Ông Trump cho rằng lao động trẻ nếu tiết kiệm đều đặn vào tài khoản hưu trí sẽ "giàu có" ở tuổi 65, với khoản tích lũy khoảng 465.000 USD.

Tổng thống Mỹ Donald Trump mới ký sắc lệnh mở rộng cơ hội tiết kiệm cho hàng chục triệu lao động chưa có quỹ hưu trí tại nơi làm việc. Theo đó, Bộ Tài chính sẽ xây dựng nền tảng trực tuyến giúp họ tìm kiếm, so sánh và mở các tài khoản hưu trí (IRA) chi phí thấp do các đơn vị tư nhân cung cấp.

Trọng tâm của chương trình là "Saver’s Match" - cơ chế chính phủ liên bang hỗ trợ tối đa 1.000 USD mỗi năm cho người thu nhập thấp và trung bình, nếu họ tiết kiệm đạt mức yêu cầu.

Theo Nhà Trắng, một lao động 25 tuổi tiết kiệm khoảng 165 USD mỗi tháng và khi nhận đủ khoản đối ứng này có thể tích lũy được 465.000 USD ở tuổi 65, với giả định lợi suất đầu tư 6% mỗi năm.

Ông Trump khuyến khích người trẻ tiết kiệm đều đặn để tích lũy số tiền này. "Nói cách khác, họ sẽ trở nên giàu có", ông tuyên bố.


Tổng thống Mỹ Donald Trump tại Trung tâm Nghệ thuật Biểu diễn Raymond F. Kravis ở West Palm Beach, bang Florida, hôm 1/5. Ảnh: AP

Tuy nhiên, một số chuyên gia tài chính hoài nghi, thậm chí phản bác rằng 465.000 USD chưa chắc đủ để được xem là giàu khi nghỉ hưu, đặc biệt khi số tiền này dùng cho chi tiêu trong khoảng hai đến ba thập kỷ.

"Những tài khoản hưu trí này có nhiều lợi ích, nhưng tôi không tin chúng sẽ khiến mọi người trở nên giàu có", ông Barry Glassman, chuyên gia hoạch định tài chính, nhà sáng lập Glassman Wealth Services, nhận định.

Theo ông, 465.000 USD có thể là một khoản đáng kể cho hưu trí nhưng với lạm phát 3% thì sau 30 năm, giá trị tương đương hiện nay sẽ dưới 200.000 USD. "Đây không phải số tiền nhỏ, nhưng chắc chắn chưa thể xem là giàu", ông phân tích.

Bà Winnie Sun, Đồng sáng lập kiêm CEO Sun Group Wealth Partners tại Irvine (California), đánh giá 465.000 USD là số tiền lớn với nhiều gia đình thu nhập thấp. Nhưng khi nghỉ hưu, con số này giống như "mức thu nhập khiêm tốn" hơn là khoản tài sản đủ để khiến ai đó có thể nói "tôi giàu có".

Ví dụ, thử xem xét "quy tắc 4%", tức số tiền một hộ gia đình có thể rút an toàn hàng năm từ tiết kiệm hưu trí trong suốt quãng đời còn lại. Theo đó, họ rút được khoảng 18.600 USD trong năm đầu về hưu và tăng dần theo lạm phát. Nói cách khác, 465.000 USD tương đương thu nhập khoảng 19.000 USD mỗi năm.

Ngoài ra, số tiền này cũng thấp hơn nhiều so với mức đa số người Mỹ nghĩ là "giàu có". Theo khảo sát của Charles Schwab, trung bình người Mỹ sở hữu khoảng 2,3 triệu USD mới được xem là giàu. Người tham gia khảo sát còn cho biết họ cần đến 839.000 USD mới cảm thấy "thoải mái về tài chính".

Dù vậy, 465.000 USD là nền tảng tốt cho người thu nhập thấp ở tuổi 65, theo các chuyên gia. Các nghiên cứu lĩnh vực hưu trí tại Mỹ thường đánh giá mức tiết kiệm qua "tỷ lệ thay thế thu nhập" (income replacement ratio). Nghĩa là, khoản tiết kiệm cá nhân và các nguồn từ an sinh xã hội khác của một người về hưu có thể thay thế bao nhiêu phần thu nhập khi còn làm việc.

Vì vậy, nếu sắc lệnh của ông Trump giúp một lao động duy trì mức sống tương đương trước nghỉ hưu thì người này có thể được xem là "giàu" so với những người cùng hoàn cảnh, chứ không phải toàn xã hội.

"Nếu mục tiêu là duy trì lối sống trước khi nghỉ hưu, đây là bước tiến lớn giúp lao động thu nhập thấp đạt được", ông Michael Finke, chuyên gia hoạch định tài chính tại The American College of Financial Services, bình luận.

Ngoài ra, trong bối cảnh sắc lệnh của ông Trump, khái niệm "giàu có" có thể không phải con số mà là việc hình thành thói quen dành dụm. "Đôi khi 'sự giàu có' không nằm ở mức dư dả. Tôi nghĩ chương trình không nhắm đến tạo ra các triệu phú, mà khơi gợi động lực bắt đầu tiết kiệm", bà Winnie Sun, nhận định.

Theo Nhà Trắng, khoảng 41-56 triệu người Mỹ không có quỹ hưu trí tại nơi làm việc. Phát ngôn viên Kush Desai cho biết họ chủ yếu là nhóm thu nhập thấp và hiện gần như không tiết kiệm gì cho tuổi già. Theo ông, khoản 465.000 USD "có thể tạo ra khác biệt rất lớn" với nhóm lao động này.

VietBF@sưu tập

Lãnh tụ Tối cao Iran Mojtaba Khamenei đã gặp một chỉ huy quân sự cấp cao; đây là cuộc gặp trực tiếp thứ hai của ông Khamenei trong vài ngày qua.

Theo hãng tin bán chính thức Fars, ông Khamenei đã gặp Thiếu tướng Abdollahi, chỉ huy tổng hành dinh quân đội và nhận báo cáo về tình hình sẵn sàng của các lực lượng vũ trang Iran.

Trong cuộc gặp, ông Abdollahi báo cáo lực lượng Iran đang trong trạng thái sẵn sàng cao, có các thiết bị và vũ khí cần thiết để đối phó các hành động thù địch của đối phương. Ông Abdollahi nói: “Trong trường hợp họ mắc sai lầm chiến lược, có hành động gây hấn hoặc tấn công, ta sẽ đáp trả nhanh chóng, dữ dội và mạnh mẽ”.


Lãnh tụ Tối cao Iran Mojtaba Khamenei. (Ảnh: Anadolu Agency)

Theo hãng Fars, ông Khamenei nói Iran đã ngăn chặn kẻ thù đạt các mục tiêu và ban hành chỉ thị mới nhằm đối đầu mạnh mẽ.

Trước đó, ngày 7/5, Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian cho biết ông đã có cuộc gặp kéo dài hai tiếng rưỡi với Lãnh tụ Tối cao Mojtaba Khamenei. Đây là cuộc gặp trực tiếp đầu tiên được ghi nhận giữa một quan chức cấp cao Iran và lãnh tụ tối cao mới của nước này. Ông Pezeshkian không nêu rõ thời điểm cuộc gặp diễn ra.

Truyền thông Iran không công bố ảnh hoặc video nào về các cuộc gặp. Truyền thông Iran cũng chưa đăng bất kỳ hình ảnh nào của ông Khamenei kể từ khi ông nhậm chức hồi tháng 3. Đây là thời điểm các cuộc không kích của Mỹ và Israel khiến cha ông và người tiền nhiệm, Đại giáo chủ Ali Khamenei, thiệt mạng. Đã có nhiều đồn đoán về sức khỏe và nơi ở của Lãnh tụ Tối cao Mojtaba Khamenei trong thời gian qua.

