Trong phiên toà mới nhất, Elon Musk trực tiếp ra làm chứng tại toà và đòi bồi thường 130 tỷ USD cùng yêu cầu đưa OpenAI trở lại mô hình phi lợi nhuận.


Elon Musk làm chứng tại phiên toà kiện OpenAI và Sam Altman. Ảnh: The Verge.
Ngày 28/4, phiên tòa dân sự giữa Elon Musk và OpenAI đã diễn ra tại Tòa án Liên bang Oakland, California. Đây là vụ kiện tụng công khai được chú ý nhất trong lịch sử ngành AI, quy tụ 2 nhân vật có ảnh hưởng bậc nhất trong lĩnh vực này ngồi đối diện nhau trước bồi thẩm đoàn. Sam Altman và Grer Brockman, CEO và Chủ tịch OpenAI cùng có mặt trong phòng xử, trong khi CEO Tesla ngồi tại bàn luật sư ở trung tâm phòng.

Musk là nhân chứng đầu tiên được triệu tập và tự mình bước lên bục làm chứng. "Không ổn khi lợi nhuận hoá một tổ chức từ thiện, đó là quan điểm của tôi", Musk phát biểu trước bồi thẩm đoàn.

Ông cho biết mình đâm đơn kiện vì lo ngại việc OpenAI chuyển đổi từ phi lợi nhuận sang vì lợi nhuận, tạo ra tiền lệ nguy hiểm cho các tổ chức khác. "Tôi có lo ngại rất nghiêm trọng về AI. Chúng ta không muốn có kết cục như phim Terminator", Musk nói trên bục nhân chứng.

Luật sư của Musk, Steven Molo cáo buộc Altman, Brockman và Microsoft đã "làm giàu cho bản thân, tăng thêm quyền lực và vi phạm những nguyên tắc cơ bản nhất của một tổ chức phi lợi nhuận".

Phía OpenAI phản bác ngay lập tức. Savitt, luật sư của Altman, Brockman và OpenAI cho biết vụ kiện diễn ra vì ông Musk không thu được gì từ OpenAI. CEO Tesla đã bỏ đi và nói rằng họ chắc chắn sẽ thất bại.

"Các thân chủ của tôi đủ bản lĩnh để tiếp tục thành công mà không cần ông ấy", Savitt nói.

Musk đồng sáng lập OpenAI năm 2015 dưới dạng tổ chức phi lợi nhuận, đóng góp ít nhất 44 triệu USD trong những năm đầu. Ông rời công ty năm 2018 sau một cuộc tranh giành quyền lực. Năm 2019, OpenAI lập công ty con theo hướng hoạt động vì lợi nhuận để huy động vốn.

Vị tỷ phú gốc Nam Phi cho rằng quá trình này phản bội sứ mệnh ban đầu và yêu cầu tòa buộc OpenAI trở lại mô hình phi lợi nhuận, đòi bồi thường 130 tỷ USD, loại bỏ Altman và Brockman khỏi hội đồng quản trị và buộc họ hoàn trả các khoản lợi nhuận thu được.

Microsoft cũng bị đưa vào vụ kiện với cáo buộc hỗ trợ và tiếp tay cho vi phạm. Luật sư của gã khổng lồ phần mềm lập luận rằng công ty không thể và không hỗ trợ vi phạm ủy thác, đồng thời chỉ ra rằng chính Musk đã đăng trên X từ tháng 9/2020 rằng "OpenAI về cơ bản đã bị Microsoft kiểm soát", cho thấy ông biết về mối quan hệ này từ nhiều năm trước khi nộp đơn kiện.

Ngoài Musk, Altman, Brockman và CEO Microsoft Satya Nadella, nhiều nhà nghiên cứu chủ chốt dự kiến lần lượt ra làm chứng trong những ngày tới.

VietBF@ sưu tập

Từ buôn bán vũ khí tại Boston đến các vụ tấn công kiểu "cướp biển" ở Amazon, PCC nổi lên như một trong những mối đe dọa lớn nhất toàn cầu trong nỗ lực kiềm chế tội phạm có tổ chức.
Một băng nhóm Brazil với nòng cốt là các tù nhân của nước này đang nhanh chóng trở thành một trong những tổ chức tội phạm lớn nhất thế giới, tái định hình dòng chảy cocaine toàn cầu từ Nam Mỹ đến các cảng nhộn nhịp của châu Âu, đồng thời mở rộng ảnh hưởng sang Mỹ.

Từng ít được Washington chú ý, tổ chức Primeiro Comando da Capital (PCC) ban đầu chỉ là một nhóm tù nhân bất mãn trong thập niên 1990, đấu tranh vì những nhu cầu cơ bản như xà phòng và giấy vệ sinh.

Hiện nay, PCC có khoảng 40.000 thành viên cả trong và ngoài nhà tù, cùng mạng lưới liên kết rộng khắp - được xem là tổ chức tội phạm lớn nhất châu Mỹ theo một số ước tính, hoạt động tại gần 30 quốc gia trên mọi châu lục, trừ Nam Cực, theo Wall Street Journal.

