Một tàu của Trung Quốc bị Mỹ trừng phạt đã đi qua eo biển Hormuz vào thứ Ba (14/4) bất chấp lệnh phong tỏa của Mỹ, Reuters dẫn dữ liệu vận chuyển đưa tin.

Theo dữ liệu từ LSEG, MarineTraffic và Kpler, tàu Rich Starry sẽ là tàu đầu tiên vượt eo biển Hormuz và rời khỏi vùng Vịnh kể từ khi lệnh phong tỏa của Mỹ bắt đầu vào tối 13/4.

Con tàu này và chủ sở hữu là Công ty TNHH Vận tải biển Thượng Hải Xuanrun đã bị Mỹ trừng phạt vì giao dịch với Iran.

Theo dữ liệu, Rich Starry – một tàu chở dầu tầm trung – chở khoảng 250.000 thùng methanol. Tàu đã bốc chât hàng tại cảng Hamriyah thuộc Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE). Dữ liệu cho thấy tàu có thủy thủ đoàn người Trung Quốc trên tàu trong quá trình vận chuyển.

Lệnh phong tỏa của Mỹ chính thức có hiệu lực từ 10h sáng theo giờ Mỹ, tức 21h ngày 13/4 theo giờ Việt Nam. Động thái này nhằm gia tăng áp lực buộc Iran phải mở lại tuyến đường vận chuyển dầu mỏ huyết mạch sau khi các cuộc đàm phán hòa bình thất bại.

Trước đó, ông Trump khẳng định biện pháp này áp dụng cho tất cả các tàu đang cố gắng ra hoặc vào eo biển Hormuz.

Bộ Chỉ huy Trung tâm Mỹ sau đó đã bổ sung một điều khoản loại trừ. Theo đó, lực lượng Mỹ sẽ không cản trở quyền tự do hàng hải đối với các tàu di chuyển qua eo biển Hormuz để đến hoặc đi từ các cảng không thuộc Iran.

Theo Times of Israel, để thực thi lệnh phong tỏa, Mỹ đã huy động tổng cộng 15 tàu chiến, bao gồm 1 tàu sân bay, 11 tàu khu trục, 3 tàu tấn công đổ bộ.

Hiện tại, vị trí chiến lược chính xác của từng tàu cũng như danh sách các tàu trực tiếp tham gia vào hoạt động phong tỏa vẫn chưa được công bố cụ thể. Các đơn vị này chịu sự điều động trực tiếp từ Bộ Chiến tranh nhằm đảm bảo tính triệt để của lệnh cấm vận hàng hải.

Một quan chức Mỹ tiết lộ với Al Jazeera rằng quân đội đã sẵn sàng thực thi và duy trì lệnh phong tỏa. Tuy nhiên, các quy tắc giao chiến đối với những trường hợp vi phạm hiện nay vẫn chưa được thiết lập cụ thể. Quan chức này khẳng định lực lượng và khí tài của Mỹ hoàn toàn đủ khả năng duy trì biện pháp này trong thời gian cần thiết, tuân thủ các quyết định của Tổng thống Trump.

Phản ứng động thái của Mỹ, Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf đã đăng tải trên mạng xã hội X vào Chủ Nhật rằng người tiêu dùng hãy tận hưởng mức giá xăng hiện tại. Ông tuyên bố với “lệnh phong tỏa”, thế giới sẽ sớm cảm thấy nhớ mức giá xăng từ 4 - 5 USD.

Theo Reuters

Iran đã lường trước kế hoạch phong tỏa hàng hải của Mỹ và điều hàng chục tàu chở dầu ra khơi, khiến việc theo dõi chúng gần như bất khả thi, hãng tin Baghdad Today (Iraq) cho biết.

Theo nguồn tin, Tehran đã “đưa ra khơi lượng dầu vượt công suất của các kho chứa trong nước”, đủ để đảm bảo nguồn cung cho các đối tác trong khoảng 80 ngày.

Thậm chí, ngay cả trước khi cuộc xung đột với Mỹ và Israel nổ ra ngày 28/2, Iran đã “bắt đầu chuẩn bị các lô dầu dự trữ này bằng cách chất hàng lên các tàu với tốc độ nhanh gấp 3 lần bình thường”.

Các chuyên gia ước tính những “kho chứa ngoài khơi” này có thể chứa tới 170 triệu thùng dầu.

Baghdad Today cho hay các tàu chở dầu này đang di chuyển trong “chế độ tàng hình”, khiến việc theo dõi chúng trở nên cực kỳ khó khăn. Đồng thời, nguồn tin cũng nhận định lệnh phong tỏa hàng hải của Mỹ dường như sẽ không có tác động đến các tàu này của Iran, khiến nỗ lực của Mỹ trở nên ít hiệu quả.

Theo Andreas Krieg, chuyên gia về Trung Đông tại Đại học King’s College London, trước lệnh phong tỏa, Tehran đã bốc chất hơn100 triệu thùng dầu lên các tàu chở dầu và đưa chúng ra vùng biển quốc tế.

