Phía quân Mỹ đã bắn vào một tàu chở dầu treo cờ Iran ngay sau khi Tổng thống Donald Trump đưa ra tối hậu thư mới cho nước Cộng hòa Hồi giáo này.

Báo Guardian dẫn bài đăng trên mạng xã hội của Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) cho hay máy bay chiến đấu của họ đã bắn nhiều phát đạn và “làm hỏng bánh lái của tàu chở dầu” khi phương tiện này cố gắng vượt qua phong tỏa của Hải quân Mỹ.

Vụ tấn công diễn ra hôm 6/5 sau khi ông Trump đưa ra tối hậu thư mới cho Iran, yêu cầu nước này chấp nhận một thỏa thuận chấm dứt xung đột hoặc đối mặt với một làn sóng ném bom mới của Mỹ “ở mức độ và cường độ cao hơn nhiều so với trước đây”.

Mohammad Bagher Ghalibaf, nhà đàm phán cấp cao nhất của Iran ngày 6/5 vẫn giữ lập trường kiên định và cho rằng Washington đang tìm cách buộc Tehran "đầu hàng" thông qua nhiều biện pháp khác nhau, bao gồm cả phong tỏa hải quân.

Trong một tin nhắn thoại đăng trên kênh Telegram, ông Ghalibaf, Chủ tịch Quốc hội Iran cho biết: "Thông qua phong tỏa hải quân, kẻ thù của Iran, trong kế hoạch mới của chúng, đang tìm cách gây áp lực kinh tế và thao túng truyền thông để phá hủy sự đoàn kết của đất nước nhằm buộc chúng tôi đầu hàng".



Trước đó cùng ngày, một nguồn tin Pakistan và hãng thông tấn Axios tiết lộ Washington và Tehran sắp đạt được thỏa thuận về một bản ghi nhớ ngắn gọn để chấm dứt xung đột. Theo Axios, Mỹ dự tính Iran sẽ phản hồi về một số điểm chính trong vòng 48 giờ tới và mặc dù chưa có gì được nhất trí, đây là thời điểm các bên tiến gần nhất đến một thỏa thuận.

Trong những tuần gần đây, ông Trump thường xuyên đe dọa sẽ nối lại các cuộc không kích chung của Mỹ và Israel chống Iran, nhưng cũng nhiều lần bày tỏ mong muốn chấm dứt xung đột thông qua đàm phán.

Các nhà phân tích nhận định Tổng thống Mỹ có thể đang tìm kiếm điều gì đó có thể được coi là một bước đột phá trước khi đến Bắc Kinh. Trung Quốc hồi đầu tuần này đã kêu gọi một lệnh ngừng bắn toàn diện trong cuộc xung đột Iran.

Theo dữ liệu từ công ty phân tích hàng hải Kpler, lưu lượng tàu chở hàng qua eo biển Hormuz trong tuần này đã rơi xuống mức thấp nhất kể từ khi xung đột bùng phát.Tình trạng này diễn ra bất chấp nỗ lực của Mỹ trong việc mở lại tuyến đường hàng hải chiến lược này.Kpler, đơn vị chuyên theo dõi các tàu chở hàng hóa, cho biết công ty này chỉ ghi nhận duy nhất một lượt tàu đi qua eo biển vào ngày 4/5 và hoàn toàn không có lượt nào vào ngày 5/5. Đây là con số thấp nhất kể từ khi cuộc chiến bùng phát sau các đợt tấn công của Mỹ và Israel vào Iran từ ngày 28/2.Trong điều kiện bình thường, cơ quan tin tức hàng hải Lloyd's List cho biết có khoảng 120 lượt tàu qua lại mỗi ngày tại khu vực này. Trước khi chiến sự nổ ra, eo biển Hormuz đảm nhận vận chuyển khoảng 20% lượng nhiên liệu xuất khẩu và nhiều loại hàng hóa thiết yếu khác trên toàn cầu. Tuy nhiên, việc Iran siết chặt quyền kiểm soát kết hợp với lệnh phong tỏa các cảng biển Iran từ phía Mỹ đã làm tê liệt lưu lượng vận tải tại đây.

