Ngày 1/5, Tổng thống Mỹ Donald Trump bất ngờ gửi thư tới các nhà lãnh đạo Quốc hội tuyên bố các hành động thù địch chống lại Iran đã "chấm dứt". Tuy nhiên, thị trường năng lượng và tài chính toàn cầu đang thể hiện sự hoài nghi trước những thông điệp mâu thuẫn từ Nhà Trắng trong bối cảnh eo biển Hormuz vẫn bị phong tỏa.Trong bức thư gửi Quốc hội Mỹ vào ngày 1/5 - thời điểm hết hạn 60 ngày theo Luật Quyền hạn Chiến tranh - Tổng thống Trump khẳng định không có bất kỳ cuộc giao tranh nào giữa lực lượng Mỹ và Iran kể từ khi lệnh ngừng bắn có hiệu lực từ ngày 7/4. Ông cho rằng chiến sự bắt đầu từ ngày 28/2 đã chính thức kết thúc, qua đó nhằm né tránh yêu cầu phải có sự chấp thuận của Quốc hội để tiếp tục các chiến dịch quân sự.

Tuy nhiên, tuyên bố "hòa bình" này ngay lập tức bị thách thức bởi chính những phát biểu sau đó của ông. Trước khi lên đường tới bang Florida trong cùng ngày, Tổng thống Trump nói với báo giới rằng ông "không hài lòng" với đề xuất hòa bình mới nhất từ phía Iran và khẳng định Mỹ có thể "có lợi hơn" nếu không đạt được thỏa thuận. Ông thậm chí còn cảnh báo về các lựa chọn quân sự mạnh mẽ hơn nếu các cuộc đàm phán tiếp tục bế tắc.Tuyên bố về việc chấm dứt thù địch ban đầu đã giải tỏa tâm lý lo ngại trên thị trường chứng khoán. Trên Phố Wall, các chỉ số chính đồng loạt tăng điểm nhờ kỳ vọng rủi ro địa chính trị giảm bớt.

Ngược lại, thị trường dầu mỏ quốc tế mặc dù có dấu hiệu hạ nhiệt trong phiên giao dịch ngày 1/5, nhưng vẫn duy trì ở mức cao. Giá dầu Brent giảm khoảng 2% nhưng vẫn trụ vững trên ngưỡng 100 USD/thùng.

Các nhà đầu tư cho rằng tuyên bố của ông Trump chưa giải quyết được vấn đề cốt lõi: Eo biển Hormuz hiện vẫn đang bị phong tỏa, cắt đứt khoảng 20% nguồn cung dầu thô và khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) toàn cầu. Theo báo cáo mới nhất từ các tổ chức quốc tế, lưu lượng tàu bè qua tuyến đường huyết mạch này hiện chỉ bằng 5% so với mức trước xung đột.

Tương tự, thị trường vàng và tiền tệ ghi nhận biến động không đáng kể sau tuyên bố của người đứng đầu Nhà Trắng. Giới phân tích nhận định, giá vàng hiện nay chịu tác động trực tiếp từ chi phí năng lượng và áp lực lạm phát do đứt gãy chuỗi cung ứng hơn là các phát ngôn chính trị thiếu nhất quán.

Các chuyên gia kinh tế cảnh báo rằng sự thay đổi liên tục trong thông điệp của chính quyền Tổng thống Trump đang làm suy yếu niềm tin của thị trường. Việc duy trì lệnh ngừng bắn nhưng đồng thời áp đặt các lệnh trừng phạt mới và phong tỏa vận tải biển đang đẩy giá nhiên liệu tại Mỹ lên mức cao nhất trong 4 năm qua.

Liên hợp quốc (LHQ) cũng vừa đưa ra cảnh báo về viễn cảnh suy thoái toàn cầu nếu tình trạng tắc nghẽn tại eo biển Hormuz kéo dài. Các nhà phân tích từ Bank of America dự báo, bất chấp những tuyên bố lạc quan từ Nhà Trắng, tình trạng gián đoạn hạ tầng năng lượng sẽ khó có thể cải thiện trước cuối năm nay, tiếp tục đặt nền kinh tế thế giới dưới áp lực lạm phát nặng nề.

Liên minh giữa Mỹ và châu Âu, với nòng cốt là NATO, nhiều thập niên được xem là trụ cột bảo đảm an ninh phương Tây. Tuy nhiên, những bất đồng ngày càng sâu sắc liên quan tới tình hình Trung Đông đang khiến mối quan hệ xuyên Đại Tây Dương rạn nứt.Hai ngày sau cảnh báo của Tổng thống Mỹ Donald Trump về việc Washington cân nhắc rút bớt binh sĩ khỏi Đức, phát ngôn viên Lầu Năm Góc Sean Parnell ngày 2/5 chính thức thông báo quân đội Mỹ sẽ bắt đầu rút 5.000 binh sĩ khỏi Đức, một trong những đồng minh NATO chủ chốt ở châu Âu, Reuters đưa tin.Hoạt động rút quân dự kiến hoàn tất trong vòng 6 đến 12 tháng. “Quyết định này được đưa ra sau khi phân tích kỹ lưỡng cán cân lực lượng của Mỹ tại châu Âu, dựa trên yêu cầu thực tế trên chiến trường”, phát ngôn viên Sean Parnell cho hay.

Dữ liệu của báo Guardian cho thấy, Đức là nơi Mỹ đặt hơn 120 cơ sở quân sự lớn nhỏ, với khoảng 35.000 quân nhân. Các căn cứ trên lãnh thổ Đức phục vụ nhiều hoạt động quân sự của Mỹ ở châu Âu, Trung Đông và châu Phi. Bộ Tư lệnh châu Phi và Bộ Tư lệnh châu Âu của quân đội Mỹ cũng đặt trụ sở tại các căn cứ ở Đức.

Việc rút 5.000 binh sĩ sẽ đưa quân số Mỹ tại Đức về mức từng được duy trì năm 2022, thời điểm Nga mở chiến dịch quân sự đặc biệt ở Ukraine. Một quan chức Mỹ nói với giới truyền thông rằng, các binh sĩ được rút về đợt này thuộc một lữ đoàn chiến đấu và một tiểu đoàn hỏa lực tầm xa.

Động thái rút quân được Lầu Năm Góc xác nhận sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump và Thủ tướng Đức Friedrich Merz tranh cãi gay gắt về tình hình Iran. Hôm đầu tuần, Thủ tướng Đức nhận định "người Mỹ không có chiến lược nào" trong việc chấm dứt xung đột Trung Đông. Ông cũng cho rằng Iran "rất giỏi đàm phán" và "cứng rắn hơn nhiều so với những gì người khác nghĩ".Đáp lại phát ngôn trên, Tổng thống Trump tuyên bố "Mỹ sẽ xem xét khả năng giảm quân số tại Đức và đưa ra quyết định trong thời gian ngắn". Ông Trump khẳng định, "Thủ tướng Đức nên dành nhiều thời gian hơn để tìm cách chấm dứt chiến sự Nga-Ukraine và các vấn đề khác mà Đức phải đối mặt, đặc biệt là vấn đề nhập cư và năng lượng", thay vì quan tâm đến vấn đề Iran.

Đức chưa bình luận về động thái rút quân của Mỹ. New York Times trước đó dẫn lời quan chức quốc phòng cấp cao của Mỹ tiết lộ, việc Đức không tích cực tham gia chiến dịch của Mỹ nhắm vào Iran khiến Washington "rất thất vọng". "Tổng thống đang phản ứng chính đáng trước những phát ngôn không phù hợp của Đức", quan chức Mỹ tiết lộ.

Đáng chú ý, ngoài việc rút quân khỏi Đức, khi được hỏi về việc Mỹ có cân nhắc giảm bớt hiện diện ở Italy và Tây Ban Nha hay không, ông Trump đáp: "Tại sao lại không? Italy chẳng giúp gì cho chúng ta cả và Tây Ban Nha thì thật kinh khủng, hoàn toàn kinh khủng".

Theo Guardian, Tây Ban Nha và Italy đều không ủng hộ chiến dịch của Mỹ nhắm vào Iran. Trong đó, Tây Ban Nha đã cùng một số quốc gia châu Âu đã từ chối cho phép Mỹ sử dụng các căn cứ quân sự trên lãnh thổ của họ phục vụ hoạt động tấn công Iran.

Hiện có khoảng 13.000 binh sĩ Mỹ đóng quân tại 7 căn cứ hải quân ở Italy và gần 4.000 binh sĩ Mỹ đóng quân tại 2 căn cứ trên lãnh thổ Tây Ban Nha. Chúng bao gồm các căn cứ phục vụ NATO hoặc căn cứ thành lập dựa trên các thỏa thuận song phương với Mỹ. Bộ trưởng Quốc phòng Italy Guido Crosetto ngày 1/5 cho biết ông “không hiểu” động cơ của Mỹ khi dọa rút lực lượng khỏi Italy và khẳng định Rome đã giúp đỡ Washington tích cực trong nỗ lực đảm bảo an ninh hàng hải.

Kể từ khi Chiến tranh Lạnh kết thúc, các căn cứ của Mỹ ở châu Âu đã trở thành trung tâm hậu cần quan trọng cho các hoạt động quân sự của NATO trên khắp thế giới. Chúng đồng thời là cấu thành của hành lang bảo vệ NATO khỏi các đối thủ tiềm tàng.Việc rút quân quy mô lớn hoặc đóng cửa các căn cứ, đặc biệt là ở Đức, được dự báo sẽ tác động đáng kể đến khả năng răn đe của NATO, đồng thời cho thấy những rạn nứt trong quan hệ giữa hai bờ Đại Tây Dương đã kéo theo những diễn biến trên thực địa.

Theo giới quan sát, Mỹ dưới thời Tổng thống Trump theo đuổi chính sách “nước Mỹ trên hết”, giảm bớt cam kết quân sự dài hạn ở nước ngoài và yêu cầu đồng minh chia sẻ nhiều hơn gánh nặng an ninh. Bên cạnh khác biệt về Iran, Washington nhiều lần chỉ trích đồng minh châu Âu quá “dựa dẫm” vào chiếc ô an ninh của NATO do Mỹ dẫn dắt mà không đóng góp tương xứng.

Để ứng phó với nguy cơ “khoảng trống an ninh” từ việc Mỹ giảm hiện diện, các nước châu Âu gần đây đã gấp rút soạn thảo một cẩm nang để vận dụng điều khoản phòng thủ chung trong Hiệp ước Lisbon của Liên minh châu Âu (EU). Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen thừa nhận, dù “hiệp ước rõ ràng về nội dung, nhưng nó không rõ ràng về việc điều gì sẽ xảy ra khi nào và ai làm gì”. Trong khi đó, Thủ tướng Hy Lạp Kyriakos Mitsotakis khẳng định các nước EU cần xem xét điều khoản phòng thủ chung một cách nghiêm túc hơn bao giờ hết.

Trên thực địa, các nước châu Âu cũng đang có các động thái nhằm tăng cường năng lực phòng thủ riêng. Dữ liệu của Viện Nghiên cứu Hòa bình Quốc tế Stockholm (SIPRI) cho thấy các nước NATO châu Âu đã tăng ngân sách quốc phòng 14% trong năm 2025, mạnh nhất từ 1953. Trong đó, mức tăng lớn nhất được ghi nhận là ở Bỉ, khoảng 59%; Tây Ban Nha 50%; và Na Uy là 49%.

Khi eo biển Hormuz bị gián đoạn bởi xung đột, các quốc gia Vùng Vịnh buộc phải tìm đến những tuyến đường ống thay thế để duy trì xuất khẩu dầu và khí đốt.Hai tháng sau khi cuộc chiến với Iran nổ ra, eo biển Hormuz vẫn phần lớn bị đóng. Lưu lượng tàu thuyền chỉ còn ở mức rất nhỏ so với trước chiến tranh, khi chuỗi các lệnh ngừng bắn chắp vá và hoạt động phong tỏa của các bên không thể khôi phục niềm tin của bất kỳ tàu chở dầu nào.

Hormuz từ lâu được coi là một trong những điểm nghẽn thương mại quan trọng nhất thế giới. Bình thường, tuyến này vận chuyển khoảng 20 triệu thùng dầu thô và các sản phẩm dầu mỗi ngày, cùng với khoảng 1/5 lượng khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) xuất khẩu toàn cầu. 1/3 lượng helium của thế giới và lượng urê tương tự (dùng làm phân bón) cũng đi qua eo biển này.Các kế hoạch và dự án nhằm đa dạng hóa để giảm phụ thuộc vào Hormuz đã được vạch ra trong nhiều thập kỷ, và hiện nay các phương án thay thế này đang bị thử thách chưa từng có. Hạ tầng “né” Hormuz đang hoạt động gần như đúng như kỳ vọng của những người thiết kế, cung cấp khoảng 3,5 đến 5,5 triệu thùng/ngày công suất vận chuyển dầu thô.

