FDA đã chặn việc công bố một số nghiên cứu do chính các nhà khoa học của cơ quan này thực hiện, vốn chứng minh các loại vaccine ngừa Covid-19 và zona có độ an toàn cao với tác dụng phụ nghiêm trọng rất hiếm gặp.Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ (FDA) đang gây tranh cãi lớn khi ngăn chặn việc công bố các nghiên cứu khoa học do chính đội ngũ chuyên gia của cơ quan này thực hiện, nhằm khẳng định vaccine ngừa Covid-19 và vaccine zona có độ an toàn rất cao với các tác dụng phụ nghiêm trọng ở mức cực kỳ hiếm gặp.

Giải thích về động thái này, người phát ngôn của Bộ Y tế và Dịch vụ Nhân sinh Mỹ (HHS) cho hay các nghiên cứu bị rút lại do tác giả đưa ra những kết luận quá rộng khi chưa có đủ dữ liệu hỗ trợ, đồng thời khẳng định việc này nhằm bảo đảm tính toàn vẹn và tiêu chuẩn khoa học cao nhất của cơ quan.

Tuy nhiên, đây là những công trình có quy mô rất lớn, được đầu tư hàng triệu USD từ ngân sách nhà nước và thực hiện dựa trên việc phân tích hàng triệu hồ sơ bệnh nhân trong môi trường thực tế.Cụ thể, một nghiên cứu tập trung vào nhóm người trên 65 tuổi đã rà soát hồ sơ của khoảng 7,5 triệu người thụ hưởng từ Hệ thống Bảo hiểm y tế Mỹ (Medicare) để theo dõi 14 biến cố sức khỏe tiềm ẩn như đột quỵ hay nhồi máu cơ tim. Kết quả nghiên cứu chỉ ghi nhận duy nhất 1 lo ngại về phản ứng dị ứng nặng với tỷ lệ xấp xỉ 1 trên 1 triệu liều vaccine Covid-19 của Pfizer, trong khi các rủi ro nghiêm trọng khác đều không có sự gia tăng đáng kể.

Một khảo sát khác, được thực hiện trên 4,2 triệu người ở độ tuổi từ 6 tháng đến 64 tuổi, cũng cho thấy các biến chứng như co giật do sốt hay viêm cơ tim là rất hiếm gặp, qua đó tái khẳng định lợi ích của vaccine vẫn vượt trội hoàn toàn so với rủi ro. Đáng chú ý, cả hai nghiên cứu này đều đã từng được chấp nhận để xuất bản trên các tạp chí uy tín hoặc trình bày tại các hội nghị chuyên môn trước khi bị chỉ đạo rút lại vào tháng 10 năm ngoái.

Tình trạng tương tự cũng xảy ra với các nghiên cứu về vaccine zona của hãng Shingrix, khi chúng không được phê duyệt để báo cáo tại hội nghị an toàn thuốc vào tháng 2 vừa qua.


Một trong số đó khẳng định hiệu quả của vaccine tương đồng với các thử nghiệm lâm sàng trước đây, trong khi nghiên cứu còn lại chỉ ghi nhận nguy cơ thấp về hội chứng Guillain-Barré vốn đã được nêu rõ trong nhãn thuốc. Theo phía HHS, thiết kế của một trong những nghiên cứu này được cho là nằm ngoài phạm vi quản lý trực tiếp của FDA.

Những quyết định trên diễn ra trong bối cảnh HHS, dưới sự điều hành của Bộ trưởng Robert F. Kennedy Jr., đang thực hiện các chính sách thắt chặt và cắt giảm mạnh kinh phí nghiên cứu vaccine. Dưới sự chỉ đạo của ông Kennedy, cơ quan này đã thu hẹp các khuyến cáo sử dụng vaccine Covid-19, đồng thời chặn một báo cáo từ Trung tâm Kiểm soát và phòng ngừa dịch bệnh (CDC) Mỹ về khả năng giảm nguy cơ nhập viện của vaccine.

Trước đó, Bộ trưởng Kennedy từng yêu cầu gỡ bỏ các tài liệu chứng minh tính an toàn của chất bảo quản thimerosal và đề nghị thu hồi nghiên cứu về muối nhôm trong vaccine.

