Thủ tướng Ba Lan Donald Tusk cảnh báo Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) đang 'tan rã' sau khi Mỹ tuyên bố sẽ rút hàng nghìn binh sĩ khỏi Đức.

“Mối đe dọa lớn nhất đối với cộng đồng xuyên Đại Tây Dương không phải là kẻ thù bên ngoài, mà là sự tan rã đang diễn ra của liên minh chúng ta. Tất cả chúng ta phải làm những gì cần thiết để đảo ngược xu hướng tai hại này”, ông Donald Tusk viết trên mạng xã hội.

Cảnh báo của ông Tusk được đưa ra sau khi Mỹ công bố kế hoạch rút khoảng 5.000 binh sĩ khỏi Đức trong vòng 6 đến 12 tháng tới.

Mặc dù Tổng thống Mỹ Donald Trump đã kêu gọi giảm sự hiện diện quân sự ở Đức ngay từ nhiệm kỳ đầu tiên của mình, nhưng việc thu hẹp quy mô đã được đẩy nhanh trong tuần này sau khi Thủ tướng Đức Friedrich Merz nói rằng Mỹ đang bị “làm bẽ mặt” trong các cuộc đàm phán với Iran.

Hôm 30-4, trong một bài đăng trên Truth Social, ông Trump nói rằng ông Merz nên tập trung hơn vào việc chấm dứt chiến sự ở Ukraine và “đất nước tan vỡ của ông ấy” hơn là can thiệp vào các cuộc đàm phán.

Một quan chức cấp cao giấu tên của Lầu Năm Góc cho rằng những phát ngôn gần đây của Đức là “không phù hợp và không hữu ích”. “Tổng thống đang phản ứng đúng đắn trước những phát ngôn phản tác dụng này”, quan chức này nói.


Thủ tướng Ba Lan Donald Tusk

Như một phần của quyết định giảm sự hiện diện quân sự ở Đức, kế hoạch thời cựu Tổng thống Mỹ Donald Biden về việc triển khai một tiểu đoàn tên lửa tầm xa Tomahawk của Mỹ đến Đức cũng đã bị hủy bỏ. Đây là đòn giáng mạnh vào Đức, quốc gia vốn đã thúc đẩy động thái này như một biện pháp răn đe mạnh mẽ đối với Nga.

Tuy nhiên, Bộ trưởng Quốc phòng Đức Boris Pistorius đã đón nhận quyết định của Mỹ một cách bình thản khi ông nói rằng việc rút quân một phần đã được dự đoán trước và sẽ ảnh hưởng đến sự hiện diện hiện tại của gần 40.000 binh sĩ Mỹ đồn trú tại Đức.

“Chúng ta, người châu Âu, phải gánh vác nhiều trách nhiệm hơn đối với an ninh của chính mình”, Bộ trưởng Pistorius nói, đồng thời cho biết thêm, “Đức đang đi đúng hướng” bằng cách mở rộng lực lượng vũ trang, đẩy nhanh việc mua sắm quân sự và xây dựng cơ sở hạ tầng.

Đức là địa điểm đóng quân lớn nhất của quân đội Mỹ ở châu Âu, đóng vai trò là trung tâm huấn luyện quan trọng với hơn 35.000 quân nhân tại ngũ. Lầu Năm Góc không cho biết căn cứ nào sẽ bị ảnh hưởng, cũng như liệu binh lính sẽ trở về Mỹ hay được tái triển khai ở trong châu Âu hoặc nơi khác.

Một phát ngôn viên của NATO cho biết liên minh đang làm việc với Mỹ để hiểu rõ chi tiết về quyết định này.

Nghiên cứu trên Nature Communications cho thấy vết nứt Đông Phi đã chạm ngưỡng tới hạn, có thể tách đôi lục địa và hình thành đại dương mới trong vài triệu năm tới.