Ngày 8/5, kênh CNN đưa tin tình báo Mỹ đánh giá ông Khamenei đang đóng vai trò quan trọng trong định hình chiến lược xung đột cùng các quan chức cấp cao Iran. Các thông tin cho thấy quyền lực chính xác bên trong chính quyền Iran vẫn chưa rõ ràng, nhưng ông Mojtaba Khamenei nhiều khả năng đang chỉ đạo Iran xử lý các cuộc đàm phán với Mỹ nhằm chấm dứt xung đột.

Trong diễn biến liên quan, ngày 8/5, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio cho biết nước này đang chờ Iran phản hồi về các đề xuất của Mỹ nhằm đạt thỏa thuận chấm dứt xung đột. Phát biểu với các phóng viên trong chuyến thăm Rome (Italy), ông Rubio nêu rõ: “Tôi thật sự hy vọng đó là một đề xuất nghiêm túc”.

Ngoài ra, ông Rubio cũng bày tỏ quan ngại về các nỗ lực của Iran nhằm kiểm soát eo biển Hormuz, sau khi xuất hiện thông tin cho rằng Tehran đã thành lập một cơ quan để phê duyệt hoạt động quá cảnh qua tuyến đường thủy này. Ông nhấn mạnh rằng việc Iran tuyên bố quyền kiểm soát một tuyến đường thủy quốc tế là điều không thể chấp nhận.

Tuyên bố của Ngoại trưởng Mỹ được đưa ra sau khi ông Ebrahim Azizi - lãnh đạo Ủy ban An ninh quốc gia và Chính sách đối ngoại của Quốc hội Iran - cho biết ủy ban này đã chuẩn bị một dự luật về chế độ pháp lý đối với eo biển Hormuz.

Hãng tin Fars dẫn lời ông Azizi nêu rõ dự luật này đã sẵn sàng và dự kiến sẽ được thông qua tại phiên họp toàn thể sau khi Quốc hội Iran nhóm họp trở lại. Văn kiện sau đó sẽ được trình lên Hội đồng Giám hộ để phê chuẩn.

VietBF@sưu tập

Nhiều người kêu gọi Tổng thống Trump áp lệnh cấm xuất khẩu xăng dầu để kìm đà tăng giá xăng ở Mỹ, song phương án này tiềm ẩn nhiều nguy cơ dài hạn.

Xung đột tại vùng Vịnh đã khiến gần một tỷ thùng dầu kẹt lại do eo biển Hormuz bị phong tỏa, làm gián đoạn nghiêm trọng nguồn cung năng lượng toàn cầu. Các nước châu Á và châu Âu phải gấp rút tìm nguồn thay thế cho lượng dầu bị đình trệ, khiến nhu cầu thị trường thế giới đối với dầu thô Mỹ tăng vọt.

Trong khi một số quốc gia đã bắt đầu hạn chế xuất khẩu xăng dầu từ nhiều tuần trước, Mỹ vẫn đang xuất khẩu nhiều dầu hơn lượng nhập khẩu. Theo dữ liệu được Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA) công bố hôm 6/5, lượng xuất khẩu các sản phẩm dầu mỏ của Mỹ đã tăng vọt lên mức cao chưa từng thấy, đạt 8,2 triệu thùng mỗi ngày trong tuần qua.

Mức xuất khẩu kỷ lục này được thúc đẩy bởi nhu cầu mạnh mẽ đối với dầu diesel của Mỹ, với lượng xuất khẩu loại nhiên liệu này cũng chạm mốc cao nhất từ trước đến nay. Mỹ hiện đã trở thành nhà cung cấp nhiên liệu quan trọng cho thị trường toàn cầu, bao gồm các mặt hàng chiến lược như dầu diesel, nhiên liệu phản lực và xăng.

Dữ liệu liên bang công bố tuần qua cho thấy lượng tồn kho năng lượng của Mỹ, vốn được xem như "tấm đệm giảm sốc" cho thị trường xăng dầu ở nước này, tiếp tục giảm nhanh.

Trong khi xuất khẩu hàng triệu thùng xăng dầu mỗi ngày, Mỹ lại chứng kiến một nghịch lý khi giá xăng trong nước không ngừng tăng từ cuối tháng 3. Dữ liệu của GasBuddy cho thấy giá xăng trung bình tại Mỹ đã vượt 4,5 USD một gallon (1,2 USD một lít), cao nhất kể từ tháng 7/2022. California hiện là bang có giá xăng trung bình cao nhất cả nước, với 6,14 USD một gallon.

Tình trạng này khiến ngày càng nhiều người cho rằng chính quyền Tổng thống Donald Trump nên áp lệnh hạn chế xuất khẩu xăng dầu để hạ nhiệt giá xăng trong nước. Hạ nghị sĩ Dân chủ Ro Khanna gần đây tái đề xuất dự luật cấm xuất khẩu dầu trong giai đoạn giá nhiên liệu tăng cao.

"Tại sao chúng ta lại xuất khẩu dầu ra nước ngoài trong khi người dân Mỹ dốc sạch túi ở cây xăng? Nguồn cung dầu nên phục vụ người Mỹ trước. Điều đó sẽ giúp hạ giá nhiên liệu tại Mỹ", ông nói với Fox Business.

Một số chuyên gia trong ngành năng lượng thừa nhận việc hạn chế xuất khẩu có thể giúp kiềm chế giá nhiên liệu trong ngắn hạn. Rapidan Energy Group, hãng phân tích đầu tư trong lĩnh vực năng lượng tại Mỹ, đánh giá có 35% khả năng giá năng lượng tăng mạnh đến mức Nhà Trắng phải áp dụng biện pháp kiểm soát xuất khẩu xăng dầu.

"Đây là ý tưởng tồi, nhưng sẽ rất khó cưỡng lại nếu giá xăng tiếp tục tăng", Bob McNally, nhà sáng lập Rapidan Energy Group và từng là cố vấn năng lượng cho cựu tổng thống George W. Bush, nhận định.


Nhân viên Dịch vụ Bưu chính Mỹ (USPS) đổ xăng tại trạm bơm ở Chicago ngày 7/4. Ảnh: AP

Cuộc khủng hoảng nguồn cung năng lượng hiện nay, được nhiều người xem là cú sốc nghiêm trọng nhất lịch sử, cũng khiến một số chuyên gia Mỹ từng phản đối kiểm soát xuất khẩu xăng dầu phải xem xét lại quan điểm này.

McNally không loại trừ khả năng chính quyền Tổng thống Trump sẽ áp đặt một số hình thức hạn chế xuất khẩu, nếu khủng hoảng năng lượng tiếp tục xấu đi như dự đoán của nhiều công ty.

Vikas Dwivedi, chiến lược gia năng lượng toàn cầu tại hãng Macquarie Group, cho rằng lệnh cấm tạm thời xuất khẩu dầu và các sản phẩm dầu mỏ có thể giúp giá năng lượng tại Mỹ giảm mạnh, qua đó giảm áp lực lên người tiêu dùng trước cuộc bầu cử quốc hội giữa kỳ vào tháng 11.

"Tôi không thể tin mình lại nói điều này. Trong suốt sự nghiệp, tôi đã luôn cho rằng lệnh cấm xuất khẩu sẽ không hiệu quả và không nên thực hiện", Dwivedi nói.

Chính quyền Tổng thống Trump đã nhiều lần nói hạn chế xuất khẩu xăng dầu không nằm trong các lựa chọn đang được xem xét, phần lớn vì phương án này quá nhiều rủi ro.

Giới chuyên gia cảnh báo rằng biện pháp kiểm soát xuất khẩu về lâu dài có thể gây tổn hại nặng nề cho ngành lọc dầu Mỹ, làm suy giảm uy tín của Washington với vai trò nhà cung cấp năng lượng đáng tin cậy, đồng thời đẩy các đồng minh vào nguy cơ suy thoái.

