nhằm bảo vệ những căn cứ nằm ngoài phạm vi che phủ của các tổ hợp phòng không Patriot.
Rocket APKWS được Hoa Kỳ nghiên cứu chế tạo ra từ những năm 2000 để tiêu diệt máy bay đối phương và các phương tiện xe cộ không có bọc giáp với loại rocket mang đầu đạn nhỏ.
Mỹ đã cho cải tiến loại rocket cỡ nhỏ này vốn được thiết kế để phóng từ chiến đấu cơ và trực thăng nhằm tấn công mục tiêu ở dưới đất. Khi mới được đưa vào sử dụng, loại rocket này từng có biệt danh "chú chuột dũng mãnh". Với đường kính 70 mm, dài gần 1,2 m, cấu tạo khá đơn giản, gồm có ngồi nổ, đầu đạn chứa thuốc nổ tương đương vài kg TNT, động cơ rocket. Mỗi quả rocket này nặng khoảng 11 kg.
Rocket APKWS (Minh họa)
Loại rocket này thường được cho gắn bên ngoài chiến đấu cơ, trực thăng, đặt trong các ống phóng, có thể bắn ra từng quả một hoặc bắn ra một loạt cùng lúc. Phiên bản cải tiến của loại rocket này có tên Hydra 70.
Ở phiên bản Hydra 70, một đoạn ống dài khoảng 0,45 m, thường được gọi là "bộ kit", được lắp thêm giữa đầu đạn và động cơ rocket. Bộ kit này có chứa 4 cánh điều khiển tự bật ra sau khi rocket được phóng đi.
Trên mỗi cánh có cảm biến nhỏ giúp nhận tín hiệu laser chiếu vào mục tiêu. Máy tính bên trong bộ kit sẽ tính toán, điều khiển cánh dẫn đường cho rocket bay đến mục tiêu. Sau khi cho lắp thêm bộ kit này, rocket dài hơn 1,8 m và nặng khoảng 16 kg. Mỗi quả rocket này có giá khoảng 40,000 USD.
Bô kit chứa rocket APKWS sẳn sàng cho sử dụng (Ảnh: baesystems.com)
Tập đoàn đa quốc gia hàng đầu trong lĩnh vực quân sự BAE Systems cho biết họ đã bàn giao tổng cộng 100,000 bộ kit cho Ngũ Giác Đài và có thể sản xuất ra khoảng 20,000 bộ kit mỗi năm.
Hải quân Hoa Kỳ bắt đầu cho sử dụng loại rocket này từ năm 2011, cho phép tấn công chính xác mục tiêu với đầu đạn cở nhỏ. Phiên bản đầu tiên sử dụng ngòi nổ sẽ kích hoạt khi va chạm mục tiêu.
Khi đem loại rocket này để bắn hạ UAV, loại ngòi nổ mới được đưa vào sử dụng, sẽ khiến cho đầu đạn tự phát nổ khi phát hiện ra mục tiêu đang ở gần. Sự cải tiến này rất phù hợp nhằm tiêu diệt các mục tiêu di động như UAV Shahed trong chiến sự ở Iran.
Vào năm 2025, Không quân Mỹ đã sử dụng loại vũ khí này để bắn hạ UAV của bọn thổ phỉ Houthi trên Biển Đỏ. Rocket APKWS có thể được phóng ra từ chiến đấu cơ, trực thăng hoặc các bệ phóng mặt đất di động như quân xa.
Vào tuần trước, Bộ Ngoại giao Mỹ đã thông báo sẽ bán hệ thống rocket APKWS cho Israel, Qatar và Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) trong khuôn khổ gói thỏa thuận bán vũ khí khẩn cấp trị giá 8,6 tỷ USD.
Các thương vụ mua bán này được cho triển khai theo tình trạng khẩn cấp, cho phép bỏ qua sự phê chuẩn của Quốc hội Mỹ. Israel, Qatar và UAE hiện đều có sở hữu các loại máy bay có khả năng gắn kèmi loại rocket này và đều có nhu cầu lớn trong việc cho đánh chặn hiệu quả cao đối với drone cảm tử của Iran.
Trong giai đoạn đầu tiên sau năm 1975, một trong những trở ngại mà báo chí và văn học hải ngoại phải đối phó là: không có máy đánh chữ Việt, không có nhà in Việt cũng không có máy vi tính Việt. Cũng may sao, chữ "quốc ngữ" lại sử dụng bảng chữ cái La Mã, nên không đến nỗi "vô kế khả thi" như chữ Hán, chữ Phạn. Chỉ cần in ra "chữ Tây", bỏ thêm dấu vào, thành ra "chữ Ta". Báo "Người Việt" [số ra mắt 15/12/1978, bỏ dấu bằng tay]. (Ảnh: Trần Doãn Nho)
Báo "Người Việt" (California) chẳng hạn.
Năm 1978, khởi đầu với một máy đánh chữ "IBM Selectric" đi hỏi mượn và bốn ngàn đô la (4,000 USD) tiền vốn, hai nhà báo Đỗ Ngọc Yến và Lê Đình Điểu đã lao vào một cuộc kinh doanh và cũng là một trách nhiệm lớn: thực hiện một tờ báo tiếng Việt cho cộng đồng di dân. Cũng như mọi tờ báo khác trong thời kỳ này, báo in ra với chữ không bỏ dấu, dùng bút mực bỏ dấu (sắc, huyền, hỏi, ngã, nặng) từng chữ một, đồng thời cho cắt, dán để hoàn tất tờ báo trước khi đem sao chép ra nhiều bản, đem phân phát đi các nơi.
Mãi cho đến năm 1986, "Người Việt" mới thoát ra khỏi công việc tốn nhiều thời gian này nhờ có "Việt Diplomat", bộ gõ tiếng Việt do "VN Labs", một công ty nhu liệu do kỹ sư Nguyễn Việt (Victor Nguyen) thành lập ra vào năm 1984, tọa lạc tại San Jose, tiểu bang California. Mời đọc một trích đoạn từ bài viết "Typing in Tongues" (Gõ phím ra Giọng nói) [1] của Maria L. La Ganga, ký giả báo "Los Angeles Times" đề ngày 16/6/1989, viết về công trình này của Victor Nguyễn:
"Đối với các nhân viên của Người Việt, tờ báo tiếng Việt quan trọng ở Quận Cam, việc cho xuất bản một số báo đã là công việc hết sức vất vả trước khi Victor Nguyen xuất hiện. Viết bài không phải là vấn đề, đánh máy chữ mới là vấn đề. Và chính tiếng Việt, với vô số dấu trên gần như mọi chữ, là nguyên nhân cốt lõi của sự phức tạp đó. Cho đến gần đây, chưa có phần mềm máy tính nào giải quyết được sự phức tạp của tiếng Việt. Vì vậy, các nhân viên của báo Người Việt phải gõ bài vào máy điện toán mà không có dấu, sau đó in ra bản chính của từng bài viết và quảng cáo, rồi tự tay bỏ dấu trước khi đem báo đi in. Ruth Talovich, một biên tập viên của tờ báo phát hành năm-ngày-một-tuần, nhận xét: 'Nhìn tất cả những chữ trên trang báo và tưởng tượng phải đi xuyên suốt hết để thêm dấu vào trên từng chữ một. Hãy nhìn những dấu móc trên chữ U [Ư] và chữ O [Ô], những dấu mũ trên chữ E [Ê]. Chỉ cần lướt qua một trang thôi là sẽ thấy tốn đi thì giờ nhiều biết chừng nào'". Bài giới thiệu Victor Nguyễn trên báo "Los Angeles Times" (ngày 16/6/1989). (Ảnh: Trần Doãn Nho)
Người kỹ sư trẻ tài năng này đã không cho ngừng ngang ở đó. Maria L. La Ganga cho biết tiếp:
"Vào năm 1986, khi tạp chí Người Việt bắt đầu sử dụng 'Diplomat', nhu liệu này chỉ có tiếng Việt; ngày nay [1989], nó cho phép các nhu liệu tiếng Anh 'nói’' được 23 ngôn ngữ khác nhau, từ tiếng Albania đến tiếng Urdu. Và ông Nguyen đã từ bỏ môi trường kinh doanh để dành trọn thời gian cho 'VN Labs', công ty của ông tại Newport Beach chuyên sản xuất sản phẩm đa ngôn ngữ này. (…) Ông Nguyễn cho biết, với các nhu liệu và máy tính cá nhân trước đây, 'người dùng muốn viết hoặc xuất bản bằng ngôn ngữ của mình thì không thể nào thực hiện được. Nhưng giờ đây, với (các chương trình) của chúng tôi, họ có thể sử dụng tất cả các chức năng của các bộ xử lý văn bản tiếng Anh hiện có, và quan trọng hơn nữa là nhu liệu dàn trang, để viết với ngôn ngữ của mình".
1986 đúng là "năm bản lề" của báo chí tiếng Việt ở hải ngoại. Nó đã làm thay đổi hẳn cung cách viết lách và xuất bản sách vở báo chí đủ loại, góp phần quan trọng cho sự phát triển mạnh mẽ của một nền báo chí và văn học non trẻ ở ngoài xứ sở. Tạp chí thuần túy văn học đầu tiên ở hải ngoại: "Văn Học Nghệ Thuật" (được bỏ dấu bằng tay). (Ảnh: Trần Doãn Nho)
Ngoài Nguyễn Việt, còn có Hồ Thành Việt, tức John Hồ (1955-2003). Trước năm 1975, Việt là sĩ quan Tiểu Đoàn 7 Thủy Quân Lục Chiến, quân lực Việt Nam Cộng Hòa. Di tản sang Mỹ năm 1975, anh theo học California State University, Fullerton. Tốt nghiệp kỹ sư vi tính, anh thành lập "Công Ty Nhu Liệu VNI" (VNI Software Company). Gần như cùng thời điểm với Nguyễn Việt, anh phát hành bộ chữ VNI, lúc đầu được sử dụng với MS-DOS, về sau được sử dụng chung với những hệ điều hành khác như Microsoft Word, WordPerfect, Ventura Publisher,… Năm 1995, công ty VNI cho phát hành ra nhu liệu "VNI-Tân Kỳ for Windows" bao gồm kiểu chữ và cách nhập dữ kiện áp dụng cho Windows Workstation 3.1 và Windows 95. Năm 2000, bộ "VNI-Tan Viet 2000 UNICODE" được cho cải tiến để sử dụng được trên mọi hệ điều hành khác nhau.
Sau này, vào năm 1993, Hội Chuyên Gia Việt Nam (Vietnamese Professionals Society) cũng đưa ra một nhu liệu tiếng Việt mới, VPSKeys, thiết kế cho hệ điều hành Windows 3.1. Nhu liệu này về sau cũng được cho phổ biến rộng rãi trong ngành báo chí cũng như cho các máy vi tính cá nhân.
Ngoài ra, tưởng cũng nên nhắc đến "Vietnet", một nhóm các chuyên gia về máy tính trẻ gốc Việt được thành lập vào năm 1986. Máy tính thời kỳ đó chỉ có hỗ trợ tiêu chuẩn mã hóa ký tự ASCII (American Standard Code for Information Interchange = Mã tiêu chuẩn Mỹ trong trao đổi thông tin). Trong khi chưa có nhu liệu tiếng Việt, để liên lạc với nhau trong nhóm, các thành viên đã đã sáng tạo một danh sách điện thư, kết nối các cộng đồng người Việt hải ngoại thông qua giao tiếp điện tử, bằng cách cho sử dụng các ký tự có sẵn trong ASCII để biểu thị những dấu thanh trong tiếng Việt. Sau đó, họ chuyển danh sách email này đến một diễn đàn thảo luận có tên là: soc.culture.vietname se (SCV).
Mẫu dưới đây là thư của một thành viên gửi cho các thành viên khác trong diễn đàn này, hỏi về cách đặt tên trong tiếng Việt: Tiện lợi và đơn giản: biến chữ Tây thành chữ Ta, không cần phải bỏ dấu!
Những ai chưa từng biết qua cách viết này cũng có thể đọc và tạm hiểu nội dung của nó. Chẳng hạn câu được trích ra sau đây:
- Okay, trong Tu+’ Ddu+’c, "Co^ng, Dung, Ngo^n, Ha.nh", "Dung" co’ nghi~a gi` ha? ba` con? (Dung nhan?) = Okay, trong tứ đức "Công, Dung, Ngôn, Hạnh", "Dung" có nghĩa gì hả bà con? (Dung nhan?)
Quy tắc viết này được gọi là quy ước "SCV" hoặc "VIQR" (Vietnamese Quoted-Readable) được quy định như sau:
Dấu . = nặng; ` = huyền; ’ = sắc; ? = hỏi; ~ = ngã
Các nguyên âm đặc biệt: o+ = ơ; u+ = ư, a^ = â ; a(= ă; dd = đ
"Quy ước VIQR đã trở thành tiêu chuẩn mà nhiều công dân trực tuyến Việt Nam trong thời hoàng kim của các nhóm tin và diễn đàn tin dùng, và vẫn còn được nhiều người sử dụng cho đến tận ngày nay".
Khi vừa đến định cư ở Mỹ (1993), tôi đã từng đọc khá nhiều tài liệu chính trị, xã hội và văn chương viết dưới dạng này, được gửi qua email, trong đó có "Tạp Chí Văn Chương Liên Mạng" của Phạm Chi Lan. Chính tôi cũng đã tập sử dụng hình thức này để trao đổi thư từ, cũng như ghi chép tài liệu cất giữ trong máy tính.
Lược qua vài nét như vậy để thấy ra những khó khăn lớn lao của người viết văn làm báo hải ngoại trong thời gian đầu trước khi phát triển trở thành một nền báo chí tương đối hoàn chỉnh.
Trong bối cảnh chính trường Mỹ đang rung chuyển bởi những quân cờ chiến lược cho kỳ bầu cử giữa nhiệm kỳ, Michigan – bang "chiến địa" rực lửa – vừa chứng kiến một kết quả không tưởng, và đêm thứ Ba vừa qua, đảng Dân chủ đã chứng minh được sức mạnh bền bỉ của mình khi giành chiến thắng vang dội trong cuộc bầu cử đặc biệt vào Thượng viện tiểu bang. Kết quả này không chỉ đơn thuần là một ghế ngồi, mà còn là một "gáo nước lạnh" dội vào tham vọng của phe Cộng hòa tại vùng Trung Tây. Cuộc lội ngược dòng ngoạn mục của chàng lính cứu hỏa
Chedrick Greene, một lính cứu hỏa đầy nhiệt huyết và là cựu quân nhân Thủy quân lục chiến, đã viết nên một chương mới trong sự nghiệp chính trị khi đánh bại luật sư Jason Tunney của đảng Cộng hòa. Đây là cuộc chiến mang tính sống còn, quyết định trực tiếp đến việc liệu đảng Dân chủ có tiếp tục giữ vững quyền kiểm soát Thượng viện bang Michigan hay không. "Gieo nhân nào, gặt quả nấy", với 93% số phiếu đã được kiểm, Greene đã tạo ra một khoảng cách không tưởng khi dẫn trước đối thủ tới 19 điểm phần trăm (58.9% so với 39.4%). Điều đáng nói là tại chính học khu này, trong kỳ bầu cử Tổng thống vừa qua, đương kim Phó Tổng thống Kamala Harris chỉ giành chiến thắng sít sao với cách biệt chưa đầy 1%. Sự bứt phá này cho thấy một sự chuyển dịch cử tri vô cùng lớn, khiến giới quan sát không khỏi ngỡ ngàng.
Tiếng súng lệnh cho kỳ bầu cử giữa nhiệm kỳ
Chiến thắng của Greene không phải là ngẫu nhiên, nó nối dài chuỗi thành tích vượt mong đợi của đảng Dân chủ trong các cuộc bầu cử đặc biệt trên khắp cả nước. Lãnh đạo phe thiểu số tại Hạ viện Hakeem Jeffries đã không ngần ngại gọi đây là một "thất bại nặng nề cho các đảng viên Cộng hòa MAGA". Ông cũng đưa ra lời cảnh báo đanh thép tới hai dân biểu Cộng hòa đang ở thế yếu là Tom Barrett và Bill Huizenga rằng họ đã chính thức "vào tầm ngắm". Trong bài phát biểu chiến thắng, Greene xúc động chia sẻ: “Chúng tôi mang lại chiến thắng quyết định này bằng cách lắng nghe và thấu hiểu những điều đang khiến người dân trăn trở hàng đêm – đó là nỗi lo về khả năng chi trả cuộc sống, về sự an toàn và quyền tự do”.
Phe Cộng hòa và chiến lược "Ngậm bồ hòn làm ngọt"
Mặc dù thất bại đau đớn, Jason Tunney vẫn nuôi hy vọng khi tuyên bố đây mới chỉ là "điểm giữa hiệp", ám chỉ một cuộc tái đấu tiềm năng vào tháng 11 tới. Trong khi đó, Chủ tịch Đảng Cộng hòa Michigan, Jim Runestad, đã cố gắng giảm nhẹ tầm quan trọng của kết quả này. Ông cho rằng phe Cộng hòa đã bị áp đảo về mặt tài chính và khẳng định có rất ít mối tương quan giữa bầu cử đặc biệt và ngày Tổng tuyển cử. Tuy nhiên, "Lời nói gió bay", thực tế trên bảng điện tử cho thấy cử tri đang dần quay lưng với các chính sách cực đoan. Chiếc ghế này trước đây thuộc về Kristen McDonald Rivet – người đã từ chức để bước vào Quốc hội vào tháng 1 năm 2025. Sự hỗ trợ từ bà Rivet và Thống đốc Gretchen Whitmer đã tiếp thêm sức mạnh cực lớn cho Greene trong cuộc đua này.
Hình ảnh biểu tượng và lời hứa dập tắt "ngọn lửa" chi phí
Một trong những yếu tố làm nên thành công của Greene chính là chiến dịch quảng cáo đầy ấn tượng. Tận dụng gốc gác là đội trưởng đội cứu hỏa, một video quảng bá đã ghi lại cảnh ông dập tắt một đám cháy từ thùng rác khổng lồ được dán nhãn "giá thuê nhà cao", "mất việc làm" và "trục lợi giá cả". Thông điệp này đánh trúng tâm lý của người dân lao động: "Thà rằng bớt bát cơm đầy, còn hơn để lửa cháy vây quanh nhà". Greene cam kết sẽ mang kinh nghiệm chiến đấu và sự tận tụy của một người lính để hạ thấp chi phí sinh hoạt cho người dân Michigan. Trong khi Tổng thống Donald Trump đang bận rộn với các sự kiện vận động tại Nhà Trắng và ăn mừng chiến thắng tại các bang Indiana hay Ohio, thì tại Michigan, "ngọn lửa xanh" của đảng Dân chủ đang cháy sáng hơn bao giờ hết, báo hiệu một mùa bầu cử giữa nhiệm kỳ đầy giông bão cho phe Cộng hòa.
Hồi chuông quyết định và những màn "hỗn chiến" nảy lửa
“Lửa thử vàng, gian nan thử sức”, và tại khán đài Đại học East Los Angeles tối thứ Ba vừa qua, sức nóng của cuộc chạy đua vào ghế Thống đốc bang California đã lên đến đỉnh điểm. Chỉ còn chưa đầy một tháng nữa là đến ngày bầu cử sơ bộ, khi những lá phiếu đầu tiên đã bắt đầu nằm trong tay cử tri, cuộc tranh luận do CNN tổ chức đã biến thành một "vũ đài" thực sự. Không còn sự nhã nhặn, lịch thiệp như những lần trước, 7 ứng viên đã lao vào nhau với những màn công kích trực diện, quyết liệt để tìm kiếm một tấm vé vào vòng chung kết tháng 11.