Trong một nghiên cứu mới đây được công bố trên tạp chí khoa học Nature Communications, các nhà địa chất học nhận định lục địa châu Phi sẽ phân tách sớm hơn so với dự kiến.

Một vết nứt (đới tách giãn) đang hoạt động đã chạm đến "ngưỡng tới hạn" và sẽ đứt gãy, qua đó hình thành một đại dương mới.

Tuy nhiên, "sớm" chỉ là một thuật ngữ mang tính tương đối. Quá trình này sẽ cần thêm vài triệu năm nữa để hoàn tất - khoảng thời gian chỉ như "cái chớp mắt" của lịch sử Trái Đất.

Khu vực đang được giới khoa học theo dõi sát sao là hệ thống đứt gãy Đông Phi, nơi mảng lục địa khổng lồ Nubia đang từ từ tách khỏi mảng Somali nhỏ hơn.


Châu Phi đang gãy đôi và có thể đại dương mới sẽ "sớm" hình thành. Ảnh minh họa: ISTOCK

Trọng tâm nghiên cứu nằm ở đứt gãy Turkana (vắt qua Kenya và Ethiopia). Tại trung tâm khu vực này, lớp vỏ Trái Đất hiện chỉ còn dày khoảng 13 km, mỏng hơn rất nhiều so với mức 35 km ở phần rìa.

Khi lớp vỏ mỏng dưới 15 km, khu vực sẽ bước vào giai đoạn "thắt cổ chai" (necking) - cột mốc đánh dấu sự đứt gãy không thể đảo ngược và đại dương mới dần hình thành.

"Lớp vỏ càng mỏng thì càng yếu đi, và điều này càng thúc đẩy quá trình nứt gãy tiếp diễn" - nhà địa chất học Christian Rowan từ ĐH Columbia (Mỹ) cho biết.

Trong vài triệu năm nữa, đứt gãy Turkana sẽ chuyển sang giai đoạn "đại dương hóa". Lớp vỏ sẽ bị kéo căng đến mức magma từ dưới sâu phun trào lên, tạo thành vùng trũng khổng lồ để nước từ Ấn Độ Dương tràn vào. Trên thực tế, hiện tượng này đã bắt đầu nhen nhóm tại vùng trũng Afar gần khu vực Biển Đỏ.

Đáng chú ý, đứt gãy Turkana vốn nổi tiếng là "cái nôi" chứa vô số hóa thạch người cổ. Nghiên cứu chỉ ra khu vực này bước vào giai đoạn thắt cổ chai khoảng 4 triệu năm trước - hoàn toàn trùng khớp với niên đại của các hóa thạch được tìm thấy.

Nhóm nghiên cứu nhận định rằng không phải do khu vực này có vai trò quan trọng hơn đối với tổ tiên loài người, mà chính những biến động địa chất (như tốc độ tích tụ trầm tích diễn ra cực nhanh) đã vô tình tạo ra điều kiện hoàn hảo để bảo quản hóa thạch.

Theo trang Science Alert, cấu trúc các lục địa hiện tại trên Trái đất có vẻ bất biến đối với con người, nhưng thực chất chúng luôn luôn dịch chuyển - dù với tốc độ cực kỳ chậm chạp.

Nơi hai mảng kiến tạo va chạm, núi non được hình thành. Nơi chúng tách rời, đại dương mới sẽ ra đời. Hệ thống đứt gãy Đông Phi là ví dụ điển hình nhất cho trường hợp thứ 2.

Hơn 200 triệu năm trước, các mảng lục địa từng hội tụ thành một siêu lục địa duy nhất. Các nhà khoa học dự đoán trong một tương lai xa, phần lớn chúng sẽ lại tái hợp cùng nhau.

Một khảo sát mới hé lộ danh sách những bang bị người dân Mỹ ghét nhất, với nhiều bất ngờ khiến dư luận chú ý.

Một phần đáng kể cư dân New York thừa nhận họ tin bang của mình nằm trong số những bang tệ nhất nước Mỹ.

