Tại Hội nghị Mặt trăng và hành tinh vừa được tổ chức tại Mỹ, các nhà khoa học đã trình bày một nghiên cứu mới cho thấy Mặt Trăng của chúng ta vừa bị một vật thể vũ trụ tấn công cực mạnh, gây ra một "vết sẹo" lớn.

Hình ảnh từ Tàu quỹ đạo Trinh sát Mặt Trăng (LRO) của NASA cho thấy một khu vực trên Mặt Trăng xuất hiện dấu vết đậm màu hình ngôi sao nhiều cánh, giống như lỗ thủng do một vật nhọn đâm vào bề mặt cứng.

Đối chiếu các hình ảnh trước đó, các nhà khoa học xác định rằng lỗ thủng này chỉ vừa mới xuất hiện khoảng cuối mùa xuân năm 2024.

Theo Universe Today, kết quả nghiên cứu sơ bộ khẳng định đó là một hố va chạm do một vật thể lớn để lại trên bề mặt thiên thể.

Vật thể này có kích cỡ đáng kể và lao cực nhanh, khiến hố va chạm mới có đường kính lên đến 225 m.

Đường kính này lớn gấp 3 hố va chạm lớn nhất mà LRO ghi nhận trước đó, vốn chỉ khoảng 70 m.

Các mô hình cho thấy một vụ va chạm quy mô như thế này chỉ xảy ra một lần trong mỗi 139 năm. Vì vậy đây có thể là cơ hội duy nhất trong đời người chúng ta được chứng kiến một "vết sẹo" lớn hình thành trên vệ tinh của Trái Đất theo thời gian thực.

Việc các nhà khoa học phát hiện hố này ngay sau khi nó hình thành cũng là cơ may hiếm có.

Hố này có hình phễu, sâu 43 m, với các vách dốc đến mức bạn khó có thể đứng vững trên đó. Xung quanh vành miệng hố là những khối đá khổng lồ bị bắn ra, khối lớn nhất có đường kính khoảng 13 m.

Hướng va chạm thậm chí có thể được suy ra từ cách phân bố mảnh vỡ: Tảng thiên thạch lao xuống Mặt Trăng đến từ hướng Nam - Tây Nam, xuyên thủng bề mặt và phun vật chất về phía Bắc theo một hình dạng lưỡi đặc trưng.

Bên trong miệng hố, nhóm nghiên cứu tìm thấy những khu vực có vật liệu sẫm màu bất thường, gần như chắc chắn là thủy tinh thiên thạch, được hình thành bởi nhiệt độ và áp suất cao trong vụ va chạm.

Các hình ảnh thu được cũng vô cùng sắc nét, đem lại dữ liệu cực kỳ quý giá để các nhà khoa học kiểm chứng và tinh chỉnh các mô hình về va chạm thiên thể trong hệ Mặt Trời.

Đồng thời, ông cũng tiết lộ với tờ New York Post rằng Phó Tổng thống JD Vance, đặc phái viên Steve Witkoff và con rể ông, Jared Kushner, đang trên đường tới Islamabad.

Ông nói: "Chúng tôi dự kiến sẽ có các cuộc đàm phán. Vì vậy, tôi cho rằng ở thời điểm này không ai mang chuyện này ra đùa giỡn cả. Họ đang trên đường tới đó ngay lúc này. Họ sẽ có mặt ở đó vào tối nay, theo giờ Islamabad".

Ông Donald Trump cũng phát đi tín hiệu cởi mở đối với cuộc gặp trực tiếp với tổng thống và giới lãnh đạo Iran. Ông nói: "Tôi không ngại gặp họ. Nếu họ muốn gặp, chúng tôi có một số người rất có năng lực, tôi không có vấn đề gì về việc gặp họ".

Ông nhắc lại lập trường không thể thương lượng: "Hãy loại bỏ vũ khí hạt nhân. Điều đó rất đơn giản. Sẽ không còn vũ khí hạt nhân nữa".

Khi được hỏi về điều gì sẽ xảy ra nếu các cuộc đàm phán sụp đổ, ông Donald Trump nói ông không muốn bàn về điều đó và chuyện đó không có gì tốt đẹp.

Cùng lúc đó, ông khẳng định lệnh phong tỏa sẽ vẫn được duy trì.

Cho đến ngày 20-4, Bộ Ngoại giao Iran cho biết họ vẫn "chưa đưa ra quyết định" về việc có tham gia đàm phán hay không.

Theo hãng tin Tân Hoa Xã, trong cuộc điện đàm ngày 20-4 với Thái tử Ả Rập Saudi Mohammed bin Salman, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình kêu gọi duy trì hoạt động lưu thông bình thường của tàu thuyền qua eo biển Hormuz.

Trung Quốc ủng hộ một lệnh ngừng bắn toàn diện và ngay lập tức, đồng thời nhấn mạnh việc giải quyết xung đột ở Trung Đông thông qua các kênh chính trị và ngoại giao.

John Ternus, Phó Chủ tịch cấp cao 51 tuổi phụ trách kỹ thuật phần cứng, chính thức được bổ nhiệm làm người kế nhiệm CEO Tim Cook. Tim Cook sẽ chuyển sang giữ chức Chủ tịch điều hành Hội đồng quản trị và vẫn tiếp tục đảm nhiệm vai trò CEO trong suốt mùa hè này để hỗ trợ quá trình chuyển giao.

“Được dẫn dắt một công ty phi thường như Apple với tư cách CEO là đặc ân lớn nhất cuộc đời tôi”, Tim Cook chia sẻ trong thông cáo. “Tôi yêu Apple bằng cả trái tim mình”.

Ông cũng nói thêm rằng Ternus là người có “trí tuệ của một kỹ sư, tâm hồn của một nhà cách tân và một trái tim đầy chính trực để dẫn dắt tập đoàn”.

Theo Mark Gurman - chuyên gia phân tích có những nguồn tin nội bộ chuẩn xác về Apple trong nhiều năm qua - giới quan sát ngành và những người trong cuộc từ lâu đã coi Ternus là ứng cử viên sáng giá nhất để tiếp quản một trong những tập đoàn công nghệ giá trị nhất thế giới.