Trọng tâm của những mũi dùi lần này không ai khác chính là cựu Bộ trưởng Bộ Y tế và Dịch vụ Nhân sinh Xavier Becerra. Từ những người đồng đội cùng đảng Dân chủ cho đến các đối thủ đảng Cộng hòa, tất cả đều không ngần ngại "chọc gậy bánh xe" vào hồ sơ chính trị của ông. Có thể nói, không khí buổi tranh luận nồng nặc mùi thuốc súng với những màn ngắt lời, la hét và chỉ trích lẫn nhau.
Cựu Nghị sĩ Katie Porter, trong một phút bức xúc trước sự hỗn loạn, đã phải thốt lên: “Tôi không thể tin rằng trên một sân khấu với 30 phút ngắt lời, cãi vã, thóa mạ và thiếu tôn trọng thế này… mà mọi người lại muốn bàn về tính khí của tôi”. Đúng là "chó chê mèo lắm lông", khi chính bà Porter cũng đang phải đối mặt với những lùm xùm về cách đối xử với nhân viên trong quá khứ. Diện mạo các "Anh tài" và bài toán khó của Đảng Dân chủ
Sân khấu đêm đó là sự hội tụ của 7 sắc thái chính trị khác nhau:
Phe Cộng hòa: Cảnh sát trưởng Quận Riverside – Chad Bianco và nhà bình luận bảo thủ Steve Hilton (người được Donald Trump ủng hộ).
Phe Dân chủ: Katie Porter, Xavier Becerra, nhà đầu tư tỷ phú Tom Steyer, Thị trưởng San Jose Matt Mahan và cựu Thị trưởng Los Angeles Antonio Villaraigosa.
Dù California là "thành trì" của đảng Dân chủ, nhưng quy tắc của cuộc bầu cử sơ bộ không phân biệt đảng phái (chọn 2 người cao phiếu nhất đi tiếp) đã buộc các ứng viên cùng nhà phải "huynh đệ tương tàn". Người ta thường nói "Khôn ngoan đối đáp người ngoài", nhưng ở đây, các ứng viên Dân chủ phải vừa chống lại phe Cộng hòa, vừa phải tự làm nổi bật mình trước chính các đồng nghiệp.
Một câu hỏi hóc búa được đặt ra: Tại sao cử tri nên tiếp tục tin tưởng đảng Dân chủ sau 4 nhiệm kỳ cầm quyền, trong khi California đang đứng đầu cả nước về tỷ lệ thất nghiệp và giá xăng dầu? Trước câu hỏi "chạm vào nỗi đau" này, phe Dân chủ dường như lúng túng.
Ông Becerra đổ lỗi cho Trump, cho chiến tranh ở Iran và thuế quan.
Tỷ phú Steyer hứa hẹn chống lại "các nhóm lợi ích".
Riêng Matt Mahan – một người theo đường lối trung dung – đã thẳng thắn: “Tôi là người duy nhất trong cuộc đua này dám thách thức bộ máy cầm quyền trong chính đảng của mình để đòi hỏi kết quả tốt hơn”.
Chớp lấy thời cơ, ứng viên Cộng hòa Chad Bianco châm chọc: “Quý vị vừa nghe 15 phút giải thích tại sao họ không xứng đáng rồi đấy. Họ chính là những người đưa chúng ta vào tình cảnh này”.
Katie Porter: "Xóa vết loang" bằng sự sắc sảo
Katie Porter bước vào cuộc tranh luận với mục tiêu lấy lại phong độ sau khi bị tụt lại vì đoạn video bà quát mắng nhân viên năm 2021. Với phương châm "Đánh kẻ chạy đi, không ai đánh người chạy lại", bà liên tục khẳng định mình đã nhận lỗi và xin lỗi. Thậm chí, bà còn mỉa mai sự ồn ào của các đối thủ nam trên sân khấu là màn "bắt nạt của những cậu bé".
Khi Tom Steyer tự xưng là người duy nhất dám đương đầu với các tập đoàn, Porter đã không ngần ngại đáp trả bằng "vũ khí" trứ danh của mình: chiếc bảng trắng. Bà nhắc lại lịch sử mình từng khiến các CEO phải "toát mồ hôi hột" trong các cuộc điều tra tại Quốc hội, khẳng định rằng hành động có giá trị hơn lời nói suông.
"Y tế toàn dân": Miếng bánh vẽ hay mục tiêu thực tế?
Sự chia rẽ tư tưởng trong nội bộ đảng Dân chủ bộc lộ rõ nhất qua vấn đề y tế Medicare cho tất cả (Single-payer). Xavier Becerra bị cáo buộc là "tiền hậu bất nhất" khi có thông tin ông rút lại sự ủng hộ để lấy lòng Hiệp hội Y khoa California. Dù ông khẳng định “Tôi không thay đổi”, nhưng các đối thủ đã không buông tha.
Villaraigosa thẳng thừng chỉ trích kế hoạch này là "bánh vẽ trên trời" (pie in the sky), đồng thời ném về phía Becerra một câu cay nghiệt: “Những người như ông là lý do khiến chúng ta chi tiêu nhiều hơn những gì chúng ta có”.
Bóng ma quá khứ và những mối quan hệ nhạy cảm
Becerra tiếp tục gặp hạn khi bị nhắc lại vụ bê bối cấp dưới biển thủ quỹ tranh cử. Dù không bị buộc tội, nhưng ông vẫn bị Steve Hilton cáo buộc là "lún sâu vào bê bối tham nhũng".
Về phần Steve Hilton, dù mang danh "con cưng" của Donald Trump, ông lại tỏ ra khá thận trọng. Tại một tiểu bang "xanh" ngắt như California, việc dựa hơi Trump giống như con dao hai lưỡi. Becerra mỉa mai: “Donald Trump là cha của ông ta, và ông ta sẽ bảo vệ Trump đến cùng”. Hilton chỉ lạnh lùng đáp lại rằng đó là những trò "gọi tên trẻ con" và nhanh chóng đổi chủ đề.
Một chữ để nói về Gavin Newsom: Yêu hay Ghét?
Cuối buổi tranh luận, một thử thách thú vị được đưa ra: Mô tả nhiệm kỳ của Thống đốc đương nhiệm Gavin Newsom chỉ bằng một từ. Kết quả giống như một "bảng màu" đầy đối nghịch:
Porter: Táo bạo (Bold).
Steyer: Cấp tiến (Progressive).
Becerra: Thay đổi cuộc chơi (Game-changing).
Villaraigosa: Mang tính trình diễn (Performative).
"Mỗi người một vẻ, mười phân vẹn mười" theo nghĩa tiêu cực hay tích cực thì còn tùy vào góc nhìn của cử tri. Nhưng rõ ràng, bóng ma của Newsom và những vấn đề tồn đọng của bang Vàng đang đè nặng lên vai bất cứ ai muốn kế nhiệm. Cuộc chiến này mới chỉ bắt đầu, và như câu tục ngữ "Đường dài mới biết ngựa hay", hãy chờ xem ai sẽ là người trụ vững cuối cùng trong cuộc đua nghẹt thở này.
Theo như có một người đàn ông học được nghệ thuật săn hàng giá hời từ tỷ phú quá cố Michael Heisley - người chuyên thâu tóm và vực dậy những công ty vùng Rust Belt bên bờ vực phá sản. Sau khi làm việc cho Heisley hai năm, ở tuổi 27, Gies đã tự lập thân bằng việc thành lập Madison Capital Partners đã mua công ty đầu tiên bằng cách quẹt hết hạn mức của 10 chiếc thẻ tín dụng và vay 50.000 USD từ một người bạn thời trung học, trong khi vợ ông phải làm cùng lúc ba công việc để trang trải.
Máy lọc không khí, quạt thông gió, hệ thống điều hòa, máy sưởi hồng ngoại; danh mục đầu tư của Madison Industries trông giống một cuốn danh bạ vật tư công nghiệp hơn là một đế chế lợi nhuận khổng lồ. Thế nhưng, cách đây vài tháng, khi công ty con Madison Air lần đầu phát hành cổ phiếu ra công chúng (IPO), huy động được 2,2 tỷ USD và được định giá tới 13 tỷ USD, các nhà đầu tư đã tranh nhau săn đón.
Đế chế có trụ sở tại Chicago này hiện là một trong những nhà sản xuất hệ thống điều hòa và làm sạch không khí lớn nhất thế giới. Họ đang “phất” lên nhờ cơn khát trung tâm dữ liệu toàn cầu - nơi hệ thống làm mát 24/7 đóng vai trò sống còn.
Hiện nay, vốn hóa của Madison Air đã chạm mốc 20 tỷ USD, không chỉ nâng tài sản ròng của nhà sáng lập Larry Gies lên 6 tỷ USD, mà còn bảo chứng cho một độc chiêu kinh doanh đơn giản nhưng đầy quyền năng mà ông đã theo đuổi hàng thập kỷ: Thâu tóm những doanh nghiệp có vẻ tầm thường, hợp nhất chúng lại và bán ra ở quy mô lớn.
Những thương vụ thoái vốn nghìn tỷ
Trong năm vừa qua, chiến lược hợp nhất thâu tóm (roll-up) của Gies đã mang về hàng loạt thương vụ thoái vốn đình đám. Bên cạnh màn IPO rực rỡ của Madison Air, Madison Industries còn bán mảng lọc (Madison Filtration Group) cho Parker-Hannifin với giá 9,25 tỷ USD vào tháng 11, tiếp sau đó là thương vụ bán mảng phòng cháy chữa cháy (Madison Fire & Rescue) trị giá 1,25 tỷ USD cho 3M và Bain Capital vào tháng 3. Những con số này đã đưa ra ánh sáng một trong những nhà môi giới kín tiếng nhưng thành công nhất nước Mỹ.
“Người đàn ông đó có khả năng đánh hơi thị trường cực nhạy”, Todd Bluehorn, cựu Phó Chủ tịch Madison Industries nhận xét. “Ông ấy mua khi giá rẻ, bán khi đỉnh cao, thâu tóm từ những tập đoàn đang muốn thoái lui và bán lại cho những tập đoàn đang thừa tiền nhưng chưa biết đầu tư vào đâu”.
Dù mô hình này không mới trong giới tài chính, nhưng kể từ năm 2004, Madison Industries của Gies đã hoàn tất hơn 80 vụ thâu tóm tại hơn 20 quốc gia. Gies không chạy theo những thứ hào nhoáng như startup trí tuệ nhân tạo (AI). Ông chỉ tập trung vào những góc khuất kém hấp dẫn nhất của nền kinh tế công nghiệp, chia thành 7 mảng cốt lõi: Lọc, Y tế, An toàn, Năng lượng, Giải pháp Công nghiệp, Không khí và mảng thiết bị kiểm soát chuyển động hàng hải Seakeeper.
Khởi nghiệp từ 10 chiếc thẻ tín dụng
Larry Gies học được nghệ thuật săn hàng giá hời từ tỷ phú quá cố Michael Heisley - người chuyên thâu tóm và vực dậy những công ty vùng Rust Belt bên bờ vực phá sản. Sau khi làm việc cho Heisley hai năm, ở tuổi 27, Gies đã tự lập thân bằng việc thành lập Madison Capital Partners vào năm 1994. Ông đã mua công ty đầu tiên bằng cách quẹt hết hạn mức của 10 chiếc thẻ tín dụng và vay 50.000 USD từ một người bạn thời trung học, trong khi vợ ông phải làm cùng lúc ba công việc để trang trải.
Đến năm 2012, Gies quyết định chuyển đổi quỹ đầu tư tư nhân của mình thành một công ty mẹ tư nhân: Madison Industries.
“Tôi cảm thấy trống rỗng sau mỗi lần bán đi một công ty”, ông chia sẻ trong một bài diễn văn năm 2019. “Chúng tôi đã xây dựng mối quan hệ quá sâu đậm với đội ngũ điều hành và muốn tìm cách giữ lại những doanh nghiệp đó mãi mãi”.
Lời chào mời thâu tóm của Gies mang hơi hướng của huyền thoại Warren Buffett: Madison tuyên bố mua các công ty để giữ chúng “mãi mãi” và làm việc cùng đội ngũ lãnh đạo hiện có. Đối với những nhà sáng lập các doanh nghiệp nhỏ quy mô gia đình, lời hứa này vô cùng hấp dẫn.
Lợi thế lớn khác của Gies là tốc độ. Ông duy trì mối quan hệ chặt chẽ với các tập đoàn lớn đang muốn thoái vốn khỏi các mảng kinh doanh không cốt lõi, đưa Madison vào vị thế một người mua luôn sẵn sàng tiền mặt. Năm 2016, tập đoàn MAHLE (Đức) đã bán toàn bộ mảng lọc công nghiệp cho Madison - tiền thân của Madison Filtration Group sau này.
Dù sở hữu khối tài sản khổng lồ, Gies vẫn giữ lối sống kín tiếng. Năm 2017, ông gây chú ý khi quyên góp 150 triệu USD cho Đại học Illinois (ngôi trường sau đó đã đổi tên khoa kinh doanh theo tên ông). Đến năm 2025, ông tiếp tục tặng 100 triệu USD cho chương trình thể thao của trường.
Tại Madison, đồng nghiệp mô tả Gies là một nhà lãnh đạo sâu sát nhưng chừng mực. Ông trực tiếp xem xét báo cáo tài chính hàng tuần, thậm chí hàng ngày, nhưng luôn tôn trọng quyền quyết định của các quản lý cấp dưới trong các vấn đề vận hành thường nhật. “Đối với một người có thành tựu và tài sản như vậy, ông ấy là người ít cái tôi nhất mà tôi từng gặp”, Bluehorn nói.
Sự trỗi dậy của AI có thể là “con dao hai lưỡi” cho các công ty sản xuất mà Gies thâu tóm. Nó mang lại năng suất đột phá nhưng cũng gây ra không ít xáo trộn. Tuy nhiên, đúng như triết lý mà Gies thường chia sẻ: “Larry thường ví con bò tót là linh vật của Madison. Khi bão ập đến, hầu hết các loài vật sẽ chạy trốn, nhưng bò tót sẽ lao thẳng vào tâm bão”.
Phát minh làm rung chuyển ngành vật liệu từ các nhà nghiên cứu vừa phát triển thành công một loại nhựa mới có khả năng tự phân hủy theo lệnh sau 6 ngày, bước ngoặt cứu vãn ô nhiễm nhựa khắp hành tinh. Vì nhựa vốn là các polyme, nên các nhà khoa học đã đưa các enzyme hoặc vi khuẩn tạo ra chúng vào trong cấu trúc vật liệu để tạo ra "nhựa sống".
Loại vật liệu mới tích hợp các vi sinh vật có khả năng phân hủy nhựa vào cấu trúc của các polyme. Nhóm nghiên cứu đã sử dụng hai chủng vi khuẩn phối hợp cùng nhau để phân hủy hoàn toàn vật liệu nhựa chỉ trong vòng 6 ngày mà không tạo ra hạt vi nhựa.
Nghiên cứu chỉ ra rằng nhiều loại vi sinh vật có thể bẻ gãy các chuỗi polyme dài thành những mảnh nhỏ hơn bằng cách sử dụng enzyme. Vì nhựa vốn là các polyme, nên các nhà khoa học đã đưa các enzyme hoặc vi khuẩn tạo ra chúng vào trong cấu trúc vật liệu để tạo ra "nhựa sống".
Tác giả chính của nghiên cứu Zhuojun Dai cho biết việc tích hợp vi sinh vật vào nhựa giúp vật liệu này có thể tự hủy theo lệnh. Điều này biến độ bền của nhựa từ một vấn đề gây hại trở thành một tính năng có thể lập trình được.
Nhóm nghiên cứu nhận định rằng dù nhựa được sử dụng rộng rãi, nhưng tính chất chống phân hủy hàng thế kỷ của chúng đã gây ra những lo ngại nghiêm trọng về môi trường và sinh thái. Song, những tiến bộ gần đây trong lĩnh vực sinh học tổng hợp đã cho phép tạo ra nhựa sống chứa các bào tử.
Loại nhựa này hoạt động bình thường khi các bào tử ở trạng thái ngủ đông và sẽ bắt đầu phân hủy khi các bào tử được kích hoạt. Tuy nhiên, hiệu quả phân hủy của một chủng vi khuẩn Bacillus duy nhất hoặc hệ thống một enzyme còn nhiều hạn chế. Vì thế, để giải quyết thách thức này, các nhà nghiên cứu đã thiết kế một loại nhựa sống tích hợp nhiều vi khuẩn.
Trong tương lai, các nhà nghiên cứu hy vọng sẽ phát triển được cơ chế kích hoạt bào tử ngay trong môi trường nước, nơi tập trung phần lớn rác thải nhựa. Mặc dù nghiên cứu này hiện mới tập trung vào một loại polyme, nhưng chiến lược tương tự có thể được áp dụng cho các loại nhựa khác, bao gồm cả những loại nhựa dùng một lần phổ biến.
Phương pháp này cung cấp một chiến lược tiềm năng để giải quyết ô nhiễm nhựa thông qua các hệ thống sinh học được phối hợp và lập trình sẵn.
Theo như eo Hormuz vốn là một trong những tuyến hàng hải quan trọng nhất thế giới, nơi trung chuyển khoảng 20% lượng dầu thô, 20% khí tự nhiên và tới 33% phân bón toàn cầu. Một tiền lệ nguy hiểm đang hình thành, đe dọa làm đảo lộn trật tự hàng hải và kéo theo hệ lụy kinh tế toàn cầu. Nếu tiền lệ thu phí được chấp nhận tại đây, nó có thể mở ra một xu hướng mới, nơi các quốc gia ven biển tận dụng vị trí địa lý để áp đặt cơ chế kiểm soát tương tự, từ đó làm thay đổi căn bản cách vận hành của thương mại hàng hải quốc tế.
Việc Iran được cho là từng yêu cầu mức phí tới 2 triệu USD cho mỗi tàu chở dầu đi qua eo biển Hormuz đã làm dấy lên lo ngại sâu rộng về nguy cơ phá vỡ trật tự hàng hải quốc tế. Dù tuyến đường này hiện vẫn được mở, động thái trên được xem là bước thử nghiệm một mô hình kiểm soát mới đối với các “điểm nghẽn” chiến lược.
Hormuz vốn là một trong những tuyến hàng hải quan trọng nhất thế giới, nơi trung chuyển khoảng 20% lượng dầu thô, 20% khí tự nhiên và tới 33% phân bón toàn cầu. Nếu tiền lệ thu phí được chấp nhận tại đây, nó có thể mở ra một xu hướng mới, nơi các quốc gia ven biển tận dụng vị trí địa lý để áp đặt cơ chế kiểm soát tương tự, từ đó làm thay đổi căn bản cách vận hành của thương mại hàng hải quốc tế.
Eo biển Hormuz. Ảnh EurAsian Times
Những “nút thắt” nhạy cảm hơn
So với Hormuz, nhiều tuyến hàng hải khác thậm chí còn có ý nghĩa sống còn hơn đối với chuỗi cung ứng toàn cầu. Tuyến đường này chỉ rộng khoảng 3,7 km ở điểm hẹp nhất, hẹp hơn nhiều so với khoảng 39 km của Hormuz, nhưng lại vận chuyển tới 29% lượng dầu thô toàn cầu và khoảng 24% thương mại hàng hải.
Đặc biệt, thời gian để một tàu đi qua Malacca kéo dài gần 20 giờ, tạo ra khoảng thời gian dài hơn nhiều để các phương tiện có thể bị theo dõi hoặc gây sức ép.
Eo biển Malacca trên bản đồ. Ảnh EurAsian Times
Không chỉ Malacca, eo biển Bab el-Mandeb ở Biển Đỏ cũng là một điểm nghẽn quan trọng, nơi khoảng 10-12% dầu thô và 14% thương mại toàn cầu đi qua. Tuyến đường này đóng vai trò kết nối châu Á với châu Âu thông qua kênh đào Suez. Những diễn biến gần đây cho thấy chỉ cần các vụ tấn công nhằm vào tàu thương mại gia tăng, lưu lượng vận tải đã giảm mạnh, buộc nhiều tàu phải vòng qua mũi Hảo Vọng, kéo dài hành trình thêm 10-14 ngày và làm chi phí tăng hàng trăm nghìn đến cả triệu USD mỗi chuyến.