Những hành động trên đã vấp phải sự phản đối quyết liệt từ các chuyên gia y khoa hàng đầu, khi họ cho rằng đây là sự can thiệp trực tiếp vào hoạt động khoa học và mang tính chất kiểm duyệt chưa từng có. Bác sĩ Aaron S. Kesselheim từ Đại học Harvard và bà Angela Rasmussen, Tổng biên tập tạp chí Vaccine, đều bày tỏ sự lo ngại khi các nhà khoa học buộc phải rút bài theo chỉ đạo thay vì dựa trên các đánh giá chuyên môn khách quan.

Sự việc càng trở nên nhạy cảm khi diễn ra ngay trước thềm bầu cử Quốc hội giữa nhiệm kỳ tổng thống tại Mỹ, trong bối cảnh dư luận nước này đang có sự chia rẽ sâu sắc về các chính sách y tế công cộng. Nhiều tổ chức chuyên môn nhấn mạnh việc công khai các nghiên cứu quy mô lớn trên hàng triệu người là yếu tố then chốt để giám sát an toàn vaccine và duy trì niềm tin của người dân.

Do dữ liệu thô của các nghiên cứu này vẫn chưa được công bố minh bạch, một số chuyên gia đã lên tiếng kêu gọi Quốc hội Mỹ vào cuộc điều tra để làm rõ quy trình ra quyết định tại FDA, nhằm đảm bảo các tiêu chuẩn khoa học không bị chi phối bởi những yếu tố chính trị.

Khi châu Á chịu tác động mạnh vì giao thông qua eo biển Hormuz ngưng trệ, Thái Lan đang đề xuất với Trung Quốc, Singapore và các đối tác khác xây “cầu đất liền” trị giá hàng chục tỷ đô la băng qua phần eo đất hẹp của Thái Lan, nhằm kết nối giao thông giữa biển Andaman và vịnh Thái Lan, thay vì phải đi vòng xuống phía nam qua eo biển Malacca.Trung Quốc, Mỹ và các quốc gia khác có thể sử dụng “cầu đất liền” dài 90 km này cho mục đích thương mại, quân sự và vận tải khác, nhờ đó giảm chi phí nhiên liệu và thời gian di chuyển trên các tuyến đến và đi từ vịnh Ba Tư và Biển Đông.

Sử dụng tuyến vận tải này cũng có thể có lợi cho Trung Quốc nếu eo biển Malacca bị phong tỏa trong kịch bản xung đột xảy ra ở khu vực này.

Thủ tướng Thái Lan Anutin Charnvirakul cho rằng bất ổn ngày càng gia tăng tại các điểm nghẽn hàng hải quan trọng như eo biển Hormuz là lý do để thúc đẩy dự án, Bangkok Post đưa tin.

Chính phủ Thái Lan cũng đang chuẩn bị một loạt chương trình quảng bá quốc tế nhằm thu hút đầu tư nước ngoài. Toàn bộ dự án có thể tiêu tốn hơn 30 tỷ USD, một thượng nghị sĩ nước này cho biết.

Bộ trưởng Quốc phòng Singapore Chan Chun Sing đã gặp Thủ tướng Anutin tại Bangkok để thảo luận về dự án cùng các vấn đề khác.

Người phát ngôn chính phủ Thái Lan cho biết, các bên nhận thấy tiềm năng của dự án và cơ hội mà nó có thể tạo ra cho Thái Lan và khu vực nếu được triển khai.

Những người ủng hộ cho rằng “cầu đất liền” có thể phù hợp với Sáng kiến Vành đai và Con đường của Trung Quốc, thông qua việc kết nối với hệ thống đường sắt và cao tốc hiện có của Thái Lan.

Một số tuyến kết nối sang Lào, nơi tuyến đường sắt cao tốc do Trung Quốc xây dựng chạy qua miền bắc Lào để nối với miền nam Trung Quốc.

​

Để tránh phụ thuộc quá mức vào Trung Quốc, Thái Lan chào đón các nhà đầu tư quốc tế tham gia dự án, thu hút sự quan tâm từ Ấn Độ, Dubai, Nhật Bản, châu Âu và nhiều nơi khác, bao gồm các nhà phát triển cảng, hãng vận tải và doanh nghiệp bất động sản. Nguồn vốn dự kiến đến từ cả khu vực công và tư.

