Chiến hạm Hoa Kỳ ở vịnh Oman (Ảnh: BBC)
Bộ Tư lệnh Trung ương CENTCOM của quân đội Mỹ cho biết "Hoa Kỳ đã ngăn chặn các cuộc tấn công vô cớ của Iran và đã đáp trả với các cuộc tấn công tự vệ khi các khu trục hạm dẫn đường của Hải quân Hoa Kỳ đang đi qua eo biển Hormuz đến Vịnh Oman".

Lực lượng Iran đã phóng lên nhiều hỏa tiển, máy bay không người lái và tàu nhỏ khi có 3 chiến hạm Mỹ đang đi qua khu vực này, theo nguồn tin từ CENTCOM cho biết.

Tuyên bố cho biết thêm: "Centcom không tìm cách leo thang cuộc xung đột nhưng vẫn ở trong tư thế sẵn sàng để bảo vệ cho lực lượng của mình".

Tổng thống Mỹ Donald Trump nói trên mạng xã hội rằng "có sự thiệt hại rất lớn đã xảy ra với các tàu của Iran" và kêu gọi phía Iran chấp nhận các yêu cầu thỏa thuận do Mỹ đề xuất để chấm dứt chiến tranh.

Theo hãng thông tấn bán chính thức Fars, người ta đã nghe thấy có nhiều tiếng nổ gần Bandar Abbas, đảo Qeshm và thủ đô của Iran, Tehran.

Nhiều giới chức Mỹ có nói với CBS News rằng Hoa Kỳ đã tiến hành các cuộc tấn công hôm thứ Năm vào hai hải cảng của Iran tiếp giáp với eo biển Hormuz, theo đó quân đội Mỹ đã nhắm mục tiêu vào Bandar Abbas và đảo Qeshm.

Ngày 7/5, nhiều trang web và ứng dụng xem phim, truyền hình "lậu" tại Việt Nam đồng loạt thông báo cho ngừng hoạt động. Trong đó, Cò TV tuyên bố dừng cung cấp dịch vụ ngay lập tức, còn Phim4k.xyz cũng xác nhận đã cho đóng cửa từ ngày 6/5 để tuân thủ theo quy định của pháp luật.

(Minh họa)
Bên cạnh đó, Thìa Phim cũng thông báo cho ngừng hoạt động và thậm chí công khai rao bán mã nguồn hệ thống sau khi cho đóng cửa. Trong khi đó, Mon Fansub, một nhóm dịch phim quen thuộc với nhiều khán giả, cũng cho biết họ sẽ dừng các hoạt động có liên quan, bao gồm cả dịch vụ DoraWatch, do áp lực từ các vấn đề vi phạm bản quyền ngày càng gia tăng.

(Minh họa)
Việc cho đóng cửa của các trang mạng này xảy ra trong bối cảnh cơ quan chức năng hiện đang tăng cường kiểm soát mọi vi phạm về bản quyền. Ngày 5/5, ông Hồ Quốc Dũng đã ký công điện yêu cầu cho triển khai đợt cao điểm xử lý mọi vi phạm về quyền sở hữu trí tuệ trên toàn quốc trong tháng 5. Nội dung nhấn mạnh đến việc xử lý nghiêm khắc các website cho phát tán phim và nội dung số trái phép.

Trong nhiều năm qua, cuộc chiến chống nạn vi phạm bản quyền trực tuyến tại Việt Nam thường rơi vào vòng lẫ quẫn, khi một tên miền vừa bị chặn lập tức có hàng chục tên miền phụ mọc lên thay thế. Tuy nhiên, đợt ra quân lần này không chỉ dừng lại ở các biện pháp chặn truy cập kỹ thuật đơn thuần. Trọng tâm của chiến dịch nhắm thẳng vào việc đánh sập các tổ chức, cá nhân đứng sau điều hành những trang mạng lưu trữ và phân phối phim, âm nhạc, chương trình truyền hình có số lượng truy cập "khủng".

Mức độ nghiêm trọng của vấn nạn này không chỉ nằm ở việc vi phạm luật sở hữu trí tuệ mà còn gây ra lỗ hổng tài chính khổng lồ. Báo cáo từ Media Partner Asia chỉ ra rằng, hành vi vi phạm bản quyền trực tuyến đã khiến cho Việt Nam bị thất thoát khoảng 348 triệu USD, tương đương hơn 9,000 tỷ đồng chỉ tính riêng trong năm 2022, và con số này có nguy cơ vọt lên 456 triệu USD vào năm 2027 nếu không được kiểm soát.

Bên cạnh bài toán kinh tế, việc triệt phá các website này còn giúp bảo vệ hàng triệu người dùng internet khỏi nguy cơ bị mã độc, virus tấn công hay sập bẫy các hình thức lừa đảo, cờ bạc bất hợp pháp thường xuyên được quảng cáo tràn lan trên các giao diện xem phim lậu.

Trước đó, Quốc hội cũng đã thông qua nghị quyết về sự phát triển văn hóa Việt Nam, trong đó xác định bảo vệ bản quyền và chủ quyền văn hóa số là một phần của an ninh văn hóa trên không gian mạng. Các cơ quan chức năng sẽ tăng cường giám sát, rà quét và xử lý các hành vi nào vi phạm, đặc biệt là trong lĩnh vực nội dung số.

Không chỉ dừng ở các biện pháp hành chính hiện tại, Bộ Công an cũng đang lấy ý kiến cho dự thảo nghị định mới liên quan đến xử phạt vi phạm trong lãnh vực an ninh mạng và số liệu cá nhân. Theo đề xuất này, hành vi số hóa và phát tán trái phép các ấn phẩm điện tử có thể bị phạt từ 10 đến 20 triệu đồng. Trước áp lực này, không chỉ các website phim lậu mà nhiều nơi đang chia sẻ nội dung đồi trụy, không bản quyền khác cũng đã chủ động cho đóng cửa.

WASHINGTON, D.C.

Hôm thứ Năm, ngày 7/5, giới lập pháp Đảng Dân Chủ của lưỡng viện đã khởi xướng một cuộc điều tra để xem xét các lệnh ân xá và giảm án do Tổng Thống Donald Trump cho ban hành có bắt nguồn từ sự thỏa thuận "đổi chác về lợi ích" hay không, hay nói một cách khác, có chứa yếu tố "đưa hối lộ" hay không.

Theo CBS News, cuộc điều tra này cũng bao gồm cả sự thiệt hại về tài chính đối với hàng ngàn nạn nhân của những người được tổng thống ký lệnh ân xá.

Ông Changpeng "CZ" Zhao, sáng lập viên sàn giao dịch tiền điện tử Binance đến tòa liên bang Seattle, Washington, ngày 30/4/2024. Ông đã nhận tội vào tháng 11/2023 về tội gian lận lừa đảo gần 20 tỷ USD. (Ảnh: Getty Images)
Lá thư do dân biểu Dave Min và Raul Ruiz (DC-California) và thượng nghị sĩ Peter Welch (DC-Vermont) đã gửi đi, yêu cầu người nhận thư trả lời trước ngày 22/5 này.

