Trong thông báo ngày 29-4, 1,8 triệu rial đổi được một USD, mức thấp nhất từ trước tới nay. Đồng rial vẫn ổn định trong những tuần đầu của chiến sự nhưng bắt đầu trượt giá cách đây hai ngày.

Chuyên gia cảnh báo đồng rial mất giá có thể làm trầm trọng thêm tình trạng lạm phát tại Iran, khi nhiều mặt hàng nhập khẩu từ thực phẩm, thuốc men, đồ điện tử cho tới nguyên vật liệu, đều bị ảnh hưởng bởi tỉ giá USD.

Trước đó hồi tháng 1, Iran cũng đối mặt với cú sốc tiền tệ, khi đồng rial giảm từ 1,4 triệu xuống 1,6 triệu rial đổi một USD trong chưa đầy một tuần.

Hiện tại lệnh ngừng bắn vẫn được duy trì nhưng lệnh phong tỏa eo biển Hormuz của Mỹ gây áp lực lên nền kinh tế vốn mong manh của Iran, làm giảm nguồn thu chính của chính phủ và ngoại tệ.

Nền kinh tế Iran đối mặt với hàng thập niên bị trừng phạt, lạm phát kéo dài và khoảng cách ngày càng lớn giữa tỷ giá hối đoái chính thức và tỷ giá thị trường tự do. Cuộc chiến kéo dài nhiều tuần trở thành gánh nặng với doanh nghiệp, hộ gia đình và ngân sách nhà nước.

Giá cả mặt hàng thiết yếu tăng mạnh trước cả khi đồng rial chạm đáy kỷ lục - theo AP. Giá thịt gà tăng 75% trong tháng qua, thịt bò và thịt cừu tăng 68%. Nhiều sản phẩm sữa tăng giá gấp rưỡi.

Áp lực kinh tế cũng lan sang thị trường lao động. Trong hơn năm tuần oanh tạc, Mỹ và Israel đã đánh trúng hàng ngàn nhà máy ở Iran. Một số tờ báo đưa tin nhiều nhân viên bị sa thải sau khi hết hạn hợp đồng, khả năng cao do chi phí leo thang, nhu cầu yếu, bất ổn hậu chiến và lệnh cấm vận buộc một số công ty phải cắt giảm việc làm hoặc tránh gia hạn các hợp đồng tạm thời.

Thứ trưởng Bộ Lao động Gholamhossein Mohammadi cho biết Iran mất ít nhất 1 triệu việc làm trực tiếp do chiến tranh.

Quyết định rời Tổ chức Các nước Xuất khẩu Dầu mỏ (OPEC) từ ngày 1-5 của Các Tiểu Vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) đã làm rung chuyển liên minh tồn tại gần 66 năm này. Trong thông báo hôm 28-4, UAE cho biết sau khi rời OPEC, nước này dự kiến tiếp tục theo đuổi mục tiêu từ lâu là tăng sản lượng dầu thô một cách từ từ và có kiểm soát, phù hợp với nhu cầu và diễn biến thị trường.

Theo đài CNBC, quyết định của UAE xuất phát từ một vấn đề quen thuộc: nước này đã đầu tư rất nhiều để tăng khả năng khai thác dầu nên không muốn bị giới hạn bởi hạn ngạch của OPEC - vốn được đặt ra để giữ giá dầu cao. Theo Cơ quan Năng lượng quốc tế (IEA), UAE chỉ khai thác khoảng 2,37 triệu thùng/ngày trong tháng 3-2026 trong khi con số này có thể tăng lên mức 4,3 triệu thùng/ngày. Giờ đây, UAE muốn có thêm quyền chủ động trong việc quyết định sản lượng, không bị ràng buộc bởi OPEC, đồng thời hướng tới mục tiêu nâng công suất lên 5 triệu thùng/ngày vào năm 2027.

Một lý do khác để tăng sản lượng lúc này là các chuyên gia cho rằng nhu cầu tiêu thụ dầu sẽ đạt đỉnh trong những năm tới trước khi thế giới chuyển dần sang các nguồn năng lượng tái tạo. Điều đó đồng nghĩa với việc lượng dầu còn nằm dưới lòng đất có thể đang có giá trị cao hơn ở thời điểm hiện tại so với tương lai, khi nhu cầu suy giảm. Vì vậy, theo AP, việc kìm hãm sản lượng có thể khiến các nước bỏ lỡ cơ hội thu lợi nhuận.

Quyết định trên được đưa ra sau nhiều tuần Iran - một thành viên khác của OPEC - tiến hành các đợt tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái nhằm vào UAE. Ngoài ra, việc eo biển Hormuz bị phong tỏa cũng làm hạn chế xuất khẩu dầu của UAE, đe dọa nền tảng kinh tế của nước này. Tuy vậy, UAE không cho rằng quyết định rời đi là do chiến sự. Bộ trưởng Năng lượng UAE Suhail al-Mazrouei nói với đài CNBC rằng thời điểm rời OPEC được lựa chọn nhằm hạn chế tối đa sự gián đoạn đối với các nước sản xuất khác trong nhóm.