"PCC đã trở thành một tổ chức xuyên quốc gia thực sự", công tố viên Lincoln Gakiya, người theo dõi sự trỗi dậy của nhóm trong hai thập niên, nhận định. "Tôi tin đây hiện là tổ chức tội phạm phát triển nhanh nhất thế giới".


Binh lính canh gác tại nhà tù biên giới, nơi các tù nhân, bị giam giữ trong một khu dành cho thành viên của băng đảng First Capital Command (PCC) của Brazil, đã vượt ngục tại nhà tù Pedro Juan Caballero, Paraguay ngày 22/1/2020.Ảnh: Reuters.
Với quy mô tương đương các băng nhóm tội phạm Italy và vận hành hiệu quả như một tập đoàn đa quốc gia, PCC đã góp phần khiến lượng cocaine lưu thông tại châu Âu đạt mức kỷ lục, đồng thời châm ngòi các cuộc tranh giành địa bàn đẫm máu tại những cảng lớn ở Bỉ và Hà Lan.

Các công tố viên và lực lượng thực thi pháp luật Brazil đã kêu gọi Tổng thống Mỹ Donald Trump liệt PCC vào danh sách Tổ chức Khủng bố Nước ngoài, cùng với hơn một chục mạng lưới tội phạm Mỹ Latin khác.

Theo giới chức quốc tế, PCC là hình mẫu "tội phạm có tổ chức ở mức cao nhất". Khác với các trùm ma túy Mexico, lực lượng vũ trang Colombia hay các "ông trùm" phô trương ở Rio de Janeiro, các thành viên PCC duy trì hình ảnh kín đáo, mang tính “doanh nghiệp”, theo đuổi lợi nhuận hơn danh tiếng, đồng thời tránh các hành vi bạo lực công khai dễ thu hút sự chú ý của truyền thông và cảnh sát. Thành viên mới phải tuân thủ quy tắc nội bộ nghiêm ngặt, thậm chí lễ kết nạp đôi khi được tổ chức qua hình thức trực tuyến.

Hệ thống kênh rửa tiền đa dạng
Bằng cách giả danh mục sư, một số thành viên PCC thâm nhập các khu vực xa xôi tại Brazil nhằm xây dựng lòng tin và tuyển mộ thành viên mới, đồng thời thiết lập các tuyến đường đến những quốc gia sản xuất cocaine lân cận.

Việc lan rộng của "thần học thịnh vượng" - niềm tin rằng giàu có là dấu hiệu của ân sủng thần thánh - đã tạo điều kiện để PCC xâm nhập các cộng đồng nghèo. Năm 2023, giới chức bang Rio Grande do Norte điều tra một mạng lưới PCC bị cáo buộc lập ít nhất bảy nhà thờ để rửa tiền ma túy - một hiện tượng được gọi là "Ngũ Tuần ma túy".

Nguồn tiền bất hợp pháp còn được hợp thức hóa qua trạm xăng, công ty fintech, quỹ bất động sản, nhà nghỉ, đại lý ôtô và doanh nghiệp xây dựng. Một chiến dịch tại São Paulo hồi tháng 2 đã triệt phá đường dây rửa hơn 200 triệu USD thông qua buôn bán thiết bị điện tử.

Hoạt động của PCC trải rộng từ khai thác vàng trái phép, trộm cắp hàng hóa đến tội phạm mạng và buôn bán động vật quý hiếm. Tuy nhiên, cocaine vẫn là lĩnh vực cốt lõi và điều đó khiến PCC trở thành vấn đề của Mỹ.

Giới chức Mỹ đã xác định sự hiện diện của các cá nhân liên quan PCC tại nhiều bang, trong khi Bộ Tài chính Mỹ đã áp lệnh trừng phạt tổ chức này từ năm 2021.

Khởi phát từ nhà tù
PCC ra đời năm 1993 tại nhà tù Taubaté (bang São Paulo), ban đầu chỉ nhằm cải thiện điều kiện sống. Tuy nhiên, chính sách siết chặt và phân tán tù nhân của chính quyền đã vô tình thúc đẩy sự lan rộng của tổ chức.

Trong ba thập niên, PCC mở rộng mạng lưới trong các trại giam khắp Brazil và Paraguay, kiểm soát đời sống tù nhân và điều hành hoạt động tội phạm ngay từ trong tù nhờ hệ thống nhà tù quá tải và thiếu kiểm soát.

Bên ngoài nhà tù, PCC tập trung kiểm soát nguồn cung cocaine từ Colombia, Peru và Bolivia, mở rộng hoạt động vào khu vực rừng Amazon. Tại nhiều cộng đồng hẻo lánh, tổ chức này thiết lập "hệ thống công lý song song", thay thế vai trò của nhà nước.

Các tuyến vận chuyển bằng đường sông, đường bộ và hàng không đưa cocaine ra bờ Đại Tây Dương, từ đó được đưa đến Tây Phi và châu Âu với các điểm đến chính như Antwerp, Rotterdam và Hamburg.

Lượng cocaine bị thu giữ tại các nước Liên minh châu Âu đã đạt kỷ lục trong bảy năm liên tiếp, với 419 tấn năm 2023. Phần lớn xuất phát từ cảng Santos - cảng container lớn nhất Mỹ Latinh.