Theo các lá thư mà CBS News có được, những người lập pháp này gửi thư đến khoảng hàng chục các cá nhân đã từng nhận lệnh ân xá của Tổng Thống Trump, yêu cầu họ cung cấp các hợp đồng về số tiền mà họ đã chi trả cho các người vận động hành lang (lobbyists), những người có mức ảnh hưởng trên mạng xã hội, luật sư và các đối tượng khác nhằm thuyết phục ông Trump ký lệnh ân xá.

"Việc Tổng Thống Trump lạm dụng quyền ân xá tổng thống đã khiến cho những kẻ phạm tội được trả lại tự do và tước đi của các nạn nhân hàng trăm triệu đô la tiền bồi thường, mà hầu như không đưa ra bất cứ lời giải thích nào", thượng nghị sĩ Peter Welch (DC-Vermont), một thành viên cao cấp trong Ủy Ban Tư Pháp Thượng Viện, cơ quan giám sát công tác ân xá tại Bộ Tư Pháp, đưa ra phát biểu này.

Theo thông lệ, Bộ Tư Pháp (DOJ) là cơ quan phụ trách các lệnh ân xá và giảm án. Tuy nhiên, bà Liz Oyer, cựu luật sư chuyên trách về lệnh ân xá của DOJ, trước đó đã chia sẻ với CBS News cho rằng chính quyền ông Trump "dường như đang tìm cách làm việc vòng qua cơ quan này, thay vì cho phối hợp cùng cơ quan để thẩm định và xem xét các đơn xin ân xá".

"Đây là một sự việc đi chệch ra khỏi thông lệ đã kéo dài hơn 100 năm qua", bà Oyer cho biết, đồng thời khẳng định rằng, "Tòa Bạch Ốc đã đưa ra các quyết định ân xá mà không có sự tham khảo từ Văn Phòng Luật Sư Phụ Trách Ân Xá".

Các lá thư gửi ra có lưu ý rằng, lệnh ân xá và hành động khoan hồng của ông Trump đang "tước đoạt quyền được cho bồi thường và đòi công lý của các nạn nhân", đồng thời trích dẫn ra một bản phân tích từ văn phòng Thống Đốc tiêu bang California Gavin Newsom, cho thấy các hành động của tổng thống đã vô hiệu hóa khoản tiền gần 2 tỷ USD thu hồi được từ các vụ gian lận thuế và gian lận Medicare, cũng như các khoản bồi hoàn cho các nạn nhân.

"Nếu những người nhận thư này mà không trả lời, họ sẽ đối mặt với nguy cơ tự đưa mình ra ánh sáng, trở thành đối tượng của các cuộc điều tra Quốc Hội trong tương lai, đồng thời biến bản thân thành mục tiêu dễ bị nhắm đến hơn cho những đợt truy tố hình sự tiềm tàng sau này", dân biểu Min có nói với CBS. Ông cho biết thêm rằng, các lệnh ân xá của ông Trump đã gửi đi một thông điệp rằng, con người có thể "lách luật để qua mặt hệ thống Tư pháp", điều mà theo ông, "đã chạm đến tận gốc rễ của những sự bất cập đang tồn tại tại nước Mỹ dưới thời chính quyền hiện nay".

CBS News còn cho biết, chế độ ân xá đã trở thành tâm điểm bị giám sát chặt chẽ trong nhiệm kỳ thứ hai của ông Trump, thông qua các quyết định ân xá hoặc giảm án mà ông đã dành cho một số người đồng minh đang đối mặt với sự truy tố, cũng như những cá nhân đã thuê mướn những người thân cận với ông. Tổng thống dường như đang ban thưởng cho các đồng minh của mình theo một hình thức chệch ra khỏi quỹ đạo của Tối Cao Pháp Viện về quyền ân xá của nhánh Hành pháp, vốn được định nghĩa là "một hành động ân điển được thực thi vì lợi ích công cộng".

Những tài phiệt nào đã được tổng thống ký lệnh cho ân xá?
Trong số các lệnh ân xá đang bị giới lập pháp cho điều tra, có tỷ phú tiền điện tử Changpeng Zhao, người đã nhận tội rửa tiền, người điều hành viện dưỡng lão Joseph Schwartz, người bị kết án vì các tội phạm trốn thuế và doanh nhân Trevor Milton, người bị tuyên phạt bốn năm tù vào năm 2023 sau khi bị kết tội lừa dảo giới đầu tư.

Quyết định ân xá gây chú ý nhiều nhất mà giới lập pháp đang cho điều tra chính là việc ông Trump ân xá cho ông Changpeng Zhao, sáng lập viên sàn giao dịch tiền điện tử Binance. Các tài liệu được cho công bố ra của liên bang cho thấy nỗ lực vận động ân xá này là "chiến dịch của ông Ches McDowell, một luật sư và chuyên gia vận động hành lang, đồng thời là bạn của ông Donald Trump Jr." Cuộc vận động này có bà Teresa Goody Guillén, luật sư từng đại diện cho ông Zach Witkoff, con trai của ông Steve Witkoff, đặc phái viên của ông Trump tại khu vực Trung Đông.

Trong lá thư gửi đến ông Zhao, giới lập pháp thuộc Đảng Dân Chủ đã dẫn trình các thông tin báo chí về việc sàn tiền điện tử Binance đã hợp tác chặt chẻ với World Liberty Financial, một công ty tiền điện tử do chính gia đình ông Trump và gia đình ông Witkoff đứng ra sáng lập.

"Các thông tin được cho công bố rộng rãi cũng cho thấy rằng ông Zhao và Binance đã đóng một vai trò quan trọng trong việc làm trung gian cho một khoản đầu tư khổng lồ vào mảng kinh doanh tiền mã hóa của gia đình ông Trump, qua đó giúp đồng Trump Stablecoin tăng vọt lên mức định giá 2,1 tỷ USD", theo bức thư mà CBS có được trong tay.

Tòa Bạch Ốc đã phủ nhận bất cứ sự thiếu minh bạch nào trong việc ân xá cho ông Zhao cũng như các trường hợp khác. Tham vụ báo chí bà Karoline Leavitt tuyên bố rằng, "bất cứ ai bỏ tiền ra để vận động hành lang xin ân xá đều đang lãng phí tiền bạc một cách ngớ ngẩn", đồng thời khẳng định "chính quyền có sở hữu một 'quy trình rà soát ân xá chặt chẽ'".

Bà Goody Guillén cũng khẳng định rằng không hề có sự "đánh đổi về lợi ích" nào đã xảy ra.

Những cá nhân khác đang phải đối mặt với sự giám sát chặt chẽ từ Quốc Hội bao gồm cựu giám đốc điều hành quỹ đầu tư tư nhân David Gentile. Ông này đã từng bị kết án vì điều hành một mô hình lừa đảo Ponzi trị giá 1,6 tỷ USD. Khi được cho ân xá, khoản tiền bồi thường thiệt hại 15,5 triệu USD mà ông phải nộp cũng được cho "tẩy trắng". Hồi tháng Mười Hai năm ngoái, các thượng nghị sĩ thuộc Đảng Dân Chủ đã bày tỏ sự lo ngại về quyết định cho ân xá này. Theo CBS, họ lập luận rằng, "đây là hành động phản bội hơn 17,000 người Mỹ vô tội thuộc mọi khuynh hướng chính trị, những người đã mất hơn 1 tỷ USD tiền tiết kiệm cả đời vì những tội ác do ông này đã gây ra".

