Một vụ án tử hình tại Mỹ đang gây tranh luận khi lời rap do bị cáo sáng tác trong tù bị sử dụng làm bằng chứng buộc tội, làm dấy lên câu hỏi về ranh giới giữa nghệ thuật và pháp luật.

James Broadnax, 37 tuổi, đang chờ bị hành quyết bằng tiêm thuốc độc vào ngày 30/4 vì tội giết hai người vào năm 2008. Tuy nhiên, vụ án của anh thu hút sự chú ý không chỉ bởi mức án nghiêm khắc mà còn bởi yếu tố đặc biệt liên quan đến lời rap được dùng trong quá trình xét xử.

Theo các luật sư bào chữa, phiên tòa không đảm bảo tính công bằng khi công tố viên đã loại bỏ gần như toàn bộ bồi thẩm viên da màu và sử dụng chính lời rap do Broadnax viết trong trại giam để làm bằng chứng chống lại anh. Họ cho rằng “sự thể hiện nghệ thuật của Broadnax đã bị biến thành bản án tử hình”.

Tranh luận này đã thu hút sự tham gia của nhiều nhân vật trong ngành giải trí. Rapper Travis Scott trong bản kiến nghị gửi lên Tòa án Tối cao cho rằng lời rap đang bị sử dụng “theo cách khai thác và củng cố các định kiến”. Ông lập luận rằng lời rap là nghệ thuật, không nên được hiểu theo nghĩa đen và việc đưa chúng làm chứng cứ có thể khiến bồi thẩm đoàn bị ảnh hưởng bởi định kiến cá nhân.


James Broadnax. Ảnh: Rollingstone
Cùng quan điểm, rapper Killer Mike và nhiều nhân vật khác như Young Thug, Fat Joe, Kevin Liles hay diễn viên Anthony Anderson cũng tham gia ký tên vào kiến nghị phản đối việc sử dụng lời rap trong xét xử.

Trong khi đó, phía công tố viên Texas bảo vệ quan điểm của mình. Họ cho rằng lời rap của Broadnax thể hiện “thái độ lạnh lùng, thản nhiên” trước các vụ giết người và quá trình xét xử. Theo họ, việc sử dụng những lời này trong giai đoạn tuyên án nhằm giúp bồi thẩm đoàn đánh giá mức độ nguy hiểm cũng như khả năng tái phạm của bị cáo.

Từ lời rap đến bản án tử hình

Theo hồ sơ tòa án, vụ việc bắt nguồn từ đêm 19/6/2008, khi thi thể của hai nhà sản xuất âm nhạc là Stephen Swan, 26 tuổi và Matthew Butler, 28 tuổi, được phát hiện bên ngoài một phòng thu tại Garland, bang Texas.

Cùng ngày, Broadnax và người anh em họ Demarius Cummings đã sử dụng xe của nạn nhân để di chuyển và đến nhà một người thân. Tại đây, Broadnax được cho là đã xuất trình giấy phép lái xe của Swan và khoe rằng mình vừa “chôm được món lớn”. Sau khi hai người rời đi, một người quen đã báo cảnh sát sau khi xem tin tức về vụ án mạng.

Broadnax bị bắt giữ ngay trong ngày và thừa nhận đã cùng Cummings đến Garland để tìm mục tiêu cướp, đồng thời khai rằng mình là người trực tiếp gây ra vụ giết người.

Trong quá trình xét xử, công tố viên chủ yếu dựa vào lời thú nhận. Tuy nhiên, ở giai đoạn tuyên án, họ tập trung vào cuốn sổ tay chứa lời rap do Broadnax viết trong tù. Một câu trong đó, “Tôi chôm được món lớn, nhưng tôi bị bắt vì bọn mách lẻo”, được cho là bằng chứng thể hiện tính cách nguy hiểm của bị cáo.

Bồi thẩm đoàn đã yêu cầu xem lại các lời rap này hai lần trước khi đưa ra quyết định cuối cùng. Ngay trong ngày, họ tuyên án tử hình đối với Broadnax.

Tuy nhiên, gần đây, Cummings khai rằng chính mình mới là người nổ súng trong vụ án. Theo lời khai, Broadnax nhận tội vì nghĩ rằng bản thân không có tiền án tiền sự nên có thể được xử nhẹ hơn. Hiện Cummings đang thụ án tù chung thân không được ân xá.