Không giống các tổ chức tội phạm có cấu trúc phân cấp chặt chẽ, PCC hoạt động như một "thị trường" hoặc "cơ quan điều phối", cho phép các thành viên tự do kinh doanh miễn là tuân thủ quy tắc chung.

"Đó là một 'chính phủ' của thế giới ngầm", nhà nghiên cứu Bruno Manso nhận định.

Cấu trúc này giúp PCC mở rộng nhanh chóng mà không cần kiểm soát lãnh thổ, đồng thời thiết lập liên minh với các tổ chức tội phạm quốc tế như ’Ndrangheta (Italy), Yakuza (Nhật Bản) và các băng nhóm Balkan.

Dù thủ lĩnh lâu năm Marcola bị giam từ năm 1999, PCC vẫn phát triển mạnh nhờ không phụ thuộc vào một cá nhân duy nhất.

Giới chức khu vực hiện không còn nói đến việc "xóa sổ" PCC, mà chuyển sang quản lý sự tồn tại song song giữa tổ chức này và nhà nước. Tuy nhiên, các mối liên hệ giữa PCC và hệ thống chính trị, bao gồm tài trợ chiến dịch tranh cử, đang làm dấy lên lo ngại sâu sắc.

"Quy mô của PCC lớn hơn nhiều so với những gì chúng tôi từng nghĩ", một quan chức cảnh sát giấu tên nói với Wall Street Journal.

VietBF@ sưu tập

Từ Iran đến Ukraine, thời đại mới của chiến tranh quy mô lớn, hệ thống trí tuệ nhân tạo và máy bay không người lái giá rẻ đang tái định hình an ninh toàn cầu.

Không thể sánh kịp với Mỹ và Israel về sức mạnh không quân truyền thống, Iran dựa vào một công cụ khác: Máy bay không người lái. Đồ họa: Express Tribune Magazine.
Theo tờ Express Tribune Magazine, Iran đã lập nên kỳ tích quân sự kinh ngạc.

Về mặt số lượng và công nghệ, cán cân nghiêng về phía Mỹ và Israel khi hai nước thiết lập ưu thế trên không ngay từ đầu. Không thể sánh kịp với Mỹ và Israel về sức mạnh không quân truyền thống, Iran dựa vào một công cụ khác: Máy bay không người lái.

Những chiếc UAV giá rẻ, dùng một lần nhưng đủ sức nặng dựng nên một chiến thuật phức tạp mới. Tiếng rè rè, trầm thấp của máy bay không người lái trên bầu trời thành lời nhắc nhở về thế dễ bị tổn thương của các quốc gia vùng Vịnh, tái định hình cách nhìn nhận về phòng không trong chiến tranh hiện đại.

Mặc dù đòn trả đũa không mang tính chất quyết định, chiến lược của Iran làm suy yếu huyền thoại về khả năng bất khả chiến bại của Mỹ. Vũ khí “nhỏ mà có võ” này vạch trần những điểm yếu của các căn cứ quân sự được phòng thủ kiên cố nhất.

“Điều Bin Laden không thể làm được - buộc Mỹ rút khỏi Saudi Arabia và vùng Vịnh - thì máy bay không người lái có lẽ lại làm được. Ý niệm sai lầm về sự an toàn và an ninh dưới chiếc ô của Mỹ đã hoàn toàn vỡ vụn dưới những chiếc máy bay không người lái vài nghìn USD của Iran”, giáo sư về khoa học chính trị Ashoke Swain nhận định.

Chất lượng hay số lượng mới quan trọng?
Trong thập niên qua, Iran đã âm thầm xây dựng một trong những kho vũ khí UAV lớn nhất thế giới. Trong xung đột hiện tại, Iran coi máy bay không người lái là nòng cốt của chiến dịch.

Học thuyết của Iran rất đơn giản. Họ phóng ồ ạt tới mức làm quá tải hệ thống phòng thủ của đối phương. Hàng trăm UAV giá rẻ buộc đối phương phải quyết định trong tích tắc, làm tiêu hao vũ khí đánh chặn đắt tiền. Trong giây phút hỗn loạn, hệ thống cảm biến bị quá công suất, chuỗi lệnh bị đình trệ và các lỗ hổng nghiêm trọng bắt đầu xuất hiện.

Nhiều lực lượng quân sự hiện đại được xây dựng cho một cuộc chiến kiểu khác, gồm máy bay chiến đấu, tên lửa đạn đạo, tấn công chính xác, nhưng lại bỏ quên máy bay không người lái. Ngay cả Mỹ - quốc gia chi hơn 1.000 tỷ USD cho quốc phòng - cũng chật vật để thích nghi.


Trong thập niên qua, Iran đã âm thầm xây dựng một trong những kho vũ khí UAV lớn nhất thế giới. Ảnh: Shutterstock.
Mỹ là quốc gia dẫn đầu trong lĩnh vực chiến tranh không người lái. Tuy nhiên, hạm đội của nước này cực kỳ tốn kém trong chế tạo, vận hành và bảo trì. Học thuyết quân sự của Mỹ theo hướng chất lượng hơn số lượng.