Tại Địa Trung Hải, eo biển Gibraltar - với điểm hẹp khoảng 15 km, cũng là một trong những tuyến vận tải nhộn nhịp nhất thế giới , nơi khoảng 100.000 tàu qua lại mỗi năm. Nếu áp dụng cơ chế thu phí tương tự, chỉ riêng khu vực này cũng có thể tạo ra nguồn thu khổng lồ, đồng thời đẩy chi phí vận tải toàn cầu tăng vọt.
Những nút thắt hàng hải chiến lược trên thế giới. Ảnh Tanvi's Substack
Nguy cơ phá vỡ trật tự hàng hải toàn cầu
Việc một quốc gia tìm cách áp đặt phí qua lại tại các eo biển quốc tế không chỉ là vấn đề kinh tế mà còn mang ý nghĩa chiến lược sâu sắc. Nếu mô hình này thành hiện thực, nó có thể kích hoạt một “hiệu ứng domino”, khiến nhiều quốc gia khác áp dụng biện pháp tương tự nhằm tận dụng lợi thế địa lý.
Hệ quả là chi phí vận tải biển toàn cầu có thể tăng mạnh, kéo theo áp lực lạm phát và làm gián đoạn chuỗi cung ứng. Trong bối cảnh kinh tế thế giới phụ thuộc lớn vào các tuyến vận tải hàng hải, bất kỳ sự thay đổi nào đối với nguyên tắc tự do hàng hải đều có thể tạo ra tác động lan tỏa rộng khắp.
Giới quan sát nhận định, nếu không có cơ chế kiểm soát hiệu quả, mô hình “thu phí điểm nghẽn” có thể trở thành tiền lệ nguy hiểm, làm suy yếu nền tảng của hệ thống thương mại toàn cầu vốn dựa trên sự thông suốt và tự do lưu thông trên biển.
Ngày 5/5, Hải quân thuộc Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran nêu rõ: "Hành lang do Iran cung cấp là con đường an toàn duy nhất để đi qua eo biển Hormuz. Việc chuyển hướng tàu thuyền sang những tuyến đường khác là không an toàn và hải quân sẽ có hành động quyết liệt chống lại bất cứ ai thực hiện bước đi như vậy".
Cùng thời điểm, kênh truyền hình nhà nước Press TV đưa tin Iran triển khai cơ chế mới nhằm quản lý hoạt động hàng hải qua eo biển Hormuz.
Cụ thể, tất cả tàu có ý định đi qua eo biển sẽ nhận được email từ một địa chỉ liên kết với Cơ quan Quản lý Eo biển Vịnh Ba Tư (PGSA), trong đó thông báo về những quy định và thủ tục mới liên quan đến việc quá cảnh. Các tàu thuyền được yêu cầu phải xin cấp phép trước khi đi qua tuyến đường thủy này.
Động thái cứng rắn của Hải quân thuộc IRGC được đưa ra ngay sau khi Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth khẳng định nỗ lực của Washington nhằm hướng dẫn tàu thuyền tránh khu vực "hoàn toàn riêng biệt" với chiến dịch quân sự đang diễn ra.
Trong khi đó, Tổng thống Donald Trump quyết định tạm thời đình chỉ kế hoạch hộ tống tàu thuyền trên thế giới đi qua eo biển Hormuz, nhưng cho biết việc phong tỏa các cảng của Iran sẽ "vẫn được duy trì đầy đủ" cho đến khi đạt được thỏa thuận cuối cùng với Tehran.
Theo như an ninh của một quốc gia châu Âu không thể đảm bảo nếu thiếu sự tham gia của người dân, đồng thời nhấn mạnh tầm quan trọng của hệ thống huấn luyện quốc phòng và sự chuẩn bị của xã hội trong các tình huống khủng hoảng, cho nên quốc gia này lại mới vừa công bố kế hoạch mục tiêu đầy tham vọng, hứa hẹn thay đổi cán cân an ninh khu vực, sau khi rút kinh nghiệm từ xung đột tại Ukraine, đặc biệt là việc sử dụng rộng rãi các hệ thống không người lái và công nghệ mới.
Ngày 6/5, Phó Thủ tướng kiêm Bộ trưởng Quốc phòng Ba Lan Vladislav Kosinyak-Kamysh tuyên bố nước này đặt mục tiêu xây dựng lực lượng quân đội mạnh nhất châu Âu năm 2030, trong lễ khai mạc triển lãm vũ khí Defense24DAYS.
Ông Kosinyak-Kamysh cho biết chiến lược của Ba Lan là đạt quy mô 500.000 quân nhân, gồm lực lượng dự bị và binh sĩ tại ngũ.
Theo ông, an ninh quốc gia không thể đảm bảo nếu thiếu sự tham gia của người dân, đồng thời nhấn mạnh tầm quan trọng của hệ thống huấn luyện quốc phòng và sự chuẩn bị của xã hội trong các tình huống khủng hoảng.
Bộ trưởng Quốc phòng khẳng định quân đội Ba Lan đang trong quá trình chuyển đổi, rút kinh nghiệm từ xung đột tại Ukraine, đặc biệt là việc sử dụng rộng rãi các hệ thống không người lái và công nghệ mới.
Ông cũng nhấn mạnh châu Âu cần tự chịu trách nhiệm nhiều hơn về an ninh, không thay thế vai trò của Mỹ nhưng phải củng cố tiềm lực phòng thủ riêng.
Ngày 26/5, hơn 3.500 binh sĩ từ các nước NATO cùng hàng trăm đơn vị khí tài quân sự đã tham gia cuộc tập trận Amber Shock tại thao trường thành phố Orzysz, Ba Lan.
Mục tiêu chính của cuộc tập trận là rèn luyện các hành động chiến thuật, tăng cường phối hợp giữa đồng minh và kiểm tra khả năng tương thích của các đơn vị trong huấn luyện chiến đấu.
Với kế hoạch này, Ba Lan kỳ vọng sẽ trở thành quốc gia sở hữu lực lượng quân đội lớn nhất châu Âu năm 2030, đồng thời khẳng định vai trò trung tâm trong an ninh khu vực.
Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) hôm Chủ nhật (3/5) đã báo cáo về một nghi vấn bùng phát nhiễm virus Hanta trên một tàu du lịch ở Đại Tây Dương.
"Cho đến nay, một trường hợp nhiễm virus Hanta đã được xác nhận trong phòng thí nghiệm và có thêm năm trường hợp nghi ngờ khác," cơ quan y tế toàn cầu cho biết trong một bài đăng trên X. "Trong số sáu cá nhân bị ảnh hưởng, ba người đã tử vong và một người hiện đang được chăm sóc đặc biệt tại Nam Phi."
Tổ chức này cho biết một cuộc điều tra đang được tiến hành để tìm ra nguyên nhân dẫn đến cuộc khủng hoảng sức khỏe trên con tàu.
Bộ Y tế Nam Phi cho biết đợt bùng phát xảy ra trên tàu du lịch MV Hondius mang cờ Hà Lan
Một phát ngôn viên của Bộ Ngoại giao Hà Lan xác nhận với hãng tin Reuters rằng hai hành khách người Hà Lan đã tử vong, nhưng không cung cấp thêm chi tiết.
Chúng ta biết gì về nhiễm virus Hanta?
Virus Hanta được tìm thấy trên khắp thế giới. Nó thường lây lan qua tiếp xúc với nước tiểu hoặc phân của các loài gặm nhấm bị nhiễm bệnh như chuột cống và chuột nhắt.
Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ, loại virus này có thể gây ra nhiễm trùng phổi nghiêm trọng và đôi khi gây tử vong được gọi là hội chứng phổi do virus Hanta. Mặc dù hiếm gặp, WHO cho biết các ca nhiễm virus Hanta có thể lây lan giữa người với người.
Hiện chưa có phương pháp điều trị hoặc chữa trị cụ thể cho các ca nhiễm virus Hanta, nhưng sự chăm sóc y tế kịp thời có thể làm tăng cơ hội sống sót.
Bộ Y tế Nam Phi cho biết đợt bùng phát xảy ra trên tàu du lịch MV Hondius. Họ cho biết có khoảng gần 150 khách du lịch trên tàu. Con tàu đã rời Argentina khoảng ba tuần trước cho một chuyến du ngoạn bao gồm các điểm dừng chân tại Nam Cực, Quần đảo Falkland và các điểm dừng khác trên đường đến Quần đảo Canary của Tây Ban Nha ở phía bên kia Đại Tây Dương.
Tàu sắp được cập bến Tây Ban Nha
Các nhà chức trách Nam Phi cho biết họ đang tiến hành truy vết tiếp xúc tại khu vực Johannesburg để xác định xem có người nào khác tiếp xúc với các hành khách bị nhiễm bệnh ở Nam Phi hay không.
Vào ngày 5/5, Tây Ban Nha đã cho phép du thuyền hạng sang bị ảnh hưởng bởi dịch bệnh virus hantavirus gây chết người và đang neo đậu ngoài khơi bờ biển Cape Verde được phép di chuyển đến quần đảo Canary thuộc quyền quản lý của nước này.
Bộ Y tế Tây Ban Nha cho biết trong một tuyên bố vào tối thứ Ba rằng Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã giải thích rằng Cape Verde ở Tây Phi không thể tiếp nhận 147 thành viên thủy thủ đoàn và hành khách của tàu MV Hondius. Thông báo cho biết: “Quần đảo Canary là địa điểm gần nhất có đủ điều kiện cần thiết. Tây Ban Nha có nghĩa vụ đạo đức và pháp lý phải hỗ trợ những người này, trong đó có cả một số công dân Tây Ban Nha.”
Bộ này cho biết sẽ tiếp nhận chuyến bay y tế chở bác sĩ trên tàu, một công dân Hà Lan, người đang trong tình trạng nguy kịch, sau khi nhận được yêu cầu chính thức từ chính phủ Hà Lan.
Một vụ án mạng nghiêm trọng vừa xảy ra tại Quảng Trị. Người con trai 29 tuổi đã dùng hung khí đâm mẹ tử vong tại chỗ. Người cha bị đâm trọng thương nhưng may vùng chạy được nên thoát chết.
Người thân đang tổ chức tang lễ cho người mẹ xấu số sau vụ án mạng do chính con trai mình gây ra - Ảnh: T.G.
Sáng 4-5, UBND phường Đồng Hới, tỉnh Quảng Trị xác nhận trên địa bàn phường vừa xảy ra một vụ án mạng nghiêm trọng. Hai vợ chồng cùng bị chính con trai mình dùng hung khí tấn công.
Vụ việc xảy ra vào tối 3-5 tại thôn Đức Môn, thuộc phường Đồng Hới.
Theo thông tin ban đầu, người con trai 29 tuổi bỗng nhiên gây gổ với bố mẹ mình. Sau đó người này dùng hung khí đâm cả bố và mẹ.
Hậu quả, người mẹ tử vong tại chỗ. Người bố bị đâm trọng thương nhưng may mắn vùng chạy được nên thoát chết.
Người bố hiện đang được cấp cứu tại bệnh viện.
Ngay sau khi sự việc xảy ra, Công an phường Đồng Hới và Công an tỉnh Quảng Trị đã có mặt tại hiện trường vụ việc để điều tra.
Nghi phạm đã bị bắt giữ ngay trong đêm.
Danh tính nạn nhân và nghi phạm vẫn chưa được phía cơ quan chức năng tiết lộ.
Phía cơ quan điều tra đã khám nghiệm hiện trường và khám nghiệm tử thi, sau đó bàn giao cho gia đình lo mai táng.
Công an cũng đang xem xét khả năng liên quan đến ma túy của nghi phạm.
Thần tượng K-pop Jennie hay vợ Ronaldo đồng loạt check-in tại New York, diện trang phục sexy xuất hiện trên đường phố hoặc trong buổi tiệc tiền Met Gala.
Trước thềm Met Gala 2026, nhiều tín đồ thời trang quy tụ tại New York (Mỹ), báo hiệu một sự kiện thời trang bùng nổ. Từ đường phố đến các bữa tiệc, dàn sao xuất hiện, phô diễn trang phục ấn tượng, mãn nhãn.
Ở bữa tiệc do nghệ sĩ Teyana Taylor tổ chức, Jennie (BlackPink) tham dự với trang phục quyến rũ. Nữ idol K-pop thu hút ánh nhìn với chiếc váy 2 dây tôn vinh vòng một sexy. Phần vải trong mờ ôm sát ở thân váy giúp người mặc theo đuổi xu hướng xuyên thấu thịnh hành trong mùa mốt năm nay một cách tinh tế, khéo léo.
Thiết kế của Jennie tạo điểm nhấn nhờ chi tiết tua rua, đem đến sự uyển chuyển, mềm mại theo từng bước đi. Cặp kính mắt đen giúp tổng thể trở nên cá tính hơn, gia tăng dấu ấn cho nữ minh tinh trong buổi tiệc quy tụ dàn sao giữa New York.
Jennie và Teyana Taylor đồng loạt hưởng ứng chủ đề biểu diễn burlesque khi xuất hiện tại buổi tiệc tiền Met Gala. Ảnh: W Magazine, Vogue.
Mẫu váy phù hợp với concept biểu diễn burlesque (loại hình nghệ thuật trình diễn tạp kỹ, trào phúng, kết hợp giữa hài kịch, âm nhạc, vũ đạo và thoát y gợi cảm) do Teyana Taylor lựa chọn. Chính chủ nhân của bữa tiệc cũng gây ấn tượng với trang phục quyến rũ, lấp lánh, trở nên nổi bật giữa bầu trời đêm New York.
Cụ thể, Teyana Taylor kết hợp áo ngực lấp lánh màu đỏ rực với chân váy đồng bộ. Thiết kế đính kim sa lấp lánh, giúp chủ nhân buổi tiệc tối trở nên ấn tượng, nổi bật. Với trang phục mang tinh thần biểu diễn quyến rũ, người mặc hướng sự chú ý vào hình thể và nước da nâu khỏe khoắn.
Trong khi đó, Georgina Rodríguez, bạn gái của cầu thủ Cristiano Ronaldo, cũng đã xuất hiện tại New York, thông báo chuẩn bị góp mặt trên thảm đỏ Met Gala. Nàng WAG xuống phố với trang phục vừa cá tính vừa quyến rũ.
Cô diện chiếc váy ống cúp ngực màu đen đơn giản, gia tăng điểm nhấn nhờ dây lưng tạo kiểu, quấn quanh người. Bạn gái Ronaldo lấp đầy khoảng trống ở cổ với dây chuyền đính kim cương, đá quý bản lớn. Đôi bông tai cỡ đại đồng bộ cũng giúp tổng thể trở nên lấp lánh, hào nhoáng.
Georgina Rodríguez vốn nổi tiếng với thú chơi trang sức kim cương, thường gây ấn tượng nhờ chi tiết này. Khi xuống phố, cô khéo léo khoác thêm chiếc áo da nhằm che chắn cơ thể, đồng thời gia tăng sự cá tính, tinh thần street style cho outfit.
Georgina Rodríguez gây ấn tượng với trang sức kim cương xa xỉ khi xuất hiện trên đường phố New York (Mỹ). Ảnh: @georginagio.
Với sự chuẩn bị kỹ càng, màn xuất hiện chính thức của các tín đồ thời trang trên thảm đỏ Met Gala 2026 khiến công chúng đặc biệt mong chờ. Sự kiện năm nay có chủ đề Costume Art (tạm dịch: “Nghệ thuật phục trang”), khám phá mối quan hệ sâu sắc giữa thời trang, cơ thể con người và lịch sử nghệ thuật.
Gắn liền với triển lãm mùa xuân của Viện Trang phục, chủ đề này coi thời trang như một hình thức nghệ thuật thể hiện và sợi dây kết nối tất cả các lĩnh vực nghệ thuật. Quy định trang phục chính thức là Fashion Is Art (tạm dịch: “Thời trang là nghệ thuật”).
Tuy nhiên, sự kiện năm nay cũng phải đối mặt với làn sóng tẩy chay lớn vì sự góp mặt của tỷ phú công nghệ Jeff Bezos và vợ trong vai trò tài trợ.
Tháng 2, nhà sáng lập Amazon cùng vợ Lauren Sánchez Bezos được công bố là nhà tài trợ chính và đồng chủ tịch danh dự của sự kiện gây quỹ thường niên cho Bảo tàng Nghệ thuật Metropolitan. Với nhiều người, bữa tiệc xa hoa này từ lâu đã góp phần gia tăng khoảng cách giàu nghèo tại Mỹ.
Việc gia đình Bezos tham gia tài trợ càng khiến một bộ phận công chúng phẫn nộ, đặc biệt trong bối cảnh nước Mỹ đối mặt với bất ổn kinh tế và các xung đột quốc tế.
Vụ va chạm giữa ôtô 5 chỗ và xe máy trên cầu Bình Thuận, xã Bình Mỹ (TP.HCM) tối 3/5 khiến một người đàn ông tử vong tại chỗ, hai người thân trong gia đình bị thương nặng.
Hiện trường vụ xe máy va chạm ôtô trên cầu Bình Thuận ở TP.HCM Vụ va chạm giữa ôtô 5 chỗ và xe máy trên cầu Bình Thuận, xã Bình Mỹ (TP.HCM) tối 3/5 khiến một người đàn ông tử vong tại chỗ, hai người thân trong gia đình bị thương nặng.
Tối 3/5, Công an xã Bình Mỹ, TP.HCM đang phối hợp các đơn vị nghiệp vụ điều tra nguyên nhân vụ tai nạn giao thông nghiêm trọng xảy ra trên cầu Bình Thuận, đường Hà Duy Phiên, khiến một người tử vong và hai người khác bị thương nặng.
Theo thông tin ban đầu, khoảng 19h30 cùng ngày, một ôtô 5 chỗ mang biển kiểm soát TP.HCM lưu thông trên đường Hà Duy Phiên theo hướng từ huyện Hóc Môn cũ về Củ Chi.
Hiện trường vụ tai nạn.
Khi di chuyển đến khu vực giữa cầu Bình Thuận, phương tiện này xảy ra va chạm với xe máy do một nam thanh niên điều khiển, chở theo một người đàn ông và một bé gái 6 tuổi, đang lưu thông theo hướng ngược lại.
Cú va chạm mạnh khiến người điều khiển xe máy ngã xuống đường, tử vong tại chỗ. Bé gái 6 tuổi bị đa chấn thương, được người dân nhanh chóng đưa vào bệnh viện cấp cứu trong tình trạng nguy kịch. Người đàn ông ngồi phía sau bị hất văng khỏi xe, rơi xuống khu vực dưới chân cầu và bị thương nặng.
Danh tính nạn nhân tử vong được xác định là anh H.T.P. Bước đầu, cơ quan chức năng xác định cả ba nạn nhân trên xe máy là người trong cùng một gia đình.
Nhận tin báo, lực lượng Công an xã Bình Mỹ đã nhanh chóng có mặt phong tỏa hiện trường, điều tiết giao thông, đồng thời trích xuất camera an ninh khu vực để phục vụ công tác điều tra, làm rõ nguyên nhân vụ tai nạn.
Một đoạn clip ghi lại cảnh nam thanh niên không đội mũ bảo hiểm bị hai người khác đánh bằng mũ bảo hiểm khi đang chạy xe máy trên đường Lê Lợi (phường Tam Thắng, TP.HCM).
Thanh niên bị tấn công bằng mũ bảo hiểm trên đường ở TP.HCM Một đoạn clip ghi lại cảnh nam thanh niên không đội mũ bảo hiểm bị hai người khác đánh bằng mũ bảo hiểm khi đang chạy xe máy trên đường Lê Lợi (phường Tam Thắng, TP.HCM).