Người dân Mỹ vừa lên tiếng về những bang mà họ “yêu để ghét”, với kết quả cho thấy Illinois đứng đầu danh sách các bang bị ghét nhất. Theo khảo sát, có tới 25% cư dân Illinois cho rằng đây là nơi tồi tệ nhất để sinh sống.


Đứng thứ 2 là New Jersey, bang vốn lâu nay thường xuyên trở thành đề tài châm biếm trên toàn quốc. New York theo sát ở vị trí thứ 3, với một tỷ lệ đáng kể cư dân thừa nhận họ cho rằng chính bang mình nằm trong nhóm tệ nhất.

Tiêu chí đánh giá

Theo World Population Review, bảng xếp hạng này dựa trên 3 yếu tố chính: Số cư dân cho rằng bang mình là nơi tồi tệ nhất để sống, xu hướng dân số giảm và mức độ bị các bang khác coi là “hàng xóm đáng ghét”.

Các nhà nghiên cứu tại nền tảng việc làm Zippia cho biết họ sử dụng dữ liệu khảo sát Gallup để đo mức độ bất mãn của cư dân, đồng thời phân tích xu hướng di cư nhằm xác định những nơi người dân rời bỏ nhiều nhất.

Họ cũng xem xét cách các bang khác nhìn nhận, bởi định kiến từ bên ngoài có thể ảnh hưởng mạnh đến danh tiếng của một bang.

Illinois dẫn đầu với mức độ bất mãn cao nhất, khi cứ 4 người thì có 1 người cho rằng đây là nơi tồi tệ nhất để sống. Bang này cũng ghi nhận mức giảm dân số khoảng 0,54% trong những năm gần đây.

New Jersey tiếp tục bị gắn với hình ảnh tiêu cực, từ định kiến lái xe hung hăng đến những câu đùa trong phim ảnh. Năm bang khác cũng cho biết họ ghét New Jersey nhất.

New York, dù nổi tiếng toàn cầu, lại có 12% cư dân cho rằng đây là nơi tồi tệ nhất để sống. Massachusetts thậm chí còn coi New York là “hàng xóm đáng ghét” nhất, phần nào do mâu thuẫn thể thao lâu năm.

West Virginia đứng thứ 4, chủ yếu vì dân số ngày càng giảm khi người dân rời đi tìm cơ hội tốt hơn. California bất ngờ ở vị trí thứ 5, với 9 bang khác coi đây là hàng xóm đáng ghét nhất - con số cao nhất trong nghiên cứu.

Massachusetts, Michigan, Mississippi và Connecticut cũng góp mặt trong danh sách. Đáng chú ý, Connecticut không bị bang nào khác ghét nhất, nhưng có tới 17% cư dân tự thừa nhận họ không thích sống ở đây.

Kentucky khép lại top 10, khi Tennessee và Indiana đều coi đây là bang tệ nhất.

Củng cố New Jersey củng cố danh tiếng lâu đời của mình như một mục tiêu thường xuyên bị đem ra làm trò đùa trên khắp nước Mỹ

Góc nhìn rộng hơn

Các nhà nghiên cứu nhấn mạnh rằng việc bị gắn mác “bang bị ghét” không đồng nghĩa với việc những nơi này hoàn toàn mất sức hút. Thay vào đó, bảng xếp hạng phản ánh sự thay đổi về dân số, thách thức kinh tế và định kiến văn hóa vốn định hình cách người Mỹ nhìn nhận nơi họ sinh sống.

Colorado là trường hợp hiếm hoi khi không bị bất kỳ bang nào coi là hàng xóm đáng ghét, cho thấy vẫn có những vùng đất giữ được hình ảnh tích cực trong mắt cả nước.