Tuy nhiên, chiến trường đã thay đổi và Iran viết lại luật chơi. Máy bay không người lái giá rẻ, sản xuất hàng loạt và dùng một lần. Chiến thuật “bầy đàn” thay vì ưu thế về công nghệ. Đột nhiên, lực lượng quân sự tiên tiến nhất trong lịch sử nhận thấy mình đang thích nghi với ý tưởng đơn giản nhất trong chiến tranh: Áp đảo, thay vì vượt trội.

“Với máy bay không người lái, chiến tranh sẽ bớt tốn kém nhưng nguy hiểm hơn, thương vong cao hơn và dễ tiến hành hơn. Mỹ và châu Âu vẫn mắc kẹt trong lối tư duy cũ. Chi tiêu quân sự hàng năm của Iran chỉ tối đa 10 tỷ USD. Nếu Iran cầm 10 tỷ USD mà chống được cả Mỹ, Israel và đồng minh vùng Vịnh, điều này cho thấy không cần nhiều tiền tới thế nếu có công nghệ phù hợp”, ông Swain nói.

Ưu thế về vũ khí thông thường không còn là điểm then chốt
Tuy nhiên, nhiều chuyên gia lại cho rằng UAV chỉ là công cụ hỗ trợ thay vì thay thế cho sức mạnh không quân truyền thống. Việc kiểm soát bầu trời vẫn phụ thuộc vào máy bay chiến đấu có người lái, hiệu năng cao, tốc độ, tàng hình và đưa ra các quyết định phức tạp lúc giao chiến.

“Máy bay không người lái chỉ nhằm mục đích đánh lạc hướng trong thời gian ngắn, hữu ích trong trinh sát, giám sát và thu thập thông tin. Tôi chỉ coi vũ khí này bổ trợ cho chiến dịch không kích thay vì là phần trung tâm”, Thiếu tướng Không quân Pakistan đã nghỉ hưu Shahzad Chaudhry nói.

Dẫu vậy, ngày càng nhiều chuyên gia đồng thuận xung đột tại Iran vén màn phần nào đó xu hướng của chiến tranh tương lai. Sức mạnh quân sự không chỉ dừng lại ở xe tăng và máy bay chiến đấu, mà là câu chuyện của các thuật toán, tự động hóa và máy móc sản xuất hàng loạt.

Trong khi đó, máy bay không người lái tự hành với AI cũng nảy sinh một vấn đề mới. Các dàn máy bay do AI điều khiển cho phép tấn công chớp nhoáng, phối hợp quy mô lớn, vượt xa khả năng ra quyết định của con người. Trao quyền quyết định cho AI tiềm ẩn những rủi ro nghiêm trọng.

“Không thể hoàn toàn dựa vào AI. Sự kiểm soát của con người đã, đang và sẽ luôn là điều thiết yếu. Máy móc có thể mắc lỗi. Tương lai nằm ở sự cân bằng giữa trí tuệ nhân tạo và tự động hóa song song với phán đoán của con người. Chiến trường không thể và không nên được giao phó cho máy móc”, Thiếu tướng đã nghỉ hưu Raza Muhammad nói.

Những gì diễn ra ở vùng Vịnh sẽ xác lập tư duy quân sự trong nhiều thập niên tới. Máy bay không người lái đang thay đổi luật chiến tranh, từ cách thức tiến hành đến giành chiến thắng trong các trận đánh. Đồng thời, cán cân quyền lực đang dịch chuyển. Các lực lượng quân sự nhỏ hơn, bị hạn chế bởi trang thiết bị, giờ đây có thể thách thức đối thủ mạnh hơn bằng tốc độ, quy mô và hệ thống thông minh.

Gạt những tranh luận về học thuyết quân sự sang một bên, chảo lửa Trung Đông thời gian qua đã gửi một thông điệp rõ ràng. Chiến trường đang thay đổi và các học thuyết truyền thống cần đổi mới. Các nước nên mua sắm những hệ thống phòng thủ giá cả phải chăng, có khả năng mở rộng, tác chiến điện tử và công nghệ chống máy bay không người lái.

Bên cạnh đó, chiến tranh không còn được định nghĩa bởi ưu thế về vũ khí thông thường, mà bởi bên nào thích nghi nhanh hơn, sản xuất rẻ hơn và chiến đấu thông minh hơn. Cuộc chiến tiếp theo sẽ tới bất ngờ, ồ ạt tới mức những chiến thuật cũ chưa kịp phản ứng.

VietBF@ sưu tập

Những khác biệt trong cách nhìn về cuộc chiến với Iran dần lộ rõ trong nội bộ chính quyền Mỹ, khi Phó Tổng thống Vance đặt câu hỏi về mức độ hao hụt vũ khí và tính chính xác trong các đánh giá từ Lầu Năm Góc.

Trong các cuộc họp kín, Phó tổng thống Mỹ JD Vance từng nhiều lần đặt câu hỏi về cách Bộ Chiến tranh mô tả cuộc chiến tại Iran, đồng thời liệu Lầu Năm Góc có đánh giá thấp mức độ hao hụt nghiêm trọng của kho tên lửa Mỹ hay không?