“Tôi nghĩ Iran dự kiến rằng, sau vài tháng nữa, tình hình sẽ trở nên tồi tệ hơn đối với Mỹ và nền kinh tế thế giới... Điều đó không có nghĩa là Iran không có gì để sợ, nhưng ngưỡng chịu đựng của họ cao hơn nhiều”.

Từ đêm 13/4, Mỹ chính thức triển khải lực lượng phong tỏa eo biển Hormuz sau khi đàm phán với Iran thất bại.

Trong thông báo gửi tới các thủy thủ, Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) tuyên bố “bất kỳ tàu nào đi vào hoặc rời khỏi khu vực bị phong tỏa mà không được phép đều có thể bị chặn bắt, chuyển hướng và giam giữ”.

Phản ứng trước động thái này, đài phát thanh truyền hình Cộng hòa Hồi giáo Iran (IRBC) dẫn thông điệp từ quân đội Iran và Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) cho biết: “An ninh tại vịnh Ba Tư và biển Oman là dành cho tất cả mọi người hoặc không dành cho ai cả”. Tehran đồng thời đưa ra cảnh báo đanh thép rằng “không một hải cảng nào trong khu vực được an toàn” trước các đòn đáp trả của nước này.

Theo Tass, Reuters

Đây là một động thái có thể khiến khoảng 2 triệu thùng dầu mỗi ngày của Iran không thể tiếp cận thị trường thế giới, qua đó làm gia tăng áp lực lên nguồn cung vốn đã căng thẳng.

Quyết định này được đưa ra sau khi vòng đàm phán cuối tuần tại Islamabad giữa hai bên không đạt được kết quả. Tổng thống Donald Trump tuyên bố hải quân Mỹ sẽ bắt đầu “phong tỏa mọi tàu thuyền cố gắng ra vào eo biển Hormuz”.

Tuy nhiên, Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ sau đó làm rõ rằng biện pháp này chỉ áp dụng đối với các tàu đi đến hoặc rời khỏi Iran, bao gồm toàn bộ các cảng của nước này tại Vịnh Ba Tư và vịnh Oman.

Theo đó, các tàu đi qua eo Hormuz để tới các quốc gia khác vẫn được phép lưu thông, nhằm duy trì nguyên tắc tự do hàng hải. Dù vậy, trên thực tế, hoạt động vận tải trong khu vực vẫn gần như tê liệt do lo ngại an ninh và rủi ro leo thang.

Phản ứng trước động thái của Washington, lực lượng Vệ binh Cách mạng Iran cảnh báo mọi tàu quân sự tiếp cận eo biển sẽ bị coi là vi phạm lệnh ngừng bắn và sẽ bị đáp trả “mạnh mẽ và dứt khoát”.

Giới chuyên gia quân sự cũng cảnh báo nguy cơ Iran tấn công tàu thương mại hoặc cơ sở hạ tầng năng lượng tại các quốc gia vùng Vịnh có liên kết với Mỹ.

Nếu được thực thi đầy đủ, việc Iran phong toả hoạt động xuất khẩu dầu sẽ loại bỏ một nguồn cung đáng kể khỏi thị trường. Theo dữ liệu từ Kpler, Iran đã xuất khẩu khoảng 1,84 triệu thùng/ngày trong tháng 3 và khoảng 1,71 triệu thùng/ngày trong tháng 4, tương đương mức trung bình của cả năm 2025. Phần lớn lượng dầu này trước đây được vận chuyển tới Trung Quốc, quốc gia nhập khẩu dầu lớn nhất thế giới.

Tuy nhiên, trước khi chiến sự bùng phát, Iran đã tăng mạnh sản lượng và tích trữ dầu trên biển. Hiện có hơn 180 triệu thùng dầu của nước này đang nằm trên các tàu ngoài khơi, một “kho nổi” khổng lồ có thể giúp Tehran duy trì nguồn cung trong ngắn hạn ngay cả khi bị phong tỏa.

Dù vậy, hoạt động vận tải qua eo Hormuz vẫn gần như đóng băng. Các tàu chở dầu đang tránh xa khu vực này, bất chấp thỏa thuận ngừng bắn kéo dài hai tuần được công bố trước đó. Một số tàu đã cố gắng di chuyển nhưng nhanh chóng quay đầu.

Cụ thể, tàu VLCC Agios Fanourios I treo cờ Malta đã phải dừng hành trình và neo lại gần vịnh Oman sau khi cố vượt eo biển để nhận dầu từ Iraq chuyển sang Việt Nam.

Trong khi đó, một số tàu khác như Shalamar và Khairpur treo cờ Pakistan vẫn vào Vịnh để nhận hàng từ UAE và Kuwait, còn tàu Mombasa B treo cờ Liberia đã đi qua eo biển trong tình trạng không chở hàng.