Danh sách 10 bang bị ghét nhất nước Mỹ:

Illinois
New Jersey
New York
West Virginia
California
Massachusetts
Michigan
Mississippi
Connecticut
Kentucky

Một nhóm các nhà khoa học ở Nga đã tạo ra loại virus biến đổi gene thế hệ mới có khả năng tiêu diệt khối u ác tính mà không làm tổn thương tế bào mạnh khỏe.

Theo hãng thông tấn TASS, các nhà khoa học Đại học Tổng hợp Quốc gia Novosibirsk (NSU) của Nga mới công bố về việc tạo ra một loại virus tiêu diệt ung thư thế hệ mới. Đây là virus được biến đổi gene, tích hợp thêm yếu tố kích thích miễn dịch và một đột biến giúp nhận diện chính xác tế bào ung thư.

Điểm khác biệt của loại virus mới công bố nằm ở khả năng chọn lọc mục tiêu. Nó chỉ xâm nhập vào tế bào khối u mà không làm tổn thương tế bào mạnh khỏe.

Bà Anastasia Pak, thành viên nhóm nghiên cứu, cho hay loại virus chuyên biệt này không tồn tại trong tự nhiên mà do các chuyên gia tạo ra trong điều kiện phòng thí nghiệm.

Mầm bệnh nhân tạo nhận diện chính xác tế bào ung thư thông qua các dấu hiệu đặc trưng trên bề mặt khối u, bỏ qua các tế bào phát triển bình thường. Khi xâm nhập thành công vào bên trong tế bào ác tính, virus chiếm đoạt cơ chế hoạt động của tế bào, phát triển liên tục và cuối cùng phá vỡ màng tế bào để chui ra ngoài. Nhờ đó, khối u bị tiêu diệt.


Các nhà khoa học ở Nga tạo ra loại virus biến đổi gene thế hệ mới có khả năng tiêu diệt khối u ác tính. Ảnh minh họa: cancercenter.com.

Nhà nghiên cứu Anastasia giải thích thêm rằng, quá trình vỡ màng tế bào ác tính sẽ giải phóng các mảnh vỡ mang đặc tính của khối u. Cơ thể coi các mảnh vỡ này như những tín hiệu báo động đỏ. Hệ miễn dịch lập tức nhận diện mối đe dọa, huy động hàng loạt tế bào phòng vệ tự nhiên đến tấn công khối u gốc, đồng thời truy tìm và triệt tiêu các ổ di căn rải rác khắp cơ thể.

Nhóm nghiên cứu của NSU đã thử nghiệm 2 phiên bản virus gồm loại tự nhiên và loại biến đổi gene trong môi trường ống nghiệm. Họ sử dụng tế bào da và tế bào mô liên kết khỏe mạnh của người để đối chiếu trực tiếp với tế bào ung thư biểu mô tuyến phổi. Kết quả nghiên cứu cho thấy 2 phiên bản đều diệt ung thư hiệu quả. Tuy nhiên, chỉ có phiên bản biến đổi gene gần như không gây hại cho tế bào khỏe mạnh.

Virus biến đổi gene thế hệ mới chưa được các nhà khoa học thử nghiệm trên động vật hay con người. Vì vậy, họ sẽ phải tiến hành thêm các thử nghiệm và kiểm chứng nhằm khẳng định hiệu quả cũng như độ an toàn trong thực tế điều trị.

Theo Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO) thuộc Liên Hợp Quốc, hiện có tới 20.000 thuyền viên trên khoảng 2.000 tàu mắc kẹt xung quanh eo biển Hormuz. Các thủy thủ phải đối diện với những yếu tố tiềm ẩn nguy hiểm và áp lực tâm lý khi bị kẹt trong vùng chiến sự.

Theo The Conversation, các thủy thủ sống trong áp lực của những mối đe dọa hàng ngày, như nguy cơ trúng tên lửa hoặc mảnh vỡ của tên lửa. Họ không thể thực sự nghỉ ngơi tại các bến cảng đảm bảo an toàn, thực tế, các cảng trong khu vực hiện đều không đảm bảo an ninh.