Hai quan chức cấp cao trong chính quyền Mỹ cho biết phó tổng thống nghi vấn độ chính xác từ các thông tin mà Lầu Năm Góc cung cấp.

Một số nguồn tin cho biết ông cũng bày tỏ với Tổng thống Donald Trump lo ngại rằng một số hệ thống tên lửa của Mỹ có thể không còn sẵn như trước.

Theo The Atlantic, hệ quả của việc hao hụt kho dự trữ đạn dược có thể rất nghiêm trọng với chính sách của Washington. Quân đội Mỹ có thể cần phải sử dụng chính nguồn dự trữ này để hỗ trợ Hàn Quốc trước Triều Tiên, hay châu Âu trước Nga.

Tuy nhiên, cả Bộ trưởng Chiến tranh Pete Hegseth và Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Dan Caine đều khẳng định kho vũ khí Mỹ vẫn dồi dào, đồng thời mô tả thiệt hại của lực lượng Iran sau 8 tuần giao tranh là nặng nề.

Trong bối cảnh đó, các cố vấn của ông Vance cho biết phó tổng thống Mỹ trình bày nỗi lo ngại trên như quan điểm cá nhân, chứ không cáo buộc ông Hegseth hay ông Caine cung cấp thông tin chưa phản ánh đầy đủ thực tế với tổng thống.

Theo họ, ông Vance đang cố tránh biến vấn đề thành mâu thuẫn cá nhân, hay gây ra sự chia rẽ trong “nội các chiến tranh” của ông Trump.

Trong tuyên bố chính thức, ông vẫn khẳng định người đứng đầu Lầu Năm Góc “đang làm rất tốt công việc của mình”, đồng thời ca ngợi nỗ lực xây dựng “tinh thần chiến binh” trong hàng ngũ lãnh đạo quân đội.

Bức tranh chưa đầy đủ
Dù vậy, một số người thân cận với phó tổng thống Mỹ cho rằng cách mô tả quá lạc quan về tình hình cuộc chiến của ông Hegseth có thể gây hiểu lầm.

Ông Trump từng lặp lại nhiều đánh giá tích cực từ ông Hegseth và ông Caine, tuyên bố thiệt hại mà Mỹ gây ra đã đủ để coi là chiến thắng, và kho vũ khí chủ chốt của Mỹ gần như “không giới hạn”.

Một số cố vấn cho rằng cách mô tả lạc quan của bộ trưởng Chiến tranh, cùng phong cách đôi khi đối đầu với báo chí, dường như nhằm nói điều tổng thống muốn nghe.

Các cuộc họp báo của Lầu Năm Góc lúc 8h sáng trùng với thời điểm ông Trump thường xem Fox News.

“Kinh nghiệm truyền hình giúp ông Hegseth hiểu rõ cách nói chuyện với Tổng thống Trump và cách ông ấy suy nghĩ”, một cựu quan chức cho biết.

Tuy nhiên, theo một số nguồn tin nắm được đánh giá tình báo, nhận định tích cực đó chỉ là bức tranh chưa đầy đủ.

Các ước tính nội bộ cho thấy Iran vẫn giữ được 2/3 lực lượng không quân, phần lớn năng lực phóng tên lửa, cũng như đội tàu nhỏ tốc độ cao có thể rải thủy lôi và ảnh hưởng hoạt động hàng hải tại eo biển Hormuz.

“Đó mới là mối đe dọa thực sự”, ít nhất là đối với việc khôi phục thương mại hàng hải, một nguồn tin nhận định.

Vào tháng 3, ông Hegseth từng tuyên bố quân đội Mỹ đã “kiểm soát hoàn toàn” bầu trời Iran.

Nhưng đến tháng 4, lực lượng Iran bắn hạ một chiến đấu cơ Mỹ, buộc Washington triển khai chiến dịch giải cứu quy mô lớn.

Tehran cũng đang khôi phục nhiều bệ phóng tên lửa mỗi ngày. Khoảng một nửa trong số này được cho đã hoạt động trở lại sau lệnh ngừng bắn kéo dài hai tuần ban đầu.

Ông Trump sau đó gia hạn ngừng bắn không xác định thời hạn, nhưng hủy các chuyến đi đàm phán trong tuần trước tới Pakistan, trong bối cảnh Iran tuyên bố từ chối tham gia dưới sức ép.

Một số quan chức và cố vấn cho hay bất chấp nỗ lực nhanh chóng sản xuất vũ khí thay thế, việc sử dụng những loại vũ khí chủ chốt - bao gồm tên lửa đánh chặn phòng thủ và vũ khí tấn công như Tomahawk hay tên lửa không đối đất phối hợp (JAN) - tạo ra tình trạng thiếu hụt nghiêm trọng, làm suy giảm khả năng chiến đấu của Mỹ trong tương lai.

Ông Vance đã bày tỏ lo ngại về tình trạng thiếu hụt đạn dược trong cuộc họp với tổng thống cùng các quan chức an ninh quốc gia khác.

Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS) cho hay Mỹ có thể đã sử dụng hơn một nửa mức dự trữ ban đầu trước khi xung đột nổ ra của 4 loại đạn dược chủ chốt.