Những đồn đoán này càng trở nên mạnh mẽ sau khi Giám đốc vận hành (COO) Jeff Williams - người từng được coi là người kế vị tự nhiên của Cook - đã rời bỏ các trọng trách vận hành vào tháng 7/2025. Với việc Williams rút khỏi cuộc đua, Gurman khẳng định Ternus chính là “người kế vị rõ ràng nhất”.

John Ternus là ai?

Ternus mang đến sự kết hợp hoàn hảo giữa chuyên môn kỹ thuật sâu rộng và sự thấu hiểu văn hóa doanh nghiệp. Theo hồ sơ LinkedIn, kỹ sư cơ khí này gia nhập đội ngũ thiết kế sản phẩm của Apple từ năm 2001 và đã trực tiếp giám sát kỹ thuật phần cứng cho hầu hết các sản phẩm chủ lực hiện nay. Dấu ấn của ông hiện diện trên mọi thế hệ iPad, các dòng iPhone mới nhất và AirPods. Đặc biệt, ông đóng vai trò then chốt trong quá trình chuyển đổi máy Mac sang chip Apple Silicon và thường xuyên xuất hiện trong các sự kiện ra mắt sản phẩm gần đây để giới thiệu những cái tên như iPhone Air.

“Ông ấy là một nhà lãnh đạo có tầm nhìn với những đóng góp lớn lao cho Apple suốt 25 năm qua. Không còn nghi ngờ gì nữa, John Ternus chính là người phù hợp nhất để đưa Apple tiến vào tương lai”, Tim Cook khẳng định.

Apple cũng đã bắt đầu chiến dịch “đưa Ternus ra ánh sáng”, dấu hiệu cho một cuộc chuyển giao quyền lực bài bản. Bên cạnh việc ra mắt sản phẩm, Ternus đã đảm nhận những trọng trách vượt xa lĩnh vực kỹ thuật thuần túy, có tầm ảnh hưởng lớn đến lộ trình sản phẩm và các quyết định chiến lược - vốn thường chỉ dành cho các lãnh đạo cấp cao nhất.

Ở tuổi 51, Ternus đạt đến độ tương đồng với Tim Cook khi ông nhậm chức CEO vào năm 2011. Điều này cho phép ông có thể dẫn dắt tập đoàn trong một thập kỷ hoặc lâu hơn nữa - yếu tố bền vững mà Hội đồng quản trị Apple luôn ưu tiên. Nền tảng kỹ thuật của ông cũng hoàn toàn phù hợp với định hướng mới của Apple: khám phá các công nghệ đột phá như trí tuệ nhân tạo (AI) và thực tế ảo hỗn hợp (mixed reality).

Hành trình từ kình ngư đại học đến đỉnh cao Cupertino

Hành trình của Ternus bắt đầu tại Đại học Pennsylvania (UPenn), nơi ông nổi bật cả về học thuật lẫn thể thao. Tốt nghiệp năm 1997 chuyên ngành Kỹ thuật Cơ khí, ông còn là một vận động viên bơi lội cừ khôi với thành tích kỷ lục về số lần khoác áo đội tuyển bơi của trường.

Sau khi tốt nghiệp, Ternus gia nhập Virtual Research Systems - một công ty thuộc làn sóng thực tế ảo (VR) đời đầu những năm 80-90. Bốn năm làm việc tại đây đã giúp ông tiếp cận với công nghệ hiển thị và giao diện người-máy tiên tiến nhất thời bấy giờ, tạo tiền đề vô giá cho những dự án như Apple Vision Pro sau này.

Gia nhập Apple năm 2001, đúng vào thời điểm Steve Jobs trở lại và hồi sinh tập đoàn, Ternus bắt đầu từ những vị trí khiêm tốn trước khi thăng tiến lên Phó Chủ tịch kỹ thuật phần cứng vào năm 2013. Năm 2021, ông chính thức gia nhập đội ngũ lãnh đạo cốt lõi của Apple sau khi Dan Riccio rời vị trí để tập trung vào dự án Vision Pro.

Sự lựa chọn John Ternus cho thấy Apple đang ưu tiên việc thăng tiến nội bộ và chuyển dịch trọng tâm sang đổi mới kỹ thuật thay vì chỉ thuần túy tối ưu hóa vận hành. Trong bối cảnh Apple đang phải cạnh tranh khốc liệt trong mảng AI và đối mặt với thách thức từ Vision Pro, một vị thuyền trưởng có nền tảng kỹ thuật vững chắc chính là điều Apple cần nhất cho chương tiếp theo của mình.

Theo: Wired, Fortune

Theo The First Technical, nhà máy Hàng không Irkutsk (IAZ - Nga) đã giới thiệu công nghệ sản xuất các tấm có độ cứng thấp. Thiết bị này cho phép lắp đặt lớp vỏ tự động, giúp tăng tốc đáng kể quy trình.

Công nghệ mới này đã được các chuyên gia từ Đại học Nghiên cứu Kỹ thuật Quốc gia Irkutsk nghiên cứu. Kỹ sư Maxim Korzh khẳng định rằng kiến ​​thức và kỹ năng thu được sẽ giúp ích cho việc sản xuất chính xác các tấm vỏ máy bay: “Việc thực hiện các kế hoạch như vậy sẽ cho phép sản xuất hàng loạt nhanh hơn.”

Trước đây, một tổ hợp xử lý công nghệ cao hiện đại đã được đưa vào hoạt động tại khu vực IAZ. Tổ hợp này tuân thủ các tiêu chuẩn môi trường của Nga và quốc tế. Nhà máy sản xuất máy bay chở khách dân dụng MC-21-310 và máy bay chiến đấu Su-30SM.

Đột phá từ công nghệ ép chân không

Khác biệt lớn nhất giúp MC-21-310 tự tin đối đầu với các đối thủ phương Tây nằm ở đôi cánh. Nga đã tiên phong ứng dụng công nghệ ép chân không thay vì phương pháp truyền thống cho các cấu trúc composite lớn.