Những người khác cũng nhận được thư bao gồm ông Paul Walczak, một kẻ từng trốn thuế được ân xá, có người mẹ từng quyên góp hàng triệu USD cho ông Trump. Nhân vật kinh doanh bất động sản ông Timothy Leiweke đã được cho ân xá sau khi thuê luật sư kiêm đồng minh của ông Trump là Trey Gowdy, tiếp sau bản án dành cho tội danh dàn xếp trong hợp đồng thầu. Sau quyết định ân xá đó, các giới chức cao cấp thuộc DOJ đã "cảm thấy hoàn toàn bị tổng thống làm cho tê liệt", một cựu giới chức trong chính quyền Trump có chia sẻ với tờ The Free Press.

Iran đang ráo riết thực hiện một chiến lược táo bạo: buộc các hãng vận tải phải tuân thủ một giao thức mới đầy ngặt nghèo khi băng qua eo biển Hormuz – nếu không muốn đối mặt với họng súng và tên lửa.

Bản "khai báo tử thần" và tham nhũng hóa quyền kiểm soát

Theo các tài liệu thu thập được từ Lloyd’s List, Tehran đã chính thức trình làng một cơ quan mới mang tên Cục quản lý Eo biển Vùng Vịnh (PGSA). Cơ quan này vừa ban hành một mẫu đơn mang tên “Tuyên bố Thông tin Tàu thuyền”. Đây không đơn thuần là một thủ tục hành chính, mà là một "giấy thông hành" bắt buộc. Trước khi chiến dịch quân sự giữa Mỹ - Israel và Iran nổ ra vào cuối tháng 2, Hormuz vốn là vùng biển tự do. Nhưng giờ đây, "Phép vua thua lệ làng", Iran tuyên bố sẽ tấn công bất kỳ con tàu nào dám bén mảng qua đây mà không có sự cho phép của Hải quân Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC).

Bản danh sách kiểm tra của PGSA bao gồm hơn 40 câu hỏi "tra khảo" kỹ lưỡng: từ tên tàu, số nhận dạng, lịch sử tên cũ cho đến quốc tịch của chủ sở hữu, đơn vị vận hành và cả chi tiết về phi hành đoàn cùng hàng hóa. Iran cảnh báo rằng mọi thông tin sai lệch sẽ dẫn đến những "hậu quả tự gánh chịu" – một lời đe dọa không hề giấu diếm.

Chiến lược "Trật tự toàn cầu mới" của Tehran

Trên ứng dụng Telegram, tài khoản của Lãnh đạo tối cao Mojtaba Khamenei đã phác thảo một tầm nhìn đầy tham vọng về một "trật tự khu vực và toàn cầu mới dưới chiến lược của một Iran hùng mạnh". Trong đó, ông nhấn mạnh rằng những "kẻ ngoại bang" đến từ cách xa hàng ngàn cây số, hoạt động vì lòng tham và sự độc ác, sẽ không có chỗ đứng tại đây, ngoại trừ việc... "nằm dưới đáy biển".

Việc nắm giữ Hormuz – nơi lưu thông 1/5 lượng dầu mỏ và khí đốt hóa lỏng của toàn thế giới – mang lại cho Iran đòn bẩy khổng lồ để định hình lại nền kinh tế toàn cầu. Thực tế đã chứng minh, chỉ cần một lời đe dọa đóng cửa eo biển, giá xăng tại Mỹ đã vọt lên trên 4,50 USD/gallon lần đầu tiên sau 4 năm. Đúng là "Sẩy chân mới biết đường dài, có bệnh mới biết là đời mong manh", nền kinh tế thế giới đang run rẩy trước mỗi nhịp thở của Tehran tại vùng vịnh này.

"Tô thuế" eo biển: Khi hòa bình được rao bán với giá triệu đô

Bên cạnh việc kiểm soát an ninh, Iran còn biến eo biển thành một "mỏ vàng" để tái thiết đất nước sau những trận oanh tạc của Mỹ và Israel. Có thông tin cho rằng Tehran đang thu phí lên tới 2 triệu USD cho mỗi lượt tàu đi qua. Tuy nhiên, các hãng tàu đang rơi vào thế "Tiến thoái lưỡng nan". Nếu trả tiền cho Iran, họ sẽ ngay lập tức lọt vào tầm ngắm trừng phạt của Bộ Tài chính Mỹ. Washington đã khẳng định rõ ràng: bất kỳ khoản thanh toán trực tiếp hay gián tiếp nào cho chính quyền Iran để "mua" sự an toàn đều không được phép.

Các tàu có được "phép thông hành" từ Iran sẽ phải di chuyển theo một hải trình nghiêm ngặt, bám sát bờ biển Iran, đi qua giữa các đảo Qeshm và Larak. Trong khi đó, IRGC liên tục sử dụng tần số vô tuyến khẩn cấp để phát đi thông điệp: "Chúng tôi là người làm chủ vùng biển này".

Nỗi đau của những người thủy thủ: "Thân em như chẽn lúa đòng đòng"

Giữa cuộc đấu trí đỉnh cao của các cường quốc, những người chịu thiệt thòi nhất chính là khoảng 20.000 thủy thủ trên gần 1.000 con tàu đang bị mắc kẹt tại Vùng Vịnh. "Thân em như chẽn lúa đòng đòng / Phất phơ dưới ngọn nắng hồng ban mai", những người lao động dân sự này vốn không phải là binh lính, nhưng lại đang phải gánh chịu hậu quả từ một cuộc chiến đang bùng phát rộng khắp.

Lưu lượng giao thông qua eo biển đã sụt giảm thê thảm. Trước chiến tranh, trung bình có 120 lượt tàu mỗi ngày, nhưng vào tuần đầu tháng 5, con số này chỉ còn vỏn vẹn 40 tàu trong cả tuần. Các số liệu thực tế vào thứ Năm cho thấy gần như không có tàu chở dầu hay tàu hàng nào qua lại.

Các chuyên gia nhận định rằng, ngay cả khi tình hình ổn định hơn, việc Iran duy trì kiểm soát chiến lược sẽ khiến lưu lượng tàu khó có thể quay lại mức bình thường. Nền kinh tế thế giới sẽ phải làm quen với một thực tại mới đầy bất trắc, nơi mà một trong những con đường thương mại quan trọng nhất hành tinh giờ đây đã trở thành một "trận đồ bát quái" do Tehran thiết lập. Chiến dịch "Project Freedom" của Tổng thống Trump nhằm giải cứu tàu bè cũng đã phải tạm dừng, để lại một khoảng trống quyền lực mà Iran đang nhanh chóng lấp đầy.