Kho dự trữ này vốn đã bị bào mòn do sản xuất chậm và viện trợ cho Ukraine cùng Israel từ trước khi chiến sự với Iran nổ ra.

Mới đây, NBC News dẫn nguồn thạo tin cho biết thêm Iran đã gây ra thiệt hại trên diện rộng hơn đối với các căn cứ và thiết bị quân sự của Mỹ tại Trung Đông so với những gì được công khai.

Kể từ ngày 28/2, các cuộc tấn công của Iran đã nhắm vào nhiều cơ sở ở ít nhất 7 quốc gia. Các nhà kho, sở chỉ huy, nhà chứa máy bay, cơ sở hạ tầng thông tin liên lạc vệ tinh, đường băng, hệ thống radar cao cấp và hàng chục máy bay bị tấn công.

Lầu Năm Góc chưa công bố đầy đủ mức độ thiệt hại. Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ từ chối bình luận về đánh giá thiệt hại chiến sự.

Trong những ngày đầu của cuộc xung đột, một máy bay chiến đấu F-5 của Iran đã ném bom căn cứ Buehring ở Kuwait, đánh dấu lần đầu tiên sau nhiều năm căn cứ của Mỹ bị máy bay cánh cố định của đối phương tấn công.

Một số quan chức cũng xác nhận ngày càng nhiều địa điểm bị tấn công và căn cứ Prince Sultan ở Saudi Arabia nổi lên như một điểm trọng tâm của chiến dịch.

Thiệt hại mà các căn cứ của Mỹ ở Trung Đông phải gánh chịu "tồi tệ hơn nhiều" so với tuyên bố của Tổng thống Trump và Lầu Năm Góc. Sẽ "tốn hàng tỷ USD để sửa chữa", NBC News đưa tin vào ngày 25/4, trích dẫn lời nhiều quan chức Mỹ.

Quan điểm khác nhau
Dù vậy, người phát ngôn Lầu Năm Góc Sean Parnell khẳng định các lãnh đạo “luôn cung cấp cho tổng thống bức tranh đầy đủ và khách quan”. Một quan chức cấp cao cũng nhấn mạnh những đánh giá về hiệu quả hoạt động quân sự của tướng Caine là “chính xác và toàn diện”.

Trước khi chiến sự nổ ra, Phó tổng thống Vance từng hoài nghi về việc tấn công Iran. Ông Trump cũng thừa nhận ông Vance “có lẽ không mấy nhiệt tình” với cuộc xung đột vốn không được lòng cử tri Mỹ.

Tuy nhiên, phó tổng thống phải cân bằng nhiều yếu tố: Duy trì quan hệ với các quan chức cấp cao khác, lập trường phản đối “những cuộc chiến bất tận”, và triển vọng tranh cử năm 2028.

Cả ông Vance và ông Hegseth được cho đều có lợi ích chính trị gắn với kết quả cuộc chiến. Một số người thân cận ông Trump cho rằng tương lai chính trị của ông Vance có thể phụ thuộc vào diễn biến tại Iran.

Trong khi đó, ông Hegseth cũng được cho là có tham vọng chính trị riêng.

Sự nghiệp của bộ trưởng Chiến tranh cũng phụ thuộc lớn vào việc giữ được sự ủng hộ của tổng thống.

Sau giai đoạn đầu gặp nhiều tranh cãi, ông đã giám sát các chiến dịch, được coi là thành công, nhằm vào chương trình hạt nhân Iran hồi tháng 6/2025 và bắt giữ nhà lãnh đạo Venezuela Nicolás Maduro hồi tháng 1.

Tuy nhiên, theo The Atlantic, ông Hegseth dường như có ít nghị sĩ Cộng hòa ủng hộ hơn các bộ trưởng nội các khác. Điều này khiến ông hoàn toàn phụ thuộc vào sự ủng hộ của ông Trump.

“Ông ấy cố nói đúng những gì tổng thống muốn nghe”, một cựu quan chức nhận xét. “Tôi nghĩ điều đó rất nguy hiểm”.

Trong khi ông Hegseth ủng hộ cách tiếp cận quân sự mạnh mẽ, ông Vance cho rằng các cuộc chiến trước đây đều có sai sót ngay từ đầu và Mỹ nên ưu tiên nguồn lực trong nước.

Một quan chức cấp cao cho biết Tổng thống Trump hài lòng với thông tin nhận được từ Lầu Năm Góc. Người này nói thêm rằng những khác biệt quan điểm trong nhóm an ninh quốc gia là “căng thẳng lành mạnh” có lợi cho tổng thống.

“Sự thật là dưới sự lãnh đạo của Tổng thống Trump, quân đội Mỹ đã làm suy yếu đáng kể năng lực của chế độ Iran chỉ trong 38 ngày”, Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt cho biết trong một tuyên bố.

Dù vậy, trái với dự đoán của Hegseth về một chiến thắng nhanh chóng, cuộc chiến tại Iran đang trở nên kéo dài và tốn kém.

Hôm 21/4, khi thỏa thuận ngừng bắn ban đầu sắp hết hạn, máy bay của ông Vance đậu trên đường băng, sẵn sàng đưa ông đến cuộc đàm phán hòa bình ở Pakistan.