​

Theo kế hoạch, dự án sẽ bao gồm một tuyến cao tốc hiện đại, các kho bãi và cơ sở hậu cần, cùng hệ thống đường ống dầu khí và tuyến đường sắt tốc độ cao chạy song song.

Cảng phía tây tại Ranong trên biển Andaman sẽ được kết nối với cảng phía đông tại Chumphon trên vịnh Thái Lan.

Theo tuyến đường mới này, việc vận chuyển từ bờ này sang bờ kia có thể chỉ mất vài giờ, cộng thêm thời gian bốc dỡ hàng hóa.

Hiện nay, các tàu từ vịnh Ba Tư đến Đông Á phải đi vòng xuống Ấn Độ Dương và qua phần lớn Đông Nam Á trước qua eo biển Malacca (dài khoảng 800 km) và eo biển Singapore.

Các tuyến này nối liền Ấn Độ Dương và biển Andaman với Biển Đông và Thái Bình Dương. Hàng trăm tàu thuyền đi qua mỗi ngày, khiến khu vực thường xuyên quá tải.

Malaysia và Indonesia kiểm soát eo biển Malacca, trong khi Singapore kiểm soát eo biển Singapore.

Sau khi rời các eo biển, tàu từ vịnh Ba Tư phải đi vòng lên phía bắc qua Malaysia và Philippines để đến các cảng ở Trung Quốc và Đông Á.

Hơn 20% lượng dầu thế giới đi qua eo biển Malacca mỗi ngày. Theo Cơ quan Thông tin năng lượng Mỹ (EIA), tuyến này thậm chí còn vận chuyển nhiều dầu hơn eo biển Hormuz trong những năm gần đây và được coi là “điểm nghẽn quan trọng nhất tại châu Á – châu Đại Dương”.

Bangkok cũng quảng bá dự án như một cách biến Thái Lan thành trung tâm cung cấp nhiên liệu hàng hải và lọc hóa dầu, qua đó thu hút thêm đầu tư quốc tế.

Các ý kiến phản đối cho rằng thời gian bốc dỡ và vận chuyển qua đất liền có thể khiến chi phí không giảm đáng kể. Một số chính trị gia đối lập coi dự án là không khả thi về kinh tế.

Các nhà hoạt động môi trường cảnh báo nguy cơ thảm họa đối với hệ sinh thái biển, từ san hô, cá đến vi sinh vật ở biển Andaman và vịnh Thái Lan.

Điều này có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến ngành thủy sản và du lịch - hai nguồn thu ngoại tệ lớn của Thái Lan. Ngoài ra, việc xây dựng hai cảng quy mô lớn sẽ đòi hỏi lấn biển, xây hồ chứa nước và tái định cư người dân.

Các cơ sở hiện có tại Ranong và Chumphon cũng cần được nâng cấp thành cảng nước sâu đủ sức tiếp nhận tàu lớn. Bangkok đã quảng bá dự án trong nhiều năm nhưng chưa đạt tiến triển đáng kể, cho đến khi xảy ra chiến tranh ở Iran và eo biển Hormuz bị phong tỏa.

Một nhóm 14 thượng nghị sĩ đảng Dân chủ tại Mỹ đang gia tăng sức ép lên chính quyền Tổng thống Donald Trump, yêu cầu khôi phục các biện pháp trừng phạt đối với dầu mỏ của Nga sau khi Washington tạm thời nới lỏng hạn chế trong bối cảnh khủng hoảng năng lượng toàn cầu.

Trong bức thư gửi Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent, các nghị sĩ cho rằng việc tạm dừng trừng phạt đang vô tình tạo thêm nguồn thu lớn cho Moscow, đặc biệt khi giá dầu thế giới đang ở mức cao. Động thái nới lỏng ban đầu được đưa ra từ giữa tháng 3, khi gián đoạn tại eo biển Hormuz khiến nguồn cung toàn cầu bị thắt chặt và giá dầu tăng mạnh.

Giấy phép miễn trừng phạt ban đầu có thời hạn 30 ngày, dự kiến kết thúc vào ngày 11/4, nhưng sau đó đã được gia hạn đến ngày 16/5. Khi thời hạn mới đang đến gần, áp lực chính trị tại Washington ngày càng gia tăng.