Sau những tuần dài tiếng súng át tiếng người, một tia sáng hy vọng vừa lóe lên khi Hoa Kỳ và Iran đang tiến gần hơn bao giờ hết đến một bản ghi nhớ ngắn nhằm kết thúc cuộc chiến vốn đã gây tổn thương sâu sắc cho cả khu vực. Tuy nhiên, trong chính trường, "Đường dài mới biết ngựa hay", và những quan chức Nhà Trắng vẫn đang nín thở dõi theo từng chuyển động, bởi lịch sử đã chứng minh các cuộc đàm phán này thường tan vỡ vào đúng "phút 89".

Bản kế hoạch một trang và "thời gian vàng" 30 ngày

Theo các nguồn tin khu vực thân cận với tiến trình đàm phán, một bản kế hoạch cô đọng chỉ trong một trang giấy đang được lưu hành nội bộ, chứa đựng những điều khoản then chốt để tháo gỡ ngòi nổ xung đột. Văn bản này không chỉ đơn thuần là một tờ giấy lộn, mà nó là chìa khóa kích hoạt giai đoạn thương lượng kéo dài 30 ngày nhằm giải quyết các "điểm nghẽn" kinh điển: từ chương trình hạt nhân, việc giải tỏa khối tài sản khổng lồ của Iran đang bị đóng băng, cho đến an ninh tương lai tại eo biển Hormuz.

Tổng thống Donald Trump dường như đang áp dụng chiến thuật "Gạn đục khơi trong", đơn giản hóa các vấn đề phức tạp để tạo điều kiện cho những người có quan điểm ôn hòa trong bộ máy chính quyền Iran có thể quay lại bàn đàm phán. Mục tiêu trước mắt là đặt bút ký vào lệnh ngừng bắn, còn những "khúc xương khó gặm" sẽ được để lại sau. "Lạt mềm buộc chặt", sự linh hoạt này của ông Trump đang mang lại những phản hồi tích cực từ các nhà trung gian Pakistan, dù những cái đầu lạnh tại Washington vẫn chưa thôi hoài nghi.

Những điều khoản ngặt nghèo trên bàn cân quyền lực

Dù chi tiết chính xác của bản kế hoạch vẫn là một ẩn số, nhưng các nguồn tin rò rỉ cho thấy Mỹ đang yêu cầu Iran tạm dừng làm giàu uranium trong hơn 10 năm – một con số "mềm mỏng" hơn so với yêu cầu 20 năm trước đó. Đổi lại, Iran buộc phải vận chuyển kho dự trữ uranium đã làm giàu cấp độ cao ra khỏi lãnh thổ.

Đáng chú ý, trong cuộc phỏng vấn với PBS News, ông Trump đã làm nóng bầu không khí khi tiết lộ Tehran phải chuyển số vật liệu này sang Mỹ và cam kết đóng cửa các cơ sở ngầm. Tuy nhiên, đây chính là "điểm tử huyệt" từng khiến các cuộc đàm phán của Phó Tổng thống JD Vance tại Pakistan đổ vỡ hồi tháng trước. Người xưa nói "Của đi thay người", nhưng với Iran, việc giao nộp "báu vật" hạt nhân cho chính đối thủ lại là một sự sỉ nhục khó chấp nhận. Hiện tại, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran, Esmaeil Baghaei, xác nhận họ vẫn đang rà soát đề xuất này và sẽ phản hồi thông qua phía Pakistan vào ngày thứ Năm.

TEHRAN

Chiến lược "Cái gậy và củ cà rốt" kiểu Trump

Sự chuyển biến tích cực trong đàm phán đã khiến Tổng thống Trump tạm dừng "Chiến dịch Tự do" (Project Freedom) – hoạt động dẫn đường cho các tàu bị mắc kẹt tại eo biển Hormuz. Đây là một bước đi đầy tính toán sau khi Ngoại trưởng Marco Rubio tuyên bố kết thúc chiến dịch "Cơn thịnh nộ sử thi" (Operation Epic Fury) để dồn toàn lực vào giải pháp ngoại giao. Các chuyên gia nhận định rằng, việc Mỹ càng ép mạnh bằng quân sự thì phe cứng rắn tại Iran càng có cái cớ để lớn tiếng.

Nhưng đừng nhầm tưởng sự mềm mỏng của Trump là sự yếu thế. "Nói ngọt lọt đến xương", nhưng nếu không nghe, ông cũng sẵn sàng ra tay cực kỳ tàn khốc. Ngay sau những lời lẽ lạc quan về đàm phán, ông Trump đã tung lên mạng xã hội Truth Social một lời đe dọa đanh thép: "Nếu Tehran không đạt được thỏa thuận, các cuộc ném bom sẽ bắt đầu với mức độ và cường độ cao hơn bao giờ hết". Đây chính là phong cách rất "Trump": một tay chìa nhành ô liu, một tay đặt sẵn trên nút bấm khai hỏa.

Hy vọng mong manh và bài học từ quá khứ

Trước khi lệnh ngừng bắn chính thức được ban bố, các quan chức Nhà Trắng bao gồm JD Vance, đặc phái viên Steve Witkoff và Jared Kushner đã nỗ lực không mệt mỏi để xây dựng một khung thỏa thuận: Iran đình chỉ hạt nhân và mở cửa eo biển, Mỹ dỡ bỏ lệnh trừng phạt và trả lại hàng tỷ USD. Thế nhưng, nội bộ Iran vốn "Bằng mặt mà không bằng lòng", sự chia rẽ giữa các nhà lãnh đạo tại Tehran luôn là hòn đá tảng chặn đứng mọi tiến trình.

Cả thế giới đang nín thở chờ xem liệu Iran có thực sự muốn tìm một lối thoát ngoại giao hay không. Bản thân ông Trump cũng thừa nhận sự bấp bênh này: "Tôi cũng cảm thấy như vậy trước đây với họ rồi, nên để xem điều gì sẽ xảy ra". Cuộc đấu trí giữa Washington và Tehran không chỉ là cuộc chiến của súng đạn, mà là cuộc chiến của ý chí và những con số trên bàn đàm phán. Liệu lần này, những nỗ lực trung gian của Pakistan có thể kết thúc cuộc chiến, hay lại một lần nữa "Công dã tràng" vì những toan tính chính trị hẹp hòi? Câu trả lời có lẽ sẽ nằm ở phản hồi của Iran trong vài giờ tới.

Trong bối cảnh địa chính trị đầy biến động, người xưa thường có câu: "Súng nổ một tiếng, vàng lên mười phân". Câu nói ấy đang trở nên đúng hơn bao giờ hết khi cuộc chiến giữa liên quân Mỹ - Israel với Iran bước vào tuần thứ mười, đẩy nền kinh tế toàn cầu vào một vòng xoáy bất ổn mới. Tại Washington, những cái đầu lạnh tại Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) đang bắt đầu xuất hiện những rạn nứt sâu sắc khi bóng ma lạm phát trỗi dậy mạnh mẽ hơn bao giờ hết.