Thực tế, theo một số chuyên gia, quyết định của UAE nhiều khả năng sẽ không ảnh hưởng đáng kể đến thị trường trong năm tới, nhất là khi eo biển Hormuz vẫn còn chưa khai thông. Dù vậy, động thái này có thể gây áp lực khiến giá giảm về sau do làm suy yếu sự gắn kết cần thiết giữa các nhà sản xuất để giữ giá dầu không lao dốc quá mạnh trong những giai đoạn dư cung.

Một số nhà phân tích cảnh báo nếu các quốc gia đang tuân thủ hạn ngạch cảm thấy bất mãn với những nước không tuân thủ trong nội bộ OPEC, sẽ có thêm thành viên theo chân UAE. Về lâu dài, kịch bản này đe dọa khiến OPEC mất dần vai trò như một liên minh dầu mỏ và tầm ảnh hưởng đối với thị trường này. Trước đó, một số quốc gia như Qatar, Ecuador và Angola đã rời tổ chức này trong những năm gần đây với lý do không hài lòng về hạn ngạch hoặc thay đổi ưu tiên quốc gia. Angola rời đi vào năm 2024 trong khi Qatar chấm dứt tư cách thành viên từ năm 2019.

Trong thời gian tới, một số quốc gia có thể lựa chọn rời đi do ngày càng khó chịu với các hạn chế của OPEC và OPEC+ (liên minh giữa OPEC và các nhà sản xuất bên ngoài). Ông Matt Smith, chuyên gia tại Công ty Phân tích Kpler (Bỉ), nhận định Kazakhstan là ứng viên đáng chú ý bởi khi nước này liên tục sản xuất vượt hạn ngạch. Nigeria cũng có thể làm thế bởi quốc gia sản xuất dầu thô lớn nhất châu Phi này ngày càng ưu tiên lọc dầu trong nước, qua đó giảm phụ thuộc vào xuất khẩu nên không còn muốn tiếp tục bị ràng buộc bởi hạn ngạch.

Thúc đẩy chuyển đổi sang năng lượng sạch

Các cuộc đàm phán cấp cao nhằm thúc đẩy tiến trình chuyển đổi khỏi nhiên liệu hóa thạch diễn ra tại TP Santa Marta - Colombia trong 2 ngày 28 và 29-4. Hội nghị này có sự tham gia của các bộ trưởng và quan chức cấp cao đến từ hơn 50 nước, tập trung thảo luận biện pháp giảm phụ thuộc vào dầu mỏ, khí đốt và than đá - được xem là những nguyên nhân chính gây nóng lên toàn cầu - để chuyển sang các nguồn năng lượng sạch hơn.

Phát biểu tại hội nghị, Bộ trưởng Môi trường Colombia Irene Vélez Torres cho rằng xung đột Trung Đông hiện nay cho thấy "chúng ta không chỉ đối mặt với khủng hoảng khí hậu và môi trường, mà còn là khủng hoảng kinh tế và an ninh quốc gia". Trong khi đó, bà Stientje van Veldhoven, Bộ trưởng Chính sách khí hậu và Tăng trưởng xanh Hà Lan, nhấn mạnh thế giới cần chuyển dần khỏi nhiên liệu hóa thạch không chỉ vì lợi ích khí hậu mà còn để tăng tính tự chủ và bảo đảm an ninh năng lượng.

Theo AP, hội nghị trên tiếp tục nêu bật thách thức then chốt là nguồn tài chính cho tiến trình chuyển đổi, nhất là đối với các quốc gia đang phát triển hiện gánh nhiều nợ và có ngân sách hạn hẹp. Bà Stientje van Veldhoven nhấn mạnh việc tiếp cận nguồn tài chính với chi phí hợp lý là yếu tố then chốt để tiến trình này có thể diễn ra trên toàn cầu. Các đại biểu cũng tranh luận về vai trò của các công cụ chính sách như thị trường carbon, trợ cấp của chính phủ...

Theo ban tổ chức, hội nghị không đưa ra các thỏa thuận mang tính ràng buộc mà nhằm tạo động lực chính trị và tập hợp các quốc gia sẵn sàng thúc đẩy chuyển đổi. Sự kiện cũng được xem là bước đệm cho các cuộc đàm phán khí hậu toàn cầu sắp tới, nơi vấn đề tài chính và lộ trình cắt giảm sử dụng nhiên liệu hóa thạch dự kiến tiếp tục là tâm điểm tranh luận.

Hoàng Phương

Ngày 28/4, UAE bất ngờ tuyên bố sẽ rút khỏi Tổ chức Các nước Xuất khẩu Dầu mỏ (OPEC) và nhóm OPEC+, giáng một đòn mạnh vào các liên minh này khi cuộc khủng hoảng năng lượng đang làm lộ rõ những rạn nứt giữa các quốc gia vùng Vịnh.