Theo các nghị sĩ, việc tiếp tục nới lỏng trừng phạt là “một sai lầm” và chính quyền cần sử dụng mọi công cụ có thể để cắt giảm nguồn thu từ dầu mỏ của Nga, vốn được xem là nguồn tài chính quan trọng của nước này. Ước tính được nêu trong các cuộc thảo luận tại Thượng viện cho thấy nguồn thu dầu của Nga có thể tăng thêm khoảng 150 triệu USD mỗi ngày nhờ giá năng lượng tăng cao.

Trong khi đó, thị trường năng lượng toàn cầu đang chịu tác động mạnh từ xung đột Trung Đông. Giá dầu Brent đã vượt mốc 110 USD/thùng, tăng mạnh so với khoảng 70 USD trước khi chiến sự bùng phát. Tại Mỹ, giá xăng trung bình cũng leo lên khoảng 4,48 USD/gallon, phản ánh áp lực chi phí đối với người tiêu dùng.

Các thượng nghị sĩ nhấn mạnh rằng chính quyền Mỹ vẫn có nhiều lựa chọn để hạn chế việc các nước tiếp tục mua dầu Nga, qua đó giảm nguồn thu của Moscow. Họ cũng cảnh báo việc nới lỏng trừng phạt có thể làm suy yếu nỗ lực quốc tế nhằm gây sức ép lên Nga.

Tuy nhiên, chính quyền Tổng thống Trump bảo vệ quyết định này, cho rằng đây chỉ là biện pháp tạm thời nhằm ổn định thị trường trong bối cảnh nguồn cung toàn cầu bị gián đoạn. Eo biển Hormuz bị ảnh hưởng nghiêm trọng bởi xung đột, khiến các quốc gia nhập khẩu phải cạnh tranh quyết liệt hơn để tìm nguồn thay thế.

Để kiểm soát đà tăng giá, Washington đã triển khai nhiều biện pháp như xuất dầu từ kho dự trữ chiến lược, khuyến khích tăng sản lượng trong nước và nới lỏng một số quy định vận chuyển. Ngoài dầu Nga, các biện pháp miễn trừng phạt tạm thời cũng được áp dụng với nguồn cung từ Iran và Venezuela nhằm bổ sung nguồn hàng cho thị trường.

VietBF@sưu tập

Cuộc diễn tập đã trình diễn hệ thống phóng thẳng đứng bốn ống của Typhon khai hỏa tên lửa Tomahawk với khả năng đổi mục tiêu giữa hành trình bay.

Viễn cảnh chiến tranh tại Thái Bình Dương đang dần chuyển dịch về đất liền. Những tên lửa tầm xa từng gắn liền với tàu chiến nay được triển khai trên các tuyến đường đảo và các căn cứ phân tán. Trong một động thái phản ánh xu hướng này, Mỹ đã tiến hành vụ phóng tên lửa Typhon mang tính tác chiến đầu tiên từ Philippines trong cuộc tập trận Balikatan 2026 ngày 6/5.

Từ đảo Leyte, hệ thống này đã tấn công một mục tiêu cách khoảng 391 dặm (629 km). Sự kiện cho thấy lực lượng mặt đất hiện có thể triển khai hỏa lực chính xác trên quy mô rộng khắp chuỗi đảo. Nó cũng phản ánh sự tập trung ngày càng lớn vào các hệ thống tấn công cơ động tại các khu vực hàng hải đang tranh chấp.

Mở rộng năng lực tấn công từ mặt đất
Hệ thống Typhon mang lại cho Mỹ một lựa chọn tấn công tầm xa phóng từ mặt đất. Điều này giúp giảm phụ thuộc vào các nền tảng hải quân và không quân trong môi trường có mức đe dọa cao. Đây là yếu tố quan trọng tại các khu vực chịu ảnh hưởng của chiến lược chống tiếp cận và chống xâm nhập khu vực.

Nhà phân tích quốc phòng Erwan Halna du Fretay thuộc Army Recognition Group nhận định hệ thống này phản ánh xu hướng chuyển sang mô hình tác chiến phân tán. Nó giúp tăng cường khả năng răn đe bằng cách khiến đối phương gặp khó khăn hơn trong việc xác định mục tiêu và lập kế hoạch tác chiến.