Tuy nhiên, Iran dường như không có ý định cử các nhà đàm phán của mình và ông Trump đã gia hạn thỏa thuận ngừng bắn không xác định thời hạn.

Trong khi đó, căng thẳng tại eo biển Hormuz tiếp tục leo thang, cho thấy năng lực quân sự của Iran vẫn đáng kể. Thực tế chiến trường vẫn có thể đi ngược lại những đánh giá lạc quan từ giới lãnh đạo Lầu Năm Góc.

VietBF@ sưu tập

Thị trường cá cược tại Mỹ đang bùng nổ, cho phép người dùng cá cược vào đủ mọi chuyện, từ thi đấu thể thao, hoạt động bầu cử cho đến người chiến thắng trong chương trình truyền hình thực tế.

Trong bối cảnh ấy, cơ quan liên bang chịu trách nhiệm quản lý lĩnh vực này lại đang bị thu hẹp nhân sự xuống mức thấp nhất trong 15 năm trở lại đây, khiến hoạt động quản lý, giám sát đang “mướt mải” chạy sau tình hình thực tế.

Theo CNN, đáng chú ý nhất gần đây là những cá cược thắng đậm liên quan đến các chiến dịch quân sự của Mỹ nhằm vào Venezuela và Iran. Đây là dấu hiệu cho thấy một số bên giao dịch có thể đã tận dụng thông tin nội bộ trong chính phủ để trục lợi trên sàn cá cược.

Những lo ngại này lên đến đỉnh điểm trong tuần trước, khi giới chức liên bang bắt giữ một binh sĩ thuộc lực lượng đặc nhiệm Mỹ tham gia chiến dịch bắt giữ lãnh đạo Venezuela Nicolas Maduro. Người này bị cáo buộc thu lợi bất chính hơn 400.000 USD khi tham gia đặt cược vào chiến dịch này.

Bên cạnh các cáo buộc hình sự, Ủy ban Giao dịch Hàng hóa Tương lai Mỹ (CFTC) còn khởi kiện yêu cầu binh sĩ này bồi thường thiệt hại cho sàn cá cược và cấm người này tham gia các giao dịch cá cược trong tương lai.

Thị trường cá cược bùng nổ, cơ quan giám sát thiếu người

CFTC đang ở trung tâm cuộc tranh luận ngày càng gay gắt xoay quanh các nền tảng cá cược. Các nền tảng giao dịch hợp pháp được xem là giải pháp để người dùng không tham gia cá cược phi pháp trực tuyến.

Trong những năm gần đây, thị trường cá cược tại Mỹ tăng trưởng nhanh chóng, với khối lượng giao dịch lên tới hàng tỷ USD mỗi tuần.


Việc lực lượng đặc nhiệm Mỹ bắt giữ ông Maduro cũng trở thành đề tài cá cược trên sàn giao dịch.
Các chuyên gia cho rằng việc phát hiện cá cược nội gián liên quan đến chiến dịch bắt giữ ông Maduro chỉ là phần nổi của tảng băng. Thực tế xảy ra các giao dịch nội gián có thể còn lớn hơn nhiều.

Nhiều nhà lập pháp, cựu quan chức liên bang và cơ quan giám sát nội bộ của CFTC đã cảnh báo việc cắt giảm nhân sự của CFTC có thể khiến cơ quan này gặp khó khăn trong việc theo kịp thực tế.

“Một số quyết định cắt giảm nhân sự không thực sự hợp lý. Những người giàu kinh nghiệm và được đánh giá cao lại bị nhắm tới. Các luật sư thực thi pháp luật bị sa thải, số lượng luật sư xét xử bị giảm mạnh”, một cựu quan chức cấp cao của CFTC nói với CNN.

Bộ phận thực thi giám sát của CFTC là nơi chịu ảnh hưởng nặng nề nhất từ việc cắt giảm nhân sự. Ông Michael Selig, Chủ tịch CFTC, cho biết hiện có 108 nhân sự tại bộ phận này. Số lượng nhân sự trong năm 2025 trước khi cắt giảm là 140 nhân sự, tương đương mức giảm 23%. Văn phòng của CFTC tại Chicago thậm chí cắt giảm toàn bộ 20 luật sư thực thi nhiệm vụ giám sát.

Tại phiên điều trần đầu tiên của ông Selig trên cương vị Chủ tịch CFTC trước Quốc hội, các nghị sĩ từ cả hai đảng đã chất vấn về việc liệu cơ quan này có cần thêm ngân sách, nhân lực hoặc luật mới để giám sát thị trường cá cược hiệu quả hay không.

Một số nghị sĩ Dân chủ ghi nhận cam kết chống giao dịch nội gián của ông Selig, nhưng vẫn hoài nghi về năng lực thực thi của CFTC trong tình hình hiện tại.

“Tôi rất lo ngại về khả năng giám sát chặt chẽ và tính hiệu quả của CFTC hiện tại. Những gì ông Selig gọi là tính hiệu quả, theo tôi, có lẽ chỉ là sự sa thải hàng loạt”, Hạ nghị sĩ Dân chủ Nikki Budzinski nói.