Tranh cãi trước ngày thi hành án

Các luật sư của Broadnax đang nỗ lực ngăn chặn việc thi hành án tử hình, với trọng tâm là lập luận liên quan đến việc sử dụng lời rap làm chứng cứ.

Họ cho rằng những lời rap này thuộc phạm vi bảo vệ của quyền tự do ngôn luận và không có liên quan trực tiếp đến hành vi phạm tội. Ngoài ra, việc trình bày chúng trước một bồi thẩm đoàn gần như toàn người da trắng có thể tạo ra định kiến bất lợi, do nhạc rap thường gắn với những định kiến tiêu cực về đàn ông da màu.

Ngược lại, công tố viên quận Dallas cho rằng lời rap có liên quan đến vụ án. Theo họ, nội dung các bài rap phản ánh sự quan tâm của bị cáo tới các chủ đề như bạo lực, vô pháp và ma túy, từ đó củng cố nhận định về mức độ nguy hiểm của người này.

Các chuyên gia nhận định việc sử dụng nhạc rap làm chứng cứ không phải là mới. Xu hướng này đã xuất hiện từ những năm 1980 và ngày càng gia tăng. Một số bang như California, Maryland và Louisiana đã thông qua luật nhằm hạn chế việc sử dụng lời rap trong xét xử.

Nhiều vụ án gần đây cũng liên quan đến yếu tố này. Năm 2025, rapper Tay-K bị kết án 80 năm tù vì tội giết người. Năm 2023, rapper Young Thug nhận tội vi phạm luật RICO và bị kết án tù. Sắp tới, rapper Lil Durk sẽ bị xét xử với cáo buộc thuê giết người.

Theo Travis Scott, những vụ án này cho thấy nguy cơ lời rap bị sử dụng như bằng chứng buộc tội hoặc để tăng nặng hình phạt. Điều này có thể khiến các nghệ sĩ e ngại trong việc sáng tạo và biểu đạt.

Giám đốc hãng thu âm Kevin Liles cũng bày tỏ quan điểm tương tự, cho rằng trí tưởng tượng và sự sáng tạo không nên bị coi là bằng chứng phạm tội.

Trong khi đó, gia đình hai nạn nhân lại ủng hộ việc thi hành án tử hình đối với Broadnax. Họ cho rằng các lập luận từ phía bị cáo là “sự xúc phạm và gây tổn thương”.

Hiện các đơn kháng cáo của Broadnax đang được xem xét tại Tòa án Tối cao Mỹ. Đồng thời, Hội đồng Ân xá và Tạm tha bang Texas cũng đang đánh giá vụ việc, trong khi nhóm luật sư bào chữa tiếp tục chuẩn bị các bước pháp lý tiếp theo.

VietBF@ sưu tập

Vụ rơi từ khu vực làn đường trên cao trước nhà ga Sân bay Quốc tế Indianapolis khiến một phụ nữ thiệt mạng đang được cơ quan chức năng điều tra.

Người phụ nữ sát hại người tình, giấu thi thể vào tủ quần áo, về nhà sát hại 3 con trai rồi tự sát: Nguyên nhân thảm án gây phẫn nộ

Một người phụ nữ 38 tuổi đã tử vong sau khi rơi từ độ cao khoảng 15 mét tại Sân bay Quốc tế Indianapolis (Mỹ) vào trưa 25/4 (giờ địa phương), theo thông tin từ giới chức địa phương.


Bên ngoài Sân bay Quốc tế Indianapolis, nơi người phụ nữ rơi xuống tử vong. Ảnh: New York Post.
Vụ việc xảy ra vào khoảng 12h15, khi nạn nhân được cho là rơi từ mép ngoài khu vực làn đường trên cao – nơi các phương tiện đưa đón hành khách trước cửa nhà ga.

Cú rơi kinh hoàng đã được các nhân viên điều phối theo dõi qua hệ thống camera an ninh của sân bay chứng kiến.

Theo truyền thông địa phương, họ nhìn thấy người phụ nữ rơi từ tầng trên xuống khu vực bãi cỏ bên dưới.

Ngay sau đó, lực lượng cứu hộ đã nhanh chóng có mặt, tiến hành sơ cứu trong khoảng 30 phút nhưng không thể cứu sống do chấn thương quá nặng.