Chiều 3/5, mạng xã hội lan truyền đoạn clip ghi lại tình huống giao thông nguy hiểm, liên quan việc một nam thanh niên không đội mũ bảo hiểm khi chạy xe máy bị hai người thanh niên đi từ phía sau dùng mũ bảo hiểm tấn công vào đầu. Hậu quả khiến nạn nhân ngã xuống đường.
Vụ việc được cho xảy ra vào khoảng 15h30 ngày 1/5, trên đường Lê Lợi, phường Tam Thắng, TP.HCM (khu vực TP Vũng Tàu cũ).
Theo đoạn clip do camera hành trình của ô tô đi phía sau ghi lại, thời điểm trên, hai thanh niên chở nhau trên xe máy di chuyển phía sau một nam thanh niên khác đang chạy xe máy cùng chiều phía trước, không đội mũ bảo hiểm.
Bất ngờ khi nam thanh niên cầm mũ bảo hiểm ngồi phía sau dùng mũ bảo hiểm đánh mạnh vào đầu nạn nhân.
Cú tấn công khiến người này mất lái, ngã xuống đường. Rất may, thời điểm này một số phương tiện đi phía sau đã kịp tránh nên chưa gây hậu quả nghiêm trọng. Vụ việc được camera hành trình của phương tiện lưu thông phía sau ghi lại toàn bộ quá trình.
Đoạn clip sau khi được chia sẻ lên mạng xã hội, thu hút sự quan tâm của dư luận. Nhiều ý kiến bày tỏ bức xúc, phẫn nộ trước hành vi nguy hiểm, mang tính côn đồ, đe dọa trực tiếp đến an toàn người tham gia giao thông của hai thanh niên trên.
Trao đổi với phóng viên báo Tiền Phong, lãnh đạo UBND phường Tam Thắng cho biết địa phương đã nắm thông tin về đoạn clip. Đồng thời, chỉ đạo công an phường khẩn trương vào cuộc xác minh, làm rõ các đối tượng liên quan, xử lý nghiêm theo quy định pháp luật.
Vụ việc đang được cơ quan chức năng tiếp tục xác minh, làm rõ.
Việc lấy AI làm lý do để sa thải nhân viên gây ra làn sóng tranh luận lớn tại Trung Quốc, trong bối cảnh tỷ lệ thất nghiệp ở thanh thiếu niên đang cao.
Nhiều công ty Trung Quốc dần thay thế lực lượng lao động bằng AI. Ảnh: Bloomberg.
Một tòa án Trung Quốc vừa đưa ra phán quyết nhằm đặt ra giới hạn rõ ràng cho làn sóng tự động hóa bằng AI tại nơi làm việc. Theo đó, các công ty không được sa thải nhân viên chỉ để thay thế họ bằng AI.
Tòa án Nhân dân Trung cấp Hàng Châu ngày 28/4 ra phán quyết một công ty công nghệ ở miền đông Trung Quốc đã sa thải trái phép nhân viên sau khi người này từ chối nhận vị trí thấp hơn, với lý do là công việc của anh đã bị tự động hóa bởi AI.
"Lý do chấm dứt hợp đồng mà công ty đưa ra không thuộc các trường hợp tiêu cực như thu hẹp quy mô kinh doanh hoặc khó khăn hoạt động, cũng không đáp ứng điều kiện pháp lý để chấm dứt hợp đồng lao động", tòa án tuyên bố.
Trong một tuyên bố riêng, tòa án nhấn mạnh thêm rằng các công ty không thể tự ý sa thải nhân viên hoặc cắt giảm lương với lý do tiến bộ công nghệ.
Phán quyết này phản ánh mâu thuẫn đang ngày càng rõ ràng trong chính sách của Trung Quốc. Một mặt, các công ty trong nước đang được thúc đẩy chạy đua triển khai AI như một phần của chiến lược do nhà nước chỉ đạo nhằm dẫn đầu thế giới về công nghệ. Mặt khác, các nhà hoạch định chính sách đang thể hiện rõ quyết tâm ưu tiên ổn định thị trường lao động.
Nền kinh tế Trung Quốc đang tăng trưởng chậm lại. Tỷ lệ thất nghiệp trong thanh niên vẫn ở mức đáng lo ngại. Áp lực xã hội từ làn sóng tự động hóa đang ngày càng lớn. Do đó, việc ưu tiên ổn định việc làm dành người lao động dường như có mức độ cấp thiết cao hơn.
Việc ứng dụng AI để tăng năng suất được khuyến khích, song sử dụng công nghệ như cái cớ để cắt giảm nhân lực là vi phạm pháp luật lao động hiện hành tại Trung Quốc. Các công ty muốn tái cơ cấu nhân sự vẫn phải tuân thủ đúng các điều kiện pháp lý, như chứng minh khó khăn kinh doanh hoặc thu hẹp quy mô có cơ sở.
Đây không phải lần đầu chính quyền Trung Quốc can thiệp để bảo vệ người lao động trước những thay đổi lớn của thị trường. Tuy vậy, đây là lần đầu tiên tòa án cấp trung đưa ra phán quyết trực tiếp liên quan đến AI, một tiền lệ có thể định hình cách hàng triệu doanh nghiệp triển khai tự động hóa trong những năm tới.
Cảnh sát London thông tin chi tiết về quá trình triệt phá đường dây buôn lậu số lượng lớn iPhone bị đánh cắp, với hệ thống nhiều nhánh nhỏ hoạt động khắp châu Âu.
Tháng 12/2024, một nạn nhân bị móc túi ở London mở ứng dụng định vị và thấy chiếc iPhone của mình đang nằm trong kho gần sân bay Heathrow. Bên trong kiện hàng đó có gần 1.000 chiếc điện thoại đang trên đường đến Hong Kong (Trung Quốc). Đó là sự khởi đầu cho vụ triệt phá đường dây buôn lậu iPhone lớn nhất trong lịch sử nước Anh.
Kẻ đứng sau là Amir Khadikhel, người Afghanistan xin tị nạn và sống tại Wanstead, đông London. Trong vòng chưa đầy một năm, Khadikhel đã vận chuyển hơn 62.000 chiếc iPhone bị đánh cắp, trị giá 181 triệu bảng Anh (246 triệu USD) đến Trung Quốc và Dubai, thực hiện 2 chuyến hàng mỗi tuần qua hãng vận chuyển DHL và UPS.
Để che giấu tín hiệu định vị, Khadikhel và đồng phạm Ismat Miakhel đã mua lượng lớn giấy nhôm thực phẩm để bọc từng chiếc điện thoại trước khi đóng gói. Sau đó, các thiết bị được vận chuyển đến xưởng ở Trung Đông và Trung Quốc để xóa dữ liệu cùng phá khóa trước khi bán ra thị trường. Một số chiếc iPhone có thể được bán giá cao hơn hẳn tại Trung Quốc nếu vượt qua được tường lửa để truy cập các dịch vụ Internet bị hạn chế tại nước này.
Amir Khadikhel và Ismat Miakhel mua lượng giấy nhôm dài tới hơn 1 km để bọc điện thoại nhằm chặn tín hiệu, trước khi đóng gói gửi sang Trung Quốc. Ảnh: Cảnh sát London.
Phía sau Khadikhel là cả một hệ thống tinh vi. Hàng trăm tên móc túi hoạt động khắp nước Anh và cung cấp điện thoại cho khoảng 50 người trung gian trước khi chuyển lên đầu mối. Cảnh sát phát hiện một băng nhóm gồm 25 phụ nữ, độ tuổi 14-20, chuyên móc túi khách du lịch ở khu West End và Soho. Các tên trộm được trả tới 750 bảng Anh (1020 USD) cho mỗi chiếc iPhone đời mới nhất.
Cảnh sát ước tính băng nhóm này chịu trách nhiệm cho khoảng 40% tổng số vụ trộm điện thoại di động tại London. Mạng lưới còn có nhánh hoạt động tại Paris và Berlin.
"Việc phát hiện lô hàng điện thoại bị đánh cắp đầu tiên đã dẫn đến một cuộc điều tra phức tạp, cuối cùng đã triệt phá mạng lưới buôn lậu quốc tế. Nhóm này đã cố tình nhắm mục tiêu vào các thương hiệu điện thoại cao cấp để bán lại ở nước ngoài", thanh tra Mark Gavin cho biết.
Tổng cộng, cảnh sát thu giữ hơn 10.000 iPhone, 340.000 USD tiền mặt và nhiều tài sản liên quan trong các đợt truy quét.
"Lợi nhuận trong lĩnh vực này cao hơn rất nhiều so với rủi ro, đến nỗi các nhóm tội phạm có tổ chức vốn hoạt động trong lĩnh vực ma túy đang chuyển sang lĩnh vực này, nơi hầu như không có sự cạnh tranh", Andy Featherstone, người đứng đầu lực lượng chống trộm điện thoại của Sở Cảnh sát London cho biết.
Trước tình hình đó, cơ quan chức năng đã kêu gọi các nhà sản xuất điện thoại đưa ra "giải pháp thiết thực" để làm cho điện thoại bị đánh cắp trở nên không thể sử dụng được. Nếu không có giải pháp trước ngày 1/6, Cảnh sát London sẽ chính thức gửi yêu cầu lên chính phủ Anh để xem xét ban hành luật.
Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) ngày 3.5 thông báo 3 người chết trên du thuyền MV Hondius ở Đại Tây Dương, trong đó một trường hợp được xác nhận nhiễm hantavirus, loại virus thường lây truyền từ chuột sang người.
"Cho đến nay, một trường hợp nhiễm virus hantavirus đã được xác nhận trong phòng thí nghiệm, và có thêm 5 trường hợp nghi ngờ khác. Trong số 6 người bị ảnh hưởng, 3 người đã chết và một người hiện đang được chăm sóc đặc biệt tại Nam Phi", AFP dẫn thông báo từ WHO.
Du thuyền MV Hondius neo đậu ngoài khơi thủ đô Praia của Cape Verde vào ngày 3.5
Ảnh: AFP
Trước đó cùng ngày, Bộ Y tế Nam Phi thông báo đã có một đợt bùng phát "bệnh hô hấp cấp tính nghiêm trọng", khiến ít nhất 2 người chết, và người thứ ba đang được chăm sóc đặc biệt tại thành phố Johannesburg (Nam Phi).
Phát ngôn viên Bộ Y tế Nam Phi Foster Mohale cho hay trong số 2 người tử vong có một hành khách 70 tuổi chết trên tàu du lịch MV Hondius và người còn lại là vợ của ông này, qua đời tại một bệnh viện ở Johannesburg, sau khi nhiễm bệnh trên tàu.
Ông Mohale cho biết thêm bệnh nhân thứ ba đã có kết quả xét nghiệm dương tính với hantavirus, một họ virus có thể gây sốt xuất huyết. Ông còn nói rằng giới chức vẫn chưa công bố quốc tịch của 3 bệnh nhân.
Trong thông báo của mình, WHO cho hay các trường hợp nhiễm hantavirus "thường liên quan việc tiếp xúc với môi trường (tiếp xúc với nước tiểu hoặc phân của động vật gặm nhấm bị nhiễm bệnh).
"Dù hiếm gặp, hantavirus có thể lây lan giữa người với người và có thể dẫn đến bệnh hô hấp nghiêm trọng, đòi hỏi phải theo dõi, hỗ trợ và điều trị bệnh nhân một cách cẩn thận", WHO nhấn mạnh.
Con người có thể nhiễm hantavirus do tiếp xúc với chuột bị nhiễm bệnh, phân của chúng, bị cắn hoặc hít phải bụi bị nhiễm bẩn. Có nhiều loại virus hantavirus khác nhau ở những vùng khác nhau trên thế giới, với các triệu chứng khác nhau, theo AFP.
Vụ bùng phát hantavirus xảy ra khi tàu du lịch MV Hondius đang trên đường từ thành phố Ushuaia của Argentina đến quốc đảo Cape Verde. Tàu đang ở ngoài khơi Praia, thủ đô của Cape Verde, vào ngày 3.5, theo một số trang web theo dõi tàu trực tuyến.
Tàu MV Hondius được liệt kê là tàu du lịch vùng cực trên các trang web của một số công ty du lịch, do một công ty du lịch có trụ sở tại Hà Lan là Oceanwide Expeditions điều hành. Tàu này có thể chứa khoảng 170 hành khách và có khoảng 70 thành viên thủy thủ đoàn.
Kỳ nghỉ 30/4 – 1/5, được nghỉ hẳn 4 ngày, vợ chồng tôi check vé máy bay, đặt phòng khách sạn tại bãi biền miền trung, một trong những bãi biển đẹp nhất trần gian...
Đầu tiên là sân bay, tràn ngập người là người. Xếp hàng check in mất mẹ hơn tiếng mới vào được phòng chờ. Hết chỗ ngồi, vợ chồng đành ngồi bệt xuống sàn.
Lúc này hai vợ chồng thấy đói, nhìn mấy quán ăn trong sân bay người chen chúc, vợ bảo thôi em mua bánh bao đây rồi. Hai vợ chồng lôi bánh bao ra gặm, nước lavie cũng có sẵn trong ba lô, chỉ việc lôi ra mà uống, khỏi phải vào quán đắt lòi.
Đói thì ăn gì chả ngon, ngồi đâu ăn chả ngon. Hiềm một nỗi, ngay trước mặt cũng có cặp vợ chồng ngồi bệt cùng balo túi xách lỉnh kỉnh, bà vợ đang bế đứa con khoảng 2 tuổi xi ỉa vào túi nilong, vừa xi con ỉa, chị vợ vừa cười nhăn nhở thanh minh, rằng toilet đông quá, mà cháu nó kêu mót ỉa từ nãy. Chả sao, họ cho con ỉa vào túi nilon chứ có ỉa bậy ra sàn nhà đâu...
Đang ăn bỗng thấy vợ vẫy tay chào hỏi rối rít, hóa ra, phía bên kia có mấy gia đình cùng chung cư, cũng kéo nhau đi biển. Tôi cũng nhìn thấy đám nhân viên cùng cơ quan, nhưng cứ lờ tít, coi như không quen.
Đèo mẹ, quanh năm nhìn nhau phát chán, được kỳ nghỉ đi chơi xa lại gặp nhau, chán kinh! May mà đám người quen bay chuyến khác...
Chuyến bay vietjet cũng đông lòi ra. Hai vợ chồng hì hục mãi mới đến được chỗ ngồi, thì đã thấy một ông mõm vẩu đang ngồi cậy móng chân, bên cạnh là bà vợ cũng vẩu đang hì hục ăn bánh chưng. Tôi bảo anh chị nhầm chỗ. Họ lôi vé ra so, mới thấy mình nhầm, mới đứng dậy lấy đồ trên giá rồi chuyển chỗ.
Máy bay cất cánh, cả khoang bốc mùi chua chua thum thủm nồng nàn, mùi của đám đông. Vợ lấy khẩu trang ra đeo. Tôi cũng đeo.
Sau hơn tiếng đồng hồ thì máy bay hạ cánh.
“ Về miềng trung, miềng thùy dương bóng dừa ngàn thông, thuyền ngược xuôi suốt một dòng sông...”
Không hiểu sao, cứ lần nào vào miền trung, ngay khi vừa hạ cánh sân bay tôi đã nghe văng vẳng lời bài hát về miêng trung da diết nồng nàn, tất nhiên, nó vang lên trong ký ức của tôi chứ sân bay làm gì có....
Khách sạn bốn sao ngay sát bời biển.
Phòng lễ tân ôi chao, cũng tràn ngập là người. Khách đông quá, nhân viên lễ tân làm việc túi bụi cũng không kịp. Tất nhiên, số ghế ngồi ở sảnh cũng chả đủ cho khách, vậy là la liệt dưới sàn. Có gia đình bay chuyến sớm, vào sớm, trong khi phòng phải 2h chiều mới có, thế là họ sếp đồ rồi ngả lưng ngáy cồng cộc...
Vợ chồng tôi cũng phải chờ hơn tiếng mới về phòng.
Ngoài kia là biển xanh sóng vỗ, cả hai háo hức bảo nhau, thay đồ ra biển đã.
Tôi mặc quả quần bơi, nhưng bụng khá to nên ngại cởi trần bèn mặc thêm quả áo phông. Vợ thì lôi ra các kiểu hai mảnh. Mà các nhà thiết kế đồ bơi cho phụ nữ quả nhiên là giàu trí tưởng tượng, chỉ có hai mảnh tí xíu mà họ nghĩ ra đủ trò, đủ mầu sắc. Có bộ thì dây dợ lằng nhằng, buộc sau lưng buộc bên hông, có loại thì phải mặc từ ... dưới lên, có loại phải chui từ trên xuống, các kiểu...
Vợ tôi khai trương bãi biển bằng bộ bikini màu xanh lam, dây dợ lằng nhằng, và tôi là phụ tá buộc dây cho nàng, gồm quả thắt nút giữa lưng và hai quả thắt nút hai bên hông...
Điện thoại, gậy seo phì sẵn sàng, chúng tôi háo hức tiến ra bãi biển...
Bãi biển trời ôi, thật sự là bàng hoàng...
Họ tổ chức diễn nhạc rock hay sao thế này? Vợ tôi rên rỉ. Rock đ.é.o đâu mà rock, là đông người quá, họ chen nhau thôi, mà chen nhau làm gì? Chen nhau ... đứng tại chỗ chứ làm gì? Còn khoảng trống nào mà nằm, mà ngồi, mà tật hưởng nắng gió miền trung?
Tôi bảo vợ, thôi cố len lách, kiểu gì cũng xuống biển một tý, không lẽ vào đây rồi cứ đứng xa xa kiễng chân nhìn ra biển?
Vợ tôi hăng hái xông vào đám đông, và hai vợ chồng chen lách một hồi, cuối cùng thì kẹt cứng. Tôi nghiến răng dơ gậy tự sướng – đã lắp sẵn điện thoại – lên cao và bấm. Chỉ thấy mặt hai vợ chồng và xung quanh là người, đéo thấy biển đâu.
“ Anh dơ cao nữa lên mới thấy biển” – Vợ tôi khuyên.
Tôi cố dơ gậy thật cao, bảo vợ cố ngửa mặt lên nhìn vào màn hình, rồi bấm tách phát, thế đ.é.o nào, hiện ra trong khuôn hình là một mụ mặt tròn như cái đĩa. Tôi hốt hoảng “ cô là ai”, bà mặt như cái đĩa cũng hốt hoảng “Anh là ai”
Thì ra, trong khi tôi cố dơ cao gậy tự sướng thì làn sóng người chen chúc đã đẩy vợ tôi đi một quãng, và đẩy mụ béo mặt như cái đĩa vào sát tôi.
Tôi gào lên “Vợ ơi”, phía đằng kia vợ tôi cũng thất thanh “Chồng ơi”
Cả hai lăn xả chen chúc xô đẩy, quyết tìm lại nhau. Khi cưới chúng tôi đã thề sẽ ở bên nhau dù bất cứ khó khăn nào, chẳng nhẽ chỉ vì đám đông mõm khắm mà chúng tôi mất nhau?
Rốt cuộc, chúng tôi cũng chen tới nơi. Vợ ôm chầm lấy tôi, hổn hển.
“ Anh ơi, em mất quần bơi rồi!”
Tôi cố nhìn xuống, quả nhiên phần dưới của vợ trống không.
“ Sao lại mất? Vừa mới rời anh ra là mất quần ngay, nhanh thế? Thằng nào lấy!”
“ Anh hỏi ngu bỏ mẹ! Chen nhau như thế, chắc cái thắt nút chưa chặt, chạm vào người ta rồi tự bung ra thôi, là tại anh!”