Trước đó, vào cuối tuần, 3 siêu tàu chở dầu đầy tải đã rời khỏi Vịnh, được xem là những chuyến đi hiếm hoi kể từ khi lệnh ngừng bắn có hiệu lực. Tuy nhiên, đây chỉ là những trường hợp cá biệt, chưa đủ để khôi phục dòng chảy thương mại bình thường.

Theo ước tính, hiện có khoảng 187 tàu chở dầu đang mắc kẹt trong khu vực, mang theo tổng cộng hơn 172 triệu thùng dầu và sản phẩm dầu mỏ. Đây là lượng hàng khổng lồ đang “đóng băng” do tình hình an ninh bất ổn.

Theo Reuters

Khi nhu cầu AI tăng vượt khả năng cung ứng của cả thế giới, Elon Musk đang đặt cược lớn với kế hoạch xây dựng hai nhà máy chip quy mô chưa từng có tại Mỹ.

Trong bối cảnh cuộc đua trí tuệ nhân tạo ngày càng khốc liệt, bài toán không còn nằm ở thuật toán hay dữ liệu, mà chuyển sang một yếu tố cốt lõi hơn: năng lực sản xuất chip. Và lần này, Elon Musk không chỉ muốn mua chip, ông muốn tự sản xuất.

Tại Austin, Texas, CEO của Tesla, xAI và SpaceX đã công bố kế hoạch xây dựng hai nhà máy sản xuất chip AI chuyên dụng quy mô lớn, trong bối cảnh ông tin rằng nhu cầu điện toán AI sắp vượt xa nguồn cung toàn cầu.

Canh bạc

Dự án mang tên Terafab, một liên minh giữa Tesla, xAI và SpaceX được Musk mô tả là bước đi mang tính nền tảng cho tương lai AI. Không giống các mô hình sản xuất chip truyền thống, mỗi nhà máy trong hệ thống này sẽ chỉ tập trung sản xuất một thiết kế chip duy nhất.

Theo Musk, cách tiếp cận này giúp đơn giản hóa toàn bộ quy trình sản xuất, đặc biệt là tối ưu dòng chảy vật liệu thông qua hệ thống FOUP (Front Opening Unified Pod), từ đó tăng tốc độ và hiệu quả vận hành.

Ông chủ Tesla cho biết: “Về mặt kỹ thuật, Terafab sẽ là hai nhà máy sản xuất chip, mỗi nhà máy chỉ sản xuất một thiết kế chip duy nhất”.

Điều này cho phép các dây chuyền hoạt động liền mạch hơn, giảm độ phức tạp vốn là “nút thắt cổ chai” của ngành bán dẫn.

Không chỉ dừng ở lý thuyết, hai nhà máy này được thiết kế để tự vận hành toàn bộ chuỗi sản xuất, từ đầu vào nguyên liệu đến chip hoàn chỉnh. Đây là mô hình mà Musk khẳng định chưa từng tồn tại ở bất kỳ nơi nào khác trên thế giới.

Dự án của Elon Musk dự kiến sản xuất chip chịu được điều kiện không gian cho vệ tinh trí tuệ nhân tạo

Sản phẩm đầu ra không chỉ phục vụ xe điện Tesla mà còn cho hệ sinh thái rộng hơn: robotaxi, robot hình người Optimus và cả chip chịu được điều kiện khắc nghiệt ngoài không gian cho vệ tinh AI của SpaceX.

Trong bức tranh lớn hơn, tham vọng này phản ánh một thực tế: AI đang trở thành cuộc chơi của hạ tầng. Theo dữ liệu từ McKinsey & Company, thị trường bán dẫn toàn cầu đạt 775 tỷ USD năm 2024 và có thể chạm mốc 1.600 tỷ USD vào năm 2030.

Vì sao phải làm?

Phát biểu tại sự kiện ở Austin, Musk đưa ra một con số gây chú ý: tổng năng lực điện toán AI hiện tại của thế giới chỉ khoảng 20 gigawatt mỗi năm, trong khi nhu cầu thực tế của riêng ông đã vượt xa con số này.

Musk nhấn mạnh: “Phần còn lại từ toàn bộ Trái đất chỉ đáp ứng khoảng 2% nhu cầu của chúng ta”. Tuyên bố này cho thấy mức độ khan hiếm tài nguyên tính toán trong kỷ nguyên AI.

Dù vẫn hợp tác với các đối tác lớn như TSMC, Samsung Electronics hay Micron Technology, Musk thừa nhận tốc độ mở rộng của họ chậm hơn nhiều so với nhu cầu thực tế. Ông nói: “Chúng tôi sẽ mua tất cả chip họ sản xuất. Nhưng họ có giới hạn về tốc độ mở rộng, và điều đó không đủ nhanh.”

Chính giới hạn này đã buộc Musk phải chuyển hướng sang tự chủ sản xuất, một chiến lược vốn đòi hỏi vốn đầu tư khổng lồ và năng lực kỹ thuật cực cao. Ở cấp độ vĩ mô, xu hướng này cũng trùng khớp với chính sách của chính phủ Mỹ.