Bệ phóng sử dụng kiến trúc mô-đun. Nó có thể phóng cả tên lửa tấn công mặt đất Tomahawk và tên lửa SM-6. Mỗi bệ phóng được đặt trên một rơ-moóc kéo bởi xe tải quân sự M983A4 HEMTT và mang theo bốn ống chứa tên lửa, dựng thẳng đứng trước khi khai hỏa.

Đại tá Dennis Hernandez xác nhận hệ thống đã được sử dụng trong cuộc diễn tập. Ông cho biết Typhon đã phóng một tên lửa Tomahawk trong giai đoạn đầu của cuộc tập trận. Đây là lần đầu tiên hệ thống được sử dụng mang tính tác chiến tại Philippines kể từ tháng 4/2024.

Đợt tấn công bao gồm chuỗi hoạt động phối hợp từ Tacloban nhằm vào một mục tiêu trên bộ tại khu vực trung tâm đảo Luzon. Cuộc diễn tập cho thấy các hệ thống như Typhon có thể nhanh chóng triển khai đòn tấn công chính xác ngay sau khi được bố trí.

Năng lực nổi bật của Tomahawk
Tên lửa Tomahawk vẫn là thành phần trung tâm trong sức mạnh của Typhon. Biến thể BGM-109 có tốc độ bay khoảng 547 dặm/giờ. Nó có thể tấn công mục tiêu ở khoảng cách vượt 932 dặm (1.500 km), trong khi các phiên bản mới hơn đạt tầm bắn trên 1.118 dặm (1.800 km).

Tên lửa sử dụng nhiều lớp dẫn đường, bao gồm hệ thống dẫn đường quán tính và cập nhật GPS. Công nghệ bám địa hình giúp nó di chuyển qua các khu vực phức tạp. Các phiên bản hiện đại còn sử dụng công nghệ đối chiếu hình ảnh số để tăng độ chính xác ở giai đoạn cuối. Tên lửa bay ở độ cao thấp nhằm giảm khả năng bị radar phát hiện.

Các đơn vị vận hành cũng có thể thay đổi mục tiêu giữa hành trình bay thông qua liên kết dữ liệu hai chiều. Điều này giúp tăng tính linh hoạt trong các tình huống chiến đấu biến động nhanh.

Khả năng cơ động của Typhon tạo thêm một lợi thế khác. Các đơn vị có thể tái triển khai nhanh chóng trên địa hình khó khăn, bao gồm các môi trường đảo thiếu hạ tầng. Điều này khiến chúng khó bị phát hiện và nhắm mục tiêu hơn. Tuy nhiên, hệ thống vẫn phụ thuộc vào mạng lưới liên lạc và cảm biến ổn định. Các hoạt động tác chiến điện tử hoặc tấn công mạng có thể ảnh hưởng tới hiệu quả hoạt động.

Dù vậy, khi được tích hợp vào một mạng lưới phòng thủ có độ bền cao, Typhon mang lại năng lực tấn công tầm sâu mạnh mẽ và linh hoạt.

Sự kết hợp giữa tầm bắn, tính cơ động và độ chính xác đang thay đổi cách lực lượng mặt đất tác chiến. Nó cho phép quân đội tác động tới chiến trường ở khoảng cách vượt xa giới hạn pháo binh truyền thống, đồng thời hỗ trợ các chiến dịch liên quân trên nhiều lĩnh vực tác chiến.

Lực lượng Philippines tham gia trực tiếp
Cuộc tập trận cũng cho thấy mức độ phối hợp quân sự sâu hơn giữa hai nước. Các binh sĩ Lục quân Philippines đã trực tiếp tham gia vào quy trình khai hỏa.

Họ hoạt động gần các bệ phóng và bên trong hệ thống chỉ huy – kiểm soát, theo dõi quy trình xác định mục tiêu, giám sát dữ liệu truy vết và hỗ trợ xác nhận kết quả tấn công. Vai trò của họ không chỉ dừng ở quan sát mà đã chuyển sang tham gia thực chất.

Điều này phản ánh nỗ lực có chủ đích nhằm xây dựng sự quen thuộc về tác chiến giữa hai bên.