Một phần nguyên nhân nằm ở chuỗi cung ứng năng lượng phức tạp của Mỹ, vốn phụ thuộc đồng thời vào cả nhập khẩu lẫn xuất khẩu. Matt Smith, chuyên gia phân tích dầu mỏ tại Kpler, nhấn mạnh rằng dù Mỹ là nước xuất khẩu ròng dầu mỏ, nước này vẫn nhập khoảng 6,5 triệu thùng dầu thô mỗi ngày.

Các nhà máy lọc dầu lâu đời của Mỹ hiện đã sử dụng tối đa lượng dầu nhẹ, ít lưu huỳnh được khai thác từ lưu vực Permian ở bang Texas và New Mexico. Để sản xuất xăng và dầu diesel, họ thường phải pha trộn loại dầu đá phiến này với dầu nặng hơn nhập từ Canada, Trung Đông và Mỹ Latin. Phần dầu thô dư thừa của Mỹ sau đó được xuất khẩu ra nước ngoài, đồng nghĩa Mỹ không thể tự tách khỏi hệ thống năng lượng toàn cầu.

McNally cho rằng bất kỳ đợt giảm giá xăng nào ở Mỹ nhờ lệnh hạn chế xuất khẩu cũng chỉ mang tính tạm thời. Ông cảnh báo lệnh cấm xuất khẩu sẽ buộc các nhà máy lọc dầu Mỹ chỉ sử dụng dầu nội địa, điều có thể làm giảm lợi nhuận của họ, "từ đó dẫn đến sản lượng xăng ít hơn và cuối cùng là giá tăng trở lại".

Robert Auers, phụ trách mảng nhiên liệu tinh chế tại RBN Energy, cũng nhận định lệnh cấm xuất khẩu xăng dầu có thể kéo giá năng lượng giảm trong ngắn hạn, nhưng cái giá dài hạn sẽ rất lớn. Ông động thái này sẽ tạo ra "một núi hỗn loạn", buộc các nhà máy lọc dầu phải cắt giảm sản lượng và thậm chí khiến một số cơ sở đóng cửa vĩnh viễn.

"Bạn có thể kéo giá xuống rất mạnh ngay tuần tới, nhưng tác động đó sẽ giảm dần theo thời gian. Một năm sau, giá có thể chẳng khác gì hiện nay", Auers nói.

Giám đốc điều hành Chevron Mike Wirth tuần này cảnh báo các biện pháp như cấm xuất khẩu hay áp trần giá sẽ không mang lại hiệu quả. Phát biểu tại hội nghị toàn cầu của Viện Milken, ông Wirth cho rằng những chính sách này có thể xuất phát từ ý định tốt, nhưng lịch sử cho thấy chúng thường tạo ra những hệ quả ngoài dự kiến khiến tình hình tệ hơn.

"Một chính sách như vậy sẽ rất tệ và ngành công nghiệp dầu mỏ sẽ phản đối quyết liệt", một nguồn tin trong lĩnh vực dầu khí nói với CNN.

Việc hạn chế nguồn cung xăng dầu Mỹ cho phần còn lại của thế giới còn có thể gây tổn hại nghiêm trọng cho kinh tế toàn cầu và cuối cùng tác động ngược trở lại chính nước Mỹ.

Dwivedi dự đoán giá dầu, xăng, nhiên liệu máy bay và các sản phẩm năng lượng khác trên thị trường thế giới sẽ tăng "điên cuồng" nếu Mỹ hạn chế xuất khẩu. "Bạn có thể đẩy cả thế giới vào nguy cơ suy thoái đột ngột. Và Mỹ không thể miễn nhiễm trước điều đó. Tác động cuối cùng sẽ quay lại với chính chúng ta", ông nói.

Các đồng minh của Mỹ ở châu Âu và châu Á, những bên đang phụ thuộc vào nguồn năng lượng Mỹ trong giai đoạn khủng hoảng, sẽ phải trả giá bằng mức nhiên liệu cực kỳ đắt đỏ.

"Chúng ta sẽ phá hủy vĩnh viễn danh tiếng của mình với tư cách kho bảo hiểm năng lượng của thế giới", McNally cảnh báo.

VietBF@sưu tập

Quân đội Iran cho biết các nước cùng Washington thực thi trừng phạt nhằm vào Tehran sẽ gặp khó khăn khi di chuyển qua eo biển Hormuz.

"Từ bây giờ, những nước theo phe Mỹ thực thi biện pháp trừng phạt nhằm vào Iran chắc chắn sẽ đối mặt với vấn đề khi đi qua eo biển Hormuz. Chúng tôi đã thiết lập hệ thống pháp lý và an ninh mới ở khu vực, mọi tàu thuyền di chuyển qua đều sẽ phải phối hợp với Iran", tướng Mohammad Akraminia, phát ngôn viên quân đội Iran, tuyên bố hôm nay.

Tướng Iran cho biết hệ thống pháp lý mới đã có hiệu lực và sẽ mang lại "lợi ích về kinh tế, an ninh cũng như chính trị".

Ebrahim Azizi, lãnh đạo Ủy ban An ninh Quốc gia và Chính sách Đối ngoại quốc hội Iran, trước đó cũng đưa ra thông điệp tương tự trên mạng xã hội.

"Chúng tôi cảnh báo các chính phủ, trong đó có quốc gia nhỏ như Bahrain, rằng ủng hộ nghị quyết do Mỹ hậu thuẫn sẽ dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng. Eo biển Hormuz là huyết mạch quan trọng, đừng mạo hiểm và khiến nó đóng cửa vĩnh viễn đối với các vị", ông viết.


Các tàu ở eo biển Hormuz, ngoài khơi thành phố Bandar Abbas thuộc miền nam Iran, trong ảnh đăng hôm 4/5. Ảnh: AFP

Hãng thông tấn Tasnim hôm nay dẫn lời tư lệnh hải quân Iran Shahram Irani cho biết nước này đã triển khai tàu ngầm hạng nhẹ nội địa, có biệt danh "cá heo vịnh Ba Tư", để đối phó tàu hải quân thù địch ở eo biển Hormuz. Ông thêm rằng lực lượng tàu ngầm hạng nhẹ đang được mở rộng, khẳng định chúng có khả năng hoạt động ở dưới nước trong thời gian dài để theo dõi và phá hủy mục tiêu.

Giới chức Mỹ và đồng minh chưa bình luận về thông tin.

Mỹ đã áp đặt nhiều lệnh trừng phạt đối với Iran trong hàng thập kỷ qua, khiến nền kinh tế nước này bị bóp nghẹt. Nhiều quốc gia, trong đó có các thành viên Liên minh châu Âu (EU), Anh và Australia, cũng thực thi cấm vận với lý do lo ngại về chương trình vũ khí và sự hỗ trợ của Iran đối với những nhóm vũ trang khu vực.

Mỹ hồi đầu tháng áp đặt những biện pháp trừng phạt mới nhằm vào lợi ích của Iran, yêu cầu tàu thuyền không trả phí cho Tehran để được đi qua eo biển Hormuz. Mỹ cũng đã cùng Bahrain soạn thảo nghị quyết Liên Hợp Quốc kêu gọi Iran ngừng hạn chế hoạt động hàng hải ở khu vực.

Eo biển Hormuz là tiêu điểm trong xung đột giữa Mỹ và Israel với Iran. Trong thời bình, đây là tuyến đường biển vận chuyển 20% nguồn cung dầu thế giới đến từ vùng Vịnh, các tàu thương mại được tự do đi qua theo quy định của luật pháp quốc tế.