Ngày 4/5, lượt tàu duy nhất đi qua eo biển là tàu chở khí đốt Nooh Gas, vận chuyển hơn 11.000 tấn khí dầu mỏ hóa lỏng của Iran. Trước đó, các đơn vị liên quan đã chuyển lô hàng này từ tàu Tania Star sang tàu Nooh Gas ngoài khơi Dubai vào ngày 1/5. Hiện vẫn chưa rõ điểm đến cuối cùng của lô hàng này sau khi được bốc xếp tại cảng Bandar Mahshahr của Iran.

Tuần trước, Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth đã phải “cầu viện” Quốc hội để xin gần 1,5 nghìn tỷ USD chi tiêu quân sự bổ sung.Theo tờ The Telegraph ngày 6/5, phần trình bày của ông Hegseth cho thấy ông và Lầu Năm Góc đang thực sự cần tiền.

Phân tích của Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS) chỉ rõ cuộc chiến với Iran đã làm cạn kiệt nghiêm trọng kho dự trữ một số vũ khí quan trọng và đắt đỏ nhất trong kho vũ khí phòng thủ của Mỹ.Trong 38 ngày chiến sự trước khi ngừng bắn, Mỹ đã chi ít nhất 25 tỷ USD để phóng lượng lớn đạn dược vào 13.000 mục tiêu của Iran và bắn hạ tên lửa, thiết bị bay không người lái của Iran.

Với một số vũ khí chủ lực như tên lửa Patriot, tên lửa đánh chặn THAAD và tên lửa hành trình Tomahawk, Mỹ đã sử dụng từ một phần ba đến một nửa kho dự trữ. Thời gian để bổ sung lại kho này có thể kéo dài 4 đến 5 năm.

Các nhà sản xuất vũ khí cũng không muốn tăng tốc sản xuất, cho đến khi Quốc hội Mỹ phê duyệt ngân sách.

Trong khi đó, các đồng minh của Mỹ ở châu Âu và châu Á lo ngại khi Lầu Năm Góc chuyển sang Trung Đông các hệ thống phòng thủ quan trọng mà vốn trước đây được dùng để bảo vệ các khu vực này.

Tổng thống Donald Trump nói vào ngày 1/5: “Trên khắp thế giới, chúng ta có dự trữ và có thể điều chuyển khi cần”.

Không chỉ là việc vũ khí và sức mạnh quân sự Mỹ rời khỏi các khu vực này. Các đồng minh cũng lo ngại kho dự trữ của họ sẽ bị ảnh hưởng khi Lầu Năm Góc thiếu vũ khí.

Mỹ đang âm thầm thông báo với Nhật Bản, Estonia, Litva, Ba Lan và cả Anh rằng họ sẽ phải xếp cuối hàng, chờ nhiều tháng hoặc nhiều năm mới nhận được các thiết bị quân sự đã đặt mua.

Ông Mark Cancian, cựu đại tá Thủy quân Lục chiến làm việc tại CSIS, cho biết: “Có thể họ sẽ phải chờ lâu hơn. Có nguy cơ Mỹ bị coi là nhà cung cấp không đáng tin cậy, khiến các đồng minh và đối tác chuyển sang nơi khác”.

Tình trạng kho vũ khí và tốc độ sản xuất của Mỹ

Phân tích của ông Cancian dựa trên báo cáo CSIS cho thấy bức tranh khác và đáng lo ngại hơn.

Đứng đầu danh sách cần bổ sung là tên lửa hành trình Tomahawk. Mỹ đã bắn hơn 1.000 quả Tomahawk (mỗi quả trị giá 2,6 triệu USD) vào mục tiêu Iran trong những tuần đầu chiến sự. Con số này cao gấp hơn 10 lần lượng mua hàng năm.

Mỹ hiện còn khoảng 2.000 quả trong kho. Nhà sản xuất RTX đã cam kết với Nhà Trắng sẽ tăng công suất lên hơn 1.000 quả mỗi năm.Tuy nhiên, các báo cáo cho biết, Mỹ đã hoãn giao lô 400 tên lửa Tomahawk đã đặt trước cho Nhật Bản.