Sự tích hợp này hỗ trợ khái niệm tác chiến đa lĩnh vực, kết hợp tình báo, giám sát, trinh sát và hỏa lực chính xác trong một mạng lưới thống nhất. Cách tiếp cận này cho phép lực lượng quân sự phản ứng nhanh hơn và chính xác hơn.

Mô hình này cũng củng cố hợp tác dài hạn giữa các lực lượng đồng minh, đồng thời chuẩn bị cho các kịch bản phức tạp liên quan tới các đơn vị phân tán và môi trường liên lạc bị tranh chấp.

Nó cũng cho thấy sự thay đổi trong ưu tiên huấn luyện. Các cuộc tập trận hiện nay không còn tập trung chủ yếu vào khả năng phối hợp cơ bản, mà chuyển sang các nhiệm vụ tác chiến cường độ cao hiện đại.

Cuộc chiến kéo dài cùng lệnh phong tỏa trên biển đang đẩy nền kinh tế Iran vào một trong những giai đoạn tồi tệ nhất nhiều thập kỷ, khi lạm phát tăng vọt, đồng nội tệ lao dốc, thất nghiệp lan rộng và hàng triệu người dân đối mặt nguy cơ rơi xuống dưới chuẩn nghèo.Theo kênh Ynet News của Israel, ngay cả trước khi xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran bùng phát, nền kinh tế Iran đã rơi vào khủng hoảng nghiêm trọng do nhiều năm chịu sức ép từ lạm phát, tham nhũng và các lệnh trừng phạt quốc tế. Thu nhập trung bình hàng tháng của người lao động Iran từ khoảng 700 USD năm 2022 hiện giảm xuống còn khoảng 400 USD, khiến ngày càng nhiều gia đình không đủ khả năng chi trả những nhu cầu tối thiểu.

Một blogger Iran từng kể lại câu chuyện về người mẹ trẻ buộc phải mua tã dành cho trẻ một tuổi cho cô con gái hai tuổi rưỡi vì đứa trẻ sụt cân nghiêm trọng do thiếu ăn. Những câu chuyện như vậy ngày càng phổ biến trong bối cảnh đời sống người dân lao dốc nhanh chóng.

Lạm phát tăng sốc, đồng rial mất giá kỷ lục

Chiến sự đã khiến tình hình vốn đã mong manh của Iran trở nên tồi tệ hơn. Lạm phát hàng năm hiện được ước tính quanh mức 70%, trong khi đồng rial liên tục giảm xuống mức thấp chưa từng có. Tuần trước, tỷ giá đã rơi xuống khoảng 1,8 triệu rial đổi một USD.

Sự lao dốc của đồng nội tệ khiến giá hàng hóa nhập khẩu tăng mạnh, đặc biệt là thuốc men và nguyên liệu sản xuất. Nhiều mặt hàng thiết yếu như nhựa, vải, ống dẫn và bao bì thực phẩm đều tăng giá chóng mặt.

Trong khi đó, các cuộc không kích quy mô lớn đã phá hủy nhiều nhà máy, cơ sở công nghiệp, khu luyện thép và tổ hợp hóa dầu lớn của Iran, khiến hàng trăm nghìn lao động không thể quay lại làm việc. Không chỉ những khu vực bị đánh bom trực tiếp chịu thiệt hại, tình trạng gián đoạn chuỗi nhập khẩu và thiếu nguyên liệu sản xuất cũng khiến nhiều doanh nghiệp phải đóng cửa hoặc cắt giảm hoạt động.

Hàng chục nghìn lao động đã bị sa thải mà không được trả lương, trong đó toàn bộ ngành hàng không gần như tê liệt. Sức mua suy giảm nghiêm trọng do lạm phát cao và suy thoái kinh tế càng khiến thị trường rơi vào vòng xoáy đình trệ.

Người dân phải lựa chọn giữa thực phẩm và thuốc men

Khủng hoảng kinh tế hiện không chỉ dừng lại ở các con số. Nhiều gia đình Iran đang phải đưa ra lựa chọn giữa mua thực phẩm hay thuốc chữa bệnh.