Theo ước tính của Cơ quan Năng lượng Quốc tế, OPEC+ sản xuất gần một nửa sản lượng dầu của thế giới trong năm 2025. UAE là nhà sản xuất lớn thứ tư trong OPEC+, trong khi Nga đứng thứ hai, sau Ả-rập Xê-út.

Trả lời báo giới ngày 29/4, người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov khẳng định, OPEC+ vẫn là một tổ chức quan trọng, đặc biệt là trong bối cảnh hỗn loạn hiện nay trên thị trường toàn cầu.

“Mô hình này giúp giảm thiểu đáng kể sự biến động và giúp ổn định thị trường năng lượng”, ông Peskov nói.

Tuy nhiên, “Nga tôn trọng quyết định rời khỏi OPEC của UAE, và hy vọng cuộc đối thoại về năng lượng giữa Mátxcơva với UAE sẽ tiếp tục”.

Cùng ngày, Bộ trưởng Tài chính Nga Anton Siluanov cho biết, quyết định của UAE có thể khiến các nước tăng sản lượng, làm giảm giá dầu toàn cầu trong tương lai.

"Nếu các nước OPEC sản xuất nhiều dầu nhất có thể theo khả năng và ý muốn của họ, giá dầu sẽ giảm tương ứng", ông Siluanov nói.

Ngày 29/4, giá dầu tiếp tục tăng khi các nhà giao dịch chuẩn bị cho kịch bản đóng cửa kéo dài trên eo biển Hormuz. Cụ thể, giá dầu Brent tăng 5% lên 116,8 USD/thùng. Dầu WTI tăng 4,9% lên 104,8 USD/thùng.

Những lo ngại về nguồn cung đã trở nên trầm trọng hơn do tình trạng bế tắc rõ ràng trong các cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran.

Tờ Wall Street Journal dẫn lời các quan chức Mỹ cho biết, Tổng thống Trump đã chỉ thị các phụ tá chuẩn bị cho việc gia hạn lệnh phong tỏa các cảng của Iran nhằm buộc Tehran phải đầu hàng.

Theo các quan chức Mỹ, ông Trump đã chọn tiếp tục gây sức ép lên nền kinh tế và xuất khẩu dầu mỏ của Iran bằng lệnh phong tỏa vì các lựa chọn khác của ông - nối lại việc ném bom hoặc rút khỏi xung đột - mang nhiều rủi ro hơn, theo WSJ .

Tuy nhiên, các quan chức Iran tin rằng nước này có thể chịu đựng được lệnh phong tỏa của Mỹ, vì họ đang sử dụng các tuyến đường thương mại thay thế.

Chia sẻ với các phóng viên tại Phòng Bầu dục, Tổng thống Mỹ Donald Trump khẳng định hai bên đã có một cuộc trò chuyện "rất tốt đẹp". Dù có thảo luận về cuộc xung đột tại Trung Đông, nhưng nội dung chính vẫn "chủ yếu xoay quanh vấn đề Ukraine".

Đây là cuộc trò chuyện được công bố chính thức đầu tiên giữa hai vị tổng thống kể từ sau ngày 9-3 - tức chỉ 9 ngày sau khi Mỹ - Israel phát động chiến dịch quân sự nhằm vào Iran.

Ông Donald Trump tiết lộ Tổng thống Nga Vladimir Putin đã đề nghị hỗ trợ giải quyết vấn đề làm giàu uranium của Iran - một rào cản then chốt trong thỏa thuận nhằm chấm dứt xung đột tại quốc gia này.

Đề nghị này được cho là liên quan đến phương án Nga sẽ tiếp nhận hơn 450 kg uranium đã làm giàu (loại nhiên liệu cần thiết để chế tạo vũ khí hạt nhân) từ Iran.

Trước đó, Nga cũng đã thảo luận với ông Rafael Grossi, người đứng đầu Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA), về khả năng đưa số uranium này ra khỏi lãnh thổ Iran.

Tuy nhiên, ông chủ Nhà Trắng phản hồi: "Thà rằng ông ấy dồn sức vào việc kết thúc cuộc xung đột ở Ukraine thì hơn. Trước khi muốn giúp tôi, ông ấy hãy kết thúc cuộc chiến của chính mình đã".

Tổng thống Mỹ cho biết ông dự kiến thời điểm kết thúc chiến sự tại Iran và cuộc xung đột tại Ukraine sẽ diễn ra vào cùng lúc.

Vốn nổi tiếng với việc luôn khẳng định mối quan hệ thân thiết với lãnh đạo Nga, Tổng thống Mỹ tin tưởng hai nhà lãnh đạo sẽ có thể đi đến một giải pháp tương đối nhanh chóng cho cuộc xung đột Ukraine.