Lặp lại tình hình thời đại dịch COVID-19

Trong bối cảnh dự trữ nhu yếu phẩm trên nhiều tàu ngày càng cạn kiệt, nhiều thủy thủ đoàn đã buộc phải phân bổ lại khẩu phần thực phẩm và nước uống, đồng thời phụ thuộc vào sự hỗ trợ của các tổ chức từ thiện. Hoạt động cứu trợ hiện cũng rất hạn chế do các đội cứu trợ cũng phải đối mặt với rủi ro.

Khi tình trạng đóng cửa eo biển Hormuz kéo dài, cuộc khủng hoảng tại tuyến hàng hải này khiến nhiều thuyền viên phải tiếp tục ở lại tàu sau khi hợp đồng lao động đã hết hạn. Họ có nguy cơ không được trả lương sau khi hợp đồng lao động đã kết thúc, nhưng cũng không thể trở về nhà tại thời điểm này.

Một số tàu mắc kẹt được cho là đã trở thành mục tiêu nhắm đến của các băng nhóm lừa đảo. Những băng nhóm này đã giả danh nhà chức trách Iran, đề nghị “đảm bảo hành trình an toàn” cho tàu qua eo biển, đổi lại, các tàu hoặc công ty quản lý tàu phải trả phí bằng tiền điện tử.

Cuộc khủng hoảng tại eo biển Hormuz hiện gây lo ngại sâu sắc cho tình trạng của các thuyền viên. Thực tế, ngay cả trong điều kiện bình thường, các đội thủy thủ trên tàu thương mại vốn đã phải làm việc trong môi trường không lý tưởng.

Các thủy thủ thường phải đối mặt với bất ổn tài chính, công việc bấp bênh, thách thức về thể chất và tinh thần trong quá trình lênh đênh trên biển. Nhiều khi họ phải làm việc quá sức, mệt mỏi và thiếu ngủ, dẫn đến tăng nguy cơ mắc bệnh hoặc gặp chấn thương khi đang làm việc trên tàu.

Trong khi đó, điều kiện chăm sóc y tế trên tàu thương mại thường rất hạn chế, còn việc lên bờ để nhận sự chăm sóc y tế chuyên nghiệp không phải lúc nào cũng có thể thực hiện ngay.

Cuộc khủng hoảng tại eo biển Hormuz hiện gợi nhắc lại thời kỳ xảy ra đại dịch COVID-19. Khi đó, khoảng 400.000 thuyền viên bị kẹt trên biển vì các lệnh phong tỏa và cách ly. Nhiều người không được trả lương sau khi hợp đồng lao động hết hạn, nhưng họ cũng không thể hồi hương trong bối cảnh biến động khi đó.

Một số hãng tàu còn đưa vào hợp đồng điều khoản không thay đổi nhân sự thủy thủ đoàn khi hàng hóa vẫn đang lưu trên tàu. Điều khoản này có thể làm khó thuyền viên, khiến họ khó lên bờ, hồi hương trong hoàn cảnh xảy ra biến động.

Công ước Lao động Hàng hải yêu cầu các chủ tàu phải cung cấp chỗ ở, thực phẩm, chi phí di chuyển, chi phí y tế và hỗ trợ hoạt động hồi hương cho thuyền viên.

Dù vậy, việc các chủ tàu thực thi nghiêm túc đến mức nào phụ thuộc vào quốc gia đăng ký tàu (quốc gia mà tàu treo cờ). Tàu biển liên tục di chuyển và thường nằm ngoài tầm kiểm soát của cơ quan quản lý.

Nhiều tàu còn treo “cờ thuận tiện” (đăng ký tại quốc gia không thực sự sở hữu con tàu). Những thông tin phức tạp xung quanh tàu thương mại, liên quan đến nhiều bên, thậm chí là nhiều quốc gia, gây thách thức cho việc kiểm tra các chủ tàu, xem họ đảm bảo quyền lợi cho thủy thủ đoàn đến đâu.