Nhưng con số này vẫn chưa đủ.

Các tuyến thay thế Hormuz

Đường ống quan trọng nhất hiện nay chạy qua Saudi Arabia. Tuyến Đông–Tây – còn gọi là Petroline – được xây dựng vào những năm 1980 trong “cuộc chiến tàu chở dầu”, khi Iran và Iraq tấn công các tàu thương mại ở Vùng Vịnh như một phần của xung đột rộng lớn hơn.

Công suất của đường ống này được mở rộng lên mức khẩn cấp 7 triệu thùng/ngày vào năm 2019. Tuy nhiên, các cảng bốc dỡ tại thành phố Yanbu trên bờ Biển Đỏ của Saudi Arabia chưa từng được thiết kế để xử lý lượng dầu lớn như vậy trong thời gian ngắn, và các nhà phân tích theo dõi tàu chở dầu ước tính rằng lượng dầu thực tế đang chảy qua đường ống thấp hơn mức lý thuyết.

Từ Yanbu, dầu đi châu Âu vẫn phải đi qua Ai Cập thông qua đường ống Sumed, có công suất chỉ 2,5 triệu thùng/ngày. Dù lưu lượng qua tuyến này đã tăng 150% kể từ khi chiến tranh bắt đầu, công suất tương đối nhỏ của nó vẫn là một hạn chế lớn đối với nguồn cung cho châu Âu.

Iran đã nhận ra tầm quan trọng địa kinh tế của Petroline và đã nhắm vào nó. Một cuộc tấn công bằng UAV của Iran vào một trạm bơm hồi tháng 4 đã khiến 700.000 thùng/ngày bị gián đoạn. Công ty Saudi Aramco, đơn vị vận hành, đã khôi phục toàn bộ công suất chỉ trong ba ngày. Thời gian sửa chữa nhanh là tín hiệu tích cực, nhưng bản thân vụ tấn công thì không.

Nửa còn lại của câu chuyện “né Hormuz” nằm ở Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE). Đường ống dầu thô Abu Dhabi (Adcop) chạy từ Habshan đến Fujairah ở phía vịnh Oman. Với công suất gần 2 triệu thùng/ngày, Adcop là tuyến thay thế lớn duy nhất đi thẳng ra Ấn Độ Dương.

Nhưng giống như Petroline, nó cũng bị tấn công trong chiến tranh. Các cuộc không kích bằng UAV của Iran vào Fujairah ngày 3, 14 và 16/3 đã gây cháy các bể chứa và làm gián đoạn việc bốc hàng. Dù Adcop giúp UAE đa dạng hóa phần nào, nó không giải quyết được vấn đề bị nhắm mục tiêu.

Tình hình của các nước khác và giới hạn của giải pháp

Tình hình còn tệ hơn đối với các nhà sản xuất dầu lớn khác trong khu vực. Iraq trước chiến tranh xuất khẩu khoảng 3,4 triệu thùng/ngày, gần như toàn bộ qua thành phố cảng Basra và eo Hormuz.

Có một đường ống phía bắc nối các mỏ dầu ở Kirkuk với Ceyhan tại Thổ Nhĩ Kỳ. Tuyến này được mở lại vào tháng 9/2025 sau hơn hai năm rưỡi gián đoạn, với lưu lượng tăng lên 250.000 thùng/ngày vào tháng 3. Nhưng con số này quá nhỏ so với lượng mà Iraq đã mất.

Kuwait còn tệ hơn. Trước chiến tranh, nước này xuất khẩu khoảng 2 triệu thùng/ngày, toàn bộ đi qua Hormuz. Kuwait không có bất kỳ đường ống thay thế nào. Công ty Kuwait Petroleum Corporation đã tuyên bố “bất khả kháng” vào tháng 3, cho phép tạm thời đình chỉ nghĩa vụ giao hàng theo hợp đồng.

Tuyên bố này được gia hạn vào ngày 20/4, với lý do công ty không thể đáp ứng nghĩa vụ ngay cả khi Hormuz mở lại. Việc khắc phục thiệt hại đối với cơ sở sản xuất của Kuwait và khôi phục sản lượng sẽ mất nhiều tháng.

Qatar có mức độ dễ tổn thương khác. Xuất khẩu dầu của nước này trước chiến tranh chỉ khoảng 0,6 triệu thùng/ngày và đều đi qua Hormuz. Nhưng câu chuyện của Qatar là khí đốt. Với công suất LNG 77 triệu tấn tại Ras Laffan – lớn nhất thế giới – nước này cung cấp khoảng 19% thương mại LNG toàn cầu. Không có tuyến thay thế nào để vận chuyển lượng khí này ngoài Hormuz.

Ngay cả Iran cũng đã xây dựng một tuyến tránh Hormuz: đường ống dài 1.000km từ Goreh tới cảng Jask trên vịnh Oman, với công suất thiết kế 1 triệu thùng/ngày. Nhưng trên thực tế, các lệnh trừng phạt và hạ tầng cảng chưa hoàn thiện khiến lưu lượng thực tế chỉ đạt một phần nhỏ.

Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ ước tính rằng vào mùa hè năm 2024, chưa tới 70.000 thùng/ngày đi qua đường ống này. Việc bốc hàng đã dừng hoàn toàn vào tháng 9 cùng năm. Chỉ có một tàu chở dầu – khoảng 2 triệu thùng – được bốc hàng tại Jask kể từ khi chiến tranh bắt đầu.

Việc kêu gọi xây thêm đường ống ở Vùng Vịnh là điều dễ hiểu, như đã diễn ra kể từ khi chiến tranh nổ ra. Nhưng đó không phải là lời giải. Việc tái tạo một Hormuz bằng các đường ống sẽ tiêu tốn hàng trăm tỷ USD và cần một thập kỷ xây dựng. Và ngay cả khi hoàn thành, các đường ống và cảng mới tại Yanbu, Fujairah hay nơi khác cũng không khó bị tấn công bằng UAV hơn so với những cơ sở hiện tại.

JNIM đã thiết lập nhiều trạm kiểm soát trên các tuyến đường huyết mạch dẫn vào Bamako, làm dấy lên lo ngại thủ đô của Mali có thể bị cô lập hoặc phong tỏa nếu tình hình tiếp tục leo thang.Tình hình an ninh tại Mali đang diễn biến nghiêm trọng khi nhóm vũ trang Jama’at Nusrat al-Islam wal-Muslimin (JNIM), có liên hệ với mạng lưới khủng bố al-Qaeda, gia tăng các hoạt động quân sự quanh thủ đô Bamako và kêu gọi nổi dậy chống chính quyền quân sự hiện nay.

Các nguồn tin an ninh cho biết JNIM đã thiết lập nhiều trạm kiểm soát trên các tuyến đường huyết mạch dẫn vào Bamako, làm dấy lên lo ngại thủ đô của Mali có thể bị cô lập hoặc phong tỏa nếu tình hình tiếp tục leo thang.

Động thái này diễn ra trong bối cảnh các nhóm vũ trang đang mở rộng phạm vi hoạt động và gia tăng sức ép đối với chính quyền trung ương.Trước đó, ngày 25/4, JNIM đã phối hợp với lực lượng ly khai Mặt trận Giải phóng Azawad (FLA) - nhóm vũ trang chủ yếu gồm người Tuareg, tiến hành hàng loạt cuộc tấn công quy mô lớn nhằm vào nhiều căn cứ quân sự trên khắp Mali, trong đó có các khu vực gần Bamako. Các vụ tấn công khiến Bộ trưởng Quốc phòng Mali thiệt mạng và được cho là đã gây tổn thất đáng kể cho quân đội chính phủ.

Về phía chính quyền, nhà lãnh đạo quân sự Assimi Goïta khẳng định tình hình vẫn nằm trong tầm kiểm soát, đồng thời cam kết quân đội sẽ “vô hiệu hóa” các nhóm vũ trang đứng sau các cuộc tấn công gần đây.

Tuy nhiên, giới quan sát nhận định Mali đang đứng trước nguy cơ rơi vào một vòng xoáy bất ổn mới khi các lực lượng cực đoan và ly khai ngày càng gia tăng ảnh hưởng, trong khi năng lực kiểm soát lãnh thổ của chính quyền trung ương bị thách thức nghiêm trọng.

Nếu áp lực quân sự quanh Bamako tiếp tục gia tăng, cuộc khủng hoảng tại Mali có thể vượt ra ngoài phạm vi quốc gia và tác động mạnh tới an ninh của toàn bộ khu vực Tây Phi - nơi vốn đã phải đối mặt với làn sóng cực đoan, đảo chính và bất ổn kéo dài trong nhiều năm qua./.

Lực lượng Houthi bị cáo buộc thu giữ thiết bị do Mỹ tài trợ tại Yemen sau khi Washington cắt viện trợ, làm dấy lên nhiều tranh cãi.

Lực lượng Houthi tại Yemen, được Iran hậu thuẫn, đã thu giữ các vật tư và thiết bị do Mỹ tài trợ – bao gồm cả phương tiện – sau khi chính quyền Tổng thống Donald Trump đình chỉ và cắt giảm mạnh viện trợ nhân đạo trên toàn cầu, đồng thời bắt đầu giải thể Cơ quan Phát triển Quốc tế Mỹ (USAID).

Các cựu quan chức Mỹ tiết lộ rằng việc hơn 122.000 USD thiết bị bị thu giữ trong năm 2025 là hệ quả từ tốc độ cắt giảm tài trợ quá nhanh và những thay đổi đột ngột tại USAID.

Theo những cựu quan chức này, các nhân viên USAID và tổ chức nhân đạo đã cảnh báo rằng những thay đổi đột ngột – vốn được chính quyền lý giải nhằm chống lãng phí tiền thuế – có thể khiến hàng hóa do Mỹ tài trợ rơi vào tay lực lượng thù địch.

“Bạn phải tự hỏi – liệu việc chúng ta đột ngột rút toàn bộ viện trợ có vô tình giúp lực lượng Houthi hay không?” một cựu quan chức chính phủ nói.

Việc thu giữ được cơ quan giám sát của USAID tiết lộ vào đầu tháng 4. CNN đã trao đổi với nhiều cựu quan chức Mỹ, những người cho rằng việc giải thể đột ngột tổ chức này đã tạo ra khoảng trống mà đối thủ của Mỹ có thể khai thác.

Mỹ từ lâu là bên cung cấp viện trợ nhân đạo lớn nhất cho Yemen, nơi hàng triệu người sống phụ thuộc vào hỗ trợ. Khi chính quyền bắt đầu đình chỉ viện trợ, các quan chức nói rằng Yemen không bị ảnh hưởng. Tuy nhiên, điều đó đã thay đổi đột ngột vào tháng 4 khi toàn bộ các khoản tài trợ nhân đạo cho Yemen bị chấm dứt.

“Chỉ trong vòng 24 đến 48 giờ, 100% danh mục hỗ trợ đã biến mất,” một cựu quan chức nói.

Trong điều kiện bình thường, các tổ chức nhân đạo khi không còn nhận tài trợ sẽ phối hợp với USAID để xây dựng “kế hoạch xử lý tài sản” (disposition plan). Những kế hoạch này nhằm đảm bảo tài sản do Mỹ tài trợ được sử dụng “vì lợi ích tốt nhất của Mỹ”, có thể bao gồm việc chuyển giao thiết bị cho các tổ chức khác, quốc gia khác hoặc tiêu hủy để tránh bị lãng phí, đánh cắp hoặc sử dụng sai mục đích.

Các kế hoạch này thường được nhiều cấp phê duyệt và mất vài tháng để hoàn tất.

“Trong trường hợp này, không có điều gì trong số đó diễn ra,” nguồn tin cho biết. Khi các hợp đồng tại Yemen bị cắt, chính quyền Trump đã cho phần lớn nhân viên USAID nghỉ việc hoặc tạm nghỉ, đồng thời sa thải hàng nghìn nhà thầu. Những nhân viên còn lại cũng không được phép liên lạc với các đối tác nhân đạo tại thực địa.

“Các đối tác thậm chí không biết phải liên hệ với ai, và họ cũng không nhận được phản hồi,” một cựu quan chức khác nói với CNN.

“Không chỉ không có hướng dẫn – chúng tôi thậm chí không được phép xác nhận đã nhận email – họ không thể chi tiền để xử lý tài sản một cách có trách nhiệm và cũng không biết được phép chuyển giao cho ai,” người đầu tiên nói thêm.