Trước đó, ông Donald Trump cũng thường xuyên đưa ra những tuyên bố tương tự, tiêu biểu là lời hứa đầy tranh cãi về việc sẽ chấm dứt xung đột Nga - Ukraine chỉ trong vòng một ngày sau khi trở lại nắm quyền vào năm ngoái. Dù vậy, cuộc xung đột tại Ukraine hiện đã bước sang năm thứ năm.

Đài TVP World đưa tin theo phía Điện Kremlin, hai nhà lãnh đạo đã thảo luận về một thỏa thuận ngừng bắn tạm thời tại Ukraine nhằm kỷ niệm ngày kết thúc Chiến tranh Thế giới thứ hai vào tháng tới.

Tổng thống Mỹ cho biết mình đã "gợi ý đôi chút về lệnh ngừng bắn" và nhận định rằng người đồng cấp Nga "có thể sẽ đồng ý". Thế nhưng, TVP World lưu ý một đề xuất tương tự từng được đưa ra vào năm ngoái nhưng chưa bao giờ trở thành hiện thực.

Một quan chức thuộc văn phòng tổng thống Ukraine cho biết cần làm rõ chi tiết thảo luận trước khi phản hồi về những tuyên bố của hai nhà lãnh đạo Nga và Mỹ.

Bên cạnh đó, ông Donald Trump cũng không quên ám chỉ Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky phải chịu trách nhiệm vì đã không chấp nhận một thỏa thuận hòa bình.

Hiện tại, Moscow vẫn kiên trì yêu cầu Ukraine phải từ bỏ những vùng lãnh thổ mà Nga chưa kiểm soát hoàn toàn. Thế nhưng, phía Kiev cho đến nay vẫn kiên quyết bác bỏ và chỉ muốn tập trung vào các chiến tuyến hiện tại.

Ngoài ra, quyền kiểm soát nhà máy điện hạt nhân Zaporizhzhia cũng đang là một điểm nghẽn khiến các cuộc đàm phán rơi vào tình trạng bế tắc.

Theo người phát ngôn Điện Kremlin Yury Ushakov, Tổng thống Nga Vladimir Putin và Tổng thống Mỹ Donald Trump đã có cuộc thảo luận về thỏa thuận ngừng bắn đang diễn ra với Iran, cùng một số vấn đề khác.

Theo quan chức này, ông Putin đánh giá quyết định gia hạn lệnh ngừng bắn với Iran của ông Trump là đúng đắn, giúp mở ra cơ hội đàm phán và góp phần ổn định tình hình khu vực Trung Đông. Tuy nhiên, phía Nga cũng cảnh báo hậu quả "vô cùng nghiêm trọng" nếu Mỹ và Israel tiếp tục sử dụng vũ trang.

"Tổng thống Vladimir Putin tin rằng quyết định gia hạn lệnh ngừng bắn với Iran của Tổng thống Donald Trump là đúng đắn, điều này sẽ tạo cơ hội cho các cuộc đàm phán và nhìn chung giúp ổn định tình hình. Đồng thời, Tổng thống Nga nhấn mạnh những hậu quả không thể tránh khỏi, vô cùng nghiêm trọng không chỉ đối với Iran và các nước láng giềng, mà còn đối với toàn bộ cộng đồng quốc tế, nếu Mỹ và Israel tiếp tục các hành động quân sự", người phát ngôn cho biết.

Ông Ushakov phát biểu trước báo giới hôm thứ Tư (29/4) rằng, cuộc gọi được phía Nga chủ động và diễn ra trong bầu không khí "thẳng thắn, chuyên nghiệp".

Ngoài Iran, hai nhà lãnh đạo cũng trao đổi về xung đột tại Ukraine. Ông Putin đề cập khả năng thiết lập lệnh ngừng bắn trùng với dịp kỷ niệm Ngày Chiến thắng 9/5 - sự kiện đánh dấu chiến thắng của Liên Xô trong Thế chiến II.

Nga đề nghị giúp đỡ Iran giải quyết trữ lượng uranium

Tổng thống Donald Trump cho biết người đồng cấp Nga Vladimir Putin đã đề nghị hỗ trợ liên quan đến vấn đề uranium làm giàu của Iran.

"Ông ấy muốn giúp đỡ. Tôi nói, trước khi ông giúp tôi, tôi muốn chấm dứt cuộc chiến của ông", ông Trump nói tại Phòng Bầu dục.

Trước đó, lãnh đạo Nhà Trắng cho biết cuộc trò chuyện với Tổng thống Putin diễn ra "rất tốt" và giải pháp cho cuộc xung đột ở Ukraine sẽ đạt được trong thời gian không xa.

"Ông ấy nói với tôi rằng ông ấy muốn tham gia vào chương trình làm giàu uranium của Iran. Ông ấy có thể giúp chúng ta đạt được điều đó", Tổng thống Trump cho biết.