Văn phòng Giám định pháp y quận Marion đã có mặt tại hiện trường vào khoảng trước 14h cùng ngày để tiến hành điều tra, xác định nguyên nhân tử vong của nạn nhân.

Hiện cơ quan chức năng đang tiếp tục điều tra, làm rõ nguyên nhân vụ việc.

VietBF@ sưu tập

Sau khi trượt visa du học, nhiều sinh viên quốc tế cho biết họ không được hoàn lại học phí như cam kết từ các trường Anh ngữ tại Ireland, với tổng số tiền bị “găm” lên tới hàng chục nghìn euro.

Lorena Prasca Ramirez, sinh viên đến từ Colombia, cho biết cô đã đóng hơn 2.800 euro, tương đương gần 87 triệu đồng, cho khóa học tiếng Anh kéo dài 25 tuần tại trường NED College vào tháng 2 năm ngoái.

Đến tháng 6, sau khi nhận thông báo bị từ chối visa du học, Ramirez đã liên hệ với nhà trường để yêu cầu hoàn lại học phí. Tuy nhiên, dù gửi email nhiều lần, cô chỉ nhận được phản hồi ban đầu với lý do chậm trễ do thủ tục hành chính. Từ tháng 10, phía trường hoàn toàn không còn trả lời.

“Đó là một khoản tiền khá lớn ở Colombia. Tôi cảm thấy bị lừa và mất hết niềm tin”, Ramirez chia sẻ.

Trường hợp của Ramirez không phải cá biệt. Hội đồng Sinh viên quốc tế Ireland (ICOS) cho biết đã nhận được đơn khiếu nại từ ít nhất 30 sinh viên quốc tế với tổng số tiền bị giữ lại lên tới khoảng 60.000 euro, tương đương khoảng 1,85 tỷ đồng.


Lorena Prasca Ramirez. Ảnh: RTE
Theo ICOS, con số thực tế có thể cao hơn nhiều, do không phải tất cả sinh viên đều gửi đơn khiếu nại. Phần lớn các trường hợp đến từ những quốc gia đang phát triển như Campuchia và Colombia.

Theo quy định của Bộ Tư pháp Ireland, sinh viên ngoài khu vực kinh tế châu Âu phải đóng toàn bộ học phí trước khi nộp hồ sơ xin visa. Trong trường hợp bị từ chối, các cơ sở giáo dục có trách nhiệm hoàn trả khoản tiền này trong vòng 20 ngày.

Tuy nhiên, thực tế cho thấy nhiều trường không tuân thủ quy định này, khiến sinh viên gặp khó khăn về tài chính khi không thể nhận lại khoản tiền đã đóng.

Ông Brian Hearne, quản lý Chính sách và Truyền thông của ICOS, nhận định tình trạng này là “không thể chấp nhận được”, đồng thời nhấn mạnh việc chậm hoàn học phí không chỉ gây thiệt hại cho sinh viên mà còn làm ảnh hưởng đến uy tín của hệ thống giáo dục Ireland.

Ông kêu gọi chính quyền tăng cường giám sát và đề nghị Bộ Tư pháp Ireland vào cuộc điều tra để làm rõ vụ việc.

Hiện danh sách các trường bị khiếu nại chưa được công bố. Tuy nhiên, Hiệp hội Giáo dục Tiếng Anh Ireland cho biết các trường liên quan không thuộc hệ thống của họ, nơi duy trì tiêu chuẩn chất lượng và quy trình hoàn tiền rõ ràng.

Theo hiệp hội này, chính phủ Ireland đang triển khai hệ thống TrustEd Ireland, một cơ chế chứng nhận dành cho các cơ sở giáo dục. Những trường không đáp ứng tiêu chuẩn sẽ bị rút quyền tuyển sinh viên ngoài Liên minh châu Âu.

Ireland từ lâu được xem là một trong những trung tâm đào tạo tiếng Anh lớn trên thế giới. Ngành giáo dục quốc tế tại quốc gia này đang ghi nhận tốc độ tăng trưởng mạnh, đặc biệt từ sinh viên đến từ Ấn Độ và Mỹ.

Theo báo cáo của nền tảng du học ApplyBoard công bố đầu năm, số lượng tuyển sinh quốc tế tại Ireland trong năm học 2024-2025 đạt khoảng 44.500, mức cao kỷ lục từ trước đến nay.