Rất ít tổ chức có thể tiếp nhận số tài sản này, bởi viện trợ của Mỹ “đóng vai trò trung tâm trong phản ứng nhân đạo” tại Yemen. Do đó, các tổ chức rơi vào tình trạng bế tắc không biết phải xử lý ra sao với hàng hóa do Mỹ tài trợ như thực phẩm, bộ dụng cụ vệ sinh và thiết bị.

Tình hình đặc biệt phức tạp tại miền Bắc Yemen – khu vực phần lớn do lực lượng Houthi kiểm soát. Nhóm Houthi được Iran hậu thuẫn là một bên trong cuộc nội chiến kéo dài nhiều năm tại Yemen, khiến đất nước rơi vào nạn đói. Chỉ vài ngày sau khi nhậm chức nhiệm kỳ hai, ông Trump đã tái liệt nhóm này vào danh sách tổ chức khủng bố nước ngoài.

Một cựu quan chức cho biết nếu có đủ thời gian, họ có thể phối hợp với Liên Hợp Quốc hoặc các bên khác để chuyển tài sản do Mỹ tài trợ xuống miền Nam Yemen – nơi Houthi không kiểm soát và người dân vẫn rất cần hỗ trợ. Tuy nhiên, điều đó đã không xảy ra.

Không rõ cảnh báo có tới lãnh đạo hay không
Đã có những nỗ lực cảnh báo về nguy cơ Houthi thu giữ tài sản trong bối cảnh cắt giảm tài trợ đột ngột và thiếu hướng dẫn xử lý, nhưng không rõ liệu các cảnh báo này có đến được lãnh đạo cấp cao của USAID hay Bộ Ngoại giao hay không.

“Mọi thứ diễn ra quá nhanh, và các đối tác đã hỏi: ‘Chúng tôi phải làm gì với tài sản? Nếu Houthi tịch thu thì sao?’” một cựu quan chức nói, cho biết họ đặc biệt lo ngại việc vi phạm luật cấm hỗ trợ tài chính cho các tổ chức khủng bố.

“Chúng tôi đã nói rằng Houthi đã bắt đầu thu giữ tài sản, và đây sẽ là vấn đề lớn đối với các đối tác cũng như với chúng tôi, vì đó là tài sản do USAID tài trợ,” người này nói. “Khi báo cáo lên lãnh đạo, họ chỉ nói: ‘Chúng tôi biết rồi.’”

“Các tổ chức thực sự rất sợ hãi, đặc biệt khi Houthi đã từng bắt cóc, tra tấn và giết hại nhân viên của chính phủ Mỹ, Liên Hợp Quốc và các tổ chức phi chính phủ chỉ vì những lý do nhỏ hơn,” một cựu quan chức khác nói. “Lần này có tài sản liên quan, và Houthi nhanh chóng đến và bắt đầu lấy bằng vũ lực.”

Khi được hỏi về kết luận của cơ quan giám sát và các cảnh báo, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Mỹ không trả lời trực tiếp.

“Houthi là tổ chức khủng bố hoàn toàn không quan tâm đến việc giúp đỡ người dân Yemen,” người phát ngôn nói, đồng thời cho biết nhóm này tiếp tục bắt giữ hàng chục nhân viên địa phương của Liên Hợp Quốc, các tổ chức phi chính phủ và phái đoàn ngoại giao trong điều kiện tồi tệ.

Trong một trường hợp, một tổ chức đối tác có kho hàng tại miền Bắc Yemen chứa hàng hóa do USAID tài trợ, nhưng khi tài trợ bị cắt, họ không thể tiếp tục trả chi phí kho bãi. Các quan chức USAID còn lại “không thể đưa ra hướng dẫn vì Washington không phản hồi email”, và rất có thể Houthi đã thu giữ số tài sản này.

“Chúng tôi liên tục nhận được báo cáo về các xe tải của Houthi chở đầy thiết bị của USAID,” nguồn tin cho biết.

Bản tóm tắt điều tra của Văn phòng Tổng thanh tra USAID cho biết cơ quan này đã được thông báo vào tháng 6/2025 về việc Houthi thu giữ thiết bị do chính phủ Mỹ tài trợ, bao gồm phương tiện và “các tài sản vật chất khác”, từ một tổ chức viện trợ.

“Điều tra cho thấy sau khi hợp đồng tài trợ bị chấm dứt, tổ chức này ngừng hoạt động tại Yemen và tìm cách chuyển giao tài sản theo quy định. Tuy nhiên, đại diện Houthi yêu cầu kiểm kê và chuyển giao tài sản cho họ. Tổ chức này buộc phải tuân thủ vì lo ngại an toàn cho nhân viên,” báo cáo nêu rõ.

Văn phòng Tổng thanh tra cũng từng cảnh báo trong một báo cáo hồi tháng 2 rằng việc chính quyền Trump giải thể USAID và đóng băng viện trợ nước ngoài khiến việc giám sát sử dụng viện trợ trở nên khó khăn hơn, có thể vô tình hỗ trợ các nhóm khủng bố.

“Việc cắt giảm nhân sự quy mô lớn… cùng với sự không rõ ràng về phạm vi miễn trừ viện trợ và giao tiếp với đối tác đã làm suy giảm khả năng phân phối và bảo vệ viện trợ nhân đạo của USAID,” báo cáo cho biết. Tổng thanh tra USAID đã bị sa thải chỉ một ngày sau khi báo cáo này được công bố.

Về Yemen, các cựu quan chức cho rằng USAID có thể giảm rủi ro nếu việc cắt giảm được thực hiện theo lộ trình.

“Nếu họ cho chúng tôi dù chỉ một chút cảnh báo, chúng tôi có thể giảm thiểu rủi ro ở miền Bắc. Nhưng việc cắt đột ngột và từ chối cung cấp hướng dẫn đã đẩy các đối tác vào tình thế không thể xử lý và mang lại cho Houthi một chiến thắng lớn về tài sản,” một cựu quan chức kết luận.

Tổng thống Mỹ Donald Trump đã bác bỏ đề xuất mới của Iran nhằm chấm dứt chiến tranh, đe dọa “đánh họ tan tành” nếu không đạt thỏa thuận.Kênh ABC News của Australia cho biết Washington đã bác bỏ đề xuất đàm phán mới nhất của Iran nhằm chấm dứt chiến tranh, khi Tổng thống Mỹ Donald Trump đe dọa sẽ “đánh họ tan tành” nếu không đạt được thỏa thuận.

Các cuộc đàm phán hòa bình giữa Mỹ và Iran đã rơi vào bế tắc trong khi một lệnh ngừng bắn kéo dài vẫn được duy trì.Kể từ khi chiến tranh Trung Đông bùng nổ vào ngày 28/2 tới nay chỉ có một vòng đàm phán trực tiếp không đạt kết quả giữa đại diện Iran và Mỹ diễn ra tại thủ đô Islamabad của Pakistan vào hôm 11 - 12/4 còn nỗ lực thứ hai đã bị đổ vỡ.

Iran vẫn duy trì sự kiểm soát chặt chẽ đối với eo biển Hormuz, cắt đứt một lượng lớn dầu mỏ, khí đốt và phân bón khỏi thị trường toàn cầu, trong khi Mỹ đáp trả bằng cách áp đặt phong tỏa đối với các cảng của Iran.

Tổng thống Donald Trump cho biết ông không hài lòng với đề xuất mới của Iran và đe dọa sẽ “đánh họ tan tành” nếu hai bên không đạt được thỏa thuận.

Phát biểu với các phóng viên tại Nhà Trắng hôm 1/5, Tổng thống Trump chỉ rõ: “Hiện tại, tôi không hài lòng với những gì họ đưa ra,”

Các báo cáo truyền thông Iran không nêu chi tiết về đề xuất mới và ông Trump cũng không chỉ rõ ông không hài lòng điểm nào trong đề nghị này.

Tuy nhiên, theo nhà lãnh đạo Mỹ, phía Iran “đang yêu cầu những điều mà tôi không thể đồng ý”.

Trong khi cho biết Iran đã “có tiến triển” trong đàm phán, Tổng thống Trump cũng nói rằng tồn tại “sự bất đồng rất lớn” trong nội bộ lãnh đạo Iran và cảnh báo: “Tôi không chắc họ có bao giờ đạt được điều đó hay không”.

Ông Trump từ chối cho biết liệu ông có tiến hành thêm các cuộc tấn công nếu không đạt được thỏa thuận hay không.Tuy nhiên, các thông tin truyền thông cho rằng Tổng thống Mỹ sẽ được báo cáo về kế hoạch tiến hành các cuộc tấn công quân sự mới nhằm buộc Iran phải đàm phán đã đẩy giá dầu toàn cầu lên mức cao nhất trong bốn năm vào ngày 30/4.

Giá dầu Brent giảm nhẹ xuống còn 109,96 USD (152,35 USD) mỗi thùng sau khi Iran đưa ra đề xuất mới, nhưng vẫn đang hướng tới mức tăng 4,5% trong tuần sau khi đã chạm mức 126 USD/thùng vào hôm 30/4.

Về phía Iran, theo báo Thổ Nhĩ Kỳ Hôm nay ngày 2/5, Ngoại trưởng Abbas Araghchi cho biết Tehran vẫn để ngỏ khả năng đàm phán nhưng đặt ra các điều kiện rõ ràng để tái tham gia.

Theo đài truyền hình nhà nước PressTV của Iran, ông Araghchi kêu gọi Washington từ bỏ điều mà ông mô tả là “giọng điệu đe dọa” và “cách tiếp cận thái quá.”

Ngoại trưởng Iran đã trao đổi với các đối tác trong khu vực, bao gồm các quan chức tại Thổ Nhĩ Kỳ, Qatar, Saudi Arabia, Ai Cập, Iraq và Azerbaijan, nhằm trình bày lập trường của Iran trong bối cảnh tiến trình ngoại giao mong manh.

Ông Araghchi khẳng định Iran không phải là bên khởi đầu xung đột và nhấn mạnh rằng quân đội nước này vẫn sẵn sàng đáp trả bất kỳ sự leo thang mới nào, đồng thời cho biết Tehran đã tham gia các cuộc đàm phán gần đây với thiện chí, bất chấp sự thiếu tin tưởng sâu sắc đối với Washington.Còn vào ngày 30/4, Lãnh tụ Tối cao Iran Ayatollah Seyed Mojtaba Khamenei đã khẳng định quyết tâm bảo vệ những thành quả mà nước Cộng hòa Hồi giáo đã đạt được trong lĩnh vực hạt nhân và tên lửa như tài sản quốc gia.

Trong thông điệp công bố nhân Ngày Vịnh Ba Tư quốc gia, Lãnh tụ Tối cao Iran Mojtaba Khamenei tuyên bố các công nghệ - từ nano đến hạt nhân và tên lửa - đều là "tài sản quốc gia" và người dân nước này sẽ bảo vệ các thành quả này như cách đã bảo vệ chủ quyền của mình.

Ông nêu rõ Tehran sẽ đảm bảo an ninh của Vịnh Persian và không để các thế lực thù địch lạm dụng tuyến đường thủy này.

Theo Lãnh tụ Tối cao Iran, một chương mới ở Vùng Vịnh và eo biển Hormuz đang được mở ra và tương lai tươi sáng của khu vực Vịnh Perisan sẽ chỉ dành riêng cho sự tiến bộ, thịnh vượng của các quốc gia trong khu vực mà không có Mỹ.

Bộ Quốc phòng Mỹ vừa công bố một thỏa thuận mới với 7 công ty trí tuệ nhân tạo (AI) nhằm triển khai các công nghệ tiên tiến vào hệ thống thông tin mật của quân đội.Trong thông báo, Bộ Quốc phòng Mỹ cho biết các thỏa thuận với SpaceX, OpenAI, Google, NVIDIA, Reflection AI, Microsoft và Amazon Web Services sẽ “thúc đẩy quá trình chuyển đổi nhằm xây dựng quân đội Mỹ trở thành lực lượng lấy AI làm trung tâm, đồng thời nâng cao khả năng duy trì ưu thế ra quyết định trên mọi lĩnh vực tác chiến”. Theo đó, năng lực của các công ty này sẽ được sử dụng trong các hệ thống thông tin có mức độ bảo mật cao nhất, nhằm “tinh giản tổng hợp dữ liệu, nâng cao nhận thức tình huống và hỗ trợ quá trình ra quyết định trong các môi trường tác chiến phức tạp”.