Các biện pháp thúc đẩy sản xuất nội địa, bao gồm cả ưu đãi và áp lực chính trị, đang khiến nhiều tập đoàn công nghệ phải đưa chuỗi cung ứng quay trở lại Mỹ. Việc đặt nhà máy tại Texas, nơi Tesla và xAI đã có sẵn hạ tầng, không chỉ giúp tối ưu chi phí mà còn tận dụng hệ sinh thái công nghệ đang hình thành tại khu vực này.

Ngành bán dẫn hiện đang đối mặt với hàng loạt thách thức: bất ổn địa chính trị, thiếu hụt nguyên vật liệu, thiếu nhân lực chất lượng cao và sự gián đoạn chuỗi cung ứng toàn cầu.

Theo Morningstar, nhu cầu tăng vọt từ AI và trung tâm dữ liệu đang gây áp lực lên toàn bộ chuỗi cung ứng, thậm chí ảnh hưởng đến các ngành khác như laptop và ô tô.

Trong bối cảnh đó, việc Musk xây dựng nhà máy riêng không chỉ là một quyết định kinh doanh, mà còn là một phản ứng chiến lược trước “điểm nghẽn” lớn nhất của AI hiện nay.

Khác với các công ty chỉ tập trung vào phần mềm, Musk đang đặt cược vào một hệ sinh thái khép kín, nơi phần cứng, phần mềm và ứng dụng được kiểm soát đồng bộ. Đây cũng là triết lý mà ông từng áp dụng thành công với Tesla và SpaceX.

Hai nhà máy chip tại Texas không chỉ phục vụ nhu cầu nội bộ, mà còn có thể trở thành nền tảng cho tham vọng lớn hơn: kiểm soát hoàn toàn chuỗi giá trị AI. Nếu thành công, Musk có thể giảm phụ thuộc vào các “ông lớn” bán dẫn và tăng tốc triển khai các dự án như robotaxi, AI Grok hay robot Optimus.

Tuy nhiên, rủi ro cũng không nhỏ. Ngành sản xuất chip là một trong những lĩnh vực phức tạp và tốn kém nhất thế giới, nơi ngay cả những công ty hàng đầu cũng phải mất hàng thập kỷ để hoàn thiện.

Dù vậy, trong một thế giới mà AI đang trở thành hạ tầng cốt lõi, việc kiểm soát nguồn cung chip có thể là yếu tố quyết định ai sẽ dẫn đầu. Và với bước đi này, Elon Musk đang cho thấy ông không chỉ muốn tham gia mà muốn viết lại luật chơi trong cuộc đua AI toàn cầu.

*Nguồn bài viết: EVmagazine

Sau khi các cuộc đàm phán cuối tuần qua giữa Mỹ và Iran tại Islamabad kết thúc mà không đạt được thỏa thuận, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố, hải quân nước này sẽ “bắt đầu quá trình phong tỏa tất cả các tàu thuyền cố gắng ra vào eo biển Hormuz”.

Bộ Chỉ huy Trung tâm Mỹ ngày 13/4 cho biết, các tàu thuyền trái phép đi vào hoặc rời khỏi khu vực bị phong tỏa sẽ phải đối mặt với "việc chặn đầu, chuyển hướng hoặc bị bắt giữ". Tuy nhiên, lực lượng Mỹ sẽ không cản trở quyền tự do hàng hải đối với các tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz đến và đi từ các cảng không thuộc Iran, tuyên bố cho biết.

Đáp trả Tổng thống Trump, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran cảnh báo rằng các tàu quân sự tiếp cận eo biển sẽ bị coi là vi phạm lệnh ngừng bắn và sẽ bị xử lý dứt khoát.

Việc chặn các chuyến tàu chở dầu của Iran của Iran sẽ cắt đứt một nguồn cung dầu quan trọng khỏi thị trường thế giới. Iran đã xuất khẩu 1,84 triệu thùng dầu thô/ngày trong tháng 3, và 1,71 triệu thùng dầu thô/ngày trong tháng 4. Con số này cao hơn so với mức trung bình 1,68 triệu thùng dầu thô được xuất khẩu mỗi ngày trong năm 2025, theo dữ liệu của Kpler.

Tuy nhiên, sự gia tăng sản lượng dầu của Iran trước khi chiến tranh bắt đầu vào ngày 28/2 đã khiến lượng dầu của Iran được chất lên tàu gần đạt mức kỷ lục, với hơn 180 triệu thùng đang được vận chuyển hoặc lưu trữ trên tàu, tính đến đầu tháng này. Trong số đó, khoảng 100 triệu thùng đang ở ngoài khơi Malaysia, Indonesia và Trung Quốc.

Hoạt động vận tải đường thủy qua eo biển Hormuz, vốn bị hạn chế nghiêm trọng do lệnh phong tỏa của Iran kể từ khi chiến tranh bùng phát, vẫn gần như bị đình trệ bất chấp thỏa thuận ngừng bắn kéo dài hai tuần giữa Washington và Tehran từ ngày 7/4.