RTX cũng sản xuất tên lửa đánh chặn Standard Missile (SM), dùng để bắn hạ tên lửa đạn đạo từ các bệ phóng trên tàu. Hơn một nửa số SM-3 và khoảng một phần ba SM-6 của Lầu Năm Góc có thể đã được triển khai trong chiến dịch Iran.

Công ty này cho biết, sẽ tăng sản lượng SM-6 lên hơn 500 quả mỗi năm, mỗi quả trị giá hơn 5 triệu USD.

Mỹ cũng đã phóng khoảng 1.100 tên lửa JASSM - loại tên lửa tầm xa phóng từ máy bay có khả năng tàng hình. Con số này chiếm từ một phần tư đến một nửa kho dự trữ và cần khoảng 4 năm để thay thế hoàn toàn.Một trong những thiếu hụt nghiêm trọng nhất có thể là tên lửa đánh chặn THAAD, được các đồng minh vùng Vịnh sử dụng để bắn hạ tên lửa đạn đạo Iran.

Mỹ chỉ có 8 hệ thống và đã điều chuyển nhiều hệ thống sang Trung Đông, bao gồm cả các bộ phận thuộc các hệ thống đặt tại Hàn Quốc.

Khoảng 50 - 80% kho dự trữ đã được sử dụng. Lockheed Martin nói sẽ tăng sản lượng lên 400 quả/năm (từ mức 96 hiện nay), nhưng sẽ chưa có lô giao hàng mới trong ít nhất một năm. Mỗi quả trị giá hơn 15 triệu USD.

Tiếp đến là hệ thống Patriot, có thể phóng từ mặt đất để đánh chặn tên lửa và máy bay, đang được 18 quốc gia sử dụng.

Mỹ ước tính có 2.330 tên lửa Patriot trước chiến tranh với Iran, mỗi quả trị giá 3,9 triệu USD. Mỹ đã phóng tới 1.430 quả tại vùng Vịnh.

Lockheed Martin cam kết tăng sản lượng Patriot lên 2.000 quả/năm vào năm 2030, từ mức 600 hiện tại. Thông thường, khoảng một nửa sản lượng được chuyển cho đồng minh hoặc đối tác của Mỹ, bao gồm Ukraine, nhưng điều này có thể thay đổi.

Nhóm phân tích CSIS cho biết: “Cho đến khi có số vũ khí sản xuất thêm này, Mỹ sẽ phải lựa chọn cách phân bổ để đáp ứng nhu cầu”.

Lo ngại của đồng minh

Ukraine cũng rất cần tên lửa Precision Strike Missile (PrSM). Có thông tin là toàn bộ 90 quả trong kho của Mỹ đã được sử dụng ở Iran, mỗi quả trị giá 1,6 triệu USD, dù CSIS ước tính con số thực tế là 40 - 70 quả.

Lockheed Martin dự kiến sản xuất 400 quả/năm, nhưng Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky khó có thể đứng đầu danh sách phân bổ.

Vì Mỹ có xu hướng ưu tiên bổ sung kho dự trữ của chính mình, nhiều đồng minh có thể sẽ bắt đầu tự sản xuất vũ khí hoặc mua từ nguồn khác.

Nhật Bản đã phát tín hiệu sẵn sàng tăng xuất khẩu vũ khí sang đồng minh sau khi dỡ bỏ lệnh cấm kéo dài đối với xuất khẩu vũ khí sát thương vào tháng trước. Thụy Sĩ đang xem xét phương án thay thế Patriot sau khi bị thông báo đơn hàng có thể bị trì hoãn. Tuy nhiên, ông Cancian cảnh báo rằng tìm được giải pháp tương đương sẽ rất khó.