Đáng chú ý, trong danh sách được Bộ Quốc phòng Mỹ không có Anthropic, doanh nghiệp từng xảy ra bất đồng lớn với Lầu Năm Góc sau khi phản đối yêu cầu cung cấp quyền truy cập không hạn chế vào chương trình AI Claude cho “mọi mục đích hợp pháp”. Đề xuất này đã làm dấy lên lo ngại về khả năng sử dụng công nghệ trong giám sát quy mô lớn hoặc các hệ thống vũ khí tự động. Về phần mình, Lầu Năm Góc coi công ty này là “rủi ro chuỗi cung ứng”.

Hai bên hiện vẫn đang trong quá trình kiện tụng kéo dài, dù đã xuất hiện một số tín hiệu hạ nhiệt. Tuần trước, Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết Anthropic đang “cải thiện” trong mắt chính quyền của ông, mở ra cơ hội cho công ty trí tuệ nhân tạo này đảo ngược quyết định bị đưa vào danh sách đen của Lầu Năm Góc. Phía chính quyền Mỹ được cho là quan tâm tới việc tiếp cận mô hình AI mới mang tên Mythos của Anthropic, được đánh giá có thể tạo ra thay đổi lớn trong cả tấn công và phòng thủ mạng.Việc chính phủ Mỹ sử dụng AI đang đối mặt với sự giám sát ngày càng chặt chẽ, đặc biệt trong bối cảnh các chiến dịch thực thi pháp luật về nhập cư quy mô lớn. Trong khi đó, trong bối cảnh các hoạt động quân sự liên quan đến Iran, cũng xuất hiện nhiều câu hỏi về việc sử dụng các hệ thống AI trong việc lựa chọn mục tiêu.

Phát biểu tại một phiên điều trần của Thượng viện hôm 30/4, Thượng nghị sĩ Mỹ Kirsten Gillibrand đã chất vấn Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth về cơ chế giám sát thiệt hại dân sự và việc sử dụng AI. Đáp lại, ông Hegseth khẳng định: “Không có quân đội hay quốc gia nào nỗ lực hơn Mỹ trong việc bảo vệ sinh mạng dân thường ở mọi cấp độ và đó là cam kết kiên định, bất kể chúng tôi sử dụng hệ thống nào”.

Trong bối cảnh căng thẳng Trung Đông chưa hạ nhiệt, Iran tiếp tục thúc đẩy tiếp xúc ngoại giao với các nước trong khu vực, đồng thời phát tín hiệu sẵn sàng đối thoại nhằm giảm leo thang xung đột.
Theo hãng thông tấn IRNA, Ngoại trưởng Iran Seyed Abbas Araghchi ngày 1/5 đã có các cuộc điện đàm riêng rẽ với người đồng cấp của 6 nước gồm Thổ Nhĩ Kỳ, Ai Cập, Qatar, Saudi Arabia, Iraq và Azerbaijan. Trong các cuộc trao đổi, Tehran khẳng định sẵn sàng tham gia tiến trình ngoại giao nếu các bên điều chỉnh cách tiếp cận theo hướng hạ nhiệt căng thẳng.

Cùng quan điểm, Chánh án Tòa án Tối cao Iran Gholamhossein Mohseni Ejei cho biết, nước này sẵn sàng tiếp tục đối thoại, song nhấn mạnh không chấp nhận các điều kiện bị áp đặt từ bên ngoài.

Tuy nhiên, triển vọng đàm phán vẫn gặp trở ngại khi Mỹ cùng ngày công bố các biện pháp trừng phạt mới nhằm vào 3 công ty trao đổi ngoại tệ của Iran. Theo Bộ Tài chính Mỹ, các thực thể này bị cáo buộc liên quan tới mạng lưới tài chính xử lý lượng giao dịch thương mại lớn, phần nhiều gắn với xuất khẩu dầu mỏ và hóa dầu của Tehran.Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent khẳng định, Washington sẽ tiếp tục siết chặt các biện pháp nhằm hạn chế dòng tài chính của Iran, đồng thời xử lý các tổ chức và cá nhân bị cho là hỗ trợ nước này né tránh trừng phạt. Cơ quan này cũng cảnh báo các hoạt động thanh toán liên quan đến việc đảm bảo an toàn hàng hải qua Eo biển Hormuz có thể đối mặt với nguy cơ bị trừng phạt.

Diễn biến trên diễn ra trong bối cảnh các nỗ lực đàm phán giữa Mỹ và Iran vẫn bế tắc.

Đại Giáo chủ Iran Mojtaba Khamenei đã kêu gọi tăng cường nội lực kinh tế, khuyến khích sử dụng hàng hóa trong nước và giảm thiểu tác động tiêu cực tới thị trường lao động trong bối cảnh sức ép bên ngoài gia tăng.

Trung Quốc chính thức tiếp nhận chức Chủ tịch luân phiên của Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc (HĐBA LHQ) cho tháng 5/2026. Đại sứ Phó Thông, Trưởng Phái đoàn thường trực Trung Quốc tại LHQ, đã tổ chức họp báo công bố chương trình nghị sự tập trung vào việc tăng cường vai trò và khôi phục uy tín của chủ nghĩa đa phương và giải quyết các xung đột khu vực đang diễn raMở đầu buổi họp báo ngày 1/5, Đại sứ Phó Thông nhấn mạnh ưu tiên hàng đầu của Trung Quốc là tập trung vào 3 vấn đề: Hồi sinh thẩm quyền của Hiến chương LHQ và vai trò của Liên hợp quốc; thúc đẩy giải pháp chính trị cho cuộc khủng hoảng Trung Đông, và hỗ trợ sự ổn định và phát triển của các quốc gia Châu Phi. Ông khẳng định Trung Quốc sẽ thực hiện nhiệm vụ với tinh thần trách nhiệm cao và cách tiếp cận mang tính xây dựng nhằm thúc đẩy sự đoàn kết trong Hội đồng.

Đại Sứ Phó Thông tuyên bố rằng trong những năm gần đây, tình hình quốc tế ngày càng trở nên hỗn loạn, với các xung đột và đối đầu leo ​​thang, ảnh hưởng nghiêm trọng đến hệ thống đa phương và luật pháp quốc tế. Cộng đồng quốc tế cần khẩn trương hành động để khôi phục uy tín của Hiến chương Liên hợp quốc và vai trò của Liên hợp quốc, ngăn chặn thế giới quay trở lại tình trạng “kẻ mạnh thắng” hay “luật rừng”.

Sự kiện quan trọng nhất trong tháng sẽ là phiên thảo luận mở cấp cao diễn ra vào ngày 26/05 với chủ đề: "Đề cao các mục tiêu và nguyên tắc của Hiến chương LHQ và tăng cường hệ thống quốc tế lấy LHQ làm trung tâm". Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị sẽ chủ trì phiên thảo luận nhằm khuyến khích các quốc gia khẳng định lại sứ mệnh ban đầu của Hiến chương Liên hợp quốc, bảo vệ những thành tựu của Chiến tranh thế giới thứ hai và khôi phục vai trò trung tâm của Liên hợp quốc trong hệ thống quốc tế.Trả lời các câu hỏi về xung đột hiện nay, Đại sứ Phó Thông đưa ra các quan điểm đáng chú ý: Về tình hình Trung Đông, ông chỉ rõ nguyên nhân cốt lõi của sự bất ổn hiện nay bắt nguồn từ các hành động quân sự bất hợp pháp và nhấn mạnh nhu cầu cấp thiết về một lệnh ngừng bắn thực sự tại Lebanon thay vì chỉ là "lửa nhỏ” như hiện nay.

Về eo biển Hormuz,Trung Quốc kêu gọi mở lại eo biển này nhanh nhất có thể. Ông đề xuất Iran dỡ bỏ các hạn chế và Mỹ cần chấm dứt lệnh phong tỏa hải quân để đảm bảo an ninh hàng hải.

Đặc biệt, Hội đồng sẽ bắt đầu thảo luận về các thể thức và ứng viên cho vị trí Tổng thư ký LHQ nhiệm kỳ tiếp theo.

Đại sứ Phó Thông kết luận rằng Trung Quốc cam kết sẽ đóng vai trò là “người hòa giải” khách quan, công bằng để tìm kiếm các giải pháp chính trị thay vì can thiệp quân sự, góp phần hạ nhiệt căng thẳng toàn cầu.

Đây là lần thứ ba trong những năm gần đây Trung Quốc đảm nhiệm vai trò này. Dư luận quốc tế đang kỳ vọng vào những nỗ lực ngoại giao của Bắc Kinh trong việc hạ nhiệt căng thẳng tại các khu vực đang có chiến sự.

Trong bối cảnh căng thẳng có nguy cơ leo thang với Iran, Mỹ đang cân nhắc triển khai hệ thống tên lửa siêu vượt âm phóng từ mặt đất Dark Eagle.Dark Eagle là loại vũ khí được thiết kế để thực hiện các đòn tấn công chính xác tầm xa với tốc độ cực cao, đủ khả năng xuyên thủng những hệ thống phòng không đa tầng hiện đại. Tuy nhiên, dù sở hữu nhiều đặc tính ấn tượng, Dark Eagle lại khó có thể trở thành yếu tố quyết định trên chiến trường nếu xung đột với Iran thực sự nổ ra.Dark Eagle có thể giúp Mỹ tấn công các mục tiêu quan trọng như bệ phóng tên lửa hay cơ sở quân sự nằm sâu trong lãnh thổ đối phương, vượt ngoài tầm với của những hệ thống hiện có như tlửa đạn đạo PrSM hay các bệ phóng HIMARS. Khả năng bay với tốc độ siêu thanh cho phép nó rút ngắn thời gian tiếp cận mục tiêu và giảm đáng kể khả năng bị đánh chặn. Nhưng trên thực tế, lợi thế này bị hạn chế nghiêm trọng bởi một yếu tố rất đơn giản: đó là số lượng.

Sau nhiều tuần giao tranh cường độ cao, kho tên lửa của Mỹ đã bị tiêu hao đáng kể. Không chỉ các hệ thống phòng không như THAAD hay MIM-104 Patriot, mà cả các loại vũ khí tấn công chủ lực như Tomahawk và AGM-158 JASSM cũng đang được sử dụng với tốc độ vượt xa khả năng bổ sung. Trong bối cảnh đó, Dark Eagle vốn vẫn đang trong giai đoạn thử nghiệm và chỉ có số lượng rất hạn chế, gần như không thể tạo ra khác biệt mang tính chiến lược, ngay cả khi được đưa vào sử dụng.

Không chỉ khan hiếm, Dark Eagle còn là một trong những loại vũ khí đắt đỏ nhất hiện nay, với chi phí ước tính khoảng 41 triệu USD cho mỗi quả tên lửa. Mức giá này khiến việc sử dụng nó trở nên khó biện minh trong nhiều kịch bản tác chiến, đặc biệt khi đối thủ như Iran không sở hữu các hệ thống phòng không tiên tiến đến mức buộc Mỹ phải dùng đến vũ khí siêu thanh để xuyên thủng.


Bên cạnh đó, bản thân chương trình Dark Eagle cũng chưa thực sự hoàn thiện. Dù đã có một số cuộc thử nghiệm thành công vào năm 2024, hệ thống này vẫn gặp không ít trục trặc kỹ thuật, bao gồm lỗi liên quan đến bệ phóng và độ tin cậy của tên lửa. Các đánh giá chính thức cho thấy phải đến năm 2027, Mỹ mới có đủ dữ liệu để xác nhận đầy đủ hiệu quả chiến đấu của loại vũ khí này. Điều đó đồng nghĩa với việc triển khai sớm có thể tiềm ẩn nhiều rủi ro hơn là lợi ích.

Theo nhà phân tích quốc phòng Jennifer Kavanagh, việc đưa một vũ khí đắt đỏ và chưa hoàn thiện vào một chiến trường không đòi hỏi công nghệ cao như Iran có thể là dấu hiệu cho thấy sự thiếu nhất quán trong chiến lược. Bà Kavanagh đặt câu hỏi liệu có mục tiêu nào đủ giá trị để biện minh cho chi phí khổng lồ của mỗi lần phóng hay không.

Thực tế, việc phô trương các loại vũ khí tiên tiến để răn đe đối thủ không phải là điều mới. Trước đây, Mỹ từng triển khai các tiêm kích tàng hình như F-22 Raptor tới Trung Đông chủ yếu nhằm gửi tín hiệu sức mạnh, hơn là để tham chiến trực tiếp. Trong trường hợp của Dark Eagle, nhiều khả năng vai trò của nó cũng tương tự: một công cụ răn đe chiến lược, hơn là "quân bài quyết định" trên chiến trường.

Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết hôm 1/5 rằng Hải quân Mỹ đang hành động “như cướp biển” khi thực hiện lệnh phong tỏa đối với các cảng của Iran.
Ông Trump đưa ra bình luận này khi mô tả việc lực lượng Mỹ thu giữ một con tàu vài ngày trước đó. “Chúng tôi đã chiếm con tàu, chúng tôi đã lấy hàng hóa, chúng tôi đã lấy dầu. Đây là một hoạt động có lợi nhuận...Chúng tôi giống như cướp biển. Có thể nói là như vậy, nhưng chúng tôi không đùa", ông Trump phát biểu.

Một số tàu của Tehran bị Mỹ thu giữ sau khi rời các cảng Iran, cùng với các tàu container và tàu chở dầu của Iran đang bị trừng phạt tại các vùng biển châu Á.

Iran trong khi đó chặn nhiều tàu đi qua eo biển Hormuz.Mỹ và Israel tấn công Iran vào ngày 28/2. Iran đáp trả bằng các cuộc tấn công vào Israel và các quốc gia vùng Vịnh có căn cứ quân sự Mỹ. Các cuộc không kích của Mỹ - Israel nhằm vào Iran và các cuộc tấn công của Israel tại Lebanon khiến hàng nghìn người thiệt mạng và hàng triệu người phải rời khỏi nhà.

Cuộc xung đột đẩy giá dầu tăng cao và dẫn đến việc phong tỏa eo biển Hormuz - điểm nghẽn vận chuyển khoảng 20% lượng dầu và khí tự nhiên hóa lỏng toàn cầu. Ông Trump đã đưa ra các mốc thời gian và mục tiêu thay đổi liên tục trong suốt quá trình diễn ra cuộc xung đột.

Trong một diễn biến khác, Tổng thống Mỹ cho biết ông có thể xem xét rút một số binh sĩ Mỹ đóng quân tại Italia và Tây Ban Nha, sau khi đưa ra lời đe dọa tương tự đối với Đức.

Ông Trump chỉ trích NATO là "hổ giấy" sau khi các quốc gia thành viên khác từ chối ủng hộ chiến dịch ném bom của Mỹ và Israel ở Trung Đông. Lầu Năm Góc cho biết họ sẽ rút khoảng 5.000 trong số khoảng 36.000 quân nhân tại ngũ khỏi Đức.

Tây Ban Nha phủ nhận việc sử dụng căn cứ hải quân gần Cadiz để tấn công Iran và đóng cửa không phận đối với máy bay Mỹ tham gia chiến dịch tấn công. Tương tự, Italia cũng từ chối cho phép Mỹ sử dụng căn cứ không quân ở Sicily.

Các tuyến hàng hải huyết mạch của thế giới đang bị kéo vào vòng xoáy đối đầu, biến vận tải biển từ trụ cột thương mại thành “chiến trường” mới của địa chính trị toàn cầu.Từ eo biển Hormuz, kênh đào Panama đến Biển Đông và Biển Đen, những căng thẳng địa chính trị đang từng bước làm thay đổi luật chơi của ngành vận tải biển toàn cầu, đẩy chi phí tăng cao và khiến các tuyến hàng hải trở nên khó lường hơn bao giờ hết.

Tín hiệu cảnh báo

Theo kênh Al Jazeera, đề xuất gần đây của Bộ trưởng Tài chính Indonesia Purbaya Yudhi Sadewa về việc thu phí tàu thuyền qua eo biển Malacca, dù nhanh chóng bị rút lại, đã làm dấy lên lo ngại trong giới bảo hiểm và các nhà nhập khẩu châu Á. Ý tưởng này được cho là lấy cảm hứng từ cách Iran kiểm soát eo biển Hormuz, một trong những tuyến vận tải năng lượng quan trọng nhất thế giới.

Diễn biến này, theo các chuyên gia, phản ánh một thực tế đang hình thành: trật tự hàng hải dựa trên luật lệ quốc tế, vốn được thiết lập từ sau Thế chiến II, đang bị xói mòn. Những đại dương từng được xem là không gian chung cho thương mại toàn cầu nay trở thành nơi cạnh tranh quyền lực và lợi ích.

Elisabeth Braw, chuyên gia tại Atlantic Council, nhận định đây là giai đoạn “biển cả trở nên hỗn loạn và nguy hiểm nhất” kể từ khi các quốc gia ngồi lại thiết lập luật chơi hàng hải nhiều thập kỷ trước.

Trước đây, dù luôn tồn tại rủi ro như cướp biển, hệ thống hiệp ước và quy định quốc tế được xây dựng từ cuối những năm 1950 đã giúp đảm bảo tự do hàng hải. Nhờ đó, thương mại toàn cầu, phần lớn vận chuyển bằng đường biển, tăng vọt, từ khoảng 60 tỷ USD lên hơn 25.000 tỷ USD hiện nay.

Hormuz: Điểm nóng năng lượng

Eo biển Hormuz hiện là tâm điểm căng thẳng. Từ đầu tháng 3, Iran hạn chế hoạt động qua lại của nhiều tàu thuyền sau khi Mỹ và Israel tiến hành chiến dịch quân sự nhằm vào nước này. Đến giữa tháng 4, Mỹ đáp trả bằng cách áp đặt phong tỏa hải quân đối với tàu và cảng Iran.

Kể từ đó, hai bên liên tục có các động thái “ăn miếng trả miếng”: Mỹ bắt giữ tàu Iran, kiểm tra tàu nghi chở dầu bị trừng phạt; trong khi Iran cũng bắt giữ và thậm chí nổ súng vào các tàu mà họ cho là vi phạm quy định.

Những căng thẳng này đã góp phần đẩy giá dầu và khí đốt lên mức cao trong nhiều năm, làm trầm trọng thêm khủng hoảng năng lượng toàn cầu.

Theo Jack Kennedy từ Thông tin Thị trường Toàn cầu của S&P Global, ngay cả khi không phong tỏa hoàn toàn, việc kiểm soát theo kiểu “cấp phép” cũng đủ gây ra chi phí lớn và sự bất định cho thị trường.

Ông dẫn lại một sự cố gần Oman, nơi một tàu container bị tấn công bằng hỏa lực từ lực lượng liên quan đến Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran IRGC, gây hư hại nghiêm trọng buồng lái, như một động thái mang tính răn đe hơn là chặn đứng giao thương.

Quy mô thay đổi cuộc chơi

Không chỉ Trung Đông, căng thẳng còn lan sang khu vực Mỹ Latinh. Mỹ cùng một số quốc gia Nam Mỹ và Caribe mới đây cáo buộc Trung Quốc gây áp lực kinh tế có chủ đích, ảnh hưởng đến các tàu mang cờ Panama.

Theo tuyên bố chung, Trung Quốc đã giữ tàu Panama tại các cảng của mình, bị cho là hành động chính trị hóa thương mại hàng hải. Bắc Kinh bác bỏ cáo buộc, đồng thời phản công rằng chính Washington mới có lịch sử can thiệp vào kênh đào Panama.

Diễn biến này xảy ra sau khi Tòa án Tối cao Panama hủy bỏ quyền vận hành hai cảng lớn từng thuộc một công ty liên kết Hong Kong, trong bối cảnh Mỹ gia tăng sức ép nhằm hạn chế ảnh hưởng của Trung Quốc tại khu vực.

Theo giới chuyên gia, khung pháp lý quốc tế vẫn đang duy trì phần lớn hoạt động thương mại bình thường. Tuy nhiên, số lượng các trường hợp ngoại lệ ngày càng tăng.

Tại Biển Đen, việc Nga hạn chế xuất khẩu của Ukraine đã gây ra cú sốc nguồn cung lương thực toàn cầu, cho thấy kiểm soát hải quân có thể tạo sức ép kinh tế vượt xa khu vực xung đột.

Jean-Paul Rodrigue, giáo sư tại Đại học Texas A&M, cho rằng việc sử dụng sức mạnh hàng hải để gây áp lực không phải điều mới, nhưng điều thay đổi là quy mô từ lượng hàng hóa, số container đến kích thước đội tàu toàn cầu.

Trong khi đó, các tác nhân phi nhà nước cũng góp phần làm gia tăng rủi ro. Các cuộc tấn công của lực lượng Houthi tại Biển Đỏ buộc nhiều hãng tàu phải chuyển hướng qua Mũi Hảo Vọng, kéo dài hành trình và đội chi phí.

Nguy cơ lớn nhất: Tiền lệ bị phá vỡ

Những biến động này đang đẩy ngành vận tải biển rời xa một hệ thống dựa trên luật lệ chung sang mô hình phụ thuộc nhiều hơn vào quyền lực và toan tính chính trị.

Theo báo cáo mới nhất của Cục Hàng hải Quốc tế, năm 2025 ghi nhận số vụ cướp biển cao nhất trong 5 năm, cho thấy khoảng trống trong thực thi pháp luật đang bị khai thác.

Về mặt vận hành, các hãng tàu buộc phải thay đổi chiến lược: đi đường vòng tốn nhiên liệu hơn, chịu phí bảo hiểm và rủi ro chiến tranh cao hơn, đồng thời đối mặt với nguy cơ bị trì hoãn hoặc kiểm tra bất ngờ. Những yếu tố này tạo ra hiệu ứng dây chuyền, làm gián đoạn lịch trình và hợp đồng vận chuyển.

Xu hướng đáng lo ngại nhất không chỉ nằm ở các sự cố riêng lẻ, mà ở việc ngày càng nhiều quốc gia thử nghiệm các “lằn ranh đỏ” mới từ kiểm soát tàu thuyền, áp phí đến hạn chế lưu thông tại các eo biển quốc tế.

Một khi những tiền lệ này được chấp nhận, kết quả sẽ không còn phụ thuộc vào luật lệ chung mà dựa vào khả năng mặc cả và sức mạnh của từng quốc gia.

Trong bối cảnh đó, vận tải biển, xương sống của thương mại toàn cầu, đang bước vào một kỷ nguyên mới: đắt đỏ hơn, rủi ro hơn và ngày càng mang màu sắc chính trị.

Theo Wall Street Journal (WSJ) ngày 1/5, Iran đang cân nhắc sử dụng cá heo mang mìn để phá vỡ thế bế tắc tại eo biển Hormuz, khu vực đang bị Mỹ phong tỏa quân sự trong nhiều tuần qua.Trong khi lệnh ngừng bắn kéo dài giữa Mỹ và Iran vẫn được duy trì, ngày càng có nhiều thành phần cứng rắn tại Tehran cho rằng, khủng hoảng tài chính do Mỹ ngăn chặn xuất khẩu dầu của Iran tương đương một hành động chiến tranh và kêu gọi tái khởi động hoạt động quân sự.

WSJ dẫn lời giới chức Iran cho biết, các phương án quân sự có thể bao gồm việc sử dụng những loại vũ khí chưa từng triển khai trước đây để tấn công các chiến hạm Mỹ trong khu vực, trong đó có cá heo mang mìn.

Ngoài ra, Tehran cũng có thể điều động tàu ngầm vào khu vực eo biển. Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đã đe dọa cắt các tuyến cáp viễn thông quan trọng chạy qua eo biển Hormuz, điều có thể gây gián đoạn nghiêm trọng đối với hệ thống truyền thông toàn cầu.

Eo biển Hormuz hiện đang chịu sự phong tỏa quân sự của Mỹ, gây tác động nghiêm trọng đến kinh tế Iran.

Ông Hamidreza Azizi, chuyên gia về Trung Đông tại một viện nghiên cứu ở Berlin, nói rằng tại Tehran, phong tỏa này ngày càng được xem không phải là thay thế chiến tranh, mà là một hình thức khác của chiến tranh.

Ông cho biết, giới chức Iran có thể sớm nhận định rằng, việc tái diễn xung đột có chi phí thấp hơn so với việc tiếp tục chịu đựng phong tỏa kéo dài.

Hãng hàng không giá rẻ Spirit Airlines của Mỹ buộc phải chấm dứt hoạt động vào ngày 2-5 sau khi không đạt được thỏa thuận cứu trợ tài chính với chính phủ.Trước đó, Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết, chính quyền đã đưa ra “đề xuất cuối cùng” vào ngày 1-5 về một gói tiếp quản bằng nguồn tiền ngân sách nhằm cứu hãng hàng không này khỏi nguy cơ phá sản hoàn toàn. Tuy nhiên, do không đạt được thỏa thuận vào thời hạn chót, các bước chuẩn bị cho việc chấm dứt hoạt động của Spirit Airlines từ ngày 2-5 đã được xúc tiến.

Ý tưởng cứu trợ được Tổng thống Mỹ đề cập từ tuần trước, trong bối cảnh hãng hàng không tiếp tục lâm vào thủ tục phá sản lần thứ hai chỉ trong chưa đầy 2 năm. Giá nhiên liệu máy bay tăng mạnh do tác động từ xung đột tại Trung Đông được cho là đã làm trầm trọng thêm cuộc khủng hoảng tài chính của hãng.