Kể từ khi chiến sự nổ ra, Iran đã phong tỏa eo biển Hormuz, chỉ cho phép tàu của quốc gia "thân thiện" đi qua, với lý do nhằm đảm bảo an ninh cho nước này.

Để vượt eo biển Hormuz, hãng vận hành tàu phải tìm đến bên trung gian có thể liên hệ với Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) và cung cấp đầy đủ thông tin về phương tiện. Nếu hồ sơ vượt qua quá trình thẩm tra, IRGC sẽ cấp một mã phê duyệt và hướng dẫn cụ thể về tuyến đường mà tàu phải đi để qua eo biển Hormuz.

Phó chủ tịch quốc hội Iran Hamidreza Hajibabaei tháng trước cho biết nước này đã thu được khoản tiền đầu tiên từ phí di chuyển được áp đặt ở eo biển Hormuz.

VietBF@sưu tập

Giữa lúc bàn cờ địa chính trị thế giới đang xoay chuyển chóng mặt, những cuộc đàm phán giữa Washington và Tehran đã bước vào giai đoạn mang tính quyết định. Thế nhưng "Trong nhà chưa tỏ, ngoài ngõ đã tường", nội bộ Iran đang chứng kiến một cuộc rạn nứt sâu sắc. Một phe cánh cực đoan nhỏ nhưng đầy quyền lực đang ra sức "đốt đuốc soi đường" cho sự thất bại của các thỏa thuận tiềm năng, vô tình biến những tuyên bố của Tổng thống Donald Trump về một Iran "rối loạn" trở nên có cơ sở hơn bao giờ hết.

Mặt trận Paydari: Những "vệ binh" cực đoan hay "kẻ phá bĩnh" vĩ đại?

Được biết đến với cái tên Jebhe-ye Paydari (Mặt trận Bền vững), nhóm này thường được các nhà quan sát gọi là những kẻ "Siêu Cách mạng". Họ tự coi mình là những người gác đền trung thành nhất cho các giá trị của cuộc cách mạng năm 1979. Đối với họ, cuộc chiến chống lại Hoa Kỳ và Israel không phải là một vấn đề chính trị có thể thương lượng, mà là một cuộc thánh chiến vĩnh cửu.

Chuyên gia Hamidreza Azizi từ Viện Nghiên cứu An ninh và Quốc tế Đức nhận định rằng nhóm này tin vào một nhà nước Shia thần quyền phải tồn tại cho đến ngày tận thế. Họ mang trong mình một tư tưởng tôn giáo cuồng tín đến mức coi bất kỳ sự thỏa hiệp nào với phương Tây đều là sự phản bội. Sự trỗi dậy của Paydari trong hai tháng qua, đặc biệt là sau khi cựu lãnh đạo tối cao Ali Khamenei qua đời vào cuối tháng 2, đã phơi bày một cuộc tranh giành quyền lực khốc liệt trong kỷ nguyên "hậu Khamenei".

Trong khi Tân Lãnh đạo tối cao Mojtaba Khamenei nỗ lực phô diễn sự đoàn kết của toàn dân trước những đe dọa tồn vong từ bên ngoài, thì nhóm Paydari lại không ngừng gieo rắc sự chia rẽ ngay tại nghị trường, trên mặt báo và cả ngoài đường phố.

Khi đàm phán bị coi là "hành vi đầu hàng"

Mặc dù chính quyền Tehran đã cố gắng xoa dịu phe cánh này bằng cách đưa đại diện của họ vào phái đoàn đàm phán tại Pakistan hồi tháng trước, nhưng nỗ lực này dường như đã "Dã tràng xe cát". Thay vì chung sức, nhóm này lại công khai chỉ trích các nhà thương thuyết là "hèn nhát" và không trung thành với những "vạch đỏ" mà lãnh đạo tối cao đã đề ra.

Tờ Raja News, cơ quan ngôn luận của Mặt trận Paydari, thậm chí đã đăng những bài viết đầy cay nghiệt: "Họ (Hoa Kỳ) nhận ra rằng việc giết hại các lãnh đạo và những người thân yêu của chúng ta chẳng tốn kém gì. Họ hiểu rằng ngay cả khi lãnh tụ tối cao hy sinh, vẫn có những nhóm ở đây sẵn sàng bắt tay và mỉm cười với những kẻ giết người".

Những "Siêu Cách mạng" này không chỉ nói suông. Bảy nghị sĩ thuộc nhóm này đã từ chối ký vào tuyên bố ủng hộ đội ngũ đàm phán. Nghị sĩ Mahmoud Nabavian, dù có tên trong phái đoàn tại Islamabad, nhưng ngay sau đó đã tuyên bố việc thảo luận về chương trình hạt nhân là một "sai lầm chiến lược" và đòi cách chức Bộ trưởng Ngoại giao Abbas Araghchi. Đúng là "Một con sâu làm rầu nồi canh", những động thái này đã khiến nỗ lực ngoại giao của Iran trở nên mong manh hơn bao giờ hết.

"Tâm điểm quyền lực mới" và sự ảo tưởng về chiến thắng tuyệt đối

Sau 8 tuần hứng chịu bom đạn từ Hoa Kỳ và Israel, nhóm Paydari đã tận dụng sự phẫn nộ của một bộ phận giới trẻ "cách mạng" để tạo ra một trung tâm quyền lực mới thông qua các cuộc biểu tình đường phố quy mô lớn tại Tehran. Dưới sự dẫn dắt tinh thần của những giáo sĩ có tư tưởng "tận thế" như Ayatollah Mahdi Mirbaqiri, nhóm này tin rằng Iran chỉ có thể đạt được một thỏa thuận thuận lợi bằng cách đánh bại Washington hoàn toàn trên chiến trường.

Tuy nhiên, tư duy "Được làm vua, thua làm giặc" theo kiểu cực đoan này đang khiến họ ngày càng bị cô lập. Mohammad Ali Shabani, biên tập viên của Amwaj.media, chỉ ra rằng phe cánh này đang bị phản ứng ngược. Những tiếng ồn ào mà họ tạo ra vô tình tiếp tay cho Israel và Mỹ trong việc khắc họa một Iran đang tan rã từ bên trong. Hiện nay, từ các chính trị gia đối thủ đến các nhà bình luận và người dân thường, tất cả dường như đang hợp lực để cô lập "những kẻ cực đoan ngoài rìa" này.

Thực chất, như giới phân tích nhận định, Paydari không hẳn là chống lại một thỏa thuận, mà họ muốn chính mình là người đặt bút ký để độc chiếm quyền lực và tái cấu trúc quốc gia theo ý muốn. Họ tin rằng: "Chờ được mạ thì má đã sưng", nếu cứ tiếp tục chiến đấu, họ có thể buộc Mỹ phải đầu hàng và chấp nhận các điều khoản do họ đưa ra.

Giữa lúc vận mệnh quốc gia đang ngàn cân treo sợi tóc, cuộc chiến giữa lý trí ngoại giao và sự cuồng tín ý thức hệ tại Iran vẫn chưa có hồi kết. Liệu Tehran có thể thống nhất được ý chí để đạt được hòa bình, hay sẽ bị nhấn chìm bởi những mâu thuẫn nội tại? Câu trả lời có lẽ nằm ở việc liệu chính quyền mới có đủ bản lĩnh để dẹp bỏ những "hòn đá tảng" trên con đường đàm phán hay không.

Trong cái lạnh của xứ sở Kim Chi, có một người đàn ông 56 tuổi tên là Sae Joon Park thường tìm đến căn cứ quân sự Camp Humphreys để tìm lại chút dư vị của quá khứ. Ngồi trong một cửa hàng bánh pancake, xung quanh là những người lính mặc quân phục nói tiếng Anh, Park có cảm giác như mình đang ở nhà. Nhưng sự thật nghiệt ngã là nhà của ông – nơi ông đã sống 49 năm cuộc đời – đang cách xa hàng vạn dặm bên kia đại dương.