Các quốc gia vùng Vịnh có thể là nhóm ít lo ngại hơn về kho dự trữ sau chiến tranh với Iran. Mỹ đã đẩy nhanh tiến độ giao vũ khí trị giá 9 tỷ USD cho Israel, Kuwait, Qatar và Các tiểu vương quốc Arab thống nhất, gồm rocket dẫn đường bằng laser, tên lửa đánh chặn và Patriot.

Trong khi đó, các đồng minh châu Á lo ngại khi Mỹ chuyển nguồn lực quân sự sang vùng Vịnh, không chỉ vũ khí mà cả nhóm tàu sân bay USS Abraham Lincoln và hơn 4.000 lính thủy đánh bộ.

Ngoài số vũ khí tiêu hao, còn có hàng chục máy bay bị bắn rơi, căn cứ quân sự và radar bị hư hại trong khu vực, cùng chi phí vận hành khi điều động phần lớn hải quân Mỹ tới vùng Vịnh.

Do đó, đề xuất 1,5 nghìn tỷ USD của Bộ trưởng Hegseth sẽ làm tăng chi tiêu quốc phòng hơn 40%, gây áp lực đáng kể lên ngân sách công vốn đã căng thẳng của Mỹ.

Tuy nhiên, tiền không thể giải quyết toàn bộ vấn đề. Thực tế là Tổng thống Trump đã phóng tên lửa với tốc độ nhanh hơn nhiều so với khả năng sản xuất của ngành công nghiệp quốc phòng Mỹ.

Ngày 6/5, Bộ trưởng Y tế Tây Ban Nha Monica Garcia cho biết tất cả hành khách và thành viên thủy thủ đoàn còn lại trên tàu du lịch MV Hondius liên quan đến đợt bùng phát virus Hanta hiện đều không có triệu chứng.Phát biểu họp báo về tình trạng những người trên tàu MV Hondius, Bộ trưởng Garcia cho biết 3 trường hợp nghi nhiễm virus Hanta đã được đưa đến Hà Lan để điều trị. Theo bà, sau khi hoàn thành hoạt động sơ tán y tế này, tàu MV Hondius sẽ cập cảng Granadilla, phía Nam đảo Tenerife thuộc quần đảo Canary của Tây Ban Nha. Chính quyền Tây Ban Nha sẽ thiết lập một cơ chế sơ tán y tế và hồi hương cho hành khách khi họ đến nơi nếu điều kiện sức khỏe của họ cho phép. Về 14 công dân Tây Ban Nha trên tàu, Bộ trưởng Garcia cho biết họ sẽ được kiểm tra y tế trước khi được đưa đến Madrid bằng máy bay quân sự để cách ly tại bệnh viện quân y Gomez Ulla.

Cùng ngày, phía Đức xác nhận các cơ quan khẩn cấp nước này sẽ chuyển 1 trường hợp nghi nhiễm virus Hanta, đã được sơ tán đến Hà Lan, tới Đức để điều trị. Giới chức Đức cho biết bệnh nhân sẽ được đưa đến bệnh viện đại học ở Duesseldorf, nhưng không cung cấp thêm chi tiết về quốc tịch hoặc giới tính của trường hợp này.Trong khi đó, Tổng giám đốc Tổ chức Y tế thế giới (WHO) Tedros Adhanom Ghebreyesus nhận định nguy cơ từ đợt bùng phát virus Hanta trên tàu MV Hondius đối với phần còn lại của thế giới là thấp. Phát biểu tại trụ sở WHO ở Geneva (Thụy Sĩ), khi được hỏi WHO có nhận thấy sự tương đồng nào với tình trạng khẩn cấp hồi đầu cuộc khủng hoảng COVID-19 hay không, ông Tedros cho rằng ông không nghĩ vậy. Mặc dù đã có nhiều cuộc họp để phối hợp với các đối tác và ứng phó, nhưng ông cho biết đến nay chưa cần thiết phải triệu tập một cuộc họp ủy ban khẩn cấp về tình hình virus Hanta. Hiện WHO đã cử các nhân viên y tế lên tàu MV Hondius và tiếp tục theo dõi cũng như hỗ trợ những người còn lại, đồng thời giám sát tình hình bên ngoài.