Spirit Airlines gặp khó khăn tài chính kéo dài kể từ sau đại dịch Covid-19, khi chi phí vận hành tăng cao trong lúc gánh nặng nợ ngày càng lớn. Tính từ đầu năm 2020 đến trước thời điểm nộp đơn xin bảo hộ phá sản vào tháng 11-2024, hãng đã thua lỗ hơn 2,5 tỷ USD. Đến tháng 8-2025, Spirit Airlines tiếp tục xin bảo hộ phá sản lần thứ hai, với tổng số nợ lên tới 8,1 tỷ USD, trong khi tổng tài sản đạt khoảng 8,6 tỷ USD.

Ngày 2/5, Bộ Kinh tế, Thương mại và Công nghiệp Nhật Bản cho biết, nước này sẽ nhập khẩu dầu thô từ Nga lần đầu tiên kể từ khi Mỹ-Israel phát động chiến dịch không kích Iran hồi tháng 2, dẫn đến việc eo biển Hormuz bị đóng cửa trên thực tế.Một tàu chở dầu từ dự án Sakhalin-2 ở vùng Viễn Đông Nga đang hướng về phía Nhật Bản. Lô hàng này do công ty bán buôn Taiyo Oil Co. mua trong bối cảnh Nhật Bản - quốc gia phụ thuộc nhiều vào dầu thô nhập khẩu từ Trung Đông - đang đẩy mạnh nỗ lực đa dạng hóa nguồn cung.

Dầu của Nga sẽ không chịu các lệnh trừng phạt của Mỹ và châu Âu được áp đặt sau khi Moscow bắt đầu chiến dịch quân sự đặc biệt tại Ukraine vào năm 2022.

Dự án khai thác dầu mỏ và khí đốt tự nhiên Sakhalin-2 do gã năng lượng khổng lồ Gazprom của Nga đứng đầu, còn các tập đoàn Mitsubishi và Mitsui & Co. của Nhật Bản là những cổ đông lớn. Việc sản xuất dầu thô quanh năm tại đây bắt đầu từ năm 2008 và hoạt động xuất khẩu khí tự nhiên hóa lỏng được triển khai vào năm sau đó.

Dữ liệu từ trang web theo dõi tàu biển toàn cầu Marine Traffic cho thấy, tàu chở dầu nêu trên đã rời Sakhalin vào cuối tháng 4. Đại diện Bộ Kinh tế, Thương mại và Công nghiệp Nhật Bản cho biết, con tàu dự kiến sẽ cập cảng tại tỉnh Ehime, miền Tây của Nhật Bản.

Trang theo dõi tàu thuyền toàn cầu Marine Traffic cho thấy, tàu chở dầu đã rời Sakhalin vào cuối tháng 4. Quan chức Bộ Kinh tế, Thương mại và Công nghiệp Nhật Bản cho hay, tàu này dự kiến cập cảng tại tỉnh Ehime, miền Tây Nhật Bản.

Cảnh báo của Văn phòng Kiểm soát Tài sản Nước ngoài thuộc Bộ Tài chính Mỹ, bổ sung thêm một lớp áp lực trong cuộc đối đầu giữa Mỹ và Iran nhằm giành quyền kiểm soát eo biển Hormuz.Mỹ vừa cảnh báo các công ty vận tải biển toàn cầu có thể đối mặt với các biện pháp trừng phạt nếu thực hiện các khoản thanh toán cho Iran để đổi lấy quyền đi lại an toàn qua eo biển Hormuz.

Cảnh báo do Văn phòng Kiểm soát Tài sản Nước ngoài thuộc Bộ Tài chính Mỹ (OFAC) công bố ngày 2/5, bổ sung thêm một lớp áp lực trong cuộc đối đầu giữa Mỹ và Iran nhằm giành quyền kiểm soát tuyến đường thủy chiến lược này.

Trong điều kiện bình thường, khoảng 1/5 lượng dầu mỏ và khí đốt tự nhiên toàn cầu được vận chuyển qua eo biển Hormuz. Kể từ khi Mỹ và Israel phát động cuộc chiến vào ngày 28/2, Iran đã phong tỏa eo biển Hormuz, ngăn chặn các hoạt động giao thông thông thường bằng cách tấn công hoặc đe dọa tấn công tàu thuyền.Sau đó, giới chức Iran bắt đầu cho phép một số tàu đi qua theo các tuyến vòng gần bờ biển nước này và đôi khi thu phí cho dịch vụ "bảo hộ vận tải". Chính hoạt động "trạm thu phí" này là đối tượng trọng tâm của cảnh báo trừng phạt từ OFAC.

OFAC nhấn mạnh nỗ lực lập "trạm thu phí" của Iran chính là mục tiêu của lệnh cảnh báo trừng phạt. Các yêu cầu thanh toán không chỉ giới hạn ở tiền mặt mà còn bao gồm "tài sản kỹ thuật số, bù trừ, hoán đổi không chính thức hoặc các khoản thanh toán bằng hiện vật khác," kể cả quyên góp từ thiện hay thanh toán tại các đại sứ quán Iran.

Trước đó, ngày 13/4, Mỹ đã đáp trả việc Iran đóng cửa eo biển Hormuz bằng lệnh phong tỏa hải quân, ngăn các tàu chở dầu Iran rời cảng và cắt đứt nguồn thu dầu mỏ mà Iran cần để vực dậy nền kinh tế đang suy yếu. Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) cho biết tính đến nay đã có 45 tàu thương mại bị yêu cầu quay đầu kể từ khi lệnh phong tỏa có hiệu lực.

Cảnh báo trừng phạt được đưa ra trong bối cảnh Tổng thống Donald Trump vừa bác bỏ đề xuất mới nhất của Iran nhằm chấm dứt chiến tranh. Ông Trump cũng cho biết các cuộc đàm phán vẫn tiếp tục qua điện thoại sau khi ông hủy chuyến công du Pakistan của các đặc phái viên tuần trước, đồng thời đề xuất một phương án mới nhằm mở lại eo biển Hormuz phục vụ các đồng minh vùng Vịnh xuất khẩu dầu khí.

Theo hãng thông tấn nhà nước IRNA của Iran, nước này đã chuyển đề xuất cho các trung gian hòa giải tại Pakistan vào tối 30/4.

Mặc dù thỏa thuận ngừng bắn kéo dài ba tuần vẫn đang được duy trì mong manh, cuộc đối đầu giữa Mỹ và Iran tiếp tục gây áp lực ngày càng lớn lên nền kinh tế toàn cầu, đẩy giá cả leo thang và dẫn đến tình trạng khan hiếm nhiên liệu cùng các sản phẩm liên quan đến ngành dầu khí.

Trong một diễn biến liên quan, cũng ngày 1/5 tại Liên hợp quốc, Đại sứ Trung Quốc Phó Thông nhấn mạnh việc duy trì lệnh ngừng bắn là "vấn đề cấp bách nhất", đồng thời kêu gọi các bên nối lại đàm phán một cách thiện chí để tạo cơ sở cho việc mở lại eo biển Hormuz.

Ông cho biết Ngoại trưởng Vương Nghị đã "gần như liên tục" điện đàm với đại diện các bên liên quan, và Trung Quốc ủng hộ vai trò trung gian hòa giải của Pakistan./.

Quốc hội Israel (Knesset) vừa thông qua một trong những dự luật gây tranh cãi nhất thời gian gần đây: áp dụng án tử hình đối với tội giết người do khủng bố. Văn bản này tập trung vào các vụ án được xét xử bởi Tòa án quân sự ở Bờ Tây sông Jordan, đồng nghĩa với việc đối tượng chịu tác động chủ yếu là người Palestine, dù văn bản luật không trực tiếp đề cập đến quốc tịch hay nguồn gốc sắc tộc của bị cáo. Bài viết phân tích những khía cạnh pháp lý và tác động an ninh xung quanh dự luật này.

Các điều khoản chính

Theo dự luật, người thực hiện hành vi giết người cố ý trong một vụ tấn công khủng bố có thể bị tuyên án tử hình bằng hình thức treo cổ.

"Quy định rằng Bộ trưởng Quốc phòng sẽ chỉ đạo Tư lệnh Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) tại khu vực sửa đổi Sắc lệnh về các quy tắc an ninh hiện hành tại Bờ Tây. Theo đó, bất kỳ cư dân nào trong khu vực, ngoại trừ công dân Israel hoặc người cư trú tại Israel, nếu cố ý sát hại người khác thông qua hành vi khủng bố, sẽ phải chịu hình phạt duy nhất là án tử hình", văn bản nêu rõ.

Trong bản thuyết minh, các nhà lập pháp bổ sung rằng luật hiện hành từ năm 1977, quy định án chung thân đối với tội giết người, không ngăn cản được các phần tử khủng bố thực hiện các cuộc tấn công tiếp theo do các thỏa thuận thả tù nhân. Ví dụ, những thỏa thuận như vậy đã diễn ra nhiều lần từ sau sự kiện ngày 7/10/2023, khi hàng nghìn tù nhân Palestine được phóng thích để đổi lấy những người Israel bị các phần tử khủng bố Hamas bắt làm con tin.

“Nhiều kẻ khủng bố thậm chí đã trở về nhà và tiếp tục hoạt động khủng bố sau khi được trả tự do. Vì việc bỏ tù không phải là một biện pháp răn đe hiệu quả, nên dự luật đề xuất áp dụng án tử hình đối với những kẻ khủng bố phạm tội giết người. Bản án này sẽ có tác dụng như một yếu tố răn đe và qua đó ngăn chặn các hành vi khủng bố tiếp theo”, - văn bản nêu rõ.

Bản án phải được thi hành trong vòng 90 ngày kể từ khi có hiệu lực, nhưng thủ tướng có thể yêu cầu hoãn thi hành tối đa 180 ngày. Tòa án vẫn giữ quyền thay thế án tử hình bằng tù chung thân, nhưng chỉ trong “những trường hợp đặc biệt”, mà dự luật không nói rõ.

Những người bị kết án tử hình được giam giữ tách biệt với các phạm nhân khác, chỉ có luật sư, bác sĩ, giáo sĩ và một số cá nhân được ủy quyền mới được phép tiếp xúc với họ.

Dự luật sẽ có hiệu lực sau 30 ngày nếu vượt qua các thách thức pháp lý. Tuy nhiên, một số nhà báo, nghị sĩ và chuyên gia ở Israel nhận xét rằng trong phiên bản hiện tại, luật này sẽ bị Tòa án Tối cao Israel (BAGATS) bác bỏ.

Diễn biến các cuộc tranh luận

Người khởi xướng dự luật là nữ nghị sĩ Knesset Limor Son Har-Melech (đảng cánh hữu “Quyền lực Do Thái”), người có chồng bị sát hại trong một vụ tấn công khủng bố năm 2003. Việc thông qua dự luật về hình phạt tử hình đã được đưa vào các thỏa thuận liên minh giữa đảng “Likud” của Netanyahu và đảng “Quyền lực Do Thái” của Bộ trưởng Bộ An ninh quốc gia Itamar Ben-Gvir.

Tháng 3/2023, giữa lúc các cuộc biểu tình rầm rộ phản đối cải cách tư pháp diễn ra, Knesset đã thông qua ở lần đọc sơ bộ dự luật quy định án tử hình đối với các phần tử khủng bố. Sau đó, vào mùa thu, Hamas tấn công Israel, bắt giữ con tin, và việc xem xét dự luật nhiều lần bị trì hoãn do lo ngại về ảnh hưởng của nó đối với các công dân Israel bị giam giữ tại Dải Gaza. Trong khi đó, Itamar Ben-Gvir khẳng định rằng dự luật về án tử hình, ngược lại, sẽ khiến các phần tử khủng bố Hamas sợ hãi và giúp giải cứu con tin. Cuối cùng, việc thảo luận về dự luật bắt đầu vào tháng 9/2025.

Vào tháng Giêng năm 2018, một dự luật tương tự do các nghị sĩ của đảng “Israel là nhà của chúng ta” Robert Ilatov, Oded Forer và Yulia Malinovskaya đệ trình, cũng đã được thông qua ở lần đọc sơ bộ, nhưng không được tiếp tục xem xét.

Đối với Itamar Ben-Gvir, cuộc bỏ phiếu đêm 31/3 là một chiến thắng lớn; ông vội vã mở sâm banh ngay trong phòng họp Quốc hội, nhưng bị lực lượng an ninh ngăn lại. Tuy nhiên, sau đó ông vẫn “ăn mừng” việc thông qua dự luật cùng các thành viên trong đảng.