Dù không loại trừ khả năng Iran chuyển uranium sang Nga, ông Trump cho biết ưu tiên hiện tại của ông vẫn là tìm giải pháp chấm dứt xung đột ở Ukraine.

"Tôi quen biết ông ấy từ lâu. Tôi nghĩ ông ấy đã sẵn sàng đạt được thỏa thuận từ lâu rồi... Tôi nghĩ một số người đã gây khó khăn cho ông ấy trong việc đạt được thỏa thuận", ông Trump nói.

Trước đây, Moscow từng đề xuất giữ quyền kiểm soát kho dự trữ uranium làm giàu của Iran, tương tự như vai trò của nước này trong Kế hoạch Hành động Toàn diện chung năm 2015.

Cuộc chiến ở Iran và Ukraine có thể kết thúc "theo cùng một lịch trình"

Tổng thống Donald Trump hôm thứ Tư cho biết, các cuộc chiến ở Iran và Ukraine có thể kết thúc "theo cùng một lịch trình". Tuyên bố được đưa ra sau cuộc điện đàm với Tổng thống Nga Vladimir Putin.

Đề cập đến tình hình Iran, ông Trump cho rằng năng lực quân sự của nước này đã suy giảm đáng kể. "Hãy nhìn xem, có tới 159 tàu đã bị đánh chìm… họ gần như không còn khả năng phục hồi hải quân. Bạn có nghĩ họ đang làm tốt khi không có hải quân, không có không quân, không có hệ thống phòng không?".

Trước đó, nhà lãnh đạo Mỹ dự đoán chiến dịch quân sự nhằm vào Iran có thể kéo dài từ 4 đến 6 tuần. Trong khi đó, xung đột giữa Nga và Ukraine đã diễn ra từ năm 2022 và đến nay vẫn chưa có dấu hiệu kết thúc.

Trong bài đăng ngày 29/4, Tổng thống Trump viết: “Iran không thể tự mình giải quyết vấn đề. Họ không biết cách ký một thỏa thuận phi hạt nhân. Tốt hơn hết là họ nên sớm tỉnh ngộ!”

Bài đăng đính kèm hình ảnh có dòng chữ “Không còn Quý ông Tốt bụng nữa”, bên cạnh là quốc kỳ Mỹ.

Tuyên bố mới nhất của ông Trump được đưa ra trong bối cảnh các cuộc đàm phán nhằm chấm dứt xung đột ở Iran vẫn đang bế tắc.

Iran dự kiến ​​sẽ đệ trình một đề xuất sửa đổi về việc chấm dứt chiến tranh cho các nhà trung gian hòa giải ở Pakistan trong vài ngày tới. Động thái mới nhất này diễn ra sau khi ông Trump tuyên bố sẽ không chấp nhận đề xuất trước đó của Iran, trong đó yêu cầu mở lại eo biển Hormuz nhưng để ngỏ các câu hỏi về chương trình hạt nhân của Tehran.

Tờ Wall Street Journal dẫn lời các quan chức Mỹ cho biết, tổng thống đã chỉ thị các phụ tá chuẩn bị cho việc gia hạn lệnh phong tỏa các cảng của Iran nhằm buộc Tehran phải đầu hàng.

Theo các quan chức Mỹ, ông Trump đã chọn tiếp tục gây sức ép lên nền kinh tế và xuất khẩu dầu mỏ của Iran bằng lệnh phong tỏa vì các lựa chọn khác của ông - nối lại việc ném bom hoặc rút khỏi xung đột - mang nhiều rủi ro hơn, theo WSJ .

Tuy nhiên, các quan chức Iran tin rằng nước này có thể chịu đựng được lệnh phong tỏa của Mỹ, vì họ đang sử dụng các tuyến đường thương mại thay thế.

Ông Trump đang chịu áp lực phải chấm dứt cuộc chiến với Iran. Tỷ lệ ủng hộ của ông đã giảm xuống mức thấp nhất trong nhiệm kỳ hiện tại, khi người Mỹ ngày càng không hài lòng với cách ông xử lý vấn đề chi phí sinh hoạt và cuộc chiến không được lòng dân, theo một cuộc thăm dò của Reuters/Ipsos .

​

Chọn Trung Quốc xây đường sắt 5 tỷ USD nhưng quốc gia gần 60 triệu dân lại tìm tới nước khác, không phải Nhật Bản hay Đức, để điện khí hoá toàn bộ hệ thống- Ảnh 1.

Chính phủ Kenya đang nỗ lực biến dự án đường sắt do Trung Quốc xây dựng thành một hành lang vận tải khu vực tích hợp toàn diện.

Đáng chú ý, các cuộc đàm phán mới với tập đoàn Yapi Merkezi (Thổ Nhĩ Kỳ) đang mở ra triển vọng điện hóa toàn bộ hệ thống này.