Ngày 14/4, một tàu chở dầu của Trung Quốc chở methanol được bốc dỡ tại Hamriyah thuộc Các Tiểu vương quốc Ả-rập Thống nhất đã đi qua eo biển Hormuz, dường như là chuyến đi đầu tiên của một tàu chở dầu qua eo biển này kể từ khi lệnh phong tỏa của Mỹ có hiệu lực.

Ngày 12/4, trước khi Mỹ áp lệnh phong tỏa, hai tàu chở dầu mang cờ Pakistan là Shalamar và Khairpur đã tiến vào vùng Vịnh để bốc dỡ hàng hóa từ Các Tiểu vương quốc Ả-rập Thống nhất và Kuwait. Tàu thứ ba - tàu chở dầu thô cỡ lớn (VLCC) Mombasa B mang cờ Liberia - cũng đã đi qua eo biển và đang neo đậu trong Vịnh.

Hình ảnh vệ tinh cho thấy, khoảng 20 tàu đang ở gần bờ biển Iran với thiết bị phát tín hiệu định vị bị tắt, đặc biệt là gần đảo Kharg và cảng Assaluyeh.

Theo Kpler, tính đến ngày 7/4, có khoảng 187 tàu chở dầu chất đầy hàng, mang theo 172 triệu thùng dầu thô và các sản phẩm tinh chế, đang ở trong Vịnh.

Trước chiến tranh, hầu hết dầu xuất khẩu của Iran được vận chuyển đến Trung Quốc. Tháng trước, Mỹ đã công bố miễn trừ lệnh trừng phạt, cho phép các nước mua khác, bao gồm cả Ấn Độ, nhập khẩu dầu của Iran. Ấn Độ dự kiến sẽ nhận lô hàng dầu thô đầu tiên từ Iran sau 7 năm trong tuần này.

Khoảng 20% lượng dầu và khí đốt tự nhiên xuất khẩu toàn cầu được vận chuyển qua eo biển Hormuz, với hầu hết các lô hàng hướng đến châu Á, khu vực nhập khẩu lớn nhất.

Trong cõi nhân sinh, cổ nhân vẫn thường dạy rằng "Cứng quá thì gãy", hay "Mạnh dùng sức, yếu dùng chước". Thế nhưng, đối với Donald Trump, thế giới dường như chỉ vận hành xoay quanh ba trục bánh xe duy nhất: sức mạnh, vũ lực và quyền uy tuyệt đối. Những "quy luật sắt" này không chỉ là kim chỉ nam cho nhiệm kỳ tổng thống của ông mà còn là linh hồn của một thương hiệu cá nhân được xây dựng trên sự đối đầu và leo thang xung đột không ngừng nghỉ. Trump và những thuộc hạ thân tín chưa bao giờ che giấu niềm tin vào sự thống trị của mình, sẵn sàng vung thanh gươm quyền lực Mỹ để gặt hái những chiến tích kinh tế, địa chính trị và đối nội. Tuy nhiên, giữa một bối cảnh quốc tế đang chao đảo và những biến động nội tại ngày càng dữ dội, người ta bắt đầu thấy những vết rạn trên tấm khiên bất bại ấy. Phương thức cưỡng chế của Trump đang dần lộ ra những giới hạn nghiệt ngã, đẩy ông vào những góc hẹp chính trị đầy rẫy hiểm nguy.

Quyền lực tuyệt đối hay chỉ là ảo ảnh của sức mạnh?
Trong thế giới chính trị hiện đại, nơi “mạnh được yếu thua” dường như vẫn là quy luật bất thành văn, nhiệm kỳ của Donald Trump nổi lên như một thử nghiệm táo bạo của triết lý quyền lực: lấy sức mạnh, áp lực và đối đầu làm công cụ điều hành. Ông không che giấu niềm tin rằng quyền lực của mình gần như tuyệt đối, rằng nước Mỹ có thể áp đặt ý chí lên thế giới nếu đủ cứng rắn. Nhưng “ở hiền gặp lành, ở ác gặp ác”, những diễn biến trong và ngoài nước đang cho thấy: quyền lực dù lớn đến đâu cũng có giới hạn của nó.