Dự luật này cũng được Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu ủng hộ. Trong tuyên bố chung vào cuối tháng 2, Thủ tướng Netanyahu và ông Ben-Gvir nói rằng phiên bản ban đầu của dự luật quy định rằng “các tòa án có thể tuyên án tử hình đối với những kẻ giết hại công dân Israel vì động cơ mang tính dân tộc chủ nghĩa”. Trong phiên bản cuối cùng, tiêu chí được sửa đổi như sau: “Mọi hành vi cố tình gây ra cái chết cho con người đều được coi là khủng bố".

Luật pháp Israel vẫn duy trì án tử hình đối với các tội phạm đặc biệt nghiêm trọng, nhưng trên thực tế, gần như không được áp dụng: bản án tử hình cuối cùng được tuyên cho tội phạm chiến tranh Đức Quốc xã Adolf Eichmann, kẻ bị xử tử vào năm 1962. Trong toàn bộ lịch sử 78 năm của nhà nước này, chỉ có hai người bị hành quyết.

Những ý kiến trái chiều

"Dự luật do liên minh cánh hữu đề xuất, được thúc đẩy dưới áp lực mạnh mẽ từ phía cánh hữu, và ngôn từ của nó dường như cố tình bị đẩy đến mức cực đoan. Nếu được thực thi, những câu chữ quá cứng nhắc của dự luật sẽ tạo cơ sở cho việc truy tố các thẩm phán tòa án quân sự trên toàn thế giới, họ sẽ bị cáo buộc phạm tội ác chiến tranh. Chính vì vậy, quân đội (IDF), cơ quan an ninh (Shin Bet), Bộ Ngoại giao và Hội đồng An ninh quốc gia đã từ chối ủng hộ đạo luật này", nhà báo Israel Roman Yanushevsky viết. Ông gọi dự luật này "mang tính khiêu khích" và chỉ ra rằng việc thông qua nó có liên quan đến cuộc bầu cử sắp tới tại Israel vào tháng 11.

"Do tính chất mất cân bằng và cứng nhắc, dự luật này chắc chắn sẽ bị hủy bỏ hoặc không được thực hiện, vì nó tạo ra những rủi ro không cần thiết", nhà báo Roman Yanushevsky nhận định.

Theo ý kiến của nhà khoa học chính trị Israel Michael Pellivert, khó có khả năng luật được soạn thảo một cách cố ý để Tòa án Tối cao bác bỏ.

“Không còn nghi ngờ gì nữa, văn bản này cực kỳ rời rạc, cẩu thả và hời hợt. Trong đó quy định rằng bất kỳ ai cố ý gây ra cái chết cho con người nhằm mục đích tước đi quyền tồn tại của nhà nước Israel sẽ phải chịu án tử hình. Nhưng định nghĩa này quá rộng. Thế nào là “tước đi quyền tồn tại của nhà nước Israel”? Cụ thể là Israel nào: Israel Do Thái hay Israel dân chủ? Và chuyện gì sẽ xảy ra nếu cuộc tấn công do một nhóm người thực hiện? Trách nhiệm cá nhân được xác định như thế nào? Có rất nhiều câu hỏi đặt ra”, ông Michael Pellivert bình luận.

Bà Ksenia Svetlova, nhà phương Đông học, cựu nghị sĩ Knesset, cũng đồng quan điểm với ông. Theo bà, các tác giả dự luật không thể ghi trực tiếp rằng án tử hình chỉ áp dụng cho các phần tử khủng bố không phải người Do Thái, vì như vậy sẽ bị bác bỏ ngay lập tức. Do đó, văn bản được điều chỉnh khéo léo để phù hợp với hệ thống pháp luật của Israel. Dù câu chữ mang tính trung lập, thực chất nó được thiết kế để dễ dàng áp dụng đối với các phần tử khủng bố Palestine hơn là Do Thái.

Trong khi đó, chuyên gia Michael Pellivert cho rằng lý do chủ yếu của việc thông qua dự luật này mang tính chính trị. Cụ thể, Bộ trưởng An ninh quốc gia kiêm lãnh đạo đảng “Sức mạnh Do Thái” từ lâu đã hứa với cử tri sẽ thúc đẩy luật này và gây áp lực lên Thủ tướng Netanyahu để thực hiện cam kết liên minh. Việc dự luật được thông qua hiện nay cho thấy ông đã phần nào giữ lời hứa đó.

Pellivert lưu ý rằng dự luật không nêu trực tiếp “Palestine” hay “Do Thái”, mà chỉ quy định áp dụng án tử hình với những người phủ nhận quyền tồn tại của Israel. Tuy nhiên, theo ông, có thể hiểu ngầm rằng dự luật được xây dựng để dễ áp dụng hơn đối với các phần tử khủng bố người Palestine so với người Israel. Đây sẽ là vấn đề quan trọng được Tòa án Tối cao xem xét, và ông cũng nhận định dự luật hiện còn nhiều điểm chưa hoàn thiện, khó có khả năng áp dụng trong thực tế.

Không có tác dụng răn đe

Cộng đồng an ninh cho rằng dự luật này khó có khả năng ảnh hưởng đáng kể đến động cơ của những kẻ có ý định thực hiện hành vi khủng bố, ông Pellivert nói, đồng thời lưu ý đến tính phức tạp của vấn đề: chưa đủ cơ sở nghiên cứu và bằng chứng thực tế để khẳng định án tử hình có tác dụng “răn đe hiệu quả” đối với những kẻ khủng bố.

Bà Svetlova nhắc lại rằng nhiều kẻ thực hiện các vụ khủng bố biết chúng sẽ thiệt mạng trong quá trình đó.

“Án tử hình không răn đe được những người này. Một số quốc gia Ả Rập vẫn duy trì án tử hình, nhưng nạn khủng bố vẫn tồn tại ở đó. Biện pháp này chưa bao giờ được coi là hiệu quả. Đây cũng là quan điểm của các chuyên gia tại Israel, những người am hiểu về các vấn đề tư tưởng và tâm lý học khủng bố”, nhà phương Đông học bình luận.

Dư luận quốc tế về dự luật

Phản ứng trước dự luật tử hình của Israel, Hoa Kỳ giữ thái độ trung lập khi tuyên bố tôn trọng quyền chủ quyền của đồng minh trong việc thiết lập luật pháp, song vẫn nhấn mạnh mọi biện pháp phải nằm trong khuôn khổ xét xử công bằng. Trái lại, Liên minh châu Âu cùng các quốc gia như Hà Lan, Pháp, Đức, Ý và Anh đã chỉ trích mạnh mẽ, coi đây là một xu hướng tiêu cực đi ngược lại các cam kết về nhân quyền.

Dưới góc nhìn chuyên môn, nhà phương Đông học Svetlova và chuyên gia Pellivert nhận định rằng dự luật này mang tính phân biệt đối xử rõ rệt vì nó hoàn toàn miễn trừ hình phạt tử hình đối với các tội phạm khủng bố là người Do Thái. Việc thông qua dự luật không chỉ làm trầm trọng thêm áp lực ngoại giao và khiến Israel đối mặt với nguy cơ bị châu Âu trừng phạt, mà còn bị coi là hành động không tương xứng với bản chất dân chủ của Israel.

Các chuyên gia cho rằng quyết định này sẽ không giúp giải quyết tận gốc vấn đề hay làm giảm động cơ của những kẻ khủng bố. Trong bối cảnh hơn 140 quốc gia trên thế giới đang tiến tới bãi bỏ án tử hình, bước đi của Israel vô tình tạo cơ hội cho các chính trị gia đối lập tấn công vị thế quốc tế của đất nước, gây ra những tác động tiêu cực đến dư luận toàn cầu mà không đạt được mục tiêu an ninh ban đầu.

Xung đột Nga - Ukraine bước sang ngày 1.529 với các đòn tập kích dồn dập, trong khi hệ lụy môi trường tại Biển Đen ngày càng nghiêm trọng.Theo tờ the Guardian (Anh), các máy bay không người lái của Ukraine ngày 1/5 tiếp tục tấn công cảng Tuapse bên bờ Biển Đen của Nga, đánh dấu lần thứ tư trong vòng 16 ngày khu vực này bị tập kích. Đây là một trong những đầu mối xuất khẩu dầu quan trọng của Moskva, nơi đặt cảng biển và nhà máy lọc dầu quy mô lớn.

Cơ quan an ninh SBU của Ukraine xác nhận các đòn tấn công nhằm vào cảng và nhà máy lọc dầu, trong khi giới chức địa phương Nga cho biết, lực lượng chức năng đang triển khai chiến dịch quy mô lớn để dập lửa tại hiện trường. Không có thương vong được ghi nhận.Trước đó, nhà máy lọc dầu tại Tuapse đã ít nhất hai lần bị đánh trúng kể từ giữa tháng 4, gây hỏa hoạn và buộc phải ngừng hoạt động. Các vụ cháy tạo ra những cột khói đen dày đặc bao phủ thị trấn, đồng thời làm rò rỉ dầu ra biển, gây ô nhiễm nghiêm trọng dọc bờ biển, vốn là khu nghỉ dưỡng nổi tiếng.

Theo phía Nga, hơn 13.300 m³ dầu nhiên liệu và đất nhiễm bẩn đã được thu dọn. Hình ảnh trên truyền hình nhà nước cho thấy bãi biển bị nhuộm đen, lớp dầu thấm sâu vào cát, cho thấy mức độ ô nhiễm nặng nề.

Cùng thời điểm, Nga tiến hành một đợt tấn công quy mô lớn bằng gần 410 UAV nhằm vào Ukraine. Lực lượng phòng không Ukraine cho biết, đã bắn hạ hoặc vô hiệu hóa 388 thiết bị trên khắp các khu vực từ Bắc đến Nam, trung tâm và phía Tây.

Tại thành phố Ternopil, nằm gần biên giới Ba Lan, khoảng 10 người bị thương khi các cơ sở hạ tầng và công nghiệp bị đánh trúng. Ở miền Trung, khu vực Cherkasy ghi nhận 19 UAV bị bắn hạ, song một số mục tiêu dân sự vẫn bị thiệt hại, bao gồm trường học, nhà trẻ và nhà dân.

Tại vùng Vinnytsia, một phụ nữ bị thương và một tòa nhà bị phá hủy. Trong khi đó, khu vực gần thành phố cảng Odesa tiếp tục hứng chịu các đòn tấn công khiến trung tâm thương mại bị cháy, ít nhất 5 người bị thương, theo Tổng thống Volodymyr Zelenskyy.

Trước bối cảnh chiến sự kéo dài sang năm thứ tư, Ukraine đang chuẩn bị một kế hoạch cải tổ quân đội nhằm giải quyết tình trạng thiếu hụt bộ binh và áp lực luân chuyển quân.

Tổng thống Zelenskyy cho biết các chi tiết cuối cùng của kế hoạch sẽ hoàn tất trong tháng 5, trước khi triển khai từ tháng 6. Ông cam kết tăng lương cho binh sĩ tuyến đầu, nhấn mạnh rằng lực lượng bộ binh cần được ghi nhận và hỗ trợ xứng đáng.

Bộ trưởng Quốc phòng Mykhailo Fedorov mô tả đây là một cuộc cải tổ mang tính hệ thống, trong bối cảnh tinh thần nhập ngũ suy giảm do lo ngại về điều kiện huấn luyện, hậu cần và cách thức tuyển quân.

Ở một diễn biến khác, các công tố viên Peru đang điều tra một đường dây bị cáo buộc lừa người dân sang Nga làm việc rồi ép tham chiến tại Ukraine.

Theo thông tin từ cơ quan chức năng, các đối tượng, bao gồm cả cựu quân nhân và cảnh sát, đã tuyển mộ người qua mạng xã hội bằng những lời mời làm việc hấp dẫn như nhân viên an ninh. Tuy nhiên, khi đến Nga, họ bị buộc phải tham gia chiến đấu.

Một luật sư đại diện gia đình các nạn nhân cho biết đã có 13 công dân Peru thiệt mạng trong cuộc chiến.

Các diễn biến mới cho thấy chiến sự không chỉ leo thang về quân sự mà còn kéo theo hệ lụy môi trường và xã hội ngày càng nghiêm trọng, trong bối cảnh triển vọng hòa đàm vẫn chưa rõ ràng.

Lệnh phong tỏa của Mỹ tại eo biển Hormuz từ ngày 13-4 đã khiến Iran thất thu khoảng 4,8 tỉ USD và đứng trước nguy cơ cạn kiệt khả năng lưu trữ dầu mỏ.
Theo báo cáo từ Axios công bố sáng 2-5, Bộ Quốc phòng Mỹ ước tính Iran đã tổn thất gần 5 tỉ USD doanh thu dầu mỏ kể từ khi quân đội Mỹ thiết lập lệnh phong tỏa hải quân tại eo biển Hormuz.