Yapi Merkezi, có trụ sở tại Istanbul, đang thảo luận với Kenya về việc lắp đặt hệ thống điện cho tuyến Đường sắt khổ tiêu chuẩn (SGR) hiện tại. Mục tiêu của kế hoạch này là tạo ra sự kết nối liền mạch với tuyến đường sắt điện mới đang được xây dựng từ biên giới Kenya vào sâu trong nội địa Uganda, kéo dài đến tận thủ đô Kampala.

Tuyến SGR được hoàn thành vào năm 2019 với vốn vay khoảng 5 tỷ USD từ Trung Quốc. Kéo dài 472 km từ thành phố cảng Mombasa đến thủ đô Nairobi, SGR là tuyến đường sắt mới đầu tiên được xây dựng ở Kenya kể từ khi giành độc lập và là dự án trọng điểm trong hợp tác Trung Quốc-Kenya theo Sáng kiến Vành đai và Con đường (BRI).

Ông Erdem Arıoğlu, Phó Chủ tịch Yapi Merkezi, cho biết công ty đặt mục tiêu thiết lập một hệ thống đường sắt hiện đại nhằm thúc đẩy thương mại xuyên biên giới và nâng cao hiệu suất vận tải.

Đề xuất này có liên quan trực tiếp đến dự án đường sắt trị giá 2,7 tỷ Euro (3,2 tỷ USD) mà tập đoàn Thổ Nhĩ Kỳ đang triển khai tại Uganda. Đây là một mắt xích quan trọng trong mạng lưới SGR quy mô lớn nhằm kết nối các nền kinh tế Đông Phi.

Kế hoạch kết nối đường sắt Đông Phi đã tăng tốc mạnh mẽ trong thời gian qua. Tháng 10/2024, Uganda và Yapi Merkezi ký thỏa thuận phát triển đoạn đường sắt nối Kampala với biên giới Kenya.

Tháng 1/2025, Kenya đàm phán với UAE về việc mở rộng tuyến SGR tới Uganda và tiềm năng là Nam Sudan. Tháng 8/2025, Kenya công bố kế hoạch huy động 4 tỷ USD để hỗ trợ xây dựng.

Theo Bộ trưởng Giao thông Davis Chirchir, Kenya cũng đang đàm phán với công ty Etihad Rail về việc vận hành dịch vụ vận tải hàng hóa trên mạng lưới mở rộng này.

Dự án mở rộng dự kiến sẽ được tài trợ chủ yếu bởi Quỹ Phát triển Đường sắt Kenya. Nguồn thu từ phí nhập khẩu 2% dự kiến mang lại khoảng 50 tỷ shilling Kenya (387 triệu USD) mỗi năm. Số tiền này sẽ được dùng để kéo dài tuyến đường từ Naivasha đến Kisumu và sau đó là Malaba (giáp biên giới Uganda).

Theo BI Africa

Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent hôm 29-4 cho biết Mỹ đã tịch thu “gần nửa tỉ USD” tài sản tiền điện tử của Iran.

Ông Bessent nói với đài Fox News: "Chúng tôi đã tịch thu được khoảng 350 triệu USD tài sản tiền điện tử và thêm vào đó là 100 triệu USD khác mà chúng tôi mới thu được gần đây, vậy là chúng tôi đã gần đạt mức nửa tỉ USD. Chúng tôi đang đóng băng các tài khoản ngân hàng ở khắp mọi nơi".

Theo ông, chiến dịch "Cơn thịnh nộ kinh tế" của Mỹ đã đẩy chính phủ Iran vào khủng hoảng.

Ông cho biết Tổng thống Donald Trump đã ra lệnh tiến hành chiến dịch gây áp lực kinh tế vào tháng 3 năm ngoái và yêu cầu ông "tăng cường áp lực hơn nữa" khoảng 3 tuần trước.

Mỹ đang gây áp lực lên các chính phủ và công ty nước ngoài để cắt đứt quan hệ với Iran.

Ông Bessent nói thêm chiến dịch gây áp lực kinh tế và việc phong tỏa của Mỹ đối với các cảng của Iran sẽ gây thiệt hại lâu dài cho nền kinh tế nước này.

Đáp lại, Iran chế giễu chiến dịch của Mỹ khi nói điều này sẽ chỉ đẩy giá dầu lên cao.

Chủ tịch Quốc hội Iran Ghalibaf đã bác bỏ sức ép từ lệnh cấm vận đang diễn ra của Mỹ. Ông cho hay đến nay chưa có giếng dầu nào của Iran bị ảnh hưởng và báo hiệu nước này sẵn sàng chịu đựng áp lực kinh tế trong ít nhất 30 ngày nữa.

Tuy nhiên, Mỹ vẫn khẳng định lệnh cấm vận của họ đang phát huy tác dụng, lập luận nếu Iran không thể xuất khẩu dầu sẽ buộc phải tích trữ dầu cho đến khi cạn sức chứa và sản xuất ngừng lại. Hậu quả của việc này là không hề nhỏ.