Park không về Hàn Quốc để "vinh quy bái tổ". Ông là một trong số những cựu binh không có quốc tịch Mỹ đã phải tự trục xuất hoặc bị tống khứ khỏi Hoa Kỳ dưới làn sóng siết chặt nhập cư gắt gao của chính quyền Tổng thống Donald Trump. Thật đúng là: "Lên voi xuống chó mấy hồi", từ một người hùng chiến trận được vinh danh, nay ông trở thành kẻ không chốn dung thân trên chính mảnh đất mình từng thề hy sinh tính mạng để bảo vệ.

Một đời binh nghiệp đổi lấy tấm huân chương đẫm máu

Hành trình của Sae Joon Park bắt đầu từ năm 7 tuổi khi ông một mình từ Hàn Quốc sang Miami để đoàn tụ với mẹ. Những năm tháng tuổi thơ ở Mỹ là chuỗi ngày đầy thử thách với một đứa trẻ châu Á duy nhất trong trường, nơi Park thường xuyên phải dùng nắm đấm để tự vệ. Năm 1989, nghe theo lời khuyên của người bác vốn là một Đại tá thủy quân lục chiến Hàn Quốc, Park lên đường nhập ngũ với khát khao tìm thấy hướng đi cho cuộc đời.

Ông được điều động đến Panama ngay trước thềm chiến dịch "Operation Just Cause" – một trong những chiến dịch đổ bộ lớn nhất của Mỹ kể từ sau chiến tranh Việt Nam. Tại đây, trong một nhiệm vụ đột kích vào dinh thự của một người phụ nữ được cho là "phù thủy" của nhà độc tài Manuel Noriega, Park đã đối mặt với tử thần. Giữa những căn phòng chứa đầy cocaine và các lọ đựng bộ phận cơ thể người, một cuộc đấu súng ác liệt nổ ra.

Park bị trúng hai phát đạn vào cột sống và thắt lưng. Ông gục xuống, hơi thở thoi thóp nhưng vẫn kiên cường giành giật sự sống. Với chiến công và thương tật đó, ông đã được trao tặng huân chương Purple Heart (Trái tim Tím) – phần thưởng dành cho những binh sĩ bị thương hoặc hy sinh trong chiến đấu. Thế nhưng, "Cứu vật vật trả ơn, cứu nhân nhân trả oán", tấm huân chương ấy sau này dường như không đủ sức nặng để giữ ông lại với đất nước Hoa Kỳ.

Góc khuất sau chiến tranh: Nỗi đau mang tên PTSD

Rời quân ngũ ở tuổi đôi mươi, Park mang theo những vết sẹo không chỉ trên da thịt mà còn trong tâm hồn. Hội chứng hậu chấn tâm lý (PTSD) bắt đầu bủa vây ông bằng những cơn ác mộng và sự hoảng loạn trước mọi tiếng động lớn. Ở đầu thập niên 90, nhận thức về PTSD còn hạn chế, Park không biết tìm sự trợ giúp ở đâu.

Để xoa dịu nỗi đau, ông tìm đến ma túy – một con đường sai lầm mà nhiều cựu binh Mỹ thường vấp phải. Theo thống kê, cựu binh mắc PTSD có khả năng lạm dụng chất gây nghiện cao gấp ba lần người bình thường. Những sai lầm nối tiếp sai lầm: kết hôn, ly hôn, rồi bị bắt vì tàng trữ ma túy năm 2007. Trong cơn hoảng loạn vì sợ vi phạm lệnh quản chế, ông đã bỏ trốn khỏi New York để về Hawaii với gia đình – một hành động mà theo luật nhập cư Mỹ bị xếp vào tội "tẩu tán bảo lãnh" (bail jumping), một trọng tội nghiêm trọng (aggravated felony).

"Gông xiềng" chờ sẵn tại cuộc hẹn định kỳ

Mặc dù sau đó đã ra đầu thú và thụ án, nhưng hồ sơ của Park đã lọt vào tầm ngắm của cơ quan thực thi di trú. Năm 2010, một thẩm phán đã ra lệnh trục xuất ông. Nhờ tư cách là cựu binh nhận huân chương Purple Heart, Park từng được hoãn thi hành lệnh trục xuất và chung sống hòa bình với cộng đồng suốt 15 năm, làm việc và đóng thuế hợp pháp.

Thế nhưng, dưới chính quyền của Tổng thống Donald Trump, "Gió đã đổi chiều". Trong một buổi trình diện định kỳ vào tháng 6 năm ngoái, các nhân viên thực thi di trú (ICE) đã bất ngờ đe dọa bắt giữ và còng tay Park ngay tại chỗ. Luật sư của ông cho biết, các trường hợp vốn được nương tay trước đây nay trở thành ưu tiên hàng đầu của các chiến dịch truy quét. Để tránh việc bị giam giữ vô thời hạn, Park buộc phải chấp nhận đeo vòng đeo chân điện tử và tự rời khỏi nước Mỹ trong vòng 3 tuần.

Sau 49 năm sống trên đất Mỹ, Park thu dọn cả cuộc đời vào hai chiếc vali và một túi đựng gậy golf, lên chuyến bay một chiều về Seoul – nơi ông không còn ai thân thích, không biết đọc, biết viết tiếng Hàn và chỉ có thể nói những câu giao tiếp bập bẹ.

Cuộc chiến pháp lý và hy vọng mong manh ngày trở về

Vụ việc của Park đã gây chấn động dư luận và được đưa ra chất vấn tại Quốc hội Mỹ. Trong khi Bộ An ninh Nội địa (DHS) kiên quyết bảo vệ quyết định trục xuất dựa trên hồ sơ tiền án của ông, nhiều nghị sĩ và luật sư lại cho rằng việc đối xử với một người hùng chiến tranh như vậy là thiếu công bằng. Họ lập luận rằng quân đội Mỹ không nên "Vắt chanh bỏ vỏ".

Hiện tại, con đường trở về của Park vô cùng mịt mù với "ba ngọn núi" phải vượt qua:

Xin lệnh ân xá từ Thống đốc bang New York cho những tội danh cũ.

Yêu cầu công tố viên giảm nhẹ tội danh để mở lại vụ án di trú.

Trải qua quy trình xin visa vô cùng chậm chạp và phức tạp từ nước ngoài.

Các chuyên gia pháp lý nhận định khả năng thành công là rất thấp và có thể mất nhiều năm trời. Trong khi đó, tại Busan, Park vẫn sống mòn mỏi trong nỗi nhớ con và sự dày vò của những cơn ác mộng chiến tranh. Ông không dám nói thật với người mẹ 86 tuổi đang bị mất trí nhớ của mình rằng ông đã bị trục xuất. Mỗi khi bà hỏi tại sao ông lại ở Hàn Quốc, ông chỉ biết im lặng. Có lẽ với Park lúc này, "Nhà không phải là nơi ta sinh ra, mà là nơi ta sẵn sàng nằm xuống", nhưng nơi ông muốn nằm xuống lại đang khép chặt cánh cửa với ông.

Những "con mắt diều hâu" trên bầu trời Caribe

"Chuồn chuồn bay thấp thì mưa, bay cao thì nắng, bay vừa thì râm", trên vùng biển Caribe những ngày này, sự xuất hiện dồn dập của những "chú chuồn chuồn sắt" khổng lồ từ phương Bắc lại không báo hiệu một cơn mưa bóng mây, mà là điềm báo cho một cơn bão chính trị đầy sấm sét. Theo các dữ liệu hàng không dân dụng từ FlightRadar24, một làn sóng máy bay trinh sát của quân đội Mỹ đang bủa vây bờ biển Cuba với mật độ dày đặc chưa từng có.