VietBF@ sưu tập

Hai cựu thủ tướng Israel bất ngờ hợp lực lập đảng mới, thách thức trực diện ông Netanyahu trong bầu cử tới, mở ra cuộc đua quyền lực đầy kịch tính.

Trong bối cảnh Israel chuẩn bị cho cuộc bầu cử dự kiến diễn ra vào cuối năm nay, Thủ tướng Benjamin Netanyahu đang đối mặt nguy cơ phải cạnh tranh với một “siêu liên minh” hữu khuynh - trung dung, sau khi hai đối thủ chính trị nặng ký của ông quyết định hợp lực nhằm tìm cách lật đổ vị lãnh đạo kỳ cựu này, đồng thời mời thêm một lãnh đạo đảng khác tham gia, theo Guardian.

Trong động thái được một số nhà phân tích so sánh với liên minh trung hữu từng đánh bại Viktor Orbán tại Hungary, hai cựu thủ tướng - ông Naftali Bennett (cánh hữu) và ông Yair Lapid (trung dung) - đã ra tuyên bố sáp nhập các đảng của mình là Bennett 2026 và Yesh Atid (Tương Lai hiện hữu).

Israel cần phải đổi hướng
Diễn biến này diễn ra đúng lúc ông Netanyahu tiết lộ vừa phẫu thuật cắt bỏ một khối u ác tính ở tuyến tiền liệt, làm dấy lên nghi vấn về thời điểm công bố thông tin còn thiếu chi tiết, cũng như tình trạng sức khỏe tổng thể - yếu tố có thể trở thành vấn đề tranh cử.

“Chúng tôi đứng cùng nhau vì tương lai con em mình. Nhà nước Israel cần phải đổi hướng”, ông Lapid phát biểu trong cuộc họp báo chung với ông Bennett hôm Chủ nhật.

Ông Bennett cho biết đảng mới sẽ mang tên “Together” (Cùng nhau) và ông sẽ giữ vai trò lãnh đạo. “Sau 30 năm, đã đến lúc chia tay Netanyahu và mở ra chương mới cho Israel”, ông nói.


Cựu Thủ tướng Israel Naftali Bennett (trái) và lãnh đạo phe đối lập Yair Lapid cho rằng đã đến lúc "mở ra một chương mới cho Israel"
Ông Bennett cũng mời ông Gadi Eisenkot - cựu Tổng tham mưu trưởng Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) và lãnh đạo đảng Yashar - tham gia liên minh. Các cuộc thăm dò cho thấy nếu ba lực lượng này kết hợp, họ có thể trở thành khối lớn nhất tại Quốc hội (Knesset). Ngày thứ Hai, ông Eisenkot đề nghị phối hợp chặt chẽ với ông Bennett trong các bước đi tiếp theo.

Dù chưa chính thức tuyên bố gia nhập, ông Eisenkot nhanh chóng hoan nghênh liên minh mới. “Mục tiêu giành chiến thắng trong cuộc bầu cử then chốt phía trước là lợi ích chung”, ông viết, gọi Bennett và Lapid là “đối tác” và cam kết hành động “có trách nhiệm, khôn ngoan” để đạt được “chiến thắng và sự thay đổi cần thiết cho Israel”.

Một cuộc thăm dò gần đây của báo Maariv cho thấy đảng của ông Bennett đang ngang bằng với đảng Likud của ông Netanyahu với 24 ghế Knesset, trong khi Yesh Atid của ông Lapid có thể giành 7 ghế và Yashar của ông Eisenkot 12 ghế - cho thấy quy mô thách thức mà ông Netanyahu phải đối mặt.

Tuy nhiên, đặc thù chính trị liên minh tại Israel có thể khiến ông Bennett mất một phần sự ủng hộ nếu hợp tác với ông Lapid, do một bộ phận cử tri Likud phản đối mạnh mẽ lãnh đạo trung dung này.

Kể từ nhiệm kỳ đầu tiên vào những năm 1990, ông Netanyahu đã trở thành một nhân vật gây chia rẽ sâu sắc cả trong và ngoài nước. Ông Bennett và ông Lapid từng bắt tay trước đây, chấm dứt 12 năm cầm quyền liên tiếp của ông Netanyahu sau cuộc bầu cử năm 2021. Tuy nhiên, chính phủ liên minh khi đó, với đa số mong manh và bất đồng sâu sắc về nhiều vấn đề như xung đột Israel - Palestine, chỉ tồn tại được 18 tháng.