Trump xây dựng hình ảnh một nhà lãnh đạo không khoan nhượng, sẵn sàng leo thang xung đột để đạt mục tiêu kinh tế, địa chính trị và nội bộ. Chính sách của ông không chỉ là chiến lược quốc gia mà còn là phần kéo dài của thương hiệu cá nhân: đối đầu, áp lực và buộc đối phương phải khuất phục. Tuy nhiên, thế giới không phải bàn cờ một chiều. Khi các biến động quốc tế trở nên hỗn loạn hơn, khi nội bộ nước Mỹ dậy sóng, phương pháp “leo thang để thắng” bắt đầu bộc lộ những điểm yếu chí mạng.
Cuộc chiến tại Iran đang trở thành bài kiểm tra khắc nghiệt nhất cho học thuyết của Trump. Bản năng của một người thích áp đặt đã thôi thúc ông tung ra những đòn tấn công nhắm thẳng vào quân đội, tham vọng hạt nhân và tầm ảnh hưởng khu vực của Tehran – những điều mà các đời tổng thống trước đây luôn e dè né tránh. Nhưng "vỏ quýt dày có móng tay nhọn", việc Tehran kiên quyết không cúi đầu trước những yêu sách của Washington đang phơi bày sự hữu hạn của quyền lực Mỹ. Trump đang đứng trước những ngã rẽ đầy cay đắng: Hoặc tiếp tục leo thang xung đột để buộc Iran tuân thủ, nhưng cái giá phải trả có thể là máu của binh sĩ Mỹ và một cú sốc kinh tế toàn cầu; hoặc tuyên bố chiến thắng rồi rút lui, nhưng thực tế việc Iran vẫn nắm giữ eo biển Hormuz và các kho uranium làm giàu sẽ khiến lời tuyên bố ấy chẳng khác nào một sự huyễn hoặc. Để thoát khỏi cái bẫy tự mình giăng ra, Trump chọn cách kết hợp sức mạnh quân sự với sự ngoan cố không nhượng bộ, thiết lập một cuộc phong tỏa mới tại eo biển Hormuz nhằm bóp nghẹt hơi thở kinh tế của Iran, bất chấp những hệ lụy khủng khiếp lên thị trường năng lượng thế giới.
Chiến tranh Iran – phép thử khắc nghiệt nhất của học thuyết Trump
Cuộc chiến với Iran đã trở thành bài kiểm tra tối hậu cho cách tiếp cận của Trump. Quyết định tấn công vào tham vọng quân sự và hạt nhân của Tehran – điều mà nhiều đời tổng thống trước né tránh – phản ánh rõ bản năng ưa đối đầu của ông. Nhưng Iran không phải là đối thủ dễ khuất phục. Sự kiên quyết không nhượng bộ của Tehran đang dần bóc trần giới hạn sức mạnh của Mỹ – và của chính Trump.

Tổng thống Mỹ đứng trước những lựa chọn khó khăn: leo thang chiến tranh để buộc Iran đầu hàng, nhưng đổi lại là nguy cơ thương vong tăng cao và cú sốc kinh tế toàn cầu; hoặc tuyên bố chiến thắng và rút lui, nhưng điều đó sẽ bị phủ nhận bởi thực tế Iran vẫn kiểm soát eo biển Hormuz và duy trì kho uranium làm giàu. “Tiến thoái lưỡng nan” – thế cờ mà dân gian vẫn gọi là “đi cũng dở, ở không xong”.

Giải pháp mà Trump chọn là kết hợp sức mạnh quân sự với lập trường không lùi bước. Việc phong tỏa eo biển Hormuz nhằm bóp nghẹt kinh tế Iran, nhưng cũng giống con dao hai lưỡi, có thể gây chấn động thị trường năng lượng toàn cầu. Khi “gậy ông đập lưng ông”, cái giá phải trả có thể không chỉ là kinh tế mà còn là uy tín chính trị.
Cái uy của vị thế siêu cường dường như đang vấp phải sự kháng cự từ chính những người bạn đồng hành cũ. Trump đã thất bại trong việc lôi kéo các đồng minh NATO vào một cuộc chiến mà họ phản đối kịch liệt. Ngay cả những lời đe dọa rời bỏ liên minh cũng không thể lay chuyển được lợi ích quốc gia của các nước này. Sự thiếu hụt đồng thuận từ đồng minh đã tước đi của Mỹ những lựa chọn chiến lược mà họ từng dựa dẫm trong quá khứ. Ở một mặt trận khác, lối đánh "phủ đầu" bằng thuế quan có thể hiệu quả với những đối tác nhỏ, nhưng với một siêu cường kinh tế như Trung Quốc, câu chuyện lại hoàn toàn khác. Bắc Kinh đã đáp trả bằng quân bài đất hiếm, dùng nguy cơ chiến tranh thương mại để làm tan chảy thị trường toàn cầu, buộc Trump phải chùn bước. Iran dường như đã học được bài học này: nước Mỹ không hề bất bại trước các cú sốc kinh tế, và họ đang nỗ lực bắt nền kinh tế ấy làm con tin thông qua việc đóng cửa huyết mạch giao thương đường thủy.
NATO, Trung Quốc và những giới hạn của sức ép quyền lực
Không chỉ ở Trung Đông, cách tiếp cận cứng rắn của Trump cũng gặp trở ngại ở nhiều mặt trận khác. Ông đã không thể buộc các đồng minh NATO tham gia vào cuộc chiến mà họ không được thông báo trước. Ngay cả những lời đe dọa rút khỏi liên minh cũng không khiến các quốc gia này từ bỏ lợi ích riêng. Điều đó cho thấy một thực tế: sức mạnh Mỹ không còn tuyệt đối như trước, và đồng minh không phải lúc nào cũng “nghe lời”.