Đây là hệ quả trực tiếp từ chiến dịch kiểm soát hàng hải do Mỹ triển khai nhằm gây áp lực tối đa lên nền kinh tế của Tehran sau những căng thẳng quân sự nổ ra đầu năm 2026.Theo các quan chức Lầu Năm Góc, tính từ ngày 13-4 đến nay, quân đội Mỹ đã chặn và điều hướng hơn 40 tàu chở dầu cùng các phương tiện vận chuyển hàng của Iran.

Hiện có 2 tàu đã bị phía Mỹ thu giữ hoàn toàn. Đặc biệt, 31 tàu chở dầu khác mang theo tổng cộng 53 triệu thùng dầu thô với trị giá hơn 4,8 tỉ USD đang bị mắc kẹt tại vịnh Oman và không thể di chuyển ra thị trường quốc tế.

Một quan chức Mỹ chia sẻ với tờ The Jerusalem Post rằng "lệnh phong tỏa đang hoạt động hoàn hảo" và "không có hoạt động giao thương kinh tế nào có thể ra hoặc vào Iran".

Tuy nhiên, không chỉ dừng lại ở việc thất thu ngân sách, Iran còn đối mặt với cuộc khủng hoảng hậu cần nghiêm trọng - theo The Jerusalem Post. Tờ báo này ngày 30-4 đưa tin Iran đang cạn kiệt năng lực lưu trữ dầu thô sản xuất ra. Các chuyên gia dự báo nước này sẽ đạt mức giới hạn lưu trữ trong khoảng 15 đến 60 ngày tới.

Do không thể xuất khẩu, Tehran buộc phải tận dụng tối đa các kho bãi trên đất liền và sử dụng các tàu chở dầu siêu lớn (VLCC) làm kho chứa nổi trên biển. Mỗi tàu VLCC có thể chứa khoảng 2 triệu thùng dầu, nhưng nguồn lực này cũng có hạn.Liên quan đến vấn đề này, phát biểu tại bang Florida - Mỹ hôm 1-5, Tổng thống Donald Trump đã mô tả việc thu giữ hàng hóa và dầu mỏ của Iran là một "công việc kinh doanh rất có lợi nhuận".

Tổng thống Mỹ lập luận Iran đã sử dụng eo biển Hormuz như một vũ khí trong nhiều năm, nên ông quyết định "đóng cửa eo biển này với họ".

Về các cuộc đàm phán hạt nhân đang diễn ra, người đứng đầu Nhà Trắng cho biết: "Thành thật mà nói, có lẽ chúng ta tốt hơn hết là không nên đưa ra bất kỳ thỏa thuận nào".

Trong khi đó, theo các báo cáo từ Anadolu, ông Donald Trump đang tìm cách thành lập một liên minh quốc tế nhằm khôi phục lưu thông hàng hải tại eo biển Hormuz.

Hãng Bloomberg ngày 28-4 dẫn phân tích từ công ty dữ liệu và phân tích Kpler rằng Iran có thể hết chỗ chứa dầu thô trong vòng 12 đến 22 ngày nếu việc phong tỏa tiếp diễn.

Vậy Iran có thể hết chỗ chứa dầu nhanh đến mức nào và điều đó quan trọng ra sao?

Điều gì đang diễn ra tại eo biển Hormuz?
Eo biển Hormuz là một tuyến đường hẹp nối vùng Vịnh với đại dương. Phía bắc thuộc lãnh hải Iran, còn phía nam thuộc lãnh hải Oman. Khu vực này không nằm trong vùng biển quốc tế.

Trong thời bình, 20% nguồn cung dầu và khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) của thế giới được vận chuyển qua tuyến này.

Hai ngày sau khi Mỹ và Israel phát động các cuộc không kích đầu tiên trong cuộc chiến nhằm vào Iran ngày 28-2, ông Ebrahim Jabari, cố vấn cấp cao của Tổng tư lệnh Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC), tuyên bố eo biển đã “bị đóng”.

Ông Jabari nói rằng nếu bất kỳ tàu nào cố gắng đi qua, IRGC và hải quân sẽ “thiêu rụi những con tàu đó”.

Khi chiến sự kéo dài và các cuộc đàm phán không đạt được thỏa thuận, trong hai tháng qua, Iran đôi lúc cho phép một số tàu “thân thiện” và các tàu trả phí đi qua. Hiện tại, nước này từ chối cho mọi tàu mang cờ nước ngoài, kể cả những tàu từng được coi là thân thiện, đi qua eo biển cho đến khi Mỹ dỡ bỏ phong toả các cảng của Iran.

Phó Tổng thống thứ nhất Iran - ông Mohammad Reza Aref ngày 19-4 cho biết “an ninh tại eo biển Hormuz không phải là miễn phí”. “Không thể hạn chế xuất khẩu dầu của Iran mà lại kỳ vọng có an ninh tự do cho các bên khác” - ông Aref viết trên mạng xã hội X.

“Sự lựa chọn rất rõ ràng: hoặc thị trường dầu tự do cho tất cả, hoặc mọi bên phải đối mặt nguy cơ chi phí tăng cao. Sự ổn định của giá nhiên liệu toàn cầu phụ thuộc vào việc chấm dứt một cách chắc chắn và lâu dài các áp lực kinh tế và quân sự nhằm vào Iran và các đồng minh của nước này” - ông nói thêm.Kể từ khi bắt đầu phong tỏa hải quân đối với các cảng của Iran tại eo biển, Washington đã nổ súng và kiểm soát một tàu chở dầu mang cờ Iran gần eo Hormuz, đồng thời chuyển hướng các tàu trên vùng biển quốc tế đang vận chuyển hàng hóa đến hoặc đi từ Iran.

Lực lượng vũ trang Iran đã lên án các hành động này là “phi pháp” và “tương đương hành vi cướp biển”.

Việc Mỹ phong tỏa hải quân đối với các cảng của Iran tại eo biển đồng nghĩa Iran buộc phải lưu trữ lượng dầu mà họ sản xuất.

Iran là nhà sản xuất dầu lớn thứ ba trong Tổ chức Các nước Xuất khẩu Dầu mỏ (OPEC), sau Saudi Arabia và Iraq, và xuất khẩu 90% dầu thô qua đảo Kharg để vận chuyển qua eo biển Hormuz.

Lập trường của Mỹ
Mỹ muốn kiềm chế nguồn thu từ dầu mỏ của Iran, được cho đã tăng lên kể từ khi Tehran đóng cửa eo biển Hormuz đối với các tàu vận tải khác. Đây là động cơ chính đằng sau việc Washington phong tỏa hải quân đối với các cảng của Iran.

Theo Kpler, Iran đã xuất khẩu 1,84 triệu thùng dầu thô mỗi ngày trong tháng 3 và 1,71 triệu thùng/ngày trong tháng 4, so với mức trung bình 1,68 triệu thùng/ngày trong năm 2025. Phần lớn lượng dầu xuất khẩu ghi nhận trong tháng 4 đã được bốc hàng hoặc đang trên đường vận chuyển trước khi lệnh phong tỏa của Mỹ có hiệu lực.

Tuy nhiên, việc phong tỏa của Mỹ từ giữa tháng 4 khiến phần lớn lượng dầu xuất khẩu này phải được lưu trữ thay vì vận chuyển ra ngoài.

“Chỉ trong vài ngày, kho chứa tại đảo Kharg sẽ đầy và các giếng dầu mong manh của Iran sẽ buộc phải đóng lại. Việc hạn chế hoạt động thương mại hàng hải của Iran trực tiếp nhắm vào nguồn thu chủ yếu của chính quyền này” - Bộ trưởng Thương mại Mỹ Scott Bessent viết trên X ngày 22-4.

Khả năng lưu trữ dầu của Iran
Theo công ty tư vấn năng lượng Facts Global Energy, các nhà máy lọc dầu trong nước của Iran có công suất xử lý 2,6 triệu thùng/ngày.

Dữ liệu vệ tinh cho thấy lượng dầu dự trữ của Iran đã tăng mạnh kể từ khi Mỹ áp đặt phong tỏa, và trong những ngày sau khi Washington siết chặt biện pháp này, lượng tồn kho tăng nhanh đến mức cho thấy Iran gần như không thể xuất khẩu dầu.

Từ ngày 13 đến 21-4, dữ liệu cho thấy lượng dự trữ tăng hơn 6 triệu thùng, theo Trung tâm Chính sách Năng lượng Toàn cầu thuộc Đại học Columbia (CGEP). Từ ngày 17 đến 21-4, tồn kho tăng rất nhanh, với tốc độ 1,7 triệu thùng/ngày. Tính đến ngày 20-4, các bể chứa tại đảo Kharg đã đầy khoảng 74% sau khi khu vực này tiếp nhận thêm khoảng 3 triệu thùng dầu.

Thông thường, các công ty dầu khí tránh lấp đầy kho vượt quá 80% công suất để đảm bảo an toàn, kiểm soát khí thải và duy trì tính linh hoạt.

Tuy nhiên, Iran và các nước sản xuất dầu khác từng vượt ngưỡng này, chẳng hạn trong thời kỳ đại dịch COVID-19. Vào tháng 4-2020, lượng dầu dự trữ tại đảo Kharg đã ở mức gần 90% công suất, mức cao nhất từng ghi nhận.

Ngoài ra, Iran còn có khả năng lưu trữ dầu thô bằng các “bể chứa nổi”, tức là các tàu chở dầu neo đậu. Theo ông Frederic Schneider, nghiên cứu viên cao cấp không thường trú tại Hội đồng Trung Đông về Các vấn đề Toàn cầu, Iran có thể lưu trữ khoảng 127 triệu thùng dầu theo cách này.

Iran có cần cắt giảm sản lượng dầu không?

Bà Muyu Xu, chuyên gia phân tích dầu thô cấp cao tại Kpler, nói với Al Jazeera rằng việc phong tỏa cuối cùng có thể buộc Iran phải giảm sản lượng.

“Tuy nhiên, do vẫn còn khả năng lưu trữ trên đất liền (ước tính đủ chứa khoảng 20 ngày sản lượng hiện tại của Iran), chúng tôi dự đoán việc cắt giảm sản lượng sẽ diễn ra dần dần trong tuần tới, với khả năng tăng tốc cao hơn vào tháng 5” - bà nói.

Ông Antoine Halff, nghiên cứu viên không thường trú tại Trung tâm Chính sách Năng lượng Toàn cầu (CGEP), cũng đưa ra nhận định tương tự. Trong một bài viết công bố hôm 28-4, ông Halff cho rằng sẽ cần thêm thời gian trước khi lệnh phong tỏa của Mỹ buộc Iran phải cắt giảm sản lượng “ở quy mô lớn”.

Tuy nhiên, ông Halff cho biết Iran vẫn có thể lựa chọn ngừng sản xuất “khá mạnh tay”, nhưng điều này “mang tính chủ động nhiều hơn là do bắt buộc”.

“Làm như vậy sẽ giúp Iran có lượng dung tích lưu trữ dự phòng tương đối dồi dào sau khi dừng sản xuất, đồng thời cho phép khởi động lại hoạt động một cách suôn sẻ hơn khi điều kiện cho phép và các hạn chế được nới lỏng, từ đó giảm thiểu tác động bất lợi của lệnh phong tỏa đối với nguồn cung trong dài hạn” - chuyên gia này giải thích.

Việc ngừng sản xuất dầu có nguy cơ làm hư hại các mỏ dưới lòng đất do áp suất trong mỏ giảm, khiến nước hoặc khí xâm nhập vào các tầng đang khai thác và làm thay đổi dòng chảy của dầu.

Các chuyên gia cho biết điều này có thể khiến một phần dầu trở nên khó khai thác hơn hoặc tốn kém hơn trong tương lai. Quá trình khởi động lại hoạt động khai thác dầu cũng có thể chậm và tốn kém, đòi hỏi sửa chữa thiết bị bị ăn mòn hoặc thông tắc đường ống.

Việc dừng sản xuất cũng sẽ làm giảm doanh thu xuất khẩu của Iran. Tuy nhiên, các nhà phân tích cho biết trong vài tháng, Iran vẫn có thể tiếp tục thu tiền từ lượng dầu đã được vận chuyển trên biển.

Ông Kenneth Katzman, cựu chuyên gia phân tích về Iran tại Cơ quan Nghiên cứu Quốc hội Mỹ ở Washington, nói rằng Iran hiện không xuất khẩu dầu mới trong thời gian Mỹ phong tỏa các cảng của Iran, nhưng Tehran đang có khoảng 160 đến 170 triệu thùng dầu trên các tàu khắp thế giới.