Tôi nhìn quanh, người vẫn trùng điệp. Ngay chỗ hai vợ chồng đứng cũng chen nhau kẹt cứng. Tôi hạ giọng thì thào.
“ Xung quanh toàn người là người, kể cả anh mất quần sịp cũng không ai biết đâu, đừng lo, nhìn xem mọi người toàn ngửa mặt lên trời để thở với seo phì, ai cúi xuống đâu!”
Thực ra, bạn đứng giữa đám đông san sát, thì cũng chả khác gì đứng trong buồng kín. Muốn nhìn nhau phải có khoảng cách, nên bây giờ tôi muốn nhân tiện vợ ở truồng mà tranh thủ làm một “nháy” chắc cũng chẳng ai để tâm...
Ấy là nghĩ thế thôi, chứ giờ tôi muốn cúi xuống cởi quần bơi cũng không làm được...
Hai vợ chồng nhìn về phía biển, thấy xa xôi vời vợi, đâm nản chí, bảo nhau thôi quay về, vì dù sao phía khách sạn vẫn gần hơn phía biển.
Vậy là hai vợ chồng lại chen, xô, đẩy đề về khách sạn.
Tất nhiên, về gần khách sạn thì người thưa hơn, tôi lột áo phông ra bảo nàng quấn xuống dưới hông, là xong...
Về căn bản, ba ngày ở biển, chúng tôi toàn đứng trên ban công quay cờ nhíp, chứ cố mà xuống biển khéo mất mẹ hết ... quần bơi!
(Trích trong tập phóng sự “Nhân quả và Phật pháp nhiệm màu” tập 3. Những ai quan tâm đến tác phẩm này cũng như cuốn Nhân quả và Phật pháp nhiệm màu tập 1, tập 2, Hạnh phúc đích thực, Bí ẩn bùa ngải, Tiếng vọng từ những linh hồn, Chuyện đời Nhà ngoại cảm Phan Thị Bích Hằng, Thoát bệnh hiểm nghèo bằng nhịn ăn và thực dưỡng, Phóng sự chọn lọc… của nhà báo Hoàng Anh Sướng, xin vui lòng l.iên hệ theo số ĐT/Zalo: 092.730.9999)
Đã rất nhiều người hỏi tôi câu hỏi ấy trong những buổi tôi nói chuyện, chia sẻ tại các khóa tu ở các chùa. Đó là nỗi niềm canh cánh, trăn trở rất lớn của hầu hết tất cả chúng ta khi ông bà, cha mẹ, người thân qua đời. Thực sự, rất khó để có một chọn lựa duy nhất, làm hài lòng tất cả mọi người. Bởi tùy theo niềm tin tôn giáo, niềm tin tâm linh, tùy theo nhận thức, điều kiện sống, hoàn cảnh gia đình, phong tục tập quán của địa phương nơi mình sinh sống… mà mỗi người sẽ có một quyết định riêng. Người thì cho rằng hỏa táng là cách tốt nhất, tốt cho cả người mất và người sống. Kẻ thì khăng khăng khẳng định, địa táng, cải táng mới là đúng đắn vì đó là phong tục lưu truyền tự ngàn đời, thể hiện lòng hiếu thảo với ông bà, cha mẹ. Hỏa táng là bất hiếu với tổ tiên, là g.i.ết c.hết cha mẹ lần nữa vì khi thiêu linh hồn sẽ rất nóng.
Riêng tôi, với bề dày gần 20 năm nghiên cứu, trải nghiệm về tâm linh, hơn 10 năm nghiên cứu, tu tập, thực hành theo giáo lý đạo Phật, bằng cái thấy và thực chứng của mình, tôi vẫn khuyên mọi người nên hỏa táng. Vì sao?
Trước hết, bởi những hệ lụy không tốt, không hay mà việc địa táng, cải táng đem lại.
Hệ lụy thứ nhất, chi phí cho việc cải táng rất tốn kém. Để “thay áo mới” cho người quá cố, gia chủ phải bỏ tiền mua đất, mua tiểu, quách, thuê đón thầy cúng, phu bốc mộ, xây mộ… Sau đó là tổ chức tiệc tùng để cảm ơn anh em họ hàng hai bên nội ngoại, anh em bạn bè thân thiết, hàng xóm láng giềng… Nhiều nhà làm đến 50 – 70, thậm chí cả trăm mâm cỗ. Tổng chi phí đến hàng trăm triệu đồng, tốn kém không khác gì so với việc tổ chức tang lễ lúc người thân vừa mất.
Hệ lụy thứ hai, rất nhiều gia đình hiện nay khi bốc mộ người thân sau 4-5 năm chôn sâu dưới lòng đất, thi hài vẫn còn nguyên da thịt như lúc còn sống khiến con cháu hoặc phải thuê phu mộ dùng dao sắc xẻ thịt, lột da, đẽo xương, hoặc tháo khớp cắt rời từng bộ phận, cho vào nồi quân dụng ninh nhừ rồi dùng tay bóc từng lớp thịt, hoặc dùng xăng, củi, lửa để thiêu đốt… Cảnh tượng rùng rợn ấy gây nên nỗi đớn đau, ám ảnh, xót xa, đồng thời tạo tâm lý sợ sệt, hoang mang cho con cháu, không biết điều xấu gì sẽ xảy ra trong tương lai.
Chính vì tình trạng thi hài không phân hủy diễn ra thường xuyên ở nhiều nơi nên trước khi bốc mộ người thân vài tháng, thậm chí cả năm, gia chủ đã phải bắt tay chuẩn bị với ít nhiều lo âu, sợ hãi. Có người lo đến mất ăn mất ngủ. Trước tiên là đi gọi hồn, coi bói xem hài cốt đã sạch chưa? Có nhà cẩn thận, hai anh em đi xem hai thầy khác nhau. Thầy thì bảo đã sạch, bốc được rồi. Thầy lại nói vẫn còn thịt ở đùi, chưa bốc được. Xem ngày giờ bốc, mỗi thầy cũng phán một kiểu, thậm chí ngược nhau. Cùng một ngày, thầy bảo ngày đẹp, thầy bảo ngày xấu. Thế là về nhà, anh em cãi nhau um tỏi, thậm chí đánh nhau sứt đầu mẻ trán vì không thống nhất được việc bốc hay không bốc? Bốc vào ngày nào, giờ nào?
Lại có những gia đình chuẩn bị bốc mộ cha thì mẹ mất, chuẩn bị bốc mộ ông thì cháu mất. Theo phong tục của người Việt, nếu chưa mãn tang ba năm mà trong gia đình dòng tộc có người c.hết thì người mất trước đó không thể bốc mộ. Việc thay áo đành phải hoãn lại chờ hết tang người c.hết sau khiến con cháu trong lòng lúc nào cũng áy náy, bứt rứt không yên. Và nhiều khi người đi sau c.hết không nhắm được mắt vì chưa kịp thay áo cho người đi trước. Đó là chưa kể những tổn thương về tinh thần. Nỗi đau mất người thân mới kịp nguôi ngoai. Sau 3 năm, giờ đào bới lên, nhìn người mình thương giờ chỉ là đống xương thịt bầy hầy, vết thương chưa kịp liền da lại sưng tấy, nhức nhối.
Hệ lụy thứ ba của việc cải táng là gây lãng phí đất đai, mất vệ sinh, gây ô nhiễm môi trường. Như đã nói, việc bốc mộ thường diễn ra vào những tháng cuối năm, cao điểm là tháng 11 và tháng 12 âm lịch. Đây là thời điểm rét nhất trong năm. Thời gian bốc mộ lại thường vào lúc 2-3 h sáng. Gặp phải đêm mưa phùn gió bấc giữa đồng không mông quạnh thì việc bốc mộ quả là một cực hình. Nó rất cực nhọc, mất vệ sinh, không an toàn cho cả người trực tiếp bốc mộ lẫn những người phụ giúp.
Theo tục lệ, hầu hết các làng quê thuộc miền Bắc đều có một khu nghĩa trang chôn tạm (hay còn gọi là hung táng) thường nằm ở cánh đồng. Sau 3 năm hoặc lâu hơn, người ta sẽ bốc mộ, chuyển xương cốt người quá cố sang một chỗ đất khác. Việc mai táng rồi lại cải táng như thế sẽ khiến tốn thêm diện tích đất. Nếu như trước cách mạng tháng Tám 1945, mỗi làng quê Việt Nam trung bình chỉ có khoảng 1.000 hộ dân sinh sống, thậm chí có làng chỉ vài trăm người với cả một khu nghĩa địa rộng lớn, người sống, người c.hết cách xa nhau, không ảnh hướng gì đến nguồn nước ăn uống, sinh hoạt thì ngày nay, do dân số tăng lên, người sống đang ngày càng tiến dần ra phía khu vực chôn người c.hết. Thậm chí, ở nhiều đô thị, người sống ở ngay cạnh người c.hết, gây ô nhiễm môi trường, nguồn nước.
Vậy nếu hỏa táng thì có lợi gì so với địa táng?
Hỏa táng, theo tôi, có rất nhiều cái lợi.
Cái lợi thứ nhất, tiết kiệm tiền bạc. Tổng chi phí cho một ca hoả táng hiện nay hết khoảng 11-12 triệu đồng. Từ năm 2010, nhằm khuyến khích người dân hỏa táng, thành phố Hà Nội và nhiều tỉnh Bắc Bộ đã hỗ trợ mức tối thiểu là 4 triệu đồng/ca từ ngân sách thành phố, 2 triệu đồng/ca từ ngân sách huyện. Nhiều xã cũng hỗ trợ 1 triệu đồng/ ca nên thực tế người dân chỉ phải chi trả 4-6 triệu đồng. Mức chi phí này thấp hơn nhiều so với các khoản chi cho hình thức hung táng - cải táng.
Với hung táng, các gia đình phải chi cho quan tài bằng gỗ tốt với giá hơn 10 triệu đồng. Tiền chi cho ban nhạc lễ, thầy cúng, cỗ bàn, ăn uống, cộng với chi phí cho lễ cải táng sau đó bao gồm: việc mua tiểu, quách, các loại nước rửa, thuê người bốc và ăn uống… Tổng chi phí lên đến hàng trăm triệu đồng - số tiền quá lớn so với hỏa táng.
Cái lợi thứ hai, tiết kiệm thời gian. Quy trình hỏa táng thường diễn ra như sau. Đầu tiên, quan tài được đưa vào trong buồng hỏa táng với nhiệt độ lên tới 760℃ - 1000℃. Cánh cửa buồng khép kín hoàn toàn giúp cho nhiệt độ không lan ra bên ngoài. Quan tài dùng để hỏa táng được làm bằng những vật liệu dễ bắt lửa, không chứa bất kỳ vật dụng kim loại nào để quy trình thiêu diễn ra dễ dàng. Sau khi quá trình thiêu đốt kết thúc, các mảnh xương còn lại được gọi là tàn dư hỏa táng được thu gom rồi được đặt vào lò đốt phụ, được tiếp tục đốt để tàn dư tan rã hoàn toàn. Nếu như không có lò đốt phụ, tàn dư hỏa táng được đặt vào một bộ vi xử lý để nghiền nát. Chúng thường được gọi là tro và được đặt vào trong bình đựng tro cốt. Kích thước bình đựng tro vừa phải, được niêm phong một cách cẩn thận. Toàn bộ quá trình hỏa táng mất khoảng 3 tiếng đồng hồ, quá ngắn so với quãng thời gian dằng dặc kéo dài 3 năm, 5 năm của địa táng, cải táng.
Cái lợi thứ ba, tiết kiệm đất và tài nguyên. Người ta đã làm một phép tính: Ở thành phố Hồ Chí Minh, mỗi năm, trung bình có khoảng 90.000 người chết. Nếu địa táng, với diện tích 1 huyệt chôn, xây và đường đi giữa các hàng huyệt, chiếm bình quân 6m2 (1,8 x 3,4m) thì trong vòng 10 năm, TP Hồ Chí Minh sẽ mất khoảng 90.000 m2 (90ha) đất làm nghĩa trang. Song nếu như hỏa táng, tro cốt gửi vào chùa hoặc rải xuống sông, xuống biển, sẽ giảm được chi phí xây dựng, bảo quản. Không phải xây cất 90.000 ngôi mộ là một khoản tiết kiệm rất lớn. Đó là chưa kể tiết kiệm được cả gỗ làm áo quan, góp phần tham gia vào công tác bảo vệ rừng…
Cái lợi thứ tư, không gây ô nhiễm, bảo vệ môi trường. Trong lò thiêu, nhiệt độ lên tới 1000℃. Các loại vi khuẩn gây bệnh sẽ bị tiêu huỷ hoàn toàn. Nhờ thế, không còn mầm bệnh lây lan ra môi trường hay ngấm sâu vào đất, phát sinh vào nguồn nước. Nếu chôn như truyền thống thì những loại vi khuẩn này sẽ có điều kiện lây cho những người xung quanh.
Cái lợi thứ 5, giúp cho hương linh người mất dễ đầu thai, siêu thoát. Có lẽ, một trong những ước muốn chung, lớn nhất của tất cả mọi người khi có người thân ra đi là họ sớm được siêu thoát. Theo quan niệm tâm linh, con người có hai phần là xác và hồn, nhà Phật gọi đó là thân tứ đại và thần thức. Sau khi c.hết, xác thân sẽ hư hoại. Thần thức sẽ tùy theo nghiệp lực mà tái sinh vào 6 nẻo luân hồi, tương ứng với nghiệp quả mà họ đã gieo trồng khi sống. Đó là cõi trời, cõi thần, cõi người (dành cho chúng sinh có nhiều việc làm tốt) hoặc các cõi dưới là cõi súc sinh, ngạ quỷ, địa ngục (dành cho chúng sinh có nhiều việc làm xấu). Riêng các bậc giác ngộ như Đức Phật, các vị Bồ tát, các bậc A la hán sẽ không phải luân hồi vì đã giải thoát khỏi vòng luân hồi sinh tử.
Thân tứ đại do đất, nước, gió, lửa hợp thành, khi đã trút hơi thở cuối cùng thì cũng trở về với tứ đại, chẳng còn gì để suy viễn ở tương lai. Vì thế, nhà Phật coi thân xác là vật tạm bợ như chiếc áo. “Sinh như đắp chăn đông. Tử như cởi áo hạ”. Chết giống như là cởi bỏ bộ áo quần cũ, đi đầu thai chuyển nghiệp giống như mặc bộ đồ mới khác. Phật giáo chỉ chú trọng vào nghiệp thức nhằm khuyến cáo người đời lánh xa điều ác, năng làm việc lành để khi chết tái sinh vào cõi thánh thiện. Việc hung táng, cải táng rồi xây lăng to, mộ lớn cho người quá cố khiến cho linh hồn họ quyến luyến, dính chấp vào đấy thì siêu thoát làm sao? Hay muôn kiếp chỉ làm ma mường, ma xó?
Hỏa táng giúp cho người sống xem nhẹ thân này, thấy được thân này rất giả tạm, không bị chấp mắc vào cuộc đời. Sau này, khi chết, hỏa táng, vong linh sẽ không chấp trước vào thân xác, nhờ đó, rất dễ siêu thoát. Bên cạnh đó, có tro cốt ông bà, cha mẹ ở chùa, con cháu sẽ năng đến chùa. Ăn một bữa cơm chay, gặp người hiền, nghe các quý thầy giảng một bài pháp, suy ngẫm rồi phát tâm tu tập, làm lành tránh dữ. Việc hỏa táng, nhờ thế, không chỉ tốt cho người mất mà còn lợi cho cả người sống.
Bàn về hỏa táng, nhiều người đã thấy được những lợi lạc. Họ muốn sau này c.hết, họ cũng sẽ hỏa táng. Nhưng trong sâu thẳm, họ vẫn còn chút lo lắng. Một số người đã băn khoăn hỏi tôi: “Hỏa táng linh hồn có bị nóng không? Chúng tôi nghe một số thầy cúng, thầy bói nói: nhiều linh hồn về khóc lóc kêu nóng, oán trách con cháu đã hỏa thiêu”. Tôi nghĩ, thầy nào nói thế, hoặc là do vô minh, thiếu hiểu biết. (Khi chết, hệ thần kinh ngừng hoạt động. Thân tứ đại bắt đầu phân hủy, tan rã. Người c.hết không còn cảm giác nóng hay lạnh. Nếu hỏa táng thấy nóng thì việc vùi chôn thi hài xuống đất, vài hôm sau bụng trương phềnh, mắt nổ, ruột đứt, thịt da thối rữa, mùi hôi thối, vi khuẩn, giòi bọ rúc rỉa mỗi ngày… còn khủng khiếp, kinh hãi đến thế nào). Hoặc là vì lòng tham, mưu lợi, muốn giữ nguồn thu. Bởi hầu hết những ai có người thân mất đều phải đi hỏi thầy xem giờ liệm, giờ ra cửa, giờ hạ huyệt… rồi vài năm sau, khi chuẩn bị bốc mộ, lại hỏi thầy lần nữa: giờ khai nấm, mở áo quan, bốc mộ, xem đất, hướng mộ… Mỗi lần hỏi thầy là tiền. Nên nếu hỏa táng, thầy sẽ mất một khoản thu không nhỏ.
Là một Phật tử, thực hành thiền quán mỗi ngày, hiểu về thuyết vô thường, vô ngã, tin vào Luật Nhân quả, Luân hồi, từ nhiều năm trước, tôi đã quyết định hiến tạng của mình cho y học. Bởi tôi hiểu, khi sống, thân xác này là của mình. Nhưng khi chết, nó chỉ là một đống bầy nhầy hôi thối, rời xa nó càng nhanh càng tốt. Cho nên, khi mình mất đi, nếu đôi mắt này, trái tim này, quả thận này, lá gan này, còn mang lại sự sống cho ai đó thì tại sao mình không hiến tặng? Hạnh phúc biết bao.
Cũng vì lẽ đó, từ nhiều năm trước, tôi đã dặn người thân của mình: “Nếu một ngày, em từ giã cõi đời, hãy hỏa táng em và rải tro cốt xuống sông, xuống biển. Đừng xây mộ làm gì. Em không ở đó đâu. Em sẽ thong dong làm bạn với mây ngàn, gió núi”. Cũng vì lẽ đó, từ nhiều năm trước, khi mẹ tôi mất, tôi đã quyết định hỏa táng. Gia đình tôi là một trong những người thực hiện hỏa táng đầu tiên ở quê. Sau một thời gian dài quan sát, thấy gia đình tôi vẫn bình an vô sự, cuộc sống vẫn hạnh phúc, ấm êm, tốt đẹp mỗi ngày, dân quê tôi mới đua nhau hỏa táng. Hầu hết các gia đình ở quê tôi có người thân qua đời đều hỏa táng.