Trong kinh tế, Trump từng thành công khi sử dụng chiến tranh thuế quan để ép các đối tác nhượng bộ. Nhưng Trung Quốc – một siêu cường kinh tế – đã đáp trả bằng việc đe dọa cắt nguồn đất hiếm, khiến thị trường toàn cầu rung chuyển và buộc Mỹ phải xuống thang. Iran dường như đã học được bài học này, và đang tận dụng điểm yếu của Mỹ: sự phụ thuộc vào ổn định kinh tế toàn cầu.
Sức hút chính trị của Trump không chỉ dừng lại ở biên giới nước Mỹ mà còn lan tỏa sang tận trời Âu, nhưng những kết quả gần đây cho thấy "phép màu" này đang nhạt dần. Việc ông dồn sức ủng hộ Thủ tướng Hungary Viktor Orbán đã kết thúc trong ê chề khi cử tri nước này thẳng thừng từ chối vị "mạnh thường quân" ấy. Thất bại của Orbán không chỉ là đòn giáng mạnh vào cá nhân Trump mà còn làm phá sản dự án biến Châu Âu thành một "vùng MAGA" thu nhỏ. "Gieo gió gặt bão", ngay tại quê nhà, những chính sách đối nội cứng rắn cũng đang gây ra làn sóng phản ứng ngược. Dưới sức ép của dư luận sau vụ hai người Mỹ bị đặc vụ liên bang sát hại tại Minnesota, Trump đã buộc phải xuống nước trong chương trình trục xuất hàng loạt. Thêm vào đó, việc thất bại trong việc dùng luật pháp để trừng phạt kẻ thù chính trị – dẫn đến sự ra đi của Bộ trưởng Tư pháp Pam Bondi – cho thấy những "hàng rào" hiến pháp vẫn đang kiên cường bảo vệ nền dân chủ Mỹ trước những cơn sóng dữ.
Làn sóng phản kháng: từ Hungary đến chính nước Mỹ
Sự suy giảm ảnh hưởng của Trump không chỉ diễn ra trên chiến trường hay bàn đàm phán, mà còn lan sang chính trị quốc tế và nội địa. Việc ông hậu thuẫn Thủ tướng Hungary Viktor Orbán – biểu tượng của chủ nghĩa dân túy – đã thất bại khi cử tri Hungary quay lưng. Đây là cú đánh mạnh vào tham vọng “xuất khẩu MAGA” sang châu Âu.

Ở trong nước, các chính sách của Trump cũng vấp phải phản ứng dữ dội. Chương trình trục xuất hàng loạt bị phản đối sau những vụ việc gây tranh cãi, buộc ông phải điều chỉnh. Những nỗ lực sử dụng luật pháp để trừng phạt đối thủ chính trị không thành công, dẫn đến việc sa thải Bộ trưởng Tư pháp Pam Bondi. Rõ ràng, hệ thống kiểm soát và cân bằng của Mỹ vẫn tồn tại, không dễ bị phá vỡ.

Ngay cả Giáo hoàng Leo XIV cũng công khai phản đối chiến tranh Iran và tuyên bố không sợ chính quyền Trump. Điều này cho thấy ảnh hưởng đạo đức và tinh thần cũng là một mặt trận mà Trump không thể kiểm soát.

“Tôi có quyền làm mọi thứ”: niềm tin và thực tế
Trump từng tuyên bố: “Tôi có quyền làm bất cứ điều gì tôi muốn. Tôi là Tổng thống Hoa Kỳ.” Ông tin rằng giới hạn duy nhất đối với hành động của mình là “đạo đức cá nhân”. Niềm tin này phản ánh một cách nhìn quyền lực mang tính cá nhân hóa cực đoan, đi ngược lại tinh thần phân quyền của hệ thống cộng hòa Mỹ.

Việc ông phát động chiến tranh mà không tham khảo Quốc hội hay chuẩn bị dư luận cho thấy xu hướng tập trung quyền lực. Các quan chức Nhà Trắng thường trả lời rằng chỉ có tổng thống mới biết mình sẽ làm gì tiếp theo – một dấu hiệu rõ ràng của việc xem nhẹ nguyên tắc chia sẻ quyền lực.
Trump chưa bao giờ giấu giếm quan điểm rằng mình sở hữu quyền lực không giới hạn. Ông từng tuyên bố: "Tôi có quyền làm bất cứ điều gì mình muốn với tư cách Tổng thống". Đối với ông, ranh giới duy nhất cho những hành động quốc tế chỉ là "đạo đức của chính mình". Niềm tin này được thể hiện qua việc ông phớt lờ vai trò của Quốc hội và không hề chuẩn bị tâm lý cho người dân trước khi phát động một cuộc chiến đã kéo dài sáu tuần. Các quan chức Nhà Trắng thường trả lời bằng một câu cửa miệng: "Chỉ Tổng thống mới biết mình sẽ làm gì", một minh chứng cho sự bác bỏ các nguyên tắc chia sẻ quyền lực trong hệ thống cộng hòa. Stephen Miller, phó chánh văn phòng Nhà Trắng, đã đúc kết triết lý này bằng một câu nói đầy lạnh lùng: "Chúng ta sống trong một thế giới thực được vận hành bởi sức mạnh, vũ lực và quyền uy".
Iran – nơi “hào quang bất khả chiến bại” bắt đầu rạn nứt
Ban đầu, chiến tranh Iran mang dáng dấp quen thuộc của các cuộc xung đột Mỹ từng tham gia: ưu thế không quân áp đảo, sức mạnh hủy diệt vượt trội. Nhưng lịch sử đã nhiều lần chứng minh: sức mạnh quân sự không đảm bảo chiến thắng tuyệt đối. Iran, với tâm thế “chiến đấu sinh tồn”, sẵn sàng chịu đựng tổn thất để không khuất phục.