Chở gần 150 người, tàu MV Hondius thuộc công ty Oceanwide Expeditions (Hà Lan), đang thực hiện hành trình dài ngày từ Argentina hôm 1/4 tới Nam Cực, đi qua nhiều đảo xa xôi ở Nam Đại Tây Dương. WHO cho biết trên tàu có 88 hành khách và 59 thành viên thủy thủ đoàn, với 23 quốc tịch khác nhau. Hiện đã có 3 người tử vong do liên quan đến virus Hanta. Đây là virus hiếm gặp lây truyền từ loài gặm nhấm do tiếp xúc với nước tiểu, phân hoặc nước bọt và chưa có thuốc điều trị đặc hiệu.

Hành trình của ông Trump cho thấy sự nhất quán trong việc xây dựng thương hiệu cá nhân, đồng thời mở ra hướng tiếp cận mới về quyền lực và ảnh hưởng trong chính trị hiện đại.

Trong đời sống chính trị Mỹ hiện đại, hiếm có nhân vật nào tạo ra dấu ấn cá nhân mạnh mẽ như Tổng thống Donald Trump. Từ trước khi bước vào Nhà Trắng cho đến khi trở lại chính trường, ông luôn theo đuổi một cách tiếp cận nhất quán: đưa tên tuổi của mình trở thành một biểu tượng dễ nhận diện, không chỉ trong kinh doanh mà còn trong đời sống công cộng và chính trị.

Và theo như cây viết Edward Luce bình luận trên Financial Times, sẽ là điều khó hiểu nếu việc kế thừa mang tính “triều đại” không nằm trong toan tính của ông Trump.

Dấu ấn Trump
Khi được hỏi về đối tượng mà khải hoàn môn cao 250 feet dự kiến dựng tại Washington nhằm tôn vinh, ông Trump trả lời ngắn gọn: “Tôi”. Câu trả lời ấy gần như khép lại mọi suy đoán về “chiến công” mà công trình này hướng tới.

Tuy nhiên, câu nói ấy cũng phản ánh rõ phong cách quen thuộc của ông là đặt trọng tâm vào cá nhân như một thương hiệu, tương tự cách ông đã làm trong lĩnh vực bất động sản suốt nhiều thập kỷ.

Cùng với đó là kế hoạch xây dựng một đại sảnh quy mô lớn tại khu vực Nhà Trắng. Những ý tưởng này không chỉ mang tính kiến trúc hay biểu tượng, mà còn cho thấy cách ông Trump hình dung về vai trò của một nhà lãnh đạo: không chỉ điều hành mà còn để lại dấu ấn lâu dài trong không gian và ký ức công chúng.Tuy nhiên, nếu nhìn rộng hơn, đây không phải là điều mới mẻ. Ngay từ những năm đầu sự nghiệp, ông Trump đã nổi tiếng với việc gắn tên mình lên các dự án, từ khách sạn, sân golf cho đến các tòa nhà cao tầng. Trong thế giới kinh doanh, đây là một chiến lược thương hiệu rõ ràng nhằm tạo ra sự nhận diện mạnh mẽ và gắn liền giá trị sản phẩm với cá nhân người sáng lập.

Khi bước sang chính trị, tư duy đó dường như vẫn được duy trì. Việc xây dựng hình ảnh cá nhân không chỉ giúp ông kết nối với cử tri mà còn tạo ra một phong cách lãnh đạo rất riêng - dễ nhận biết, dễ gây chú ý và có sức lan tỏa lớn.

Nỗi ám ảnh mang tên Pharaoh
Dẫu vậy, có cơ sở để cho rằng ông đang nghĩ đến điều lớn hơn sự tôn vinh cá nhân. Cách bền vững nhất để duy trì tên tuổi là sắp xếp một người kế nhiệm mang cùng họ. Trong số các con của ông Trump, Barron (20 tuổi) và Tiffany (32 tuổi) còn quá trẻ, khiến lựa chọn thu hẹp lại ở Ivanka, Eric và Donald Jr.