Nhân nói chuyện về hỏa táng, tôi nhớ đến một chia sẻ của Thiền sư Thích Nhất Hạnh. Năm 2013, khi theo chân thầy trong chuyến hoằng Pháp đạo Phật dọc nước Mỹ, tôi có hỏi thầy: “Thưa thầy! Nếu một ngày thấy rời bỏ cõi này ra đi, thầy sẽ về Việt Nam chứ ạ?”. Thầy cười hiền hậu: “Về chuyện này, thầy đã dặn các đệ tử của thầy rồi: Nếu một ngày thầy mất, đừng xây tháp mộ gì cho thầy. Tốn kém tiền của. Tốn đất của dân. Dân mình còn nghèo lắm. Hãy hỏa táng thầy. Tro cốt thầy, hãy chia đều cho các Thiền viện của Làng Mai trên khắp thế giới rồi rải trên những con đường mà hàng ngày các con đi thiền hành. Làm như thế, ngày ngày, thầy và các con vẫn đi thiền hành chung. Vui lắm”. Có một đệ tử của thầy ở Hà Nội, vì quá thương thầy, đã xây sẵn cho thầy một cái tháp trong khuôn viên chùa. Thầy bảo: “Thầy không muốn sau này quý vị xây cho thầy một ngôi tháp ở Tổ Đình. Xây tháp như thế sẽ không có ý nghĩa gì nếu ngày hôm nay quý vị không nối tiếp được những gì thầy đang trao truyền. Thầy rất không thích chuyện lấy một mớ tro từ hình hài của thầy rồi bỏ vào trong một cái hũ, rồi đặt vào trong tháp. Thầy không phải là cái nắm tro đó. Không có lý thầy chỉ là cái nắm tro ấy hay sao? Thầy là một thực tại linh động, đang sống, đang có mặt khắp nơi. Trong các sư chú và các sư cô đều có thầy, trong các vị cư sĩ quen biết đều có thầy. Ở chỗ nào mà có thiền hành, thiền tọa, có pháp đàm, có ăn cơm yên lặng, có Sám pháp địa xúc là có thầy! Cho nên không được nhốt thầy, bỏ thầy vào trong cái hũ nhỏ rồi đặt thầy vào trong một cái tháp. Thầy không muốn thầy có một cái tháp. Tốn đất chùa vô ích. Sư thầy Đàm Nguyện đã xây cho thầy một cái tháp ở chùa Đình Quán. Đã lỡ xây rồi thì phải ghi lên trước tháp mấy chữ: “Trong này không có gì.” Thầy không nằm trong tháp ấy đâu. “There is nothing inside”. Nếu người ta vẫn chưa hiểu thì ghi thêm một câu nữa: “Ngoài kia cũng không có gì.” Và nếu vẫn còn chưa hiểu thì ghi thêm một câu chót là: “Nếu có gì thì nó có trong bước chân và hơi thở của bạn”. Đó là điều Thiền sư Thích Nhất Hạnh căn dặn các học trò của mình ở chùa Đình Quán, Hà Nội và ở Tổ Đình Từ Hiếu (Huế). “Đừng phí thì giờ nghĩ đến chuyện tìm đất xây tháp cho thầy. Đó không phải là điều thầy nghĩ tới. Nếu có một tảng đá có sẵn thì để vào trong hốc đá bản thảo của một cuốn sách của thầy như cuốn Phép lạ của sự tỉnh thức thì tảng đá đó có thầy nhiều hơn là một cái tháp trong đó có một nắm tro. Đem tro mà rải hết ra ngoài để nuôi cây nuôi cỏ, cho cỏ cho cây lớn lên. Đừng có ngăn ngừa sự tiếp nối của nắm tro ấy”.
Lắng nghe lời tâm sự của thầy, tôi bỗng ứa nước mắt. Ước gì ở Việt Nam, ai cũng có giác ngộ ấy như Thiền sư Thích Nhất Hạnh thì những thành phố, những cánh đồng Việt Nam không bị ngày càng thu hẹp bởi sự bành trướng ngày càng rộng của những nghĩa trang – những thành phố “c.hết” với những lăng mộ nguy nga, bề thế.
Tôi và em yêu nhau rất đặc biệt...
Chỉ còn có năm ngày nữa là nhà em dọn đi nơi khác để sinh sống.
Ấy vậy mà em cãi lời gia đình ở lại để lấy tôi mặc cho gia đình ra sức ngăn cản.
Tôi biết rằng em yêu tôi nhiều, nên tôi thường ra giá này nọ :
- "Lấy tôi trước tiên em phải chiều lòng mẹ tôi. Kế nữa là em chồng Và không tự ý làm bất cứ điều gì nếu như tôi chưa cho phép."
Em ngoan ngoãn gật đầu. Chấp nhận lời yêu cầu của tôi vô điều kiện.
Trước khi về với tôi, tôi hứa sẽ làm đám cưới với em, một đám cưới giản dị để em có được danh phận một người vợ.
Nhưng rồi tôi lại nuốt lời, bởi mẹ tôi nói làm đám cưới rất tốn kém.
Em không tỏ ra buồn, mà chỉ nói một câu :
- "Em không ham đám cưới, nhưng đó là danh dự của người con gái trước khi theo chồng."
Tôi lờ đi vì câu nói đó. Và thế là em lặng lẽ về nhà tôi làm dâu.
Hàng xóm buông lời dị nghị, nói em xinh đẹp như vậy mà mặc áo gấm đi đêm, chắc có bầu rồi chứ gì.
Em có vẻ buồn, nhưng tôi chẳng cần an ủi, vì em yêu tôi sẽ vượt qua thôi.
Với suy nghĩ đó. Tôi dần dần trở nên tự mãn. Không cần sợ mất em.
Tôi bắt em làm những việc nặng nhọc, như gánh nước. cuốc đất trồng rau, và đi bộ năm bảy cây số để đi làm.
Tôi nói làm nhiều cho dễ đẻ. Đi bộ cho dễ sinh.
Rồi một ngày cuối đông em kêu đau bụng. tôi rước mụ đỡ đẻ cho em. Trong lúc em quằn quại đau đẻ thì tôi tham việc bỏ đi làm. Em thật sự đi biển mồ côi có một mình. Vì thiếu sự quan tâm của tôi.
Một tháng sau khi sinh, em bước xuống giường đi lại cho cứng cáp. Trông em lúc này thật hấp dẫn lạ thường... Tròn lẳng, da dẻ hồng hào đến không thể ngờ. Đúng là gái một con trông mòn con mắt.
Mặc dầu nhịn đói suốt cả tháng trời.
Nhưng tôi vẫn cứ kiên nhẫn chờ em hai tháng để được tận hưởng hương vị của gái một con.
5 giờ sáng, tôi thấy mọi người còn ngủ ngon. lại nghe thấy tiếng em lục đục phòng bên cạnh nên tôi nhẹ nhàng bước qua phòng em với ý nghĩ như tôi đã nói.
Tôi đứng khựng lại ở ngưỡng cửa, rất ngạc nhiên khi thấy em soạn hết đồ đạc đang dùng cho vào giỏ.
- Em đang làm gì vậy? Tôi ngạc nhiên hỏi.
-Em về nhà em.
- Ai cho phép em đi? Em có có hỏi chồng em chưa? Tôi giận dữ định đưa tay lên tát, thì em đã chụp tay tôi lại nói vào mặt tôi như thác đổ...
- Anh mà chồng tôi ư? Có dám bỏ tiền ra để cưới tôi chưa?
- Anh là chồng của tôi mà lại đang tâm để cho tôi làm những công việc nặng nhọc đến khi tôi sinh sao?
- Anh là chồng của tôi mà lại nỡ bỏ tôi đi biển có một mình ư? Anh trả lời đi.
-Con người ta có thể yêu mù quáng nhất thời, chứ không mù quáng vĩnh viễn anh nhé.
Tôi run rẩy giữ tay em lại. nhưng em đã hất tay tôi ra. Lặng lẽ bồng con ra đi khi trời vừa hững sáng...
Mùa hè với những chuyến du lịch biển là thời điểm lên ngôi của các món hải sản tươi sống. Từ gỏi cá, hàu sống đến cua ngâm tương, hương vị thanh mát luôn có sức hút khó cưỡng. Tuy nhiên, đằng sau vẻ ngoài tươi ngon ấy là những "bẫy chết người" từ ký sinh trùng và vi khuẩn gây bệnh. Nhiều người nhập viện trong tình trạng cấp cứu chỉ vì tin rằng hải sản biển "sạch" hoặc dùng gia vị mạnh, thêm giấm hay dùng cùng bia rượu là có thể diệt được mầm bệnh. Sự thật là KHÔNG!
Vì vậy, lời khuyên tốt nhất là không ăn sống/tái các loại hải sản, nhất là 4 cái tên quen thuộc dưới đây:
1. Cá biển sống: Ấu trùng Anisakis và sán
Sai lầm lớn nhất của nhiều người là tin rằng cá biển sạch hơn cá nước ngọt nhờ nồng độ muối cao. Tuy nhiên, các loài cá như cá hồi, cá thu, cá tuyết là vật chủ chính của ấu trùng Anisakis. Loại ấu trùng này có khả năng chịu đựng cực cao, khi đi vào bụng người, chúng không bị tiêu hóa mà sẽ dùng đầu xuyên thủng niêm mạc dạ dày hoặc ruột để ký sinh. Quá trình này gây ra những cơn đau bụng dữ dội, nôn mửa và phản ứng dị ứng nghiêm trọng.
Đáng ngại hơn, hiện chưa có thuốc đặc trị để tiêu diệt Anisakis trong cơ thể. Bác sĩ thường phải nội soi cấp cứu để gắp từng con ấu trùng ra ngoài trước khi chúng gây biến chứng thủng tạng.
Ngoài Anisakis, cá biển còn có thể chứa sán dây Diphyllobothrium (có thể dài tới vài mét trong ruột người) và các loại vi khuẩn chịu mặn như Vibrio.
2. Tôm càng và cua: Sán lá phổi, vi khuẩn tả...
Tôm càng, tôm hùm và cua nước ngọt là những vật chủ trung gian phổ biến nhất mang sán lá phổi (Paragonimus). Khi thưởng thức món gỏi cua hay tôm chưa chín kỹ, ấu trùng sán sẽ xuyên qua thành ruột, di chuyển qua ổ bụng để lên phổi. Tại đây, chúng tạo thành các ổ mủ gây ho kéo dài, đau ngực và ho ra máu, rất dễ bị nhầm lẫn với bệnh lao phổi.
Ngoài ra, nhóm thuỷ/hải sản này còn chứa vi khuẩn Vibrio parahaemolyticus. Nhiều người không biết đây là tác nhân gây viêm dạ dày ruột cấp tính, dẫn đến tình trạng mất nước và sốc nhiễm khuẩn cực kỳ nguy hiểm trong điều kiện thời tiết nắng nóng. Chúng còn mang theo sán lá gan, vi khuẩn tả (Vibrio cholerae) và cả vi khuẩn thương hàn nếu sống ở vùng nước ô nhiễm.
3. Các loại ốc: Giun tròn Angiostrongylus và các loại sán
Ốc sên và một số loại ốc biển là nơi cư ngụ của giun tròn Angiostrongylus cantonensis. Đây là loại "sát thủ" đáng sợ nhất đối với hệ thần kinh trung ương.
Ảnh minh họa
Sau khi đi vào đường tiêu hóa, ấu trùng giun sẽ theo máu di chuyển thẳng đến màng não. Chúng gây ra hội chứng viêm màng não tăng bạch cầu ái toan với các triệu chứng đặc trưng như đau đầu kinh khủng, co giật, liệt cơ mặt và có thể dẫn đến tử vong hoặc để lại di chứng sống thực vật. Chỉ một lần chủ quan ăn ốc chần sơ hoặc tái chanh cũng đủ để ấu trùng này xâm nhập và phá hủy hệ thần kinh.
Chưa kể, ốc còn là vật chủ của rất nhiều loại sán lá khác nhau tùy vào môi trường nước ngọt hay nước mặn.
4. Hàu và động vật thân mềm: Vi khuẩn "ăn thịt người" và ổ vi khuẩn khác
Hàu sống ẩn chứa rủi ro cực lớn từ vi khuẩn Vibrio vulnificus và virus viêm gan A. Vi khuẩn Vibrio thường được gọi là "vi khuẩn ăn thịt người" bởi khả năng gây nhiễm trùng máu cực nhanh và dẫn đến hoại tử các mô cơ thể chỉ trong thời gian ngắn.
Những người có tiền sử bệnh gan, tiểu đường hoặc hệ miễn dịch yếu khi ăn hàu sống có nguy cơ tử vong rất cao do sốc nhiễm trùng. Ngoài ra, virus Norovirus có trong hàu sống là nguyên nhân chính gây ra các đợt bùng phát tiêu chảy cấp và nôn mửa hàng loạt tại các điểm du lịch biển mùa hè.
Nhóm hải sản "khoái khẩu" với nhiều người này còn dễ chứa các loại độc tố từ tảo biển gây liệt cơ mà nấu chín cũng có thể không hết hoàn toàn.
Ăn hải sản thế nào để tránh nhiễm ký sinh trùng?
Cần khẳng định rõ rằng, không phải bất cứ ai ăn 4 loại hải sản trên cũng đều bị nhiễm bệnh. Nguy cơ chỉ thực sự trở nên báo động khi thực phẩm có nguồn gốc không rõ ràng hoặc được chế biến sai cách (ăn sống, tái, chần sơ). Để tận dụng nguồn dinh dưỡng tuyệt vời như sắt và axit folic từ hải sản mà vẫn đảm bảo an toàn, nên tuân thủ nguyên tắc "ăn chín uống sôi". Hải sản cần được đun nóng ở nhiệt độ trên 60 độ C trong ít nhất vài phút để tiêu diệt hoàn toàn ấu trùng và vi khuẩn. Tốt nhất vẫn làn trên 100 độ C và cũng đừng ăn quá nhiều dễ dư thừa, hại sức khỏe.
Bên cạnh việc lựa chọn nguồn nguyên liệu tươi sống tại các cơ sở uy tín, việc duy trì một hệ tiêu hóa khỏe mạnh và đảm bảo giấc ngủ sâu sẽ giúp cơ thể tăng cường sức đề kháng tự nhiên. Sơ chế kỹ và lập tức đến cơ sở y tế nếu xuất hiện những triệu chứng bất thường sau khi ăn, nhất là ở người già và trẻ em.
Nguồn và ảnh: 39 Health, Yantai Daily, Baidu Health
Một vụ ngộ độc thực phẩm kinh hoàng vừa xảy ra tại Mumbai, Ấn Độ khiến cả gia đình 4 người tử vong chỉ sau vài giờ ăn dưa hấu. Sự việc đã dấy lên làn sóng lo ngại về an toàn thực phẩm, đồng thời thúc đẩy các chuyên gia y tế đưa ra những cảnh báo quan trọng cho người tiêu dùng.
Một gia đình bốn người Ấn Độ lần lượt tử vong sau khi ăn dưa hấu
Cả nhà 4 người lần lượt ra đi sau khi ăn dưa hấu
Theo thông tin từ truyền thông quốc tế, vụ việc xảy ra vào tối ngày 25/4. Gia đình gồm người cha 40 tuổi, người mẹ 35 tuổi cùng hai cô con gái 16 và 13 tuổi đã dùng bữa tối với món cơm Biryani - một món ăn truyền thống phổ biến của Ấn Độ - cùng nhiều người thân vào lúc 22h30.
Sau khi bữa tiệc kết thúc và mọi người ra về, gia đình trở về nhà. Đến khoảng 1 giờ sáng, vì các con còn đói, cả nhà cùng nhau ăn dưa hấu. Không ai ngờ rằng đây sẽ là bữa ăn cuối cùng của họ.
Từ 5h30 đến 6h sáng, cả 4 người bắt đầu xuất hiện các triệu chứng nôn mửa và tiêu chảy dữ dội. Ban đầu họ được bác sĩ gia đình sơ cứu, nhưng tình trạng nhanh chóng xấu đi và phải đưa vào bệnh viện cấp cứu. Bé gái 13 tuổi qua đời lúc 10h15 sáng. Người cha ra đi vào 22h30 tối hôm đó. Người mẹ và cô con gái 16 tuổi cũng lần lượt không qua khỏi trong quá trình điều trị.
Cảnh sát đã thu giữ phần dưa hấu còn lại tại hiện trường, niêm phong và gửi đi xét nghiệm, đồng thời phối hợp với pháp y và cơ quan quản lý an toàn thực phẩm để điều tra nguyên nhân.
6 nguyên nhân chính gây ngộ độc thực phẩm
Bác sĩ Yan Zonghai, Trưởng khoa Độc chất học, Bệnh viện Trường Canh Lâm Khẩu (Trung Quốc), nhận định đây là trường hợp rất hiếm gặp: Cả gia đình đều không phải người cao tuổi hay trẻ nhỏ, nhưng tất cả đều tử vong trong thời gian ngắn. Ông phân tích ngộ độc thực phẩm có thể xuất phát từ 6 nguyên nhân chính:
1. Nhiễm vi sinh vật và vi khuẩn: Dưa hấu hoặc các thực phẩm khác có thể bị nhiễm nhiều loại vi khuẩn như vi khuẩn tả ( Vibrio cholerae ), khuẩn tụ cầu vàng ( Staphylococcus aureus ), E. coli , salmonella (thường có trong trứng và thịt), hay vi khuẩn Bacillus cereus (phổ biến trong thực phẩm chứa tinh bột)...
2. Nhiễm virus: Đây thường là nguyên nhân của các vụ ngộ độc tập thể quy mô lớn. Điển hình là norovirus, có khả năng lây lan cực kỳ nhanh và có thể ảnh hưởng đến hàng trăm người cùng lúc.
3. Nhiễm ký sinh trùng: Các loại ký sinh trùng đều có thể gây ngộ độc, tuy nhiên triệu chứng thường xuất hiện từ từ, không bùng phát đột ngột. Do đó, những vụ ngộ độc tập thể với triệu chứng nhanh thường do vi khuẩn hoặc virus gây ra.
4. Protein lây nhiễm (Prion): Đây là tác nhân gây ra bệnh Creutzfeldt-Jakob mới, liên quan đến bệnh bò điên. Tuy nhiên, do vụ việc này liên quan đến dưa hấu chứ không phải thịt bò, nên nguyên nhân này có thể loại trừ.
5. Độc tố tự nhiên: Một số thực phẩm chứa độc tố tự nhiên như nấm độc, cá nóc, sò hến độc hoặc nấm mốc. Nhưng dưa hấu không thuộc nhóm này.
6. Ô nhiễm hóa chất: Đây là hướng điều tra quan trọng, bao gồm thuốc trừ sâu, kim loại nặng hoặc các hóa chất bất hợp pháp được sử dụng trong quá trình trồng và bảo quản.
Chuyên gia khuyến cáo: 3 nguyên tắc vàng khi dùng dưa hấu
Bác sĩ Nhan Tông Hải và chuyên gia an toàn thực phẩm Đàm Đôn Từ đã đưa ra những lời khuyên thiết thực để phòng tránh ngộ độc khi ăn dưa hấu:
1. Rửa sạch trước khi cắt: Vỏ dưa hấu có thể bám dư lượng thuốc trừ sâu hoặc vi khuẩn từ môi trường. Trước khi cắt, nhất định phải rửa kỹ bằng nước sạch. Khi cắt, nếu vỏ còn nước thì nước có thể nhiễm vào phần thịt quả, gây ô nhiễm chéo.
2. Bảo quản đúng cách sau khi cắt: Theo y học, "vùng nhiệt độ nguy hiểm" cho vi sinh vật phát triển là từ 7°C đến 60°C, tức là nhiệt độ phòng bình thường hoàn toàn nằm trong vùng này. Dưa hấu để ngoài cả ngày rất dễ bị vi khuẩn tấn công. Sau khi cắt, nếu không ăn ngay, cần cho ngay vào hộp kín và bảo quản trong tủ lạnh (khoảng 4°C). Dưa hấu nguyên quả chưa cắt thì không cần thiết phải để tủ lạnh.
3. Mua vừa đủ, ăn trong ngày: Không nên mua dưa hấu quá lớn để trong nhà lâu ngày. Đặc biệt vào mùa hè, dưa hấu rất nhanh hỏng. Nếu dưa đã có mùi chua hoặc mùi lạ, cần bỏ ngay, không tiếc. Nếu chỉ một phần nhỏ bị hỏng hay mốc, tốt nhất nên bỏ cả quả vì vi khuẩn có thể đã lan rộng hơn phần nhìn thấy.
Lưu ý khi mua dưa hấu đã cắt sẵn
Chuyên gia Đàm Đôn Từ nhắc nhở thêm: nhiều cửa hàng bán dưa hấu đã cắt sẵn theo nửa hoặc 1/4 quả, bọc màng bảo quản. Khi mua về, nên bỏ màng bọc ngay, dùng dao gọt nhẹ lớp mặt tiếp xúc, rồi cho vào hộp kín để ngăn mát. Màng bọc bên ngoài có thể đã nhiễm vi khuẩn từ môi trường, nếu cho thẳng vào tủ lạnh sẽ mang vi khuẩn theo vào. Dưa hấu đã cắt nên ăn hết trong vòng 24 giờ.