Phong tỏa eo biển Hormuz có thể khiến kinh tế Iran suy sụp, nhưng cũng cần thời gian. Trong khi đó, Trump không có nhiều thời gian khi cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ đang đến gần. Giá dầu tăng, lạm phát leo thang – những yếu tố này có thể trở thành “gót chân Achilles” của ông.
Dù từng thành công trong việc biến Đảng Cộng hòa thành công cụ thực hiện ý chí cá nhân hay trong các chiến dịch đặc biệt như bắt giữ Nicolás Maduro, nhưng vận may của Trump dường như đang cạn kiệt tại Iran. Lịch sử đã dạy rằng ưu thế không đối về hỏa lực không quân không bao giờ là đủ để tạo ra một chiến thắng tuyệt đối hay thay đổi chế độ. Trump có thể hy vọng cuộc phong tỏa eo biển Hormuz sẽ khiến Iran gục ngã và xin hòa, nhưng các nhà lãnh đạo Iran coi đây là cuộc chiến sinh tồn. Họ sẵn sàng để người dân chịu đựng gian khổ vô hạn để đánh cược vào việc Trump sẽ mất kiên nhẫn khi giá xăng dầu tăng cao và lạm phát phi mã trong năm bầu cử giữa nhiệm kỳ. Thời gian là thứ xa xỉ mà Trump và các ứng viên Đảng Cộng hòa không có.
Quyền lực có thật sự vĩnh cửu?
Sự sụp đổ của Orbán tại Hungary cũng là lời cảnh báo: mô hình lãnh đạo “mạnh tay” không thể tồn tại mãi trước dòng chảy dân chủ. Quyền lực, dù lớn đến đâu, cũng phải đối mặt với quy luật hao mòn của thời gian và sự phản kháng của xã hội.

Trump có thể đã từng ở đỉnh cao quyền lực, nhưng nhiệm kỳ thứ hai – theo quy luật tự nhiên của chính trị – luôn là giai đoạn suy giảm. Khi đối mặt với thách thức từ Iran bên ngoài và áp lực chính trị trong nước, “hào quang bất khả chiến bại” của ông đang dần phai nhạt.

Tại Châu Âu, sự kết thúc 16 năm cầm quyền của Orbán là một lời cảnh báo đanh thép. Nó cho thấy sự sụp đổ của một hình mẫu dân tộc cực đoan và việc cử tri sẵn sàng quay lưng với chủ nghĩa dân túy khi nó không còn đáp ứng được những nhu cầu thiết yếu về kinh tế và y tế. Ngay cả Đức Giáo hoàng Leo XIV cũng không ngần ngại bày tỏ sự phản đối chiến tranh và tuyên bố: "Tôi không sợ chính quyền Trump". Quyền lực không giới hạn của Trump vốn không có nền tảng trong Hiến pháp hay truyền thống chính trị Mỹ. Sự suy yếu tất yếu của một tổng thống nhiệm kỳ hai đang cộng hưởng với những thách thức từ Iran, làm lung lay hào quang của một "kẻ mạnh". Câu hỏi đặt ra là: Trong nỗ lực cuối cùng để chứng minh quyền lực của mình không hề phai nhạt, Donald Trump sẽ còn tung ra những nước cờ chấn động nào tiếp theo?
“Cao nhân tắc hữu cao nhân trị” – người mạnh đến đâu cũng sẽ gặp kẻ mạnh hơn hoặc hoàn cảnh buộc phải chùn bước. Câu hỏi lớn nhất lúc này không phải là Trump mạnh đến đâu, mà là ông sẽ làm gì khi nhận ra quyền lực của mình không còn tuyệt đối? Liệu ông sẽ tiếp tục leo thang để chứng minh sức mạnh, hay tìm một lối thoát danh dự?

Bởi trong chính trị cũng như đời sống, “nước đầy thì tràn, trăng tròn thì khuyết” – mọi đỉnh cao đều có lúc đi xuống. Và lịch sử luôn nghiêm khắc với những ai tin rằng quyền lực của mình là vô hạn.