Những tính toán sai lầm và sự rạn nứt trong nội bộ Fed

Còn nhớ hồi giữa tháng 3, khi tiếng súng vừa mới vang lên, Chủ tịch Fed Jerome Powell vẫn còn khá lạc quan khi cho rằng tác động của cuộc chiến chỉ là tạm thời và có thể khoanh vùng trong ngành năng lượng. Lúc bấy giờ, Wall Street vẫn mơ về ít nhất một đợt cắt giảm lãi suất trong năm nay, nhất là khi Kevin Warsh – người được Tổng thống Donald Trump lựa chọn kế nhiệm Powell – được kỳ vọng sẽ thúc đẩy chính sách nới lỏng. Thế nhưng, "Người tính không bằng trời tính", cuộc chiến không kết thúc nhanh chóng như kỳ vọng mà đã kéo dài sang tháng thứ ba, biến những dự báo màu hồng thành nỗi lo âu thường trực.

Tại cuộc họp cuối tháng 4 vừa qua, sự lo ngại đã bùng phát thành hành động cụ thể. Ba quan chức cấp cao gồm Beth Hammack (Cleveland), Lorie Logan (Dallas) và Neel Kashkari (Minneapolis) đã chính thức bỏ phiếu chống lại tuyên bố chính sách của Fed. Họ thẳng thừng bác bỏ cái gọi là "xu hướng nới lỏng" và cảnh báo rằng Fed đang thiếu trung thực về khả năng phải tăng lãi suất để kiềm chế lạm phát. Các chuyên gia kinh tế cho rằng, đây mới chỉ là phần nổi của tảng băng chìm, và sự phản đối có thể còn rộng hơn thế trong ủy ban 19 người của Fed.

Chuỗi cung ứng bị thắt nút: Không chỉ là câu chuyện của dầu mỏ

Cuộc chiến Iran đã tạo ra một hiệu ứng domino tàn khốc lên chuỗi cung ứng toàn cầu. Giờ đây, thế giới không chỉ thiếu dầu mà còn đang chật vật tìm kiếm các loại hàng hóa thiết yếu khác như phân bón, helium và nhôm. "Một con ngựa đau, cả tàu bỏ cỏ", sự đứt gãy tại Trung Đông khiến giá cả mọi mặt hàng đều bị đẩy lên cao. Chỉ số Áp lực Chuỗi Cung ứng Toàn cầu của Fed New York đã vọt lên mức 1,82 trong tháng 4 – mức cao nhất kể từ sau đại dịch năm 2022.

Chủ tịch Fed New York, John Williams, thừa nhận tình hình hiện tại gợi nhớ đến thời kỳ khan hiếm trầm trọng năm 2021. Các doanh nghiệp đang phải "Thắt lưng buộc bụng", điên cuồng tìm cách đa dạng hóa nhà cung cấp và tích trữ hàng tồn kho chiến lược để sống sót qua cơn bão. Bà Lorie Logan cảnh báo: "Xung đột kéo dài tại Trung Đông làm dấy lên triển vọng về sự gián đoạn nguồn cung lặp đi lặp lại, tạo ra áp lực lạm phát lớn hơn".

Kỳ vọng lạm phát: Khi "con đê" niềm tin đứng trước nguy cơ vỡ

Trong kinh tế học, kỳ vọng của người dân đôi khi còn quan trọng hơn thực tế. Nếu mọi người tin rằng giá cả sẽ tiếp tục tăng, họ sẽ thay đổi hành vi chi tiêu và vô tình thúc đẩy lạm phát bùng nổ. Ông Powell từng nhấn mạnh rằng nhận thức của người Mỹ về giá cả sẽ quyết định phản ứng của Fed đối với cuộc chiến Iran. Dù các cuộc khảo sát hiện tại cho thấy kỳ vọng lạm phát vẫn còn "neo" ở mức 2%, nhưng những tín hiệu từ thị trường tài chính lại đang gióng lên hồi chuông báo động.

Vào thứ Ba vừa qua, tỷ lệ lạm phát hòa vốn kỳ hạn 10 năm đã chạm mức 2,5% – con số cao nhất trong vòng ba năm qua. Phó Chủ tịch Fed Philip Jefferson đã cảnh báo đầy ẩn ý ngay từ khi cuộc chiến nổ ra: "Lạm phát ở trên mức 2% càng lâu, nguy cơ nó ăn sâu vào kỳ vọng của người dân càng lớn, khiến việc đạt được mục tiêu của Fed trở nên khó khăn gấp bội".

Cuộc chiến Iran không chỉ là cuộc đọ sức trên chiến trường bằng súng đạn, mà còn là cuộc thử thách sức bền của nền kinh tế Mỹ. Liệu Fed có thể giữ vững "con đê" lạm phát trước làn sóng va đập của chiến tranh, hay sẽ phải chấp nhận một kịch bản tăng lãi suất đầy đau đớn? Câu trả lời vẫn còn nằm ở phía trước, nhưng có một điều chắc chắn: những ngày tháng yên ả của chính sách tiền tệ đã thực sự khép lại.

Trong kỷ nguyên công nghệ số, sức khỏe không còn chỉ là "Trời sinh voi, trời sinh cỏ", mà đã trở thành một bài toán được giải bằng dữ liệu và trí tuệ nhân tạo (AI). Thứ Năm vừa qua, gã khổng lồ tìm kiếm Google đã thực hiện một bước đi táo bạo khi công bố hàng loạt cập nhật y tế quan trọng, đưa "huấn luyện viên AI" lên vị trí trung tâm trong chiến lược đối đầu trực diện với những đối thủ sừng sỏ như OpenAI và Microsoft.

Tham vọng bao trùm: Không chỉ dừng lại ở Pixel hay Fitbit

Từ trước đến nay, Google vẫn luôn nỗ lực bám đuổi các "ông lớn" trên thị trường thiết bị đeo. Theo dữ liệu từ hãng nghiên cứu thị trường IDC, Google hiện vẫn đang tụt hậu so với Apple, Samsung và các đại gia Trung Quốc như Xiaomi, Huawei về doanh số smartwatch toàn cầu. Tuy nhiên, thay vì chỉ tập trung vào phần cứng, Google đang chuyển hướng sang một cuộc chơi lớn hơn: Trở thành bộ não AI cho sức khỏe của tất cả mọi người, kể cả những người đang đeo trên tay chiếc Apple Watch hay nhẫn thông minh Oura.

Ông Rishi Chandra, Tổng giám đốc Google Health, đã chia sẻ một tầm nhìn đầy nhân văn nhưng cũng không kém phần tham vọng: "Một vận động viên chuyên nghiệp luôn có cả một đội ngũ hậu thuẫn từ chuyên gia dinh dưỡng, huấn luyện viên giấc ngủ đến người hướng dẫn thể hình. Tại sao mỗi chúng ta lại không thể có một đội ngũ tương đương như vậy?". Đó chính là lý do mà huấn luyện viên AI của Google ra đời.

"Thay máu" ứng dụng: Từ Fitbit đến Google Health

Bắt đầu từ ngày 19/5 tới đây, ứng dụng Fitbit quen thuộc sẽ chính thức "lột xác" để trở thành ứng dụng Google Health hoàn toàn mới. Đây không đơn thuần là việc đổi tên, mà là một sự nâng cấp toàn diện với sức mạnh từ mô hình ngôn ngữ lớn Gemini.