Ngoài ra, nhiều người có thói quen bưng cả nửa quả dưa để ăn bằng thìa — cách này rất dễ nhiễm khuẩn từ nước bọt. Tốt nhất nên cắt ra đĩa, ăn đến đâu lấy đến đó, không nên để cùng phần dưa vào rồi lại cất đi cất lại trong tủ lạnh nhiều lần.
Vụ việc tại Mumbai vẫn đang được điều tra. Người tiêu dùng cần nâng cao ý thức về an toàn thực phẩm, đặc biệt trong mùa hè - khi nguy cơ thực phẩm biến chất tăng cao đáng kể.
Theo báo cáo mới công bố của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, trong tháng 4/2026, Việt Nam xuất khẩu khoảng 29.000 tấn hạt tiêu, thu về 183,6 triệu USD. Tính chung 4 tháng đầu năm, tổng khối lượng xuất khẩu đạt 95.100 tấn, với giá trị tương ứng 614,4 triệu USD.
So với cùng kỳ năm 2025, xuất khẩu hạt tiêu ghi nhận mức tăng đáng kể, với sản lượng tăng 29,2% và giá trị tăng 20,9%, dù giá xuất khẩu bình quân giảm 6,4%. Điều này cho thấy nhu cầu thị trường vẫn duy trì ở mức cao, góp phần thúc đẩy kim ngạch xuất khẩu của mặt hàng này.
Về thị trường tiêu thụ, Mỹ, Đức và Thái Lan là ba đối tác nhập khẩu lớn nhất của Việt Nam, với thị phần lần lượt đạt 29,8%, 6,6% và 5,2%.
Xét riêng trong quý I/2026, giá trị xuất khẩu hạt tiêu sang thị trường Mỹ tăng 54,2% so với cùng kỳ năm trước. Đáng chú ý, Mỹ chấp nhận mức giá trung bình 7.251 USD/tấn để nhập khẩu 17.693 tấn hạt tiêu của Việt Nam, cao hơn 737 USD/tấn so với mức giá xuất khẩu bình quân chung là 6.514 USD/tấn.
Đối với tiêu đen, giá xuất khẩu sang thị trường Mỹ đạt trung bình 8.112 USD/tấn, cao hơn 669 USD/tấn so với mức bình quân 7.443 USD/tấn của các thị trường khác. Như vậy, Mỹ không chỉ là thị trường tiêu thụ lớn nhất mà còn thuộc nhóm trả giá cao, chỉ xếp sau Hàn Quốc với mức 8.408 USD/tấn.
Loài cây quý là “vàng mười” đối với sức khỏe
Theo thông tin từ Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam và Hội Đông y Hà Nội, hạt tiêu không chỉ là gia vị quen thuộc trong bữa ăn của người Việt mà còn được xem như một dược liệu có nhiều công dụng. Lương y Bùi Đắc Sáng cho biết, loại cây này mang lại giá trị kinh tế lớn, đồng thời được đánh giá cao trong cả y học cổ truyền và hiện đại.
Hạt tiêu còn được biết đến với nhiều tên gọi khác như hồ tiêu, cổ nguyệt, hắc cổ nguyệt hay bạch cổ nguyệt. Tên khoa học của cây là Piper nigrum L., thuộc họ hồ tiêu (Piperaceae). Trong y học cổ truyền, từ cây tiêu có thể chế biến thành hai vị thuốc chính: hắc hồ tiêu (quả chưa chín, phơi khô) và bạch hồ tiêu (quả chín, loại bỏ lớp vỏ ngoài rồi phơi khô).
Theo Đông y, hạt tiêu có vị cay, tính nóng, tác động vào các kinh Tỳ, Vị, Phế và Đại Tràng. Dược liệu này thường được sử dụng trong các trường hợp như lạnh bụng, nôn ói, tiêu chảy, đầy hơi, đau bụng, tay chân lạnh hay các bệnh liên quan đến phong thấp, viêm khớp.
Ngoài ra, hạt tiêu còn có tác dụng kích thích tiêu hóa và hỗ trợ giảm đau, tuy nhiên cần sử dụng đúng liều lượng và theo hướng dẫn của người có chuyên môn.
Dưới góc nhìn của y học hiện đại, các nghiên cứu cho thấy hoạt chất piperin trong hạt tiêu có khả năng tăng cường hấp thu dưỡng chất tại ruột non, đồng thời hỗ trợ cải thiện các vấn đề tiêu hóa như chướng bụng, khó tiêu, táo bón. Bên cạnh đó, một số hợp chất trong vỏ hạt tiêu còn góp phần thúc đẩy quá trình đốt cháy năng lượng, hỗ trợ đào thải độc tố và giảm mỡ dư thừa.
Không chỉ dừng lại ở đó, hạt tiêu còn được ghi nhận có đặc tính kháng khuẩn, giúp tiêu diệt một số loại vi sinh vật có hại. Đồng thời, việc sử dụng hợp lý loại gia vị này còn có thể góp phần cải thiện tâm trạng, giảm cảm giác căng thẳng và mệt mỏi trong cuộc sống hàng ngày.
Được sử dụng rộng rãi trong đời sống nhưng cần lưu ý
Việc sử dụng hạt tiêu trong khẩu phần ăn hằng ngày nhìn chung được đánh giá là an toàn khi dùng với lượng vừa phải, phổ biến trong chế biến thực phẩm. Tuy nhiên, nếu sử dụng không hợp lý hoặc với liều cao, loại gia vị này có thể gây ra một số tác dụng không mong muốn.
Cụ thể, việc tiêu thụ nhiều tiêu đen có thể dẫn đến cảm giác nóng rát ở cổ họng hoặc làm nặng thêm tình trạng trào ngược dạ dày. Đối với phụ nữ mang thai, đang cho con bú hoặc trẻ nhỏ, hiện chưa có đủ nghiên cứu để xác định mức sử dụng an toàn, do đó cần thận trọng khi dùng.
Một lưu ý quan trọng khác là hoạt chất piperin trong hạt tiêu có thể ảnh hưởng đến quá trình đông máu. Khi dùng liều cao, nguy cơ chảy máu có thể tăng lên. Vì vậy, những người chuẩn bị phẫu thuật được khuyến cáo nên ngừng bổ sung piperin ít nhất hai tuần trước khi thực hiện.
Đối với người mắc tiểu đường, cần theo dõi chặt chẽ đường huyết khi sử dụng hạt tiêu, bởi piperin có thể làm giảm lượng đường trong máu. Ngoài ra, những người gặp vấn đề về đường tiêu hóa cũng nên cân nhắc, vì cơ thể có thể không dung nạp tốt loại gia vị này.
Một nghiên cứu mới dẫn đầu bởi Đại học Sư phạm Đài Loan (Trung Quốc) cho thấy những bài tập đi bộ nhanh 2 phút có thể cứu vãn đáng kể tác hại của những bữa ăn quá nhiều tinh bột hay đường.
Theo bài công bố trên tạp chí y học Nutrition & Diabetes, tiêu thụ quá nhiều carbohydrate và không vận động đủ sẽ làm tăng nguy cơ mắc bệnh tiểu đường type 2.
Sự kết hợp đáng ngại này đã trở thành tình trạng phổ biến ở các thành phố lớn hiện nay, với nhiều người lao động buộc phải ngồi trước màn hình máy tính hay các thiết bị khác hàng giờ, ăn các bữa ăn tiện lợi hay đồ ăn vặt giàu tinh bột và đường.
Trong nghiên cứu này, các tác giả tập trung vào mô mỡ ở bụng và mông. Mô mỡ đóng góp vào việc điều hòa đường huyết, trong khi vị trí tích trữ mỡ và giới tính sinh học có thể ảnh hưởng đến cách cơ thể xử lý glucose.
Nhóm tác giả đã tiến hành thí nghiệm trên 20 người trưởng thành khỏe mạnh, với độ tuổi trung bình là 29, chỉ số khối cơ thể (BMI) nằm trong giới hạn bình thường.
Họ được ăn một bữa giàu carbohydrate, sau đó ngồi liên tục trong 5 giờ rưỡi, hoặc ngồi nhưng ngắt quãng bằng 2 phút đi bộ nhanh mỗi 20 phút.
Các tình nguyện viên cũng được yêu cầu sử dụng thiết bị theo dõi glucose liên tục gắn vào mô mỡ dưới da vùng bụng và mông, trải qua các cuộc kiểm tra thành phần cơ thể, mức độ kháng insulin cũng như được phân tích tế bào mỡ.
Kết quả cho thấy 2 phút đi bộ nhanh mỗi 20 phút ngồi làm giảm đáng kể mức glucose ở cả mô mỡ bụng và mô mỡ mông. Phụ nữ có sự cải thiện rõ rệt hơn nam giới. Ở nam giới, phương pháp này đặc biệt có ích ở những người có mức kháng insulin cao hoặc nhiều mỡ bụng.
Một nghiên cứu được công bố trên tạp chí Nature của Viện Khoa học Y sinh Trinity ở Ireland và các tổ chức khác tiết lộ kiểu ngủ có thể khiến mọi người tăng cân một cách âm thầm.
Nghiên cứu cho thấy, những người đi ngủ muộn và dậy muộn (đi ngủ sau 1 giờ sáng và dậy lúc 10 giờ sáng) trong thời gian dài có nguy cơ béo phì cao gấp 2,3 lần so với những người làm việc và nghỉ ngơi thường xuyên, và ngay cả khi chế độ ăn uống và thói quen tập thể dục của họ giống nhau, tỉ lệ mỡ trong cơ thể của những người đi ngủ muộn và dậy muộn cao hơn khoảng 10%.
Tại sao lại như vậy?
Nguyên nhân chủ yếu là do rối loạn nhịp sinh học. Khi bạn ngủ muộn, các tế bào miễn dịch (tế bào T) bị rối loạn, thay vì ức chế các tế bào mỡ thì chúng lại để mặc cho mỡ thừa sinh sôi.
Ngoài ra, một bài báo gần đây trên tờ báo Đức "Die Welt" cũng chỉ ra rằng ngay cả khi đi ngủ muộn hơn bình thường 1 giờ cũng có thể làm tăng tỉ lệ mỡ trong cơ thể.
Thiếu ngủ ảnh hưởng đến các hormone quan trọng điều chỉnh sự thèm ăn. Nghiên cứu cho thấy phụ nữ chủ yếu có thể có biểu hiện giảm nồng độ peptide-1 giống glucagon, giúp thúc đẩy cảm giác no; mặt khác, đàn ông có xu hướng kích thích cơn đói hơn. Cả hai dạng rối loạn nội tiết tố đều có thể làm tăng cảm giác thèm ăn.
Thèm ngủ làm thay đổi hoạt động của các vùng não chịu trách nhiệm tạo ra cảm giác vui vẻ và hài lòng, điều này có thể khiến những người thiếu ngủ thèm đồ ăn vặt có hàm lượng calo cao mạnh mẽ hơn. Đồng thời, hoạt động của các vùng não chịu trách nhiệm điều chỉnh chế độ ăn uống cũng sẽ giảm, khiến việc cưỡng lại sự cám dỗ của thức ăn trở nên khó khăn hơn.
Những tác động này đặc biệt rõ rệt ở những người trẻ tuổi. Thanh thiếu niên và thanh niên có nguy cơ tăng cân do thiếu ngủ cao hơn đáng kể so với những người trên 60 tuổi.
Thà ngủ sớm còn hơn ngủ nướng "bù"
Ngủ muộn bao nhiêu được coi là đi ngủ muộn? Điều này chủ yếu phụ thuộc vào thói quen đi ngủ thông thường của từng cá nhân. Nếu bạn thường ngủ lúc 10 giờ tối, đi ngủ sau 11 giờ đêm là đi ngủ muộn.
Các nghiên cứu trên trẻ em cũng có kết luận tương tự: trẻ em đi ngủ trước 9:30 tối có hệ vi khuẩn phong phú hơn, ít vi khuẩn có hại hơn và hệ thực vật liên quan đến tiêu hóa tích cực hơn.
Song Rongrong, bác sĩ trưởng Khoa Thần kinh của Bệnh viện liên kết thứ tư của Đại học Y Cáp Nhĩ Tân (Trung Quốc), cho biết những người ngủ không đủ giấc, nếu họ dậy muộn vài giờ vào một buổi sáng để bắt kịp giấc ngủ, có thể phá vỡ đồng hồ sinh học và ảnh hưởng đến bài tiết hormone và cân bằng hệ thần kinh tự chủ.
Cách lấy lại nhịp sinh học cho cơ thể
Tùy vào độ tuổi, thời gian ngủ lý tưởng sẽ khác nhau: trẻ nhỏ 12 - 16 tiếng, thanh thiếu niên 8 - 10 tiếng, người trưởng thành ít nhất 7 tiếng.
Những người tuyệt đối không nên thức khuya:
Trẻ em đang tuổi lớn
Người làm công việc cần sự tỉnh táo cao (tài xế, vận hành máy móc...)
Người đang điều trị bệnh (huyết áp cao, lo âu, rối loạn giấc ngủ...).
4 bước để cai thói quen "ngủ muộn, dậy trưa"
Đón nắng sáng: S áng dậy hãy mở cửa đón ánh nắng để đánh thức cơ thể, buổi tối thì hạn chế ánh sáng mạnh.
Tắt bớt đèn LED khi ngủ: Trước khi ngủ nên giảm ánh sáng xanh từ điện thoại và đèn LED, dùng đèn vàng ấm sẽ dễ ngủ hơn.
Ăn tối vừa đủ: Đừng để bụng quá đói hay quá no trước khi ngủ. Một ly sữa ấm sẽ là trợ thủ đắc lực.
Vận động nhẹ nhàng: Tránh tập nặng sát giờ ngủ, thay vào đó hãy tập vài động tác yoga hoặc giãn cơ đơn giản.
Mẹo điều chỉnh cho từng đối tượng
Nếu bạn chỉ lệch nhẹ (ngủ lúc 1 - 2 giờ sáng): Hãy cố định giờ thức dậy (ví dụ đúng 7 giờ sáng dù tối đó ngủ lúc mấy giờ). Sau đó, mỗi tối đẩy giờ đi ngủ sớm hơn 15 - 30 phút, sau 1 - 2 tuần bạn sẽ lấy lại được nhịp chuẩn.
Nếu bạn lệch nặng (4 - 5 giờ sáng mới ngủ): Đừng tự điều trị, hãy đến gặp bác sĩ để có liệu trình điều chỉnh nhịp ngủ khoa học (có thể dùng melatonin theo chỉ định).
Tuân thủ đồng hồ sinh học và duy trì nếp sinh hoạt điều độ là cách rẻ nhất để bảo vệ sức khỏe và vóc dáng. Mùa hè này, hãy yêu thương cơ thể bằng cách đi ngủ sớm và dậy sớm đón bình minh bạn nhé!
Trong tâm thức của nhiều nam giới, hành động "tự xử" (thủ dâm) thường đi kèm với nỗi lo sợ về việc làm suy kiệt sức mạnh sinh lý hoặc khiến "cậu nhỏ" bị mài mòn, nhỏ lại. Thực tế, cơ chế sinh học của bộ phận sinh dục nam không giống như một khối cơ bắp thông thường có thể phình to hay teo nhỏ chỉ bằng các tác động vật lý bên ngoài.
Giải oan cho "tự xử"
Dưới góc độ giải phẫu, dương vật được cấu tạo bởi các thể hang, tức một hệ thống mô xốp chứa mạch máu. Theo Tiến sĩ Hsu Lan-fang (Đài Loan, Trung Quốc) các mô này không phải là sắt thép để bị "mài mòn" qua thời gian.
Việc nam giới cảm thấy bộ phận sinh dục bị ngắn lại sau những đợt "tự xử" hay quan hệ quá dày đặc thực chất là hệ quả của việc suy giảm chức năng cương dương tạm thời. Khi cơ thể mệt mỏi hoặc thực hiện quá độ, lưu lượng máu bơm vào thể hang không đạt mức tối đa, khiến kích thước khi cương bị hạn chế. Tuy nhiên, đây chỉ là sự thay đổi tạm thời về độ cứng, không phải là sự teo nhỏ vĩnh viễn về mô học.
Ngược lại, nếu hoàn toàn không phát sinh quan hệ tình dục hay thủ dâm quá lâu (trên 6 tháng) mà không có bất kỳ kích thích nào, cơ trơn thể hang mới thực sự đứng trước nguy cơ bị xơ hóa và co lại. Do đó, việc duy trì hoạt động sinh lý điều độ chính là bài tập cần thiết để giữ gìn độ đàn hồi cho các lớp màng bao xơ.
Bác sĩ Han Liwei , Trưởng khoa Tiết niệu, Bệnh viện Trung tâm Jinzhou (Liêu Ninh, Trung Quốc) bổ sung thêm, "cậu nhỏ" thực sự chỉ xảy ra khi mô thể hang thiếu máu kéo dài, bị xơ hóa hoặc tổn thương cấu trúc.
Điều này không đến từ việc làm "chuyện ấy"/"tự xử" hoặc tác động rất ít, mà thường do các yếu tố bệnh lý hoặc lối sống nguy hiểm. Trong đó có 4 thói quen hại "cậu nhỏ", làm tăng nguy cơ teo nhỏ kích thước hoặc mắc rối loạn cương dương cao hơn nhiều so với "tự xử" nhiều được bác sĩ nhắc nhở:
1. Hút thuốc kéo dài
Nhiều nam giới chỉ lo lắng việc "tự xử" gây hại mà quên mất rằng thuốc lá mới là kẻ thù số một của kích thước. Nicotine và các chất độc hại trong khói thuốc khi đi vào cơ thể sẽ gây ra tình trạng co thắt mạch máu toàn diện, đặc biệt là các mạch máu nhỏ dẫn đến thể hang.
Bác sĩ Hsu giải thích, khi lưu lượng máu nạp vào bị cắt giảm thường xuyên, các mô cương không được nuôi dưỡng sẽ dần bị xơ hóa và mất đi độ đàn hồi vốn có. Theo thời gian, điều này khiến "cậu nhỏ" không thể đạt được độ cương cứng tối đa, tạo ra cảm giác teo nhỏ rõ rệt và rất khó để phục hồi về trạng thái ban đầu.
2. Ngồi lâu và lối sống ít vận động
Lối sống ngồi nhiều của người trẻ hiện đại, ví dụ như dân văn phòng là "sát thủ" âm thầm đối với sức khỏe sinh lý. Việc ngồi liên tục từ 8 đến 10 tiếng mỗi ngày gây áp lực đè nén lên vùng đáy chậu, làm tuần hoàn máu tại đây bị đình trệ. Khi máu không được lưu thông tốt, việc cung cấp oxy và dưỡng chất cho cơ quan sinh dục bị gián đoạn.
Theo cảnh báo của bác sĩ Han, nguy hiểm hơn khi ít vận động còn là nguyên nhân trực tiếp làm sụt giảm testosterone. Đây là loại hormone nền tảng giúp duy trì khối cơ và khả năng cương. Khi nội tiết tố này xuống thấp, phái mạnh không chỉ giảm ham muốn mà kích thước "cậu nhỏ" cũng suy giảm tuỳ từng mức độ.
3. Thức khuya, thiếu ngủ mãn tính
Giấc ngủ không chỉ giúp phục hồi thể lực mà còn là "nhà máy" sản xuất nội tiết tố nam. Testosterone được tổng hợp mạnh mẽ nhất khi cơ thể rơi vào trạng thái ngủ sâu. Việc thức khuya thường xuyên hoặc ngủ không đủ giấc sẽ khiến quy trình này bị gián đoạn, gây rối loạn nội tiết nghiêm trọng.