Liên minh này lần đầu tiên trong lịch sử Israel có sự tham gia của một đảng đại diện cho cộng đồng Arab thiểu số - những người có nguồn gốc Palestine nhưng mang quốc tịch Israel - là United Arab List (UAL). Trước đó, Bennett và Lapid cũng từng buộc ông Netanyahu phải chia sẻ quyền lực trong chính phủ liên minh năm 2013, loại bỏ các đồng minh Do Thái chính thống cực đoan truyền thống của ông.

"Người sống sót" và bài toán an ninh
Ông Netanyahu - Thủ tướng tại vị lâu nhất trong lịch sử Israel - đã trở lại quyền lực sau chiến thắng trong cuộc bầu cử tháng 11/2022, lập nên chính phủ cánh hữu nhất từ trước tới nay.

Tuy nhiên, cuộc tấn công của Hamas vào miền nam Israel năm 2023, kéo theo làn sóng bất ổn trên toàn Trung Đông và việc Israel phải đối đầu trên nhiều mặt trận, đã làm suy giảm nghiêm trọng uy tín an ninh của ông. Các cuộc thăm dò kể từ đó dự báo ông có thể thất bại trong kỳ bầu cử tới, dự kiến diễn ra trước cuối tháng 10.

Dẫu vậy, ông Netanyahu - chính trị gia có ảnh hưởng nhất Israel trong thế hệ của mình - từng nhiều lần thể hiện khả năng “sinh tồn” chính trị đáng nể.

Hôm 27/4, ông đăng lại bức ảnh năm 2021 chụp ông Bennett và ông Lapid cùng lãnh đạo UAL Mansour Abbas, kèm thông điệp: “Họ đã làm điều đó một lần, và sẽ làm lại” - một lời công kích nhằm vào liên minh ngắn ngủi trước đây.

Ông Bennett khẳng định sẽ không tái lập liên minh với các đảng Arab, đồng thời bác bỏ khả năng nhượng bộ lãnh thổ cho “đối phương”, ám chỉ mục tiêu thành lập nhà nước độc lập của người Palestine.

Ở tuổi 54, ông Bennett - cựu đặc nhiệm quân đội, sau trở thành triệu phú công nghệ - hiện vẫn xếp sau ông Netanyahu trong một số khảo sát. Thăm dò ngày 23/4 của N12 News cho thấy ông Bennett có thể giành 21/120 ghế Knesset, so với 25 ghế của Likud.

Các khảo sát khác từ giới học thuật và truyền thông Israel cũng cho thấy ông Bennett là đối thủ lớn nhất của ông Netanyahu, dù cục diện chính trị vẫn có thể biến động.

Ông Lapid, 62 tuổi, cựu MC truyền hình với hình ảnh đại chúng mạnh mẽ, đại diện cho tầng lớp trung lưu thế tục tại Israel - nhóm ngày càng bất bình với gánh nặng thuế và nghĩa vụ quân sự mà họ cho là thiếu công bằng.

Trong khi đó, các đồng minh Do Thái chính thống cực đoan của ông Netanyahu đang tìm cách miễn nghĩa vụ quân sự cho cộng đồng của họ, vốn có tỷ lệ việc làm thấp và phụ thuộc nhiều vào trợ cấp nhà nước.

Đây là vấn đề nóng tại Israel, đặc biệt trong bối cảnh quân đội cảnh báo tình trạng quá tải, khi hai năm qua ghi nhận số thương vong quân sự cao nhất trong nhiều thập kỷ.

Cả ông Lapid và ông Bennett đều đưa vấn đề này thành trọng tâm chiến dịch tranh cử, đồng thời chỉ trích ông Netanyahu không tận dụng được các lợi thế quân sự để đạt thành tựu chiến lược trước Iran và các lực lượng đồng minh như Hezbollah ở Lebanon hay Hamas tại Gaza.

VietBF@ sưu tập

HÌNH ẢNH NƯỚC MỸ SA SÚT QUA CHƯƠNG TRÌNH VISA " THẺ VÀNG " CỦA TRUMP


https://www.youtube.com/watch?v=YbNn9ecyeR0






*******