Dưới đây là những vấn đề chính mà hai bên dự kiến ​​sẽ thảo luận, trong đó Tehran nhấn mạnh rằng các cuộc đàm phán chính thức chỉ có thể bắt đầu sau khi Washington đưa ra cam kết về lệnh ngừng bắn ở Li-băng và dỡ bỏ các lệnh trừng phạt đối với Iran.

Thứ nhất , Iran muốn có lệnh ngừng bắn ở Li-băng, nơi các cuộc tấn công của Israel nhằm vào lực lượng Hezbollah thân Iran đã khiến gần 2.000 người thiệt mạng kể từ khi cuộc xung đột bắt đầu vào tháng 3. Israel và Mỹ cho biết, chiến dịch ở Li-băng không nằm trong thỏa thuận ngừng bắn giữa Iran và Mỹ, trong khi Tehran khẳng định việc này có liên quan.

Thứ hai , Tehran muốn Mỹ dỡ bỏ lệnh phong tỏa tài sản của Iran và chấm dứt các lệnh trừng phạt đã làm tê liệt nền kinh tế nước này trong nhiều năm. Washington tuyên bố sẵn sàng nới lỏng đáng kể các lệnh trừng phạt, nhưng chỉ khi Iran nhượng bộ về chương trình hạt nhân và tên lửa của mình.

Thứ ba , Iran muốn được công nhận quyền đối với eo biển Hormuz. Trong đó, Tehran dự định thu lộ phí và kiểm soát việc ra vào eo biển. Điều này sẽ tạo ra một sự thay đổi lớn về cán cân quyền lực trong khu vực. Mỹ muốn mở cửa eo biển cho tàu chở dầu và các phương tiện giao thông khác mà không có bất kỳ hạn chế nào, kể cả lộ phí.

Thứ tư , Iran dự kiến ​​sẽ yêu cầu bồi thường cho tất cả những thiệt hại trong cuộc chiến kéo dài sáu tuần. Mỹ chưa bình luận về vấn đề này.

Thứ năm , Iran muốn được phép làm giàu uranium, điều mà Washington đã bác bỏ và Tổng thống Donald Trump khẳng định là không thể thương lượng.

Thứ sáu , Israel và Mỹ đều muốn khả năng tên lửa của Iran bị hạn chế đáng kể. Tuy nhiên, Tehran tuyên bố sẽ không từ bỏ kho vũ khí tên lửa đồ sộ.

Thứ bảy , Iran muốn quân đội Mỹ rút khỏi khu vực, chấm dứt chiến tranh trên mọi mặt trận và cam kết không gây hấn.

Trước đó, ông Trump đã tuyên bố sẽ duy trì các khí tài quân sự ở Trung Đông cho đến khi đạt được thỏa thuận hòa bình, và cảnh báo về sự leo thang nghiêm trọng nếu Iran không tuân thủ.

Sáng nay, Phó Tổng thống Mỹ J.D. Vance đã đến Islamabad (Pakistan) để chuẩn bị cho các cuộc đàm phán dự kiến với Iran.

Phái đoàn Mỹ, do ông Vance dẫn đầu, cũng bao gồm đặc phái viên Steve Witkoff và con rể của Tổng thống Donald Trump Jared Kushner.

Một nguồn tin cấp cao của Pakistan đã ca ngợi vai trò của ông Vance trong việc thúc đẩy Mỹ và Iran hướng tới một giải pháp ngoại giao. Nguồn tin nói với CNN , rằng vai trò của ông Vance mang tính then chốt.

Theo thông tin mới nhất, Phó Tổng