Khi nồng độ Testosterone không đạt ngưỡng cần thiết, phản ứng cương dương sẽ trở nên chậm chạp và yếu ớt. Bác sĩ Hsu nhấn mạnh, cứ như vậy theo thời gian, tình trạng này khiến nam giới gặp phải các rối loạn cương mạn tính, khiến bộ phận sinh dục không còn đạt được kích thước và độ cứng như thời kỳ đỉnh cao.
4. Stress và áp lực tâm lý kéo dài
Căng thẳng tâm lý quá mức sẽ kích thích cơ thể sản sinh ra Cortisol. Đây là một loại hormone gây ức chế sản sinh testosterone và làm co mạch máu.
Nói kỹ hơn về vấn đề này, bác sĩ Han cho biết, khi hệ thần kinh luôn trong trạng thái "báo động", cơ thể sẽ ưu tiên máu cho các cơ quan sinh tồn như tim, phổi mà bỏ qua cơ quan sinh dục. Sự ức chế này không chỉ làm giảm hưng phấn khi "tự xử" hay quan hệ, mà còn khiến các mạch máu tại thể hang luôn ở trạng thái co thắt, không thể giãn nở hết mức. Stress kéo dài chính là vòng lặp khiến nam giới vừa mất đi bản lĩnh, vừa cảm thấy kích thước của mình bị thu hẹp đáng kể.
Như vậy, điều quan trọng để duy trì kích thước "cậu nhỏ" và sức mạnh trong "chuyện ấy" không liên quan nhiều tới tần suất quan hệ hoặc "tự xử" quá thường xuyên. Thay vào đó, điều chỉnh lối sống hàng ngày với những thói quen tốt mới là điều quan trọng. Nếu dương vật có dấu hiệu giảm kích thước rõ rệt ngay cả khi cương, kèm theo đau, cong bất thường hoặc cương yếu kéo dài, nên đến khoa tiết niệu để được thăm khám. Bác sĩ sẽ đánh giá tuần hoàn thể hang và nội tiết để xác định nguyên nhân cụ thể.
Đáng chú ý, bệnh thận nhiều khi không biểu hiện rõ ở giai đoạn sớm. Một số người chỉ nhận ra bất thường khi chức năng thận đã suy giảm đáng kể hoặc khi lượng protein trong nước tiểu tăng cao. Do đó, việc lắng nghe cơ thể và kiểm tra sức khỏe định kỳ có ý nghĩa rất quan trọng.
10 dấu hiệu cảnh báo chức năng thận có thể đang suy giảm
Theo Quỹ Thận Quốc gia Mỹ, khi chức năng thận suy giảm, cơ thể sẽ có những biểu hiện như:
1. Cơ thể mệt mỏi, khó tập trung
Mệt mỏi thường xuyên có thể là dấu hiệu của bệnh thận.
Khi chức năng thận suy giảm nghiêm trọng, độc tố và tạp chất có thể tích tụ trong máu. Điều này khiến người bệnh dễ cảm thấy mệt, yếu sức, khó tập trung. Một biến chứng khác của bệnh thận là thiếu máu, cũng có thể gây ra tình trạng uể oải kéo dài.
2. Khó ngủ
Khi thận không lọc máu hiệu quả, độc tố có thể lưu lại trong máu thay vì được đào thải qua nước tiểu. Tình trạng này có thể khiến giấc ngủ bị ảnh hưởng. Ngoài ra, ngưng thở khi ngủ cũng được ghi nhận phổ biến hơn ở người mắc bệnh thận so với dân số chung.
3. Da khô và ngứa
Thận khỏe mạnh giúp loại bỏ chất thải, dịch dư thừa, hỗ trợ tạo hồng cầu, giữ xương chắc khỏe và duy trì cân bằng khoáng chất trong máu. Vì vậy, da khô và ngứa có thể là dấu hiệu liên quan đến rối loạn khoáng chất và xương, thường đi kèm bệnh thận tiến triển.
4. Đi tiểu nhiều hơn, nhất là ban đêm
Đi tiểu nhiều lần vào ban đêm.
Nếu thường xuyên buồn tiểu, đặc biệt vào ban đêm, đây có thể là một dấu hiệu của bệnh thận. Khi bộ lọc của thận bị tổn thương, nhu cầu đi tiểu có thể tăng lên. Tuy nhiên, biểu hiện này cũng có thể gặp trong nhiễm trùng tiết niệu hoặc phì đại tuyến tiền liệt ở nam giới.
5. Có máu trong nước tiểu
Thông thường, thận khỏe mạnh giữ lại tế bào máu trong cơ thể khi lọc chất thải để tạo nước tiểu. Khi bộ lọc của thận bị tổn thương, tế bào máu có thể “rò rỉ” vào nước tiểu. Dù vậy, máu trong nước tiểu cũng có thể liên quan đến u, sỏi thận hoặc nhiễm trùng.
6. Nước tiểu có nhiều bọt
Nước tiểu xuất hiện quá nhiều bọt, đặc biệt là loại bọt phải xả nước nhiều lần mới tan, có thể cho thấy sự hiện diện của protein trong nước tiểu. Loại protein thường gặp là albumin.
7. Sưng quanh mắt kéo dài
Tình trạng phù quanh mắt có thể liên quan đến việc thận làm rò rỉ lượng lớn protein qua nước tiểu thay vì giữ lại trong cơ thể. Đây được xem là một dấu hiệu sớm cho thấy bộ lọc của thận có thể đã bị tổn thương.
8. Sưng mắt cá chân và bàn chân
Sưng mắt cá chân.
Chức năng thận suy giảm có thể khiến cơ thể giữ natri, từ đó gây sưng ở bàn chân và mắt cá chân. Tuy nhiên, sưng chi dưới cũng có thể là dấu hiệu của bệnh tim, bệnh gan hoặc các vấn đề tĩnh mạch mạn tính ở chân.
9. Chán ăn
Chán ăn là triệu chứng khá chung, có thể do nhiều nguyên nhân. Tuy nhiên, sự tích tụ độc tố do chức năng thận suy giảm cũng có thể là một trong những yếu tố khiến người bệnh ăn uống kém hơn bình thường.
10. Chuột rút cơ
Suy giảm chức năng thận có thể dẫn đến mất cân bằng điện giải. Chẳng hạn, nồng độ canxi thấp hoặc phốt pho không được kiểm soát tốt có thể góp phần gây chuột rút cơ.
Sau tuổi 40, càng không nên xem nhẹ các thay đổi của cơ thể
Ở một số người, chức năng thận có thể suy giảm tự nhiên theo tuổi tác. Chỉ số eGFR, dùng để ước tính mức độ lọc của thận, có xu hướng giảm dần khi tuổi tăng. Theo Kidney Care UK (tổ chức từ thiện hàng đầu tại Anh chuyên hỗ trợ bệnh nhân thận), sau tuổi 40, chức năng thận bắt đầu giảm khoảng 1% mỗi năm như một phần của quá trình lão hóa.
Tuy nhiên, sự suy giảm này không có nghĩa là mọi bất thường đều có thể xem là “bình thường do tuổi tác”. Nếu chức năng thận giảm xuống dưới ngưỡng bệnh thận mạn, người bệnh vẫn cần được theo dõi và điều trị khi cần thiết để giữ tình trạng ổn định.
Ngoài tuổi tác, tăng huyết áp, đái tháo đường kiểm soát kém, yếu tố di truyền, một số bệnh tự miễn như lupus và tình trạng thừa cân cũng có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh thận mạn. Vì vậy, khi cơ thể xuất hiện các dấu hiệu kể trên, đặc biệt ở người sau 40 tuổi hoặc có yếu tố nguy cơ, việc thăm khám và xét nghiệm là điều không nên trì hoãn.
BSCK2 Dương Minh Tuấn, Khoa Nội tiết Đái tháo đường, Bệnh viện Bạch Mai cho biết đi tiểu nhiều bọt không phải lúc nào cũng là dấu hiệu của bệnh lý nghiêm trọng.
Điển hình là trường hợp một bệnh nhân nam sau buổi nhậu nhiều thịt bất ngờ thấy nước tiểu toàn bọt. Cả gia đình lo lắng, cho rằng anh đã bị suy thận nặng, thậm chí chuẩn bị sẵn tâm lý cho tình huống xấu. Thế nhưng, kết quả kiểm tra cho thấy mọi chỉ số đều bình thường. Ngay khi nhận kết quả, người đàn ông này vui mừng gọi điện về nhà báo tin: “Khỏe mạnh bình thường rồi!”.
Trên thực tế, nước tiểu nổi bọt có thể xuất phát từ những nguyên nhân rất đơn giản. Dòng tiểu mạnh, tiểu gấp, nước tiểu bị cô đặc do uống ít nước, nhịn tiểu lâu hoặc thậm chí do tồn dư chất tẩy rửa trong bồn cầu… đều có thể khiến nước tiểu xuất hiện bọt. Những trường hợp này thường chỉ thoáng qua, bọt tan nhanh và không đáng lo ngại.
Tuy nhiên, vấn đề cần được chú ý khi tình trạng này lặp lại thường xuyên. Nếu nước tiểu có nhiều bọt, bọt dày và lâu tan, đặc biệt đi kèm các biểu hiện như phù mi mắt vào buổi sáng, phù chân, tăng huyết áp, đái tháo đường, tiểu ra máu hoặc cơ thể mệt mỏi kéo dài, người bệnh nên đi khám sớm, bác sĩ Tuấn lưu ý.
Theo bác sĩ Tuấn, trong những trường hợp nghi ngờ, bác sĩ có thể chỉ định một số xét nghiệm cơ bản như tổng phân tích nước tiểu để phát hiện protein hoặc hồng cầu; xét nghiệm tỷ lệ albumin/creatinin niệu (ACR) nhằm phát hiện sớm tổn thương thận; xét nghiệm creatinin máu và chỉ số eGFR để đánh giá chức năng lọc của thận. Ngoài ra, việc đo huyết áp, kiểm tra đường huyết cũng rất cần thiết nếu có yếu tố nguy cơ.
Về cơ chế, thận có vai trò lọc máu nhưng vẫn giữ lại những chất quan trọng như protein (albumin). Khi “hàng rào lọc” của thận bị tổn thương, protein có thể lọt vào nước tiểu. Chính sự hiện diện của protein này có thể khiến nước tiểu dễ tạo bọt hơn.
Dù vậy, bác sĩ Tuấn cũng nhấn mạnh: tiểu bọt chỉ là dấu hiệu gợi ý, không đủ độ nhạy và đặc hiệu để chẩn đoán suy thận. Nói cách khác, không phải cứ có bọt là có protein niệu, và cũng không phải cứ có protein niệu thì luôn biểu hiện bằng tiểu bọt.
Đáng lưu ý, protein niệu đôi khi chỉ tăng tạm thời sau sốt, mất nước, vận động nặng hoặc nhiễm trùng. Ở một số người trẻ còn có tình trạng protein niệu tư thế – xuất hiện khi đứng lâu nhưng biến mất khi nghỉ ngơi. Vì vậy, nếu kết quả xét nghiệm bất thường nhưng chưa có triệu chứng rõ ràng, bác sĩ thường sẽ hẹn kiểm tra lại để xác nhận, tránh chẩn đoán vội vàng.
Khi xuất hiện tiểu bọt không nên quá hoang mang trước những dấu hiệu đơn lẻ. Theo các chuyên gia, cách tốt nhất là theo dõi cơ thể, duy trì thói quen uống đủ nước, hạn chế nhịn tiểu và đi khám khi có dấu hiệu bất thường kéo dài hoặc kèm triệu chứng nghi ngờ.
Đi tiểu có bọt có thể chỉ là hiện tượng sinh lý bình thường, nhưng cũng có thể là “tín hiệu sớm” của vấn đề sức khỏe. Quan trọng là nhận diện đúng và xử trí kịp thời, thay vì tự suy diễn khiến bản thân và gia đình rơi vào lo lắng không cần thiết.
Cơm là thực phẩm quen thuộc trong bữa ăn hằng ngày của nhiều gia đình. Tuy nhiên, thay vì ăn khi còn nóng, một số người lại lựa chọn cơm nguội, vì cho rằng cách ăn này có thể mang lại lợi ích cho sức khỏe.
Theo thông tin đăng tải trên CCTV , bác sĩ Vương Lỗi (khoa Dinh dưỡng, Bệnh viện số 1 trực thuộc Đại học Y Chiết Giang, Trung Quốc) cho biết sau khi làm lạnh, cơm hình thành tinh bột kháng – thành phần có thể mang lại một số lợi ích nhất định.
So với cơm nóng, cơm nguội được cho là có thể hỗ trợ kiểm soát cân nặng, góp phần cải thiện chuyển hóa đường và chất béo, cũng như giúp ổn định đường huyết sau ăn.
Điều này là do sau khi cơm được làm nguội, một phần tinh bột chín có thể chuyển thành trạng thái tinh bột thô, hiện tượng này thường được gọi là thoái hóa tinh bột, từ đó hình thành một lượng tinh bột kháng.
Loại tinh bột này được tiêu hóa chậm, ít được hấp thu ở ruột non và có đặc tính tương tự chất xơ. Khi xuống đại tràng, nó có thể được hệ vi sinh đường ruột sử dụng.
Vì vậy, việc bổ sung thực phẩm chứa tinh bột kháng trong chế độ ăn được cho là có thể mang lại một số lợi ích nhất định cho sức khỏe, tùy thuộc vào cách sử dụng và thể trạng mỗi người.
Các nghiên cứu chỉ ra rằng, ngay cả khi được hâm nóng lại, cơm nguội vẫn giữ hàm lượng tinh bột kháng cao hơn so với cơm vừa nấu chín lần đầu nhờ cấu trúc bền vững. Nguyên nhân là do cấu trúc của tinh bột kháng bền hơn, có thể duy trì tương đối ổn định qua quá trình gia nhiệt.
Tuy nhiên, nếu sử dụng cơm nguội, cần đặc biệt chú ý đến điều kiện bảo quản. Nên bảo quản cơm trong hộp kín và để trong ngăn mát tủ lạnh, tránh để quá lâu và nên dùng sớm, nhằm hạn chế nguy cơ nhiễm vi khuẩn như Listeria hay Bacillus cereus.
Ngoài cơm nguội, một số thực phẩm giàu tinh bột như bánh mì, khoai tây, khoai lang, ngô hay các loại đậu sau khi nấu chín và để nguội cũng có thể hình thành tinh bột kháng. Bên cạnh đó, chuối (đặc biệt khi chưa chín hẳn) và hạt nưa (konjac) là những thực phẩm thường được nhắc đến nhờ chứa tinh bột kháng hoặc chất xơ, có thể hỗ trợ tiêu hóa và góp phần kiểm soát đường huyết khi sử dụng hợp lý.
Ngoài việc lựa chọn thực phẩm, thứ tự ăn trong bữa cũng được cho là có thể ảnh hưởng đến kiểm soát đường huyết. Một cách ăn thường được khuyến nghị là bắt đầu với canh hoặc nước ấm, sau đó đến rau, tiếp theo là thực phẩm giàu đạm và cuối cùng mới ăn tinh bột.
Bên cạnh đó, việc kết hợp ngũ cốc nguyên hạt như kê, gạo lứt hoặc yến mạch vào khẩu phần có thể giúp cải thiện chất lượng dinh dưỡng và hỗ trợ chuyển hóa. Nhìn chung, việc linh hoạt điều chỉnh thói quen ăn uống – từ lựa chọn thực phẩm, thứ tự ăn đến loại ngũ cốc sử dụng – có thể góp phần hỗ trợ kiểm soát đường huyết và sức khỏe tổng thể.
🔮 Tử vi 12 con giáp ngày 07/05/2026 (Mùng 21 tháng 3 Âm lịch – Bính Ngọ): Đây là ngày mang năng lượng khá thuận lợi, thích hợp để khởi động kế hoạch mới, mở rộng quan hệ và đón nhận vận may. Một số tuổi có cơ hội tài lộc bất ngờ, trong khi vài tuổi cần chú ý đến cảm xúc và sức khỏe.
🐭 Tuổi Tý
Công việc: Khởi sắc, dễ hoàn thành mục tiêu.
Tài lộc: Có lộc nhỏ, tài chính ổn định.
Tình cảm: Hài hòa, thuận lợi trong giao tiếp.
Sức khỏe: Tốt, tinh thần phấn khởi.
🐮 Tuổi Sửu
Công việc: Ổn định, có quý nhân hỗ trợ.
Tài lộc: Khởi sắc, dễ có khoản thu bất ngờ.
Tình cảm: Bình ổn, thuận lợi.
Sức khỏe: Tốt.
🐯 Tuổi Dần
Công việc: Hanh thông, dễ được đề bạt.
Tài lộc: Khá tốt, nhiều cơ hội mới.
Tình cảm: Hài hòa, thuận lợi.
Sức khỏe: Tốt.
🐰 Tuổi Mão
Công việc: Ổn định, dễ thích nghi.
Tài lộc: Duy trì mức ổn định.
Tình cảm: Ngọt ngào, thuận lợi.
Sức khỏe: Tốt.
🐲 Tuổi Thìn
Công việc: Có áp lực, cần kiên nhẫn.
Tài lộc: Trung bình, nên giữ đệm tài chính.
Tình cảm: Hài hòa, dễ đồng thuận.
Sức khỏe: Ổn định.
🐍 Tuổi Tỵ
Công việc: Có khởi sắc nhưng dễ gặp tiểu nhân.
Tài lộc: Hao hụt nhẹ, tránh đầu tư nóng.
Tình cảm: Có rạn nứt do thiếu tin tưởng.
Sức khỏe: Cần nghỉ ngơi hợp lý.
🐎 Tuổi Ngọ
Công việc: Sự nghiệp thăng hoa, nhiều cơ hội phát triển.
Tài lộc: Khá tốt, dễ có khoản thu bất ngờ.
Tình cảm: Hài hòa.
Sức khỏe: Tốt.
🐐 Tuổi Mùi
Công việc: Vận trình ổn định, ít áp lực.
Tài lộc: Có cơ hội mới.
Tình cảm: Hài hòa, thuận lợi.
Sức khỏe: Tốt.
🐒 Tuổi Thân
Công việc: Có thể gặp rắc rối nhỏ, cần kiên nhẫn.
Tài lộc: Trung bình, nên kiểm soát chi tiêu.
Tình cảm: Hài hòa, nên chủ động quan tâm.
Sức khỏe: Tốt.
🐓 Tuổi Dậu
Công việc: Có cơ hội, dễ đạt thành quả.
Tài lộc: Khởi sắc, nhiều cơ hội mới.
Tình cảm: Hài hòa.
Sức khỏe: Tốt.
🐕 Tuổi Tuất
Công việc: Có cơ hội nhưng dễ chi tiêu vượt khả năng.
Tài lộc: Hao hụt, cần kiểm soát kỹ.
Tình cảm: Dễ vướng bận.
Sức khỏe: Cần nghỉ ngơi hợp lý.
🐖 Tuổi Hợi
Công việc: Tích cực, tinh thần thoải mái.
Diễn Đàn Người Việt Hải Ngoại. Tự do ngôn luận, an toàn và uy tín. Vì một tương lai tươi đẹp cho các thế hệ Việt Nam hãy ghé thăm chúng tôi, hãy tâm sự với chúng tôi mỗi ngày, mỗi giờ và mỗi giây phút có thể. VietBF.Com Xin cám ơn các bạn, chúc tất cả các bạn vui vẻ và gặp nhiều may mắn.
Welcome to Vietnamese American Community, Vietnamese European, Canadian, Australian Forum, Vietnamese Overseas Forum. Freedom of speech, safety and prestige. For a beautiful future for Vietnamese generations, please visit us, talk to us every day, every hour and every moment possible. VietBF.Com Thank you all and good luck.