Tính năng nổi bật: Ứng dụng sẽ cung cấp các bản tóm tắt hồ sơ y tế, kế hoạch luyện tập cá nhân hóa hàng tuần và một chatbot thông minh sẵn sàng giải đáp mọi thắc mắc về dữ liệu sinh trắc học.

Khả năng phân tích: AI sẽ nhận diện các xu hướng trong giấc ngủ và tập luyện. Chẳng hạn, nó có thể thông báo rằng buổi chạy 4 dặm hôm nay đã góp phần hoàn thành mục tiêu 20 dặm/tuần của bạn, hoặc phân tích rằng bạn đang hồi phục tốt hơn sau khi ngủ thêm vài giờ.

Thiết bị mới: Google cũng tung ra Fitbit Air – một chiếc vòng đeo tay không màn hình, tối giản hết mức để tập trung hoàn toàn vào việc thu thập dữ liệu và tương tác qua ứng dụng.

Tuy nhiên, cần lưu ý rằng phần lớn các tính năng cao cấp này sẽ yêu cầu gói đăng ký Google Health Premium trả phí, tách biệt hoàn toàn với các gói dịch vụ AI khác của hãng.

Cuộc đua khốc liệt và những con số biết nói

Thị trường AI y tế đang nóng hơn bao giờ hết vì nhu cầu của người dân là có thực và rất lớn. Theo một khảo sát vào tháng 4 từ Trung tâm Y tế West Health-Gallup tại Mỹ, cứ 4 người trưởng thành thì có 1 người (tỷ lệ 25%) cho biết họ đã sử dụng AI để nghiên cứu hoặc xin lời khuyên về sức khỏe, thường là trước hoặc sau khi đi khám bác sĩ.

Trong khi đó, OpenAI tiết lộ rằng mỗi tuần có khoảng 230 triệu người tìm đến ChatGPT để hỏi các câu hỏi liên quan đến sức khỏe. Microsoft cũng không kém cạnh khi đã ra mắt Copilot Health vào tháng 3 để phân tích xu hướng dữ liệu từ thiết bị đeo. Để không bị bỏ lại phía sau, Google đang tích cực tìm cách tích hợp huấn luyện viên AI của mình với các nền tảng đối thủ như HealthKit của Apple thông qua công cụ chia sẻ dữ liệu Health Connect.

Lời cảnh báo: "Có bệnh thì vái tứ phương" nhưng phải tỉnh táo

Mặc dù AI mang lại sự tiện lợi, nhưng các tổ chức y tế danh tiếng như Mayo Clinic hay Đại học Y khoa Duke vẫn đưa ra những lời cảnh báo thận trọng. Họ cho rằng AI có thể cung cấp thông tin không chính xác, thiếu bối cảnh cụ thể và quan trọng nhất là không có khả năng tư duy hay thực hiện các xét nghiệm thực tế như một bác sĩ bằng xương bằng thịt. "Sai một ly, đi một dặm", những sai sót nhỏ trong tư vấn y tế có thể dẫn đến hậu quả nghiêm trọng.

Bản thân Google, OpenAI và Microsoft đều đã khéo léo khẳng định sản phẩm của họ không nhằm mục đích sử dụng y tế chuyên sâu hay thay thế bác sĩ. Tuy nhiên, với chiến lược "Gặp người dùng ở nơi họ đang đứng" – tức là hỗ trợ cả người dùng Apple Watch – Google đang cho thấy họ sẵn sàng dẹp bỏ rào cản phần cứng để thống trị phần mềm trí tuệ nhân tạo trong y tế.

Cuộc cách mạng này hứa hẹn sẽ thay đổi hoàn toàn cách chúng ta lắng nghe cơ thể mình. Dù bạn đang sử dụng thiết bị gì, mục tiêu của Google vẫn là biến mỗi chiếc điện thoại thành một chuyên gia y tế bỏ túi, bởi suy cho cùng, như ông bà ta vẫn dạy: "Sức khỏe là vàng", và trong thời đại này, dữ liệu chính là chìa khóa để bảo vệ khối vàng quý giá đó.

Thứ Năm vừa qua, bang Tennessee đã chính thức trở thành tâm điểm của một cuộc đối đầu nảy lửa khi các nhà lập pháp đảng Cộng hòa thông qua bản đồ bầu cử Hạ viện mới. Đây không chỉ là một thủ thuật hành chính, mà là một bước đi chiến lược nằm trong kế hoạch tổng thể của Tổng thống Donald Trump nhằm duy trì đa số mong manh tại Quốc hội trong kỳ bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11 tới.

Tiếng thét vang hành lang và bóng ma "Jim Crow"

Khung cảnh tại tòa nhà Quốc hội bang Tennessee hôm ấy không khác gì một "chảo lửa". Bên ngoài các phòng họp, những người biểu tình hô vang khẩu hiệu "Không có Jim Crow" (ám chỉ các đạo luật phân biệt chủng tộc cũ), tạo nên một bầu không khí vô cùng căng thẳng. Trong khi các nghị sĩ đảng Cộng hòa bỏ phiếu thông qua bản đồ, các nhà lập pháp đảng Dân chủ đã khoác tay nhau đứng thành hàng rào ngay phía trước hội trường để phản đối. Phía trên khán đài, tiếng la hét, khẩu hiệu và tiếng còi hơi vang lên không ngớt, át cả tiếng tranh luận. "Nức lòng người đi, bực lòng người ở", những bước chân của lực lượng cảnh sát tiểu bang phải rất vất vả mới giữ được đám đông đang tràn ngập các hành lang không tràn vào bên trong. Bản đồ này giờ đây đang được chuyển đến tay Thống đốc Bill Lee – người đã triệu tập phiên họp đặc biệt này – để chờ ký phê duyệt.

"Gậy ông đập lưng ông": Hệ lụy từ phán quyết của Tòa án Tối cao

Tennessee là bang đầu tiên nổ súng trong cuộc chiến phân chia lại khu vực bầu cử ngay sau khi Tòa án Tối cao Mỹ đưa ra phán quyết làm suy yếu đáng kể Đạo luật Quyền Bầu cử liên bang vốn bảo vệ người thiểu số. Tòa án cho rằng Louisiana đã quá chú trọng vào yếu tố sắc tộc khi tạo ra khu vực bầu cử thứ hai có đa số người da màu. Phán quyết này như mở đường cho phe Cộng hòa tại các bang miền Nam như Louisiana, Alabama và Nam Carolina thực hiện các bước đi tương tự nhằm xóa sổ các khu vực bầu cử có đa số người da màu – vốn là "thành trì" của đảng Dân chủ. "Đục nước béo cò", đảng Cộng hòa đang tận dụng tối đa kẽ hở pháp lý này để củng cố quyền lực. Theo ước tính, trong cuộc chiến bản đồ trên toàn quốc, phe Cộng hòa hy vọng có thể giành thêm 13 ghế, trong khi phe Dân chủ chỉ kỳ vọng lấy lại 10 ghế.