Nguy cơ khủng hoảng nhân đạo tại eo biển Hormuz

Một số tàu thương mại mắc kẹt tại eo biển Hormuz đã trở thành mục tiêu trong các hoạt động quân sự của cả lực lượng Iran và Mỹ.

Thuyền viên cũng đối mặt với nguy cơ bị bỏ rơi, khi chủ tàu dừng trả lương, không hỗ trợ các chi phí. Việc rời khỏi tàu lúc này cũng rất khó. Luật hàng hải buộc thủy thủ đoàn phải duy trì hoạt động an toàn cho tàu, chỉ được rời tàu trong những tình huống cực đoan, như khi tàu bị chìm.

Năm 2025, thống kê ghi nhận có 6.223 thuyền viên bị bỏ rơi trên 410 tàu. Đây là năm thứ 6 liên tiếp con số này tiếp tục gia tăng. Trong năm 2025, các thuyền viên bị bỏ rơi bị nợ tổng cộng 25,8 triệu USD tiền lương, sau đó, chỉ khoảng 16,5 triệu USD tiền lương bị nợ được thu hồi.Theo Mạng lưới Phúc lợi và Hỗ trợ Thuyền viên Quốc tế, số trường hợp bị chủ tàu bỏ rơi trong thực tế có thể còn cao hơn. Các thống kê ban đầu của năm 2026 cho thấy số thuyền viên bị chủ tàu bỏ rơi đã vượt 6.000 trường hợp.

Phần lớn các vụ chủ tàu bỏ rơi thủy thủ đoàn thường liên quan đến “tàu ma” hay “tàu bóng tối”, đó là những con tàu chuyên vận chuyển dầu, khí hóa lỏng và hàng hóa vi phạm các lệnh trừng phạt. Đội tàu này đã gia tăng về số lượng trong những năm trở lại đây, ước tính chiếm khoảng 20% tàu chở dầu và 7,5% tàu chở khí hóa lỏng trên thế giới.

Các tàu thuộc nhóm “tàu bóng tối” thường có thông tin không minh bạch, bảo hiểm không đầy đủ và thủy thủ đoàn cũng có những hạn chế về mặt nghiệp vụ. Thậm chí, nhiều tàu còn sử dụng lao động trái phép.

Các tàu này thường đăng ký tại các quốc gia có luật lao động lỏng lẻo, ít quy định an toàn và thiếu hoạt động giám sát.

Hơn một nửa “tàu bóng tối” đã trên 15 năm tuổi, mốc mà các công ty dầu khí lớn thường cân nhắc để loại bỏ tàu. Các “tàu bóng tối” thường đã ở vào giai đoạn xuống cấp và thường ưu tiên hoạt động tại các cảng ít bị kiểm tra.

Ngoài ra, “tàu bóng tối” thường do những công ty nhỏ vận hành, thiếu chuyên môn kỹ thuật, rất ít thông tin được công khai.

Trong bối cảnh hiện nay, thuyền viên của các “tàu bóng tối” mắc kẹt tại eo biển Hormuz phải đối diện với rất nhiều nguy cơ. Nhưng ngay cả thủy thủ đoàn của những tàu vẫn được chủ tàu hỗ trợ cũng phải đối diện với rất nhiều khó khăn, khó nhất lúc này chính là việc hồi hương.

Thứ nhất, sự kiểm soát chặt từ phía Iran đối với eo biển, cũng như lệnh phong tỏa của Mỹ đối với các cảng của Iran, khiến nhiều tàu không thể di chuyển khỏi khu vực.

Thứ hai, ngay cả khi tàu di chuyển thành công khỏi khu vực, khủng hoảng nhiên liệu đã đẩy giá vé máy bay lên cao, nhiều chủ tàu sẽ không đủ khả năng chi trả chi phí hồi hương cho toàn bộ thủy thủ đoàn.