Các hiệu thuốc tại Iran cho biết giá khoảng 5.000 loại thuốc đã tăng kể từ khi chiến sự bắt đầu. Khoảng 200 loại thuốc tăng giá gấp đôi, thậm chí có mặt hàng tăng tới 380%. Những loại thuốc điều trị ung thư, tim mạch, rối loạn thần kinh và đông máu đang khan hiếm nghiêm trọng.

Một bác sĩ tại Tehran cho biết nhiều bệnh nhân ung thư không thể tiếp tục hóa trị vì không đủ khả năng thanh toán chi phí mới. Ngay cả insulin cho bệnh nhân tiểu đường cũng tăng giá gấp bốn lần so với trước chiến tranh.

“Có những người chỉ còn biết chờ cơn đau đầu hoặc cảm cúm tự qua đi vì không đủ tiền mua thuốc”, vị bác sĩ nói.

Theo các dự báo mới nhất, khoảng 4,1 triệu người Iran có thể rơi xuống dưới chuẩn nghèo trong thời gian tới, chưa tính thiệt hại từ việc xuất khẩu dầu mỏ, thép và hóa dầu sụt giảm mạnh.

Áp lực lớn với chính quyền Iran

Khó khăn kinh tế đang làm gia tăng sức ép lên chính quyền Tehran. Các cuộc biểu tình lớn hồi đầu năm tại Iran chủ yếu xuất phát từ sự bất mãn về kinh tế, khi người dân mất niềm tin vào khả năng cải thiện tình hình của chính phủ.

Một cố vấn kinh tế tại Iran nhận định rằng áp lực kinh tế hiện nay đang gây tổn hại cho Tehran còn lớn hơn nhiều so với các đợt không kích quân sự. Theo người này, chính sách gây sức ép của Mỹ đang tạo ra hiệu quả mà hàng nghìn phi vụ quân sự không thể đạt được.

Mức tăng giá mạnh nhất hiện tập trung vào các mặt hàng cơ bản như bánh mì, thịt gà, sữa và dầu ăn. Trong bối cảnh Washington tuyên bố chưa có ý định dỡ bỏ phong tỏa, nguy cơ bùng phát bất ổn xã hội tại Iran ngày càng lớn.

Chỉ trích xuất hiện ngay trên truyền hình quốc gia

Một trong những dấu hiệu cho thấy mức độ nghiêm trọng của cuộc khủng hoảng là làn sóng chỉ trích hiếm thấy trên truyền thông Iran, vốn thường tránh công khai công kích chính quyền.

Trong một chương trình truyền hình trực tiếp, người dẫn chương trình Elmira Sharifi đã công khai chất vấn Tổng thống Masoud Pezeshkian trước ống kính.

“Điều gì đang xảy ra với đất nước chúng ta, thưa ông Pezeshkian? Nhiều gia đình không đủ khả năng mua dầu ăn, gạo, đường, sữa hay thuốc men”, cô nói.

Khoảnh khắc này được xem là rất hiếm tại Iran, nơi giới truyền thông thường tránh chỉ trích trực diện lãnh đạo cấp cao.

Dù vậy, nhiều ý kiến cho rằng ông Pezeshkian không hoàn toàn chịu trách nhiệm cho cuộc khủng hoảng hiện nay, bởi ông tiếp quản đất nước trong bối cảnh thất nghiệp cao, thâm hụt ngân sách lớn và lạm phát kéo dài. Tuy nhiên, chính phủ của ông bị đánh giá phản ứng chậm trước tình hình khẩn cấp.

Một trong các giải pháp được đưa ra là yêu cầu siêu thị và hiệu thuốc bán hàng trả chậm cho người dân trong hai tháng, đồng thời trợ cấp khoảng 7 USD mỗi người để mua hàng thiết yếu. Tuy nhiên, nhiều chuyên gia cho rằng các biện pháp này quá nhỏ bé và không đủ đáp ứng nhu cầu thực tế.

Tờ Ettela’at, nhật báo được xem là thân cận với chính quyền Iran, cảnh báo đất nước đang bước vào một thực tế mới đầy bất ổn và cần một kế hoạch kinh tế hoàn toàn mới để tồn tại trong bối cảnh chiến tranh, phong tỏa và các cuộc đàm phán căng thẳng với Mỹ.