Bà Budzinski đề xuất dự luật lưỡng đảng nhằm cấm các quan chức hành pháp, Tổng thống, các nghị sĩ và người thân của họ được đặt cược vào các quyết định của chính phủ trên các nền tảng dự đoán.

“Cắt giảm nhân sự trong lúc nhiệm vụ đang mở rộng là không hợp lý. Điều này tạo ra những lỗ hổng trong hoạt động giám sát”, Hạ nghị sĩ Dân chủ Eugene Vindman nhận xét.

“Khối lượng công việc rất lớn và họ sẽ phải đặt ra ưu tiên xử lý. Một số vấn đề sẽ bị đặt xuống sau, hoặc thậm chí bị bỏ sót”, một cựu quan chức CFTC nhận định.

Theo người này, áp lực về nhân sự có thể buộc CFTC phải giải quyết các vụ việc theo hướng “thỏa thuận nhanh”, thay vì theo đuổi các cuộc điều tra kéo dài nhiều năm một cách kín kẽ.

Sau một năm cắt giảm nhân sự, số nhân sự của CFTC giảm còn 535 trong tháng 2. Ngay cả khi Quốc hội chấp thuận thông qua đề xuất ngân sách của ông Selig, với 410 triệu USD cho 650 nhân sự toàn thời gian, quy mô cơ quan này vẫn thu hẹp hơn nhiều so với trước. Ủy ban giám sát hoạt động của CFTC hiện cũng thiếu nhân sự, 4/5 vị trí ủy viên đang bỏ trống.

Năm 2024, cựu Chủ tịch CFTC dưới thời Tổng thống Joe Biden, ông Rostin Behnam, từng cảnh báo việc mở rộng thị trường cá cược sang cả lĩnh vực thể thao và bầu cử có thể đẩy CFTC vượt quá phạm vi chuyên môn và thẩm quyền. Ông Behnam từng đề xuất các nhà lập pháp Mỹ loại bỏ hoạt động cá cược xoay quanh thể thao và bầu cử ra khỏi thị trường cá cược hợp pháp ở Mỹ.

Dù vậy, ông Selig đã rút lại đề xuất của ông Behnam trong tháng 2, chỉ 6 tuần sau khi nhậm chức.

Thế giới trở thành một sòng bạc lớn

Trong cuộc phỏng vấn với CNN xung quanh hoạt động cá cược nội gián liên quan đến các chiến dịch tại Venezuela và Iran, Chủ tịch CFTC Michael Selig thừa nhận đang tìm cách lấp đầy một số vị trí trống trong ủy ban, sau quá trình cải tổ bộ máy do Bộ Hiệu quả Chính phủ (DOGE) tiến hành.

Ông Selig cho rằng các tiến bộ trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo (AI) đang giúp nâng cao hiệu quả làm việc của đội ngũ nhân sự đương nhiệm.

“Đối với một số vị trí trống, chúng tôi đang tìm cách lấp đầy. Nhờ tập trung vào tính hiệu quả và áp dụng công nghệ mới, chúng tôi đang đạt được những kết quả tích cực hơn bao giờ hết. Về cơ bản, không có khoảng trống nào trong khả năng hoàn thành nhiệm vụ của chúng tôi”, ông Selig nói. Theo ông Selig, AI đang hỗ trợ xây dựng quy định chặt chẽ hơn trên thị trường dự đoán cá cược.

Theo báo cáo mới nhất của CFTC, số lượng hồ sơ đăng ký vận hành các sàn giao dịch liên quan đến hoạt động cá cược tại Mỹ hiện ở mức cao kỷ lục.

Năm ngoái, chính quyền ông Trump đã cho phép nền tảng cá cược Polymarket cung cấp dịch vụ cho khách hàng tại Mỹ. Phiên bản quốc tế của Polymarket hiện không bị ràng buộc bởi các quy định của chính quyền liên bang, như cấm cá cược liên quan đến sinh mạng con người hoặc một số yếu tố vi phạm vào tiêu chí nhân văn.

Một số chủ đề cá cược xoay quanh hoạt động ám sát trong chiến dịch Iran từng bị dư luận Mỹ chỉ trích vì cho phép người dùng đặt cược vào sinh mạng con người.

Các chuyên gia còn phát hiện dấu hiệu giao dịch nội gián xảy ra trên nền tảng Polymarket trước các hành động quân sự của Mỹ gần đây. Trước đó, Nhà Trắng vốn đã cảnh báo nhân viên trong bộ máy chính quyền không được sử dụng thông tin nội bộ trong công việc để trục lợi trên các sàn cá cược.

Sau khi xuất hiện các cáo buộc giao dịch nội gián liên quan đến chiến dịch tại Venezuela và Iran, ông Trump nhận định: “Thế giới, đáng tiếc, đã trở thành một sòng bạc ở một mức độ nào đó”.

Thực tế cho thấy một số nhân viên trong bộ máy chính quyền khi nắm được thông tin mật cũng không thể “kìm lòng” trước món lợi có thể thu về trên sàn cá cược.

VietBF@ sưu tập