Các chuyên gia cảnh báo việc buộc phải đóng các giếng dầu mang theo rủi ro làm hỏng các mỏ ngầm, làm thay đổi dòng chảy của dầu và khiến việc khai thác một số mỏ trở nên khó khăn hoặc tốn kém hơn trong tương lai.

Dữ liệu vệ tinh cho thấy lượng dầu dự trữ của Iran đã tăng vọt kể từ khi Mỹ bắt đầu áp lệnh phong tỏa vào ngày 13-4.

Theo Trung tâm Chính sách Năng lượng Toàn cầu, tính đến ngày 20-4, các bể chứa tại đảo Kharg, nơi xử lý 90% lượng dầu xuất khẩu của Iran, đã đạt khoảng 74% công suất, tiếp nhận thêm khoảng 3 triệu thùng dầu.

Vì các lý do liên quan đến an toàn và vận hành, các công ty dầu mỏ thường tránh việc bơm dầu vào kho chứa vượt quá mức 80% công suất.

Chia sẻ với Al Jazeera, bà Muyu Xu, nhà phân tích dầu thô cấp cao tại Công ty Kpler, nhận định lệnh phong tỏa có thể buộc Iran phải cắt giảm sản lượng nhưng bất kỳ đợt điều chỉnh nào cũng có khả năng diễn ra một cách từ từ.

Iran thất thu hơn 6 tỉ USD

Hôm 29-4, Mỹ cho biết tàu thương mại thứ 42 cố gắng vào hoặc ra khỏi các cảng của Iran đã bị chuyển hướng, đồng thời cho biết thêm 41 tàu chở dầu với tổng cộng 69 triệu thùng dầu vẫn không thể tiếp cận các cảng của Iran do lệnh phong tỏa của Mỹ.

Đô đốc Brad Cooper, Tư lệnh Bộ Chỉ huy Trung tâm Mỹ (CENTCOM), cho biết lực 41 tàu chở tổng cộng 69 triệu thùng dầu mà chính quyền Iran không thể bán, ước tính hơn 6 tỉ USD.

Ngày 30-4, Hạm đội 3 của Mỹ thông báo binh sĩ từ 30 quốc gia sẽ tham gia cuộc tập trận RIMPAC diễn ra hai năm một lần, dự kiến từ ngày 24-6 đến 31-7 tại vùng biển ngoài khơi Hawaii.

Quy mô quân số và khí tài năm nay bao gồm hơn 25.000 quân nhân, 40 tàu mặt nước, 5 tàu ngầm và khoảng 140 máy bay các loại.

Trong lần tập trận này, phía Hàn Quốc đã được lựa chọn để đảm nhiệm vị trí chỉ huy bộ phận hàng hải. Với vai trò này, vị đô đốc Hải quân Hàn Quốc sẽ nắm quyền kiểm soát các khí tài hải quân đa quốc gia, bao gồm cả các tàu sân bay và các nhóm tác chiến đổ bộ từ Mỹ, Canada và Nhật Bản.

Theo thông tin từ Hạm đội 3, tư lệnh hạm đội này sẽ giữ quyền điều hành tổng thể cuộc tập trận, với một sĩ quan người Chile làm phó tư lệnh.

Bên cạnh đó, một sĩ quan Nhật Bản sẽ đảm nhiệm vị trí phó chỉ huy, còn phía Canada dự kiến sẽ tiếp quản quyền điều hành thành phần không quân.

Trước đây, tại kỳ RIMPAC năm 2024, một sĩ quan Hải quân Hàn Quốc từng đảm nhiệm vị trí phó chỉ huy bộ phận hàng hải.

Đại diện Hải quân Hàn Quốc khẳng định lực lượng này đã lên kế hoạch để "thực hiện thành công sứ mệnh với tư cách là bên chỉ huy, qua đó chứng tỏ năng lực điều hành tác chiến xuất sắc của quân chủng ra thế giới".

Seoul được cho là sẽ triển khai tàu khu trục ROKS Jeongjo the Great trang bị hệ thống Aegis, máy bay tuần tra hàng hải P-8 Poseidon và tàu ngầm trọng tải 3.000 tấn mang tên ROKS Dosan Ahn Chang-ho (có khả năng phóng tên lửa đạn đạo từ tàu ngầm).

Trao đổi với trang NK News vào ngày 30-4, ông Shin Seung-ki, nhà nghiên cứu tại Viện Phân tích Quốc phòng Hàn Quốc (KIDA), nhận định việc lần đầu tiên nắm quyền chỉ huy bộ phận hàng hải tại RIMPAC kỳ vọng sẽ củng cố năng lực dẫn dắt lực lượng đồng minh của Seoul trong các tình huống khẩn cấp với Triều Tiên.