RuAviation đưa tin, nhà máy sản xuất cánh và gốc cánh composite cho máy bay MC-21 đã đi vào hoạt động tại Ulyanovsk. Đây là doanh nghiệp duy nhất ở Nga sản xuất các cấu trúc composite chịu lực kích thước lớn bằng phương pháp ép chân không. Về quy mô, nhà máy này nằm trong top ba nhà máy sản xuất cấu trúc chịu lực toàn phần cho ngành hàng không trên thế giới. Nhà máy tham gia sản xuất cánh và mặt phẳng giữa của máy bay MC-21.

Cuối năm 2022, Tập đoàn Irkut nhận được xác nhận về sự thay đổi thiết kế lớn đối với máy bay MC-21 liên quan đến cánh làm bằng vật liệu composite của Nga và động cơ PD-14. Cánh với các bộ phận của Nga đã được phê duyệt sản xuất hàng loạt kể từ khi nhận được sự thay đổi chính – tháng 1/2023.

"Trái tim" nội địa đạt chuẩn quốc tế

Động cơ PD-14 chính là “linh hồn” của phiên bản 310. Đây là dòng động cơ tuabin phản lực cánh quạt đầu tiên được Nga phát triển hoàn toàn trong thời kỳ hiện đại, đáp ứng những tiêu chuẩn khắt khe nhất của ICAO.

Bí mật của PD-14 nằm ở hệ thống cánh quạt bằng hợp kim titan rỗng và các lớp phủ gốm chịu nhiệt trong buồng đốt. Những công nghệ này giúp động cơ hoạt động bền bỉ ở nhiệt độ cao nhưng vẫn duy trì được độ ồn thấp và mức phát thải khí nhà kính tối thiểu. Việc làm chủ hoàn toàn "trái tim" này giúp Nga không còn lo ngại về các lệnh cấm vận linh kiện động cơ từ nước ngoài.

Robot thay thế phương pháp thủ công

Tại Nhà máy Irkutsk, hình ảnh các nhóm công nhân cầm máy khoan thủ công đã được thay thế bằng những hệ thống lắp ráp tấm vỏ tự động hóa hoàn toàn.

Định vị bằng Laser: Các tấm vỏ thân máy bay được căn chỉnh bằng hệ thống laser với độ chính xác tuyệt đối (sai số dưới 0,1 mm), đảm bảo bề mặt khí động học mượt mà nhất có thể.

Robot tán đinh CNC: Những cánh tay robot đa trục thực hiện các công đoạn từ khoan, bôi chất trám khe đến tán đinh trong một quy trình khép kín. Điều này không chỉ giúp tăng tốc độ sản xuất mà còn loại bỏ hoàn toàn các lỗi mỏi kim loại do sai sót con người.

Hệ sinh thái số hóa

MC-21-310 là một chiếc máy bay "thông minh" đúng nghĩa nhờ hệ thống điện tử hàng không (Avionics) có kiến trúc mở. Việc nội địa hóa toàn bộ phần mềm điều khiển cho phép các kỹ sư Nga tùy biến và nâng cấp hệ thống một cách chủ động.

Đặc biệt, quy trình sản xuất được quản lý thông qua "hộ chiếu số" cho từng linh kiện. Từ lúc còn là một bản vẽ 3D trên máy tính cho đến khi được lắp lên thân máy bay, mọi thông số kỹ thuật đều được theo dõi sát sao qua hệ thống quản lý vòng đời sản phẩm (PLM). Thậm chí, kỹ thuật viên còn sử dụng thiết bị thực tế ảo (AR) để kiểm tra các mạch điện phức tạp bên trong thân máy, đảm bảo sự chuẩn xác tuyệt đối trước khi xuất xưởng.

Việc hội tụ các công nghệ đỉnh cao từ vật liệu composite, động cơ thế hệ mới đến tự động hóa sản xuất đã biến MC-21-310 thành một "phương án" chiến lược của hàng không Nga. Không chỉ dừng lại ở việc thay thế hàng nhập khẩu, MC-21-310 đang chứng minh rằng: Khi công nghệ và ý chí đồng hành, những rào cản kỹ thuật khó khăn nhất cũng có thể bị phá vỡ.

Vị thế mới của một "siêu cường" năng lượng

Tính đến quý 1 năm 2026, tổng công suất điện lắp đặt của Trung Quốc đạt gần 4 tỷ kilowatt – gấp khoảng ba lần so với Mỹ, theo báo cáo của CCTV. Sản lượng điện từ năng lượng sạch (thủy điện, điện hạt nhân, điện gió, điện mặt trời) đạt 0,7 nghìn tỷ kWh, tăng 2,8% so với cùng kỳ năm ngoái, chiếm 33,2% tổng sản lượng điện công nghiệp.

Báo cáo Phát triển Năng lượng Hạt nhân Trung Quốc năm 2026, do Hiệp hội Năng lượng Hạt nhân Trung Quốc công bố, cho biết nước này hiện sở hữu tổng cộng 112 tổ máy đang hoạt động hoặc đã được phê duyệt, với tổng công suất 125 triệu kW, giữ vững vị trí hàng đầu thế giới.

Trong số đó, 60 tổ máy đang hoạt động thương mại, sản sinh công suất 63,69 triệu kW và đứng thứ ba trên thế giới. Đồng thời, báo cáo cũng lưu ý rằng, đến cuối năm 2025, công suất điện hạt nhân đang xây dựng của Trung Quốc đã duy trì vị trí dẫn đầu thế giới trong 19 năm liên tiếp.

Đột phá công nghệ: Từ Hydro đến sản xuất tiên tiến

Không dừng lại ở việc mở rộng quy mô, Trung Quốc đang đặt cược vào những công nghệ tiên phong để giải quyết bài toán phát thải. Một trong những cột mốc quan trọng vừa được thiết lập là việc triển khai dự án thí điểm đưa khí hydro vào mạng lưới dẫn khí tự nhiên tại Duy Phường, Sơn Đông, phục vụ cho 100.000 hộ gia đình. Đây là dự án đầu tiên thuộc quy mô này, sử dụng hạ tầng đường ống sẵn có với tỷ lệ pha trộn 10% hydro. Theo tính toán, mô hình này có khả năng thay thế 15 tỷ mét khối khí tự nhiên mỗi năm và cắt giảm tới 30 triệu tấn khí thải CO2, mở ra hướng đi mới cho việc tận dụng năng lượng sạch trong sinh hoạt dân dụng.