Kể từ ngày 4 tháng 2 năm 2026, Hải quân và Không quân Hoa Kỳ đã thực hiện ít nhất 25 chuyến bay tình báo bằng cả máy bay có người lái và máy bay không người lái (UAV). Đáng chú ý, các "vị khách không mời" này thường xuyên lượn lờ sát hai thành phố lớn nhất của đảo quốc này là Havana và Santiago de Cuba. Có những thời điểm, các phi cơ này áp sát đường bờ biển chỉ trong khoảng cách 40 dặm (khoảng 64km), một khoảng cách đủ gần để các thiết bị cảm biến tối tân soi thấu mọi biến động sâu trong nội địa.

Trong đội hình trinh sát này, người ta nhận diện được sự góp mặt của "thợ săn ngầm" P-8A Poseidon chuyên tuần tra hàng hải, RC-135V Rivet Joint – một chuyên gia thu thập tình báo tín hiệu, và cả những "bóng ma" cao không MQ-4C Triton. Điều đáng nói là trước tháng 2, sự hiện diện công khai của các dòng máy bay này tại đây là cực kỳ hiếm hoi. Sự xuất hiện đột ngột và dồn dập này chẳng khác nào "Không có lửa làm sao có khói", khiến dư luận quốc tế không khỏi đặt dấu hỏi về một kịch bản quân sự đang được âm thầm dàn dựng.

Kịch bản cũ, sân khấu mới: Từ Venezuela đến Iran và giờ là Cuba

Người xưa nói: "Ôn cố tri tân" (Xem lại việc cũ để biết việc mới). Nhìn vào lịch sử các chiến dịch quân sự của Mỹ dưới thời chính quyền Trump, người ta thấy một mô típ quen thuộc đến rùng mình. Việc tăng cường các chuyến bay trinh sát công khai thường là khúc dạo đầu cho những hành động cứng rắn hơn.

Hãy nhìn lại trường hợp của Venezuela: Sau những tuyên bố đanh thép của ông Trump vào tháng 9 năm trước về việc tấn công tàu chở ma túy liên quan đến chính quyền Nicolas Maduro, các chuyến bay trinh sát bắt đầu xuất hiện dày đặc quanh bờ biển nước này. Chỉ một thời gian ngắn sau đó, lực lượng đặc biệt Mỹ đã bắt giữ ông Maduro ngay tại Caracas. Kịch bản tương tự cũng xảy ra tại Iran, nơi dàn máy bay P-8A, RC-135V và MQ-4C Triton – đúng những cái tên đang xuất hiện tại Cuba – đã quần thảo bờ biển phía Nam Iran trước khi các cuộc không kích chung giữa Mỹ và Israel nổ ra.

Giờ đây, "chiếc gương" lịch sử ấy đang chiếu rọi vào đảo quốc Cuba. Trước khi các chuyến bay tăng vọt, Tổng thống Trump đã có những phát ngôn "nảy lửa" trên mạng xã hội Truth Social, bóng gió về việc sẽ đến thăm một "Havana tự do" trước khi rời nhiệm sở. Ngay sau đó là lệnh phong tỏa dầu mỏ và các biện pháp trừng phạt mở rộng với lý do Cuba là "mối đe dọa an ninh quốc gia". Mặc dù phía Cuba đã thẳng thừng bác bỏ và khẳng định luôn mở cửa đối thoại, đồng thời cảnh báo về một cuộc chiến tranh du kích kéo dài nếu bị tấn công, nhưng "Cây muốn lặng mà gió chẳng dừng", sự hiện diện của quân đội Mỹ cho thấy Washington dường như đã chọn một con đường khác.

Lời cảnh báo công khai hay trò chơi tâm lý chiến?

Có một điểm cực kỳ lạ lùng trong các đợt trinh sát này: Tất cả các chuyến bay đều có thể theo dõi được qua các hệ thống dân sự như Flightradar24 hay ADS-B Exchange. Trong khi thực tế, quân đội Mỹ thừa khả năng tắt các thiết bị định vị để "tàng hình" trên bản đồ dân dụng. Điều này làm dấy lên nghi vấn: Phải chăng Mỹ đang cố tình để lộ dấu vết?

Đây có thể là một đòn tâm lý chiến trực diện. Việc phơi bày các chuyến bay trinh sát như muốn gửi một thông điệp không lời nhưng đầy sức nặng đến chính quyền Cuba: "Mọi động thái của các ông đều nằm trong lòng bàn tay chúng tôi". Với các quan chức Havana, đây chắc chắn là một sự khiêu khích gây bất an tột độ.

Trong khi Lầu Năm Góc chọn cách im lặng đầy ẩn ý, thì những dữ liệu hàng không lại đang "nói" rất nhiều. So với các điểm nóng khác như Ukraine, Bán đảo Triều Tiên hay biên giới Nga – nơi các chuyến bay trinh sát hoạt động ổn định suốt nhiều tháng – thì sự gia tăng đột ngột tại Cuba là một sự chuyển hướng chiến lược đáng kinh ngạc.

"Tránh voi chẳng xấu mặt nào", Cuba vẫn bày tỏ thiện chí đàm phán, nhưng với những chiếc P-8A và RC-135V đang lượn lờ ngoài khơi, bầu trời Caribe vốn xanh trong giờ đây đang nặng trĩu những toan tính đại chiến lược. Liệu đây chỉ là những động thái phô trương sức mạnh, hay thực sự là màn dạo đầu của một biến động lớn lao sắp tới? Chỉ có thời gian mới trả lời được, nhưng rõ ràng, những "con mắt diều hâu" từ phương Bắc vẫn đang nhìn chằm chằm không chớp mắt vào "hòn đảo tự do".

Giữa lòng Tehran hoa lệ nhưng đầy rẫy những biến động, có một thứ vốn dĩ là hơi thở của thời đại, nay lại trở thành một thứ xa xỉ phẩm mà không phải ai cũng có quyền chạm tới: Internet. Đã hơn hai tháng trôi qua, người dân Iran đang phải sống trong đợt "mất mạng" dài nhất trong lịch sử, một khoảng lặng mênh mông và nghẹt thở trên không gian số.



Khi "thế giới ảo" trở thành nỗi đau thực tại

Kể từ ngày 8 tháng 1 năm 2026, khi những làn sóng phản đối bùng phát, chính quyền Iran đã thực thi một chính sách "bế quan tỏa cảng" trên không gian mạng. Đối với hàng triệu người coi Internet là công cụ mưu sinh, đây không khác gì một bản án kinh tế.

Hãy nghe lời tâm sự nhói lòng của Faraz, một cư dân 38 tuổi tại Tehran: “Hãy tưởng tượng bạn đang phải vật lộn với thất nghiệp và lạm phát phi mã, rồi bằng cách nào đó bạn chắt bóp được khoảng 500.000 đến 1 triệu toman (khoảng 13 USD) – một số tiền không hề nhỏ so với mức lương trung bình chỉ từ 240 đến 420 USD. Bạn dùng nó chỉ để mua vài gigabyte VPN, hy vọng được lướt X, đọc tin tức và để thấy mình còn một tiếng nói. Nhưng khi vừa mở được ứng dụng, bạn lại thấy những kẻ khác đang lướt mạng vèo vèo, hành xử như thể mọi thứ vẫn bình thường. Cảm giác đó thực sự như một cú đấm vào lồng ngực.”

Thật đúng là "Kẻ ăn không hết, người lần không ra". Trong khi đại đa số người dân phải chật vật với thị trường đen để mua VPN với giá cắt cổ, thì một tầng lớp ưu tú lại được hưởng đặc quyền mang tên "Internet Pro".