Memphis bị xẻ lẻ và nỗi đau của người trong cuộc

Tâm điểm của bản đồ mới là việc chia nhỏ khu vực bầu cử duy nhất do đảng Dân chủ nắm giữ tại Tennessee, vốn tập trung quanh thành phố Memphis – nơi có đa số người da màu sinh sống. Khu vực bầu cử số 9 hiện tại vốn rất gọn gàng nay bị kéo dài hàng trăm dặm về phía Đông, vươn tận tới vùng ngoại ô Nashville. Nghị sĩ Justin Pearson, một người da màu thuộc đảng Dân chủ đến từ Memphis, đã không ngần ngại gọi đây là "công cụ phân biệt chủng tộc của chủ nghĩa da trắng thượng đẳng".

Ông nhấn mạnh rằng đây là hành động thực hiện theo ý muốn của Donald Trump. Đáp lại, các nghị sĩ đảng Cộng hòa bào chữa rằng việc vẽ lại bản đồ dựa trên dân số và chính trị chứ không phải dữ liệu sắc tộc, đồng thời dẫn chứng rằng các bang do đảng Dân chủ kiểm soát như Illinois hay Massachusetts cũng làm điều tương tự để chiếm ưu thế. Tuy nhiên, Thượng nghị sĩ London Lamar (Dân chủ - Memphis) đã phản pháo đanh thép: "Bạn không thể xé lẻ quyền lực bỏ phiếu của một thành phố đa số người da màu rồi nói rằng sắc tộc không liên quan gì ở đây cả".

Cuộc chạy đua với thời gian và bóng tối của sự hỗn loạn

Để hiện thực hóa bản đồ này, các nhà lập pháp Tennessee đã phải cấp tốc bãi bỏ luật bang vốn cấm phân chia lại khu vực bầu cử giữa chu kỳ. Họ cũng thông qua dự luật gia hạn thời gian đăng ký ứng cử đến ngày 15/5 để các ứng viên có thời gian thay đổi khu vực hoặc rút lui. "Đêm ngắn tình dài", đảng Dân chủ lo ngại rằng việc thay đổi quá sát ngày sơ cử (6/8) sẽ gây ra sự nhầm lẫn tai hại cho cả ứng viên lẫn cử tri. Năm 2022, Tòa án tối cao bang từng bác bỏ một thách thức tương tự vì lý do quá sát ngày bầu cử, nhưng năm nay, dường như mọi rào cản đều bị san phẳng dưới sức ép chính trị từ trên xuống.

Cuộc chiến bản đồ tại Tennessee không chỉ là câu chuyện của riêng một bang, mà là phát súng mở màn cho một giai đoạn đối đầu sắc tộc và chính trị gay gắt tại miền Nam nước Mỹ. Khi quyền lợi của nhóm thiểu số bị đặt lên bàn cân chính trị, câu hỏi về sự công bằng của nền dân chủ lại một lần nữa nhức nhối. Đúng là "Sông có khúc, người có lúc", nhưng với cử tri da màu tại Memphis lúc này, họ đang phải đối mặt với một khúc sông đầy ghềnh thác trong hành trình bảo vệ tiếng nói của mình trên chính trường.

Cuộc đối đầu pháp lý giữa Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth và Thượng nghị sĩ Dân chủ Mark Kelly tại Tòa phúc thẩm liên bang hôm thứ Năm vừa qua không chỉ là một vụ kiện hành chính thông thường, mà đã trở thành bài kiểm tra nghiệt ngã cho quyền tự do ngôn luận của hàng triệu cựu chiến binh Hoa Kỳ.

Bài học vỡ lòng tại Annapolis và cơn thịnh nộ của Lầu Năm Góc

Câu chuyện bắt đầu từ một đoạn video vào tháng 11 năm ngoái, khi Mark Kelly – một đại tá Hải quân nghỉ hưu, cựu phi hành gia lừng lẫy – cùng các đồng nghiệp kêu gọi quân nhân đương nhiệm hãy dũng cảm từ chối những mệnh lệnh phi pháp. Ngay lập tức, Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth đã tung ra "lưỡi gươm" trừng phạt: đòi hạ cấp bậc quân hàm, cắt giảm lương hưu và ban hành thư khiển trách đối với vị Thượng nghị sĩ bang Arizona.

Người xưa có câu: "Đâm lao thì phải theo lao", nhưng trong phiên tòa kéo dài hơn một tiếng rưỡi đồng hồ, các thẩm phán đã dội những gáo nước lạnh vào lập luận của Bộ Tư pháp. Thẩm phán Nina Pillard nhấn mạnh rằng việc từ chối mệnh lệnh bất hợp pháp là "điều được dạy tại Annapolis cho mọi học viên". Đồng quan điểm, thẩm phán Florence Pan nhắc nhở rằng những người như Kelly đã hiến dâng cả đời mình cho tổ quốc, không lẽ họ phải đánh đổi tư cách hưu trí chỉ để phát biểu một nguyên tắc cơ bản vốn là "ví dụ giáo khoa tại West Point"?

Quyền tự do ngôn luận: Vùng xám pháp lý giữa dân và quân

Vụ kiện này đã chạm đến một vấn đề gai góc: Một cựu binh đã nghỉ hưu nhưng vẫn nhận lương quân đội thì có quyền tự do ngôn luận đến đâu? Luật sư của chính quyền, ông John Bailey, lập luận theo kiểu "Môi hở răng lạnh", rằng phát ngôn của Kelly không phải là giáo dục pháp luật trừu tượng mà là một hành vi có chủ đích nhằm phá hoại kỷ luật quân đội, đặc biệt trong bối cảnh các cuộc tấn công chống ma túy ở Thái Bình Dương và việc điều động lực lượng Vệ binh Quốc gia vào các thành phố đang gây tranh cãi.

Tuy nhiên, các thẩm phán dường như không mặn mà với cách áp đặt này. Họ cho rằng không thể đánh đồng một cựu binh đã nghỉ hưu với một quân nhân đang tại ngũ. Mark Kelly không hề bảo quân nhân hãy chống lại những mệnh lệnh đúng đắn, ông chỉ nhắc lại một nguyên tắc cốt lõi của luật quân sự. Việc chính quyền tìm cách trừng phạt ông bị luật sư Benjamin Mizer gọi là "đòn trả đũa kinh điển đối với những phát ngôn không vừa mắt bề trên". Đúng là "Thẳng thắn thật thà thường thua thiệt", nhưng trong trường hợp này, công lý đang có xu hướng đứng về phía người dám nói thẳng.

Thông điệp từ ngưỡng cửa tòa án: "Đây không phải là một trò chơi"

Dù thẩm phán Karen Henderson có phần cảm thông với lập luận của chính quyền khi cho rằng quân đội cần có công cụ để quản lý các thành viên có thể bị triệu tập bất cứ lúc nào, nhưng đa số ban thẩm phán lại nghiêng về việc bảo vệ quyền dân sự của các cựu binh. Đứng bên ngoài tòa án sau phiên tranh tụng, Thượng nghị sĩ Mark Kelly đã đưa ra một lời cảnh báo đanh thép: "Nếu bạn nói điều gì đó mà Tổng thống và chính quyền này không thích, họ sẽ tìm cách truy sát bạn".