Nguồn hydro được sử dụng là "hydro xanh", sản xuất từ công nghệ điện phân nước bằng năng lượng tái tạo dư thừa (gió và mặt trời). Thay vì lãng phí điện năng khi lưới điện quá tải, Trung Quốc chuyển hóa nguồn điện đó thành hydro và lưu trữ trực tiếp vào đường ống khí đốt.

Đây chính là lời giải công nghệ cho bài toán lưu trữ năng lượng quy mô lớn. Việc biến mạng lưới khí đốt khổng lồ thành một "viên pin khổng lồ" không chỉ giúp tối ưu hóa hạ tầng sẵn có mà còn tạo ra một hệ sinh thái năng lượng tuần hoàn, nơi điện và khí đốt cộng sinh để phục vụ mục tiêu trung hòa carbon một cách bền vững nhất.

Song song với đó, Hội chợ Canton lần thứ 139 đang diễn ra tại Quảng Đông cũng cho thấy sức mạnh nội tại của ngành điện lực Trung Quốc. Với hơn 5.900 doanh nghiệp công nghệ cao tham gia, tâm điểm của giai đoạn 1 là "sản xuất tiên tiến" và các giải pháp năng lượng thông minh. Những "người khổng lồ nhỏ" trong ngành công nghệ đang trình diễn những thiết bị lưu trữ năng lượng và hệ thống lưới điện thông minh, biến Trung Quốc thành một "công xưởng xanh" của thế giới.

Chiến lược bền vững và tầm nhìn dài hạn

Việc đứng đầu về công suất điện toàn cầu là kết quả của một lộ trình được hoạch định kỹ lưỡng trong Kế hoạch 5 năm lần thứ 15. Trung Quốc đang hướng tới mục tiêu kép: đảm bảo an ninh năng lượng để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, đồng thời thực hiện cam kết trung hòa carbon.

Sự tăng trưởng thần tốc của điện mặt trời (tăng hơn 35%) và điện gió (tăng gần 23%) trong thời gian qua đã tạo tiền đề để năng lượng tái tạo lần đầu tiên trong lịch sử vượt qua nhiệt điện than về năng lực lắp đặt. Điều này cho thấy Trung Quốc không còn phụ thuộc quá mức vào hóa thạch, mà đang chủ động kiến tạo một hệ sinh thái năng lượng đa nguồn, từ hạt nhân ổn định đến năng lượng tái tạo linh hoạt.

Các chuyên gia nhận định, với đà tăng trưởng hiện tại, Trung Quốc không chỉ tự cung tự cấp năng lượng cho nền kinh tế lớn thứ hai thế giới mà còn trở thành quốc gia xuất khẩu các tiêu chuẩn và công nghệ xanh. Việc tối ưu hóa hiệu suất thiết bị và phát triển hệ thống lưu trữ năng lượng quy mô lớn (đã vượt 213 GW) chính là "chìa khóa" để quốc gia này duy trì vị thế dẫn đầu trong nhiều thập kỷ tới.

Từ những con số khô khan về tỷ kilowatt đến những dự án hydro đầy tham vọng, Trung Quốc đang vẽ lại bản đồ năng lượng thế giới. Việc đạt ngưỡng 4 tỷ kilowatt công suất không chỉ là một kỷ lục về số lượng, mà là tuyên ngôn về một kỷ nguyên năng lượng mới – nơi công nghệ và sự bền vững trở thành động lực then chốt cho sự phát triển toàn cầu.

Cũng góp phần khiến tình hình thêm nóng là lời đe dọa của Tổng thống Mỹ Donald Trump về việc tấn công các nhà máy điện và cầu của Iran nếu Tehran từ chối thỏa thuận. Nhà lãnh đạo này cũng tuyên bố sẽ tiếp tục chặn tàu ra vào các cảng của Iran cho đến khi hai bên đạt được thỏa thuận toàn diện.

Theo CNBC, những diễn biến trên là lời nhắc nhở lệnh ngừng bắn kéo dài 2 tuần giữa Washington và Tehran vẫn rất mong manh trong khi thỏa thuận nhằm chấm dứt xung đột còn xa vời. Trong bối cảnh lệnh ngừng bắn sẽ hết hạn ngày 21-4, các chuyên gia cho rằng diễn biến tiếp theo sẽ phụ thuộc rất nhiều vào việc Mỹ và Iran có gặp nhau để tiến hành vòng đàm phán thứ hai tại thủ đô Islamabad - Pakistan hay không.

Theo AP, Pakistan đã tăng cường tiếp xúc ngoại giao với cả Mỹ và Iran với mục tiêu nối lại đàm phán trong ngày 21-4. Trước đó, truyền thông nhà nước Iran đã lên tiếng bác bỏ khả năng tham gia vòng đàm phán mới với Mỹ. Hãng thông tấn nhà nước IRNA của Iran chỉ trích Mỹ đã có "những yêu cầu quá đáng, kỳ vọng phi thực tế, sự thay đổi lập trường liên tục". Đồng thời, phía Iran cáo buộc ngược lại Mỹ đã vi phạm lệnh ngừng bắn bằng hành động phong tỏa hoạt động hàng hải của nước này.

Chuyên gia Alan Eyre từ Viện Trung Đông (Mỹ), cựu thành viên nhóm đàm phán thỏa thuận hạt nhân Mỹ - Iran năm 2015, cảnh báo những điểm nóng mới nhất nói trên có nguy cơ đẩy xung đột leo thang thêm một nấc trong ngắn hạn. Theo ông Eyre, những khác biệt cốt lõi giữa Washington và Tehran sâu sắc hơn nhiều so với tình trạng bế tắc hiện tại. Mỹ thực chất không tập trung vào đàm phán theo đúng nghĩa mà đang chờ đợi sự nhượng bộ hoàn toàn từ phía Iran.

Chuyên gia này nói thêm rằng chừng nào đội ngũ đàm phán của Mỹ chưa từ bỏ quan niệm sai lầm rằng chiến thắng quân sự đồng nghĩa với ưu thế chiến lược, rất khó đạt được giải pháp cho cuộc khủng hoảng. Tóm lại, ông Eyre nhận định vẫn có khả năng vòng đàm phán mới tại Islamabad mang lại tín hiệu tích cực nhưng kịch bản dễ xảy ra hơn là các hành động thù địch quay trở lại.