Trong đó, Ivanka đã giữ khoảng cách rõ rệt với cha kể từ năm 2021. Điều này khiến Eric và Donald Jr nổi lên như những ứng viên tiềm năng. Cả hai đều không thiếu tham vọng và đang gia tăng tài sản với tốc độ chóng mặt.

Theo ước tính của Forbes, tài sản ròng của Eric đã tăng gấp 10 lần lên khoảng 400 triệu USD kể từ tháng 11/2024, trong khi Donald Jr tăng gấp sáu lần, đạt khoảng 300 triệu USD.

Giữa hai người, Donald Jr được cho là khao khát làm hài lòng cha nhất. Nền tảng dự đoán Polymarket hiện đặt khả năng ông giành đề cử của đảng Cộng hòa năm 2028 ở mức 4%, thấp hơn nhiều so với Ngoại trưởng Marco Rubio (21%) và Phó Tổng thống JD Vance (39%).

Nhà bình luận Tucker Carlson đứng thứ ba với 6%, trong khi Ivanka và Eric mỗi người chỉ 1%. Tuy nhiên, có lý do để tin rằng Donald Jr đang bị đánh giá thấp.

Yếu tố then chốt là người con trai cả của ông Trump có thể “kiểm soát được”. Dù Vance hay Rubio đều có năng lực vượt trội, không ai đảm bảo họ sẽ duy trì lòng trung thành sau khi tiếp quản quyền lực.Việc phớt lờ Tu chính án 22 - quy định tổng thống không được phục vụ quá hai nhiệm kỳ - điều mà ngay cả Tòa án Tối cao Mỹ hiện nay cũng khó chấp thuận. Còn phương án “lách luật” bằng cách làm liên danh phó tổng thống cũng không khả thi, do Hiến pháp Mỹ đã chặn đứng khả năng này.

Vì vậy, lựa chọn còn lại dường như chỉ là một trong các con trai.

Giấc mộng vương triều
Làn sóng “đặt tên theo mình” gần đây của ông Trump có vẻ vượt xa mục tiêu xây dựng di sản đơn thuần. Nhiều dự án mang tính biểu tượng của ông cần nhiều năm mới hoàn thành.

Chẳng hạn, khải hoàn môn dự kiến hoàn tất vào năm 2028, còn đại sảnh Nhà Trắng cũng mất ít nhất một đến hai năm. Vừa rồi. ông Trump thậm chí đã buộc Bộ trưởng Hải quân John Phelan rời vị trí, một phần vì tiến độ chậm trễ trong dự án đóng “thiết giáp hạm vàng lớp Trump”.

Tháng 2 vừa qua, ông Trump từng đề xuất “giải ngân” cho hai dự án hạ tầng tại New York nếu đảng Dân chủ đồng ý đổi tên sân bay Dulles ở Washington và ga Penn ở New York theo tên ông - nhưng đề xuất này đã bị từ chối.

Một số “chiến dịch đặt tên” khác lại diễn ra nhanh chóng, như việc đổi tên Trung tâm Biểu diễn Nghệ thuật Kennedy thành “Donald J. Trump và John F. Kennedy”, hay Viện Hòa bình Mỹ (nay mang tên Trump).ương tự là chương trình “thẻ vàng Trump” trị giá 1 triệu USD cho thị thực dài hạn, chữ ký của ông trên tiền USD, hay việc treo chân dung tại các tòa nhà liên bang, bao gồm Bộ Tư pháp. Tuy nhiên, những dấu ấn này cũng có thể bị gỡ bỏ nhanh chóng như khi được thiết lập.

Người ta thường nói ông Trump yêu thích sự phô trương của chế độ quân chủ và khao khát quyền lực của một nhà lãnh đạo chuyên quyền. Nhưng điều ít được chú ý hơn là sự ngưỡng mộ của ông đối với mô hình kế vị hoàng gia.

Với những tham vọng mang tính “đài tưởng niệm” như hiện nay, sẽ là điều khó hiểu nếu ý tưởng về một “triều đại Trump” không nằm trong suy tính của ông.