Internet Pro: Đặc quyền "nhà giàu" và bàn tay của IRGC

Chương trình "Internet Pro" được tung ra vào tháng 2 năm nay thông qua Công ty Truyền thông Di động Iran (MCI) – một thực thể có mối liên hệ mật thiết với Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC). Được quảng cáo là giải pháp ổn định cho các doanh nghiệp, học giả và giới khoa học, nhưng thực chất, nó đã tạo ra một sự phân cấp xã hội sâu sắc.

Để có được tấm "thẻ thông hành" này, người dùng phải trải qua quá trình xác minh nghiêm ngặt. Thay vì dùng VPN để lách luật, họ được cấp các "SIM trắng" (white SIM cards) – những chiếc SIM được nằm trong danh sách ưu tiên, bỏ qua mọi rào cản lọc web của quốc gia.

Mức giá để chạm tay vào "đặc quyền" này cũng khiến người nghèo phải ngả mũ: 2 triệu toman cho gói 50GB/năm, cộng thêm phí kích hoạt 2,8 triệu toman. Tổng chi phí ban đầu gần bằng 1/4 mức lương tháng của một công nhân bình thường. Tờ Khabar Online đã cay đắng nhận xét rằng: Iran đang bị chia cắt thành hai tầng lớp: "Giới tinh hoa kỹ thuật số" và "Thần dân kỹ thuật số".

Những rạn nứt trong lòng bộ máy quyền lực

Chính sách "Internet đa tầng" này không chỉ gây phẫn nộ trong dân chúng mà còn làm lộ rõ những vết rạn nứt ngay trong lòng chính phủ Iran. Một bên là những người theo đường lối cứng rắn ủng hộ kiểm soát tuyệt đối, một bên là các quan chức cải cách lo ngại về sự bất công xã hội.

Tổng thống Masoud Pezeshkian và Bộ trưởng Truyền thông Sattar Hashemi đã công khai phản đối hệ thống này, khẳng định truy cập Internet chất lượng cao là quyền của mọi công dân. Tuy nhiên, dường như "Thấp cổ bé họng", những nỗ lực của họ vẫn chưa thể ngăn cản được sự bành trướng của Internet Pro, vốn được hậu thuẫn bởi những nhân vật quyền lực đang chịu lệnh trừng phạt của phương Tây như Mohammad Amin Aghamiri.

Trong khi chính quyền rêu rao về sự đoàn kết giữa chính phủ và nhân dân để chống lại "cuộc chiến áp đặt" từ bên ngoài, thì thực tế lại cho thấy một sự chia rẽ nội bộ sâu sắc. Người ta nói "Cháy nhà mới mặt chuột", và cơn khủng hoảng Internet này chính là ngọn lửa đang soi rọi những góc khuất của sự trục lợi và bất công.

Cái giá nghìn tỷ và tương lai mịt mờ

Theo báo cáo từ các tổ chức nhân quyền (HRA), việc ngắt kết nối Internet đã khiến nền kinh tế Iran thiệt hại khoảng 1,8 tỷ USD chỉ trong hai tháng qua. Các doanh nghiệp ảo, vốn là nồi cơm của hàng vạn gia đình, đang đứng bên bờ vực phá sản.

Một số người liều lĩnh hơn đã tìm đến Starlink – dịch vụ Internet vệ tinh của Elon Musk được nhập lậu vào nước này. Nhưng đó là một canh bạc sinh tử. "Đi đêm lắm có ngày gặp ma", việc sở hữu thiết bị này có thể dẫn đến cáo buộc đe dọa an ninh quốc gia và án tù nghiêm khắc.

Sự bất bình đẳng này thậm chí đã khiến Hiệp hội Tâm thần học Iran phải lên tiếng cảnh báo về những áp lực tâm lý cực độ và sự suy giảm niềm tin công chúng. Các tổ chức công đoàn như nghiệp đoàn y tá cũng từ chối sử dụng Internet Pro để thể hiện sự đoàn kết với những người lao động nghèo.

Kết thúc một ngày dài mệt mỏi, khi ánh đèn thành phố Tehran le lói, hàng triệu người vẫn đang kiên nhẫn nhìn vào màn hình điện thoại xoay tròn, chờ đợi một phép màu kết nối. Internet tại Iran giờ đây không chỉ là công nghệ, nó là hiện thân của cuộc đấu tranh giành quyền bình đẳng. Khi nào bức tường lửa kia mới sụp đổ? Câu trả lời vẫn còn nằm lại phía sau những tấm "SIM trắng" đầy quyền năng và những tiếng thở dài trong bóng tối của người dân lao động.

Singapore - Cô giáo Geraldine Quek vay tiền 5 nhóm tín dụng đen để chơi tiền ảo nhưng thua lỗ nên chấp nhận "chạy việc vặt", "làm tay sai" cho chúng để trừ nợ dần.

Sự việc bắt đầu khoảng năm 2023, khi cô Quek, hiện 42 tuổi, bắt đầu tìm hiểu về điện tử và vay tiền tín dụng đen để đầu tư.

Khi thị trường tiền điện tử sụp đổ, cô không thể trả tiền cho 4 chủ nợ. Quek cứ luẩn quẩn vay chỗ nọ trả chỗ kia.

Tháng 12/2024, cô Quek tiếp tục vay 600 SGD (12 triệu đồng) của một trùm tín dụng đen khác, chỉ được biết đến với cái tên "Travis Heng".

Cô xin trả góp hàng tuần từ 100 đến 200 SGD. Nhưng Travis nói số tiền đã tăng lên do lãi suất. Quek cố gắng thương lượng về lịch trả nợ và bị anh ta quấy rối tình dục.

Hắn ép buộc Quek gửi ảnh khỏa thân, đồng thời đe dọa tiếp tục quấy rối bằng cách đến nhà cô nếu cô không làm theo. Quek buộc phải nghe lời, nhưng hành vi quấy rối vẫn tiếp diễn.

Vào cuối tháng 10/2025, hắn ta đề nghị Quek một cơ hội để giảm khoản nợ tồn đọng: Chạy "việc vặt" cho hắn.

Cụ thể, ngoài con nợ là Quek, hắn nói còn cho nhiều người khác vay tiền và chưa được trả. Hắn cho địa chỉ các con nợ này và bảo đến chụp ảnh và quay video.

Với mỗi căn hộ, cô Quek sẽ được khấu trừ 10 SGD vào số tiền mình nợ. Travis cũng yêu cầu đặt giấy đe dọa, nhắc nợ ở cổng nhà của họ. Quek đồng ý.

Tháng 11/2025, theo chỉ thị của Travis, Quek thậm chí còn mua một chiếc móng giò lợn sống và gói vào phong bì, cùng với giấy nợ để bên ngoài căn hộ của một nạn nhân. Hành vi gửi móng giò lợn này được cô làm tới 3 lần.

Một số nạn nhân khác còn nhận được những bức ảnh chụp thẻ căn cước công dân cùng những lời đe dọa được gửi đến căn hộ của họ và rải khắp khu phố.

Quek bị bắt vào ngày 25 /11/2025.

Hôm 8/5, trong phiên tòa, công tố viên đánh giá Quek đã rơi vào "hoàn cảnh không may" nhưng điều đó vẫn không thể bào chữa cho hành vi của cô ta.

Do may mắn không có thiệt hại lâu dài nào xảy ra đối với các nạn nhân hoặc tài sản của họ, công tố viên do đó đề nghị mức án 18-24 tháng tù giam.

Tòa sau đó tuyên án 18 tháng tù giam với 7 cáo buộc Hoạt động thay mặt cho người cho vay tiền không có giấy phép. 12 cáo buộc khác tương tự đang được điều tra, xem xét.

Với mỗi tội danh này, người phạm tội có thể bị phạt tù cao nhất 5 năm và bị phạt tiền.