Dù cuộc tập trận không bao gồm việc điều hành quân đội trực tiếp gần bán đảo Triều Tiên, nhưng ông Shin cho rằng vai trò chỉ huy này có thể là bước đệm trong quá trình chuyển giao quyền chỉ huy tác chiến thời chiến (OPCON) tương lai.

Theo chuyên gia này, Mỹ và Hàn Quốc có thể tận dụng cuộc tập trận để tăng cường phối hợp, đồng thời tạo ra những cơ hội rõ rệt hơn để đánh giá liệu Seoul đã sẵn sàng tiếp nhận quyền kiểm soát quân đội trong thời chiến hay chưa.

Sau khi tiến trình chuyển giao hoàn tất, một tướng bốn sao của Hàn Quốc sẽ lãnh đạo Bộ tư lệnh Lực lượng Liên hợp Mỹ - Hàn (CFC), còn một tướng Mỹ sẽ giữ vai trò phó tư lệnh.

Tuần trước, Tư lệnh Lực lượng Mỹ tại Hàn Quốc, Tướng Xavier Brunson, đã gửi lộ trình chuyển giao OPCON tới Lầu Năm Góc. Theo đó, các kế hoạch nhằm thỏa mãn điều kiện chuyển giao dự kiến sẽ hoàn tất vào quý 2 năm tài chính 2029.

Về phía Hàn Quốc, Tổng thống Lee Jae Myung đã đặt mục tiêu này làm trọng tâm trong chương trình nghị sự quốc phòng và cam kết giành lại quyền chỉ huy thời chiến vào năm 2030.

Dù chưa có động thái chính thức nào nhằm thay đổi tên eo biển Hormuz, nhưng quá trình này đòi hỏi sự đồng thuận quốc tế và nằm ngoài thẩm quyền của Mỹ. Sau khi Tổng thống Donald Trump gây chú ý khi đăng tải bài viết trên mạng xã hội mô tả eo biển Hormuz được đổi tên thành “eo biển Trump”. Động thái này diễn ra trong bối cảnh xung đột tại Trung Đông chưa hạ nhiệt, đàm phán Mỹ - Iran đình trệ và tuyến vận tải dầu mỏ qua eo Hormuz vẫn bị gián đoạn nghiêm trọng.

Ngày 30/4, Tổng thống Mỹ Donald Trump bất ngờ đăng tải hình ảnh chỉnh sửa tên của eo biển Hormuz thành tên "eo biển Trump". Động thái này diễn ra trong bối cảnh xung đột tại Trung Đông chưa hạ nhiệt, đàm phán Mỹ - Iran đình trệ và tuyến vận tải dầu mỏ qua eo Hormuz vẫn bị gián đoạn nghiêm trọng.

Dù chưa có động thái chính thức nào nhằm thay đổi tên eo biển Hormuz, nhưng quá trình này đòi hỏi sự đồng thuận quốc tế và nằm ngoài thẩm quyền của Mỹ. Bài đăng của ông Trump cũng nhấn mạnh cách sử dụng ngôn từ mạnh mẽ và việc xây dựng thương hiệu đặc trưng nhà lãnh đạo Mỹ trong lĩnh vực quan hệ quốc tế.

Trước đó, ông Trump cũng đe dọa Iran trên Truth Social bằng bài đăng kèm theo hình ảnh do AI tạo ra, cho thấy ông Trump cầm súng với các vụ nổ phía sau, cùng dòng chữ: “ Không làm người tử tế nữa”.

Trong những tuần gần đây, căng thẳng có xu hướng leo thang sau khi Iran tuyên bố kiểm soát Hormuz và Mỹ đáp trả bằng lệnh phong toả cảng biển Tehran. Hành động của hai bên làm dấy lên lo ngại trong cả đồng minh và đối thủ về thương mại, an ninh hàng hải, nguy cơ leo thang xung đột.

Cùng ngày, giá dầu toàn cầu tăng vọt lên mức cao nhất kể từ năm 2022 , tiếp tục lập đỉnh mới so với mức giá 120 USD/thùng vào sáng 30/4.

Axios cũng đưa tin rằng Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ dự kiến sẽ trình bày với ông Trump các kế hoạch cho khả năng hành động quân sự với Iran, dẫn nguồn từ hai người am hiểu vấn đề.

Trước đó, ông Trump được cho là bác bỏ đề xuất của Tehran về việc mở lại eo biển Hormuz, cho thấy việc phong tỏa hải quân sẽ tiếp tục cho đến khi đạt được một thỏa thuận rộng hơn.

Goldman Sachs ước tính rằng lượng dầu xuất khẩu qua “điểm nghẽn” eo biển Hormuz giảm xuống chỉ còn 4% so với mức bình thường, trong khi các cuộc đàm phán Mỹ - Iran bị đình trệ và việc phong tỏa của Mỹ tiếp tục siết chặt nguồn cung.