Mẹ tôi 68 tuổi. Tuần trước, bà đột ngột thoát khỏi nhóm nhảy quảng trường đã tham gia ba năm nay. Tôi hỏi có phải bà cãi cọ với ai không, bà xua tay bảo: "Ồn ào nhức cả óc." Rồi bà bí mật rút ra một cuốn sổ nhỏ, trên đó liệt kê nắn nót bốn cái tên, 1 là người hàng xóm cũ, 1 là bạn học cũ, 1 là cô bác sĩ làm siêu âm ở bệnh viện, và 1 người bán hàng ngoài chợ. Bà bảo từ giờ chỉ nói chuyện với bốn người này thôi, những người khác xóa hết.

Tôi âm thầm tra cứu tài liệu và phát hiện hành động "tùy hứng" này của bà hóa ra lại chạm đúng "lằn ranh đỏ" của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO). Chuyện vòng tròn xã hội, nhiều quá là gánh nặng, ít quá lại là nguy hiểm. Bà chưa từng đọc một bài báo khoa học nào, nhưng lại sống chuẩn xác hơn cả các bài báo đó.

5 hiện trạng phổ biến ở phụ nữ trên 65 tuổi qua góc nhìn khoa học
1. Thu hẹp vòng tròn xã hội: "Vừa đủ" là chìa khóa

Người mẹ trong câu chuyện đã chủ động cắt giảm các mối quan hệ xã hội xuống còn 4 người thân thiết nhất. Điều này tưởng chừng là sự cô lập, nhưng lại phù hợp với các nghiên cứu về sức khỏe tâm thần ở người cao tuổi.

Theo Hướng dẫn về giảm nguy cơ suy giảm nhận thức và sa sút trí tuệ do WHO ban hành năm 2019, điều chỉnh lối sống là yếu tố then chốt. Mặc dù hướng dẫn chỉ ra chưa đủ bằng chứng cho thấy hoạt động xã hội trực tiếp làm giảm nguy cơ sa sút trí tuệ, nhưng sự tham gia xã hội có liên quan chặt chẽ đến sức khỏe tổng thể.

Một nghiên cứu từ Trung tâm Dữ liệu Lớn Y sinh Hoa Tây, Đại học Tứ Xuyên (Trung Quốc) cho thấy những người tham gia thường xuyên tụ tập với người thân và bạn bè có nguy cơ mắc bệnh sa sút trí tuệ thấp hơn 15%. Bốn người liên lạc của bà, không nhiều không ít, chính là "vừa đủ tốt".

2. Kiểm soát lượng vận động: 4.500 bước là "con số vàng"

Mẹ tôi mỗi ngày kiên trì đi bộ hai vòng quanh chợ rau, điện thoại hiển thị 4.300 bước, nhất quyết không chịu đi cố cho tròn 5.000 bước. Khi biết về các nghiên cứu khoa học, bà đắc ý bảo: "Mẹ đi bừa còn thông minh hơn đám trẻ các con cố quẹt cho đủ mười nghìn bước".

Nhóm giáo sư tại Đại học Harvard đã theo dõi trong 7 năm và phát hiện ra rằng phụ nữ cao tuổi đi bộ 4.400 bước mỗi ngày có tỷ lệ tử vong giảm trực tiếp 41% so với những người chỉ đi 2.700 bước. Lợi ích rõ rệt nhất đạt được ở mức 4.500 bước, đi nhiều hơn nữa chỉ là mang tính "tự cảm động".

Minh chứng cho điều này, Giáo sư I-Min Lee thuộc Trường Y Đại học Harvard đã dẫn đầu nhóm nghiên cứu theo dõi gần 18.000 phụ nữ cao tuổi (tuổi trung bình 72). Họ đeo thiết bị đo ở hông để ghi lại dữ liệu vận động trong 4 năm. Trong thời gian nghiên cứu, 504 cụ đã qua đời, trong đó 275 người thuộc nhóm ít vận động nhất (trung bình chỉ 2700 bước/ngày).

So với nhóm ít vận động này, phụ nữ đi bộ 4.400 bước/ngày có tỷ lệ tử vong thấp hơn 41%. Nguy cơ tử vong tiếp tục giảm khi số bước tăng lên, nhưng xu hướng giảm này chững lại sau khi đạt 7.500 bước/ngày.

Một nghiên cứu khác của Harvard năm 2025 cho thấy phụ nữ đạt được 4.000 bước chỉ một đến hai ngày mỗi tuần có thể giảm 26% nguy cơ tử vong. Nếu đạt số bước này từ ba ngày trở lên mỗi tuần, mức giảm nguy cơ tử vong có thể lên tới 40%.

3. Quản lý cảm xúc: "Lười chấp" là kỹ thuật kéo dài tuổi thọ thực sự

Có lần bố tôi nấu canh quá mặn, mẹ tôi đã lườm một cái rồi xách túi xuống lầu và... chiều tối muộn mới trở về nhà. Khi bà về, canh đã đổ đi từ lâu, bà không mảy may oán trách một lời. Điều này có thể thấy, bà đã quản lý cảm xúc rất tốt.

Nghiên cứu của Đại học Cambridge đã chỉ ra rằng quản lý cảm xúc có thể làm cho hệ tim mạch trẻ hơn 3 tuổi. Hóa ra "lười chấp nhặt" chính là một kỹ thuật kéo dài tuổi thọ thực sự. Các nhà nghiên cứu phát hiện, cảm xúc trầm cảm làm tăng 50% nguy cơ mắc bệnh cơ tim chu kỳ. Cảm xúc lo âu làm tăng nguy cơ mắc các bệnh như cơ tim chu kỳ, rối loạn nhịp tim. Rối loạn căng thẳng sau sang chấn (PTSD) có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch từ 25% đến 50%.
4. Tự chủ tài chính: Điểm tựa vững chắc cho sức khỏe tâm thần

Về túi tiền, mẹ tôi cũng nắm rất rõ. Hàng tháng khi lương hưu về tài khoản, bà trước tiên mua màu vẽ cho mình, rồi âm thầm gửi số còn lại vào "cuốn sổ tiết kiệm không nói với ai".