Bộ Giáo dục nước này cho biết bị cáo không còn thuộc đội ngũ giáo viên từ tháng 3. Nơi công tác cũ của Quek không được tiết lộ.

VietBF@sưu tập

Đối mặt với lời đe dọa và các đòn tấn công từ Iran, UAE không chọn cách xoa dịu mà chọn thắt chặt quan hệ với Mỹ, Israel để vạch rõ lằn ranh "bạn - thù".

Bộ Ngoại giao Iran ngày 6/5 đưa ra cảnh báo bất thường nhắm vào "những nhà cầm quyền tại Abu Dhabi", thủ đô Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE), quốc gia nằm đối diện với Iran qua vịnh Ba Tư và eo biển Hormuz.

Tehran cáo buộc quốc gia vùng Vịnh giàu dầu mỏ này đang bắt tay với Mỹ và Israel để chống lại Iran, đồng thời đe dọa về những "hậu quả nguy hiểm" nếu UAE không chấm dứt quan hệ với các nước này.

Thay vì lùi bước và nhượng bộ trước lời đe dọa của Iran, chỉ vài giờ sau đó, hãng thông tấn nhà nước UAE đưa tin Tổng thống Mohammed bin Zayed đã điện đàm với Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu. Ông Netanyahu bày tỏ sự đoàn kết với UAE sau khi nghe tin về một đợt tấn công mới bằng tên lửa và máy bay không người lái của Iran nhắm vào cơ sở dầu mỏ của nước này hồi đầu tuần.

Kể từ khi cuộc chiến giữa Mỹ - Israel và Iran bùng phát ngày 28/2, UAE đã hứng chịu nhiều cuộc tấn công từ Iran hơn bất kỳ quốc gia nào khác, bao gồm cả các đợt oanh tạc mới nhất vào sáng 8/5.


Lửa và khói đen bốc lên sau đòn tập kích UAV vào cơ sở dầu khí Fujairah ở UAE ngày 3/3. Ảnh: AP

Vivian Nereim, nhà bình luận của NY Times, cho rằng cuộc điện đàm của Tổng thống Mohammed bin Zayed với Thủ tướng Netanyahu là một trong nhiều dấu hiệu cho thấy chính phủ UAE đã quyết định thắt chặt hơn nữa liên minh với Israel và Mỹ, bất chấp rủi ro từ các đòn tấn công của Iran.

Xu hướng này vẫn tiếp tục ngay cả khi Tổng thống Donald Trump và quan chức Mỹ dường như hạ thấp mức độ nghiêm trọng của các cuộc tấn công vào UAE trong bối cảnh lệnh ngừng bắn, bắt đầu có hiệu lực từ ngày 8/4, đang được thực thi.

"Có một niềm tin tuyệt đối rằng ông Trump sẽ hành động đúng đắn. Những gì phù hợp với di sản của ông ấy và lợi ích của Mỹ cũng sẽ phù hợp với chúng tôi", Nadim Koteich, nhà bình luận thân cận với chính phủ UAE, nói.

Mức độ đáp trả của Iran đối với chiến dịch của Mỹ và Israel đã gây cú sốc lớn cho nhiều người tại UAE. Dù quốc gia này cho phép Mỹ đặt căn cứ không quân, Abu Dhabi không phải là bên trực tiếp tham gia xung đột và vốn có quan hệ văn hóa, kinh tế lâu đời với Iran.

Trước xung đột, UAE là một trong những đối tác thương mại lớn nhất của Iran. Khi tên lửa, UAV Iran lao xuống các cơ sở năng lượng, sân bay và khách sạn UAE giai đoạn đầu xung đột, làm ít nhất 10 dân thường thiệt mạng, cú sốc đó đã biến thành nỗi phẫn nộ.

"Cả lãnh đạo và người dân ngày càng thấy rằng việc Iran tập trung tấn công vào UAE đã biến cuộc chiến này thành 'khoảnh khắc 11/9' của chúng tôi", Marwan Alblooshi, nhà nghiên cứu tại Trung tâm Chính sách UAE ở Abu Dhabi, nói, đề cập tới ngày xảy ra cuộc khủng bố ở Mỹ năm 2001.

Tối 7/5, giới chức Iran cáo buộc UAE không kích các mục tiêu phía nam nước này. Khi được đề nghị bình luận, UAE không xác nhận cũng không bác bỏ, mà dẫn lại tuyên bố lên án Iran mà họ đưa ra trước đó. Sau đó, quân đội Mỹ tuyên bố đã "tấn công các cơ sở quân sự Iran đứng sau các cuộc tập kích vào lực lượng Mỹ" gần eo biển Hormuz.

Hiện chưa rõ tại sao UAE lại rơi vào tầm ngắm của Iran nhiều hơn các nước láng giềng vùng Vịnh. Dubai cách bờ biển của Iran khoảng 160 km, đồng nghĩa thành phố này có thể bị tấn công bằng các loại vũ khí tầm ngắn.

Ông Koteich gọi đây là "tâm điểm của toàn cầu hóa", có nghĩa là tác động kinh tế khi tấn công vào UAE sẽ gây tiếng vang lớn hơn nhiều so với việc tập kích Kuwait hay Bahrain.

Giới chức Iran cũng nhiều lần chỉ trích UAE vì mối quan hệ mật thiết với Israel, vốn được thiết lập từ năm 2020. Mối quan hệ đối tác này thậm chí còn trở nên khăng khít hơn trong thời gian xung đột. Theo hai nguồn tin thân cận, quân đội Israel đã triển khai hệ thống phòng thủ tên lửa Vòm Sắt tại UAE nhằm đối phó với UAV và tên lửa tầm ngắn Iran.

Ông Koteich mô tả cuộc xung đột giống như "liều thuốc kích thích cho mối quan hệ này".

Xung đột cũng đã khiến chính phủ UAE phải đánh giá lại các mối quan hệ khu vực. Giới chức nước này phàn nàn rằng các láng giềng Arab đã không thể hiện đủ sự đồng cảm và tinh thần đoàn kết cần thiết. Họ cho rằng Pakistan, nước đang làm trung gian giữa Mỹ và Iran, quá mềm mỏng và sẵn sàng chiều theo lập trường của Tehran.

"Cuộc chiến càng kéo dài, họ càng có thêm thời gian để suy ngẫm về vị thế của mình trên thế giới, vị trí của họ ở vùng Vịnh, cũng như ai thực sự là bạn, ai không phải. Họ đang nhìn mọi thứ theo lằn ranh rất rõ ràng: bạn hay thù", Barbara A. Leaf, cựu đại sứ Mỹ tại UAE, nói.

Mối quan hệ của UAE với Arab Saudi, vốn từng là đồng minh thân cận, đã trở nên căng thẳng suốt nhiều tháng qua. Abu Dhabi tháng trước thông báo rút khỏi OPEC, liên minh các nước xuất khẩu dầu mỏ mà trong đó Riyadh được xem là lãnh đạo thực tế.

Giới chức UAE cho biết động thái này nhằm cho phép đất nước của họ tự tăng sản lượng dầu để đáp ứng nhu cầu dài hạn của thị trường, nhưng đồng thời cũng cho thấy UAE ngày càng muốn đi theo con đường riêng. UAE hiện tin họ cần gắn bó chặt chẽ hơn với Mỹ.

"Mỹ đã ở bên chúng tôi", Abdulkhaleq Abdulla, nhà khoa học chính trị nổi tiếng của UAE, nói. "Nếu không có các hệ thống như Patriot của Mỹ để đánh chặn tên lửa Iran, chúng tôi đã không thể bảo vệ mình. Quan hệ với Mỹ là trụ cột thiết yếu đối với sự ổn định của chúng tôi".

VietBF@sưu tập