Ông cho rằng nếu lập luận của chính quyền chiến thắng, thì hàng triệu người đã hy sinh nhiều nhất cho đất nước này sẽ mất đi quyền tự do nói lên niềm tin của mình. "Ăn cây nào rào cây nấy", các cựu binh luôn trung thành với tổ quốc, nhưng lòng trung thành đó không đồng nghĩa với việc phải im lặng trước những sai trái. Kết quả của vụ kiện này sẽ là tiền lệ quan trọng cho thấy liệu chính quyền có thể sử dụng quyền lực nhà nước để "bịt miệng" những tiếng nói phản biện hay không.

Trận chiến pháp lý này vẫn chưa hồi kết, nhưng những gì diễn ra tại tòa phúc thẩm đã nhen nhóm hy vọng rằng "Pháp bất vị thân". Khi những nguyên tắc vĩnh cửu của quân đội bị đem ra làm công cụ chính trị, chính hệ thống tư pháp sẽ là lá chắn cuối cùng bảo vệ những người đã từng cầm súng bảo vệ đất nước.

"Người ăn không hết, kẻ lần chẳng ra". Câu nói ấy dường như đang trở thành lăng kính chân thực nhất để soi rọi vào sự tương phản đến ngỡ ngàng bên trong chính quyền của Tổng thống Donald Trump – nơi tập trung những tỷ phú hàng đầu thế giới. Giữa lúc người dân Mỹ đang phải vật lộn với từng hóa đơn thanh toán, thì từ căn phòng Bầu dục đến các bộ ngành, những phát ngôn "xa rời nhân thế" liên tục được tung ra, khiến dư luận không khỏi bàng hoàng. Thậm chí, cựu Nghị sĩ Justin Amash đã phải thốt lên rằng: "Cứ như thể chính quyền này đang trêu ngươi chính những người ủng hộ MAGA của mình vậy".

Khi nợ tín dụng trở thành... thành tựu kinh tế

Một trong những tình huống gây "ngã ngửa" nhất chính là phát biểu của cố vấn kinh tế Kevin Hassett. Thay vì lo ngại trước việc người dân phải vay nợ để chi trả sinh hoạt phí, ông lại hào hứng khoe rằng chi tiêu qua thẻ tín dụng đang "vọt tận mây xanh". Ông lập luận rằng chi tiêu mạnh đồng nghĩa với kinh tế khỏe, bất chấp thực tế là người dân đang phải quẹt thẻ nhiều hơn vì giá xăng và giá nhu yếu phẩm tăng phi mã. "Của rày phát một", việc người dân lún sâu vào nợ nần lại được Nhà Trắng đem ra như một tấm huân chương cho sự thịnh vượng. Thống đốc California Gavin Newsom đã không bỏ lỡ cơ hội này để mỉa mai: "Họ thực sự đang khoe khoang về việc người dân đang bị bóp nghẹt túi tiền".

Những con số "trong mơ" và sự xa lạ với "tiệm tạp hóa"

Tổng thống Trump cũng không đứng ngoài cuộc khi liên tục khẳng định nền kinh tế đang "gầm vang" và niềm tin tiêu dùng đang "tăng vọt". Thế nhưng, thực tế lại phũ phàng hơn nhiều: dữ liệu cho thấy niềm tin tiêu dùng đang chạm đáy kể từ sau Thế chiến II, và chỉ có vỏn vẹn 6% người dân đánh giá kinh tế là "rất mạnh". Có lẽ vì sống trong nhung lụa quá lâu, ông Trump đã vô tình để lộ sự xa lạ với đời sống thường nhật khi ngơ ngác hỏi trong một sự kiện kinh tế tại Las Vegas: "Corner store (tiệm tạp hóa ở góc phố) là cái gì? Tôi chưa bao giờ nghe thuật ngữ đó. Ai đã viết cái chữ này vào đây vậy?". Một câu hỏi hồn nhiên đến mức gây nhức nhối cho những ai coi tiệm tạp hóa đầu ngõ là nguồn sống mỗi ngày. Đúng là "Sống trong nhung lụa sao hiểu được nỗi khổ của kẻ mặc áo tơi".

Định nghĩa "ông bố, bà mẹ" kiểu tỷ phú

Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent cũng đóng góp vào bộ sưu tập những phát ngôn gây sốc khi định nghĩa về các nhà đầu tư hộ gia đình ("mom and pop"). Theo ông, những "ông bố, bà mẹ" cần được bảo vệ là những người sở hữu... 5, 10 hay 12 căn nhà để dành cho lúc nghỉ hưu. Đối với giới tinh hoa Nhà Trắng, sở hữu hơn chục bất động sản vẫn chỉ là "nhà đầu tư nhỏ lẻ". Chưa dừng lại ở đó, tại Diễn đàn Davos, ông Trump còn tự hào khoe với các CEO toàn cầu rằng ông đã giúp họ giàu lên thế nào: "Tôi chẳng cần hỏi ai dạo này làm ăn ra sao nữa, vì ai cũng đang kiếm được quá nhiều tiền". Ông còn kể lại chuyện một người bạn giàu có mua cả phi cơ rồi... bỏ không chẳng dùng tới. Giữa một thế giới mà đa số đang lo từng bữa ăn, những câu chuyện về phi cơ bỏ không chẳng khác nào "Gẩy đàn tai trâu", chỉ càng tô đậm thêm sự vô cảm trước nỗi lo sinh kế của dân nghèo.

Từ nuôi gà sân sau đến búp bê và tượng vàng

Danh sách những lời khuyên "vàng ngọc" còn kéo dài với Bộ trưởng Nông nghiệp Brooke Rollins, người khuyên người dân tiết kiệm bằng cách nuôi gà ở sân sau và thực hành các bữa ăn 3 USD với "một miếng bông cải xanh". Trong khi đó, Bộ trưởng Thương mại Howard Lutnick – một tỷ phú khác – lại khẳng định mẹ ông sẽ chẳng phàn nàn gì nếu lỡ mất một tấm séc An sinh xã hội. Và đỉnh điểm của sự phô trương chính là việc ông Trump tự hào trưng bày bức tượng vàng của chính mình trên mạng xã hội, ngay giữa lúc cử tri đang mong mỏi một giải pháp cho lạm phát.

Có vẻ như trong chính quyền hiện tại, không có ai đủ tỉnh táo để cảnh báo rằng những phát ngôn này đang tự đào sâu hố ngăn cách với người dân. Họ mải mê thêu dệt một bức tranh màu hồng mà ở đó chỉ những người giàu mới thấy hạnh phúc. "Lời nói chẳng mất tiền mua", nhưng những lời nói thiếu sự thấu cảm này có thể sẽ phải trả giá đắt bằng chính sự ủng hộ của cử tri trong những cuộc bầu cử sắp tới. Khi niềm tin bị xói mòn bởi sự xa hoa và ngạo mạn, cái giá phải trả không chỉ là những con số kinh tế, mà còn là linh hồn của một phong trào vốn từng tuyên bố sẽ đứng về phía những người bị lãng quên.