Số liệu nghiên cứu của Đại học Vũ Hán (Trung Quốc) cho thấy, những người phụ nữ tự chủ về kinh tế mới có thể "thẳng lưng" sống vui khỏe. Phân tích dựa trên dữ liệu năm 2018 của Khảo sát sức khỏe và hưu trí Trung Quốc cho thấy trong số 7963 phụ nữ trung niên và cao tuổi, có 3473 trường hợp có triệu chứng trầm cảm, chiếm tỷ lệ 43,61%. Tỷ lệ phụ nữ từ 60 tuổi trở lên có triệu chứng trầm cảm là 45,88%, cao hơn mức 41,52% của phụ nữ trung niên từ 45 đến 59 tuổi.

5. Công nghệ hỗ trợ: Vòng tay thông minh - "Vệ sĩ điện tử"

Tuần trước, bà lần đầu đeo vòng tay thông minh. Đêm khuya, nhịp tim đột ngột tăng lên 120, vòng tay gửi ngay cảnh báo cho tôi. Tôi lao vào xem, hóa ra bà đang mơ cướp trứng giảm giá. Tuy là một phen hú vía, nhưng ngày hôm sau đã giảm được một lần đi cấp cứu.

Hiệu quả cải thiện sức khỏe của vòng tay thông minh đối với người cao tuổi đã được hỗ trợ bởi các nghiên cứu thực chứng. Số liệu cho thấy vòng tay thông minh giúp giảm 18,5 điểm phần trăm xác suất người cao tuổi tự đánh giá sức khỏe không tốt.

Người cao tuổi sử dụng vòng tay thông minh có sự cải thiện đáng kể ở nhiều chỉ số then chốt như tự đánh giá sức khỏe, nguy cơ trầm cảm, khả năng thích nghi xã hội và sự hài lòng với cuộc sống.

Thử nghiệm EQUAL của Trung tâm Y tế Đại học Amsterdam, Hà Lan cho thấy, ở bệnh nhân trên 65 tuổi có nguy cơ đột quỵ cao, việc sử dụng đồng hồ thông minh được trang bị chức năng quang phổ thể tích đồ (PPG) và điện tâm đồ đơn chuyển đạo (ECG) để theo dõi từ xa có thể làm tăng đáng kể tỷ lệ phát hiện rung tâm nhĩ. Hơn nữa, vòng tay thông minh còn có nhiều chức năng phòng ngừa nguy cơ tiềm ẩn khác với người già. Nếu muốn tham khảo vòng tay thông minh cho người già, bạn có thể chọn của các hãng Xiaomi, Huawei, Garmin...

Về sàng lọc bệnh mãn tính, vòng tay thông minh giúp người cao tuổi kịp thời phát hiện các vấn đề sức khỏe. Nghiên cứu còn phát hiện cư dân nông thôn và người cao tuổi có trình độ học vấn tương đối thấp nhận được lợi ích sức khỏe rõ rệt hơn từ vòng tay thông minh.

Ngày 20/4, tờ The Wall Street Journal đưa tin, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) đã yêu cầu Mỹ bảo đảm tài chính cho những thiệt hại mà nước này phải gánh chịu trong cuộc chiến với Iran. Động thái này có thể mở ra nguy cơ lây lan tài chính, khi các quốc gia vùng Vịnh khác cũng có thể nối gót yêu cầu bồi thường.

Chi phí chiến tranh khổng lồ

Chiến tranh vốn đã tốn kém, nhưng tái thiết sau chiến tranh còn đắt đỏ hơn. Mỹ đã chi từ 890 triệu đến 1 tỷ USD mỗi ngày kể từ khi cuộc chiến bắt đầu hôm 28/2. Israel đã chi tổng cộng 11,2 tỷ USD, trong đó 6,2 tỷ USD chỉ trong 20 ngày đầu.

Riêng chi phí khắc phục hạ tầng dân sự và năng lượng tại các quốc gia vùng Vịnh như Saudi Arabia được dự báo vượt 60 tỷ USD, trong đó 50 tỷ USD dành riêng cho việc khôi phục các cơ sở dầu khí.

UAE là quốc gia chịu thiệt hại nặng nhất. Các cuộc tấn công bằng tên lửa và drone đã phá hủy nhiều công trình dân sự, trong đó có khách sạn Fairmont The Palm ở Dubai, và cơ sở hạ tầng năng lượng như cảng xuất khẩu dầu Fujairah với công suất 1 triệu thùng/ngày.

Mảnh vỡ cũng làm hư hại hai trung tâm dữ liệu của Amazon, gây gián đoạn dịch vụ ngân hàng và điện toán đám mây trong khu vực.

UAE yêu cầu Mỹ bồi thường

Trước tình hình này, UAE đã mở đàm phán với Mỹ về một cơ chế “financial backstop” - tức một cam kết bảo đảm tài chính nhằm ngăn khủng hoảng kinh tế sâu hơn.

Thống đốc Ngân hàng Trung ương UAE Khaled Mohamed Balama đã đề xuất hoán đổi tiền tệ với Cục Dự trữ Liên bang Mỹ, nhấn mạnh thiệt hại từ các cuộc tấn công của Iran và sự sụt giảm doanh thu USD do phong tỏa eo biển Hormuz.

Một cơ chế backstop như vậy sẽ gây chấn động chính trị, bởi trước đó Nhà Trắng từng cân nhắc yêu cầu các quốc gia vùng Vịnh đóng góp tài chính cho cuộc chiến. Người phát ngôn Karoline Leavitt cho biết Tổng thống Donald Trump “rất quan tâm” đến kế hoạch này.

Trong Chiến tranh vùng Vịnh năm 1991, Saudi Arabia đã chi 16,8 tỷ USD, Kuwait 16 tỷ USD, trong khi Mỹ chỉ gánh khoảng 12% chi phí. Yêu cầu của UAE lần này đảo ngược tình thế: Đòi Mỹ phải trả tiền cho cuộc chiến mà nước này khởi động.

Nếu Mỹ chấp nhận, nguy cơ lây lan là rõ ràng: Các quốc gia khác như Qatar hay Saudi Arabia, vốn cũng chịu thiệt hại nặng nề từ tên lửa Iran, có thể nối tiếp yêu cầu.

Nguy cơ với đồng USD

Ngoài việc phải gánh thêm chi phí khổng lồ, Mỹ còn đối mặt với rủi ro suy yếu vị thế của đồng USD. Hiện USD giữ vai trò đồng tiền chính trong giao dịch dầu khí toàn cầu.

Tuy nhiên, UAE đã phát tín hiệu có thể chuyển sang dùng đồng nhân dân tệ (yuan) của Trung Quốc, nhất là sau khi Ngân hàng Trung ương Trung Quốc mở thêm một ngân hàng thanh toán yuan tại UAE hồi tháng 10 năm ngoái.

Sự hợp tác tài chính ngày càng chặt chẽ giữa các quốc gia vùng Vịnh và Trung Quốc khiến Mỹ lo ngại.

Iran đòi bồi thường 270 tỷ USD

Trong khi đó, Iran yêu cầu các nước láng giềng vùng Vịnh, gồm: UAE, Saudi Arabia, Bahrain, Qatar và Jordan, bồi thường 270 tỷ USD vì “vi phạm nghĩa vụ quốc tế”.

Iran còn muốn được quốc tế công nhận quyền kiểm soát eo biển Hormuz, qua đó thu phí từ các tàu vận tải. Nếu được chấp thuận, Iran có thể thu về 4,5 tỷ USD mỗi tháng chỉ từ các tàu chở dầu thô.

Bộ trưởng Tài chính Saudi Arabia Mohammed Aljadaan cảnh báo có thể mất “vài tuần, thậm chí vài tháng” để sản lượng năng lượng vùng Vịnh, gồm dầu, khí và phân bón, trở lại mức trước chiến tranh. Riêng việc khôi phục nguồn cung dầu, ông cho biết có thể kéo dài đến cuối tháng 6.

Ông nhấn mạnh tại cuộc họp IMF ở Mỹ rằng bất kỳ thỏa thuận hòa bình nào cũng phải “đủ đáng tin cậy” để các bên liên quan tin rằng chiến sự sẽ không tái diễn.

Thỏa thuận ngừng bắn 2 tuần giữa Mỹ và Iran sẽ kết thúc ngày 22/4, trong khi vòng đàm phán hòa bình đầu tiên tại Pakistan đã thất bại. Vòng tiếp theo dự kiến diễn ra trong tuần này, nhưng các quốc gia vùng Vịnh vẫn tỏ ra thận trọng.

Theo NDTV

Thường xuyên mệt mỏi sau khi ngủ dậy

Theo lương y Nguyễn Biên Thùy (Hội Đông y Hà Nội), ở trạng thái bình thường, giấc ngủ giúp cơ thể tái tạo năng lượng, cân bằng lại các hoạt động sinh lý. Vì vậy, khi thức dậy, bạn nên cảm thấy nhẹ nhàng, tỉnh táo.

Ngược lại, nếu liên tục cảm thấy uể oải, thiếu sức sống dù đã ngủ đủ giấc, đây có thể là dấu hiệu của nhiều vấn đề tiềm ẩn. Một số nguyên nhân phổ biến bao gồm rối loạn giấc ngủ, suy giảm chức năng gan, thận hoặc các bệnh lý mạn tính như thiếu máu hay tiểu đường.

Tình trạng mệt mỏi kéo dài không chỉ ảnh hưởng đến hiệu suất làm việc mà còn khiến hệ miễn dịch suy giảm, cơ thể dễ mắc bệnh hơn. Nếu không được kiểm tra và can thiệp sớm, sức khỏe tổng thể sẽ suy kiệt dần theo thời gian.

3 dấu hiệu khi ngủ dậy cảnh báo sức khỏe đang suy kiệt, tuổi thọ thấp

Ho dữ dội sau khi thức dậy

Ho vào buổi sáng là hiện tượng khá phổ biến, đặc biệt ở những người hút thuốc lá hoặc thường xuyên sử dụng rượu bia. Tuy nhiên, nếu cơn ho xuất hiện dày đặc, kéo dài và có xu hướng nặng hơn theo thời gian, bạn cần đặc biệt lưu ý.

Đây có thể là dấu hiệu cho thấy hệ hô hấp đang gặp vấn đề, từ viêm phế quản mạn tính cho đến các bệnh nghiêm trọng hơn như ung thư phổi.

Ngoài ra, ho buổi sáng còn có thể đi kèm đờm, khó thở hoặc đau tức ngực – những biểu hiện cho thấy phổi đang bị tổn thương. Nếu chủ quan bỏ qua, bệnh có thể tiến triển âm thầm và chỉ được phát hiện khi đã ở giai đoạn muộn.

Để cải thiện tình trạng này, các chuyên gia khuyến cáo nên hạn chế thuốc lá, rượu bia, giữ ấm cơ thể, uống đủ nước và duy trì môi trường sống trong lành. Quan trọng hơn, cần đi khám sớm nếu triệu chứng kéo dài.
Táo bón kéo dài vào buổi sáng

Buổi sáng là thời điểm lý tưởng để cơ thể đào thải chất cặn bã sau một đêm dài chuyển hóa. Những người duy trì thói quen đi vệ sinh đều đặn thường có hệ tiêu hóa khỏe mạnh hơn.

Ngược lại, nếu thường xuyên bị táo bón, đặc biệt là vào buổi sáng, đó có thể là dấu hiệu cho thấy hệ tiêu hóa đang hoạt động kém hiệu quả. Tình trạng này không chỉ gây khó chịu mà còn khiến các chất độc tích tụ lâu ngày trong cơ thể.

Về lâu dài, táo bón kéo dài có thể dẫn đến nhiều hệ lụy như trĩ, rối loạn tiêu hóa, thậm chí làm tăng nguy cơ mắc các bệnh đường ruột. Đây cũng là một trong những yếu tố gián tiếp ảnh hưởng đến tuổi thọ nếu không được cải thiện.

Ba biểu hiện trên đều là những thay đổi tưởng chừng đơn giản, dễ bị bỏ qua trong cuộc sống hàng ngày. Tuy nhiên, khi chúng xuất hiện thường xuyên, kéo dài, đó có thể là dấu hiệu cho thấy cơ thể đang “quá tải” hoặc suy yếu.

Việc duy trì lối sống lành mạnh – ngủ đủ giấc, ăn uống cân bằng, hạn chế chất kích thích và tập thể dục đều đặn – là cách quan trọng để bảo vệ sức khỏe. Đồng thời, thăm khám định kỳ giúp phát hiện sớm các vấn đề tiềm ẩn, từ đó nâng cao chất lượng cuộc sống và kéo dài tuổi thọ.

Sau hàng nghìn năm gắn bó với mỡ lợn, có những thời điểm, mỡ lợn bị "ghẻ lạnh" và mang tiếng xấu. Nhưng những năm gần đây, mỡ lợn đang lấy lại ưu thế của mình và dần được "lên ngôi" trong chế độ ăn hàng ngày.

Ký ức tuổi thơ với hũ mỡ của bà nội

Ngày nhỏ, ở quê tôi có một chiếc hũ gốm do một tay bà nội quản lý, không ai trong nhà được chạm vào, nhất là tôi và em gái. Mỗi lần xào rau, bà lại múc từ trong đó ra một thìa mỡ lợn trắng ngần, mịn màng. Chỉ cần một thìa nhỏ thôi, bất kể món ăn bình thường đến đâu cũng như được "thăng hoa", tỏa hương thơm nức mũi!

Từ ngày mở cửa hàng ăn uống, bếp của tôi luôn sẵn mỡ lợn vì đôi khi tôi thèm cái hương vị tuổi thơ ấy. Dù là cơm trộn mỡ hành hay các loại bánh điểm tâm, thiếu mỡ lợn là mất đi linh hồn! Nhiều người cho rằng mỡ lợn không tốt, calo cao... Thực ra, ăn một lượng vừa phải trong tầm kiểm soát hoàn toàn có lợi cho sức khỏe.

Vậy làm sao để thắng được một nồi mỡ vừa trắng, vừa thơm ngay tại nhà? Tôi đã thỉnh giáo một đầu bếp chuyên nghiệp, ông ấy nói rằng: Cho mỡ trực tiếp vào chảo là sai lầm lớn! Thêm bước này, mỡ sẽ trắng thơm, để một năm không hỏng. Hãy cùng xem cách làm chi tiết nhé...
Bí quyết chọn mỡ lợn

Nếu bạn muốn mỡ lợn thơm và trắng, không tanh, thì việc lựa chọn nguyên liệu này là rất quan trọng! Bạn có thể dùng mỡ lá hoặc mỡ phần (mỡ lưng). So với mỡ lá, mỡ phần có chất lượng ổn định hơn, mỡ thắng xong trong và thơm thuần khiết, tóp mỡ lại cực kỳ giòn.

3 phương pháp thắng mỡ phổ biến để mỡ có màu trắng

Thắng khô: Không cho gì vào chảo, chỉ cho mỡ vào chiên ở lửa nhỏ. Nhược điểm của phương pháp này là khó kiểm soát nhiệt độ, mỡ dễ bị cháy đen.

Thắng bằng dầu: Cho một ít dầu thực vật vào trước rồi mới cho mỡ vào, chiên từ từ trên lửa nhỏ để loại bỏ dầu. Nhược điểm của phương pháp này là mỡ dễ bị ngả vàng, thời gian bảo quản ngắn, dễ bị chua.

Thắng bằng nước (khuyên dùng): Cho một ít nước vào đun sôi rồi mới cho mỡ vào chiên từ từ. Tuy tốn thời gian hơn nhưng mỡ thành phẩm sẽ trắng như tuyết và cực kỳ lâu hỏng.

Các bước thực hiện thắng mỡ bằng nước:

Nguyên liệu: Mỡ heo (mỡ phần), hành lá, gừng, hoa hồi, muối.

Bước 1: Mỡ heo rửa sạch, thái miếng vuông nhỏ. Hành lá và gừng cắt miếng to.

Bước 2: Đun sôi một nồi nước, cho mỡ vào chần sơ khoảng 2 phút rồi vớt ra, để thật ráo nước. (Đây chính là bước quan trọng nhất để mỡ thơm và sạch tạp chất).

Bước 3: Cho một chút nước sạch vào chảo đun sôi, cho mỡ đã chần vào, hạ lửa nhỏ thắng từ từ.

Bước 4: Khi thấy miếng mỡ bắt đầu hơi săn lại và ra dầu, cho hoa hồi, hành lá và gừng vào thắng cùng.

Bước 5: Thắng đến khi tóp mỡ chuyển sang màu vàng nhạt thì tắt bếp ngay. Vớt tóp mỡ ra, rắc một chút muối vào nồi dầu.

Bước 6: Dùng lưới lọc để loại bỏ cặn, để dầu nguội bớt rồi rót vào hũ thủy tinh hoặc hũ gốm.

Mách bạn vài bước kỹ thuật:

Thái nhỏ: Nên thái mỡ thành miếng nhỏ hoặc hạt lựu để mỡ tiết ra đều hơn.

Chần nước sôi: Đừng bỏ qua bước này. Chần mỡ giúp loại bỏ mùi hôi và tạp chất, giúp mỡ thơm hơn hẳn.

Kiểm soát lửa: Chỉ cần thấy tóp mỡ hơi ngả vàng là phải tắt bếp. Nếu để lâu mỡ sẽ bị vàng, không còn màu trắng đẹp mắt.

Bộ ba "thần thánh": Muốn mỡ thơm nhất, đừng chỉ gia muối. Hãy thêm hành, gừng và hoa hồi - bộ ba này vừa khử mùi hiệu quả, vừa tạo hương thơm cực kỳ đặc trưng.

Cách bảo quản mỡ lợn sau khi chiên

Để mỡ để được lâu, bạn cần thêm chút muối và đựng trong hũ kín. Tốt nhất nên bảo quản trong ngăn mát tủ lạnh, mỡ sẽ giữ được chất lượng trong vòng 1 năm. Nếu để ngoài, hãy đặt ở nơi khô ráo, thoáng mát và tránh ánh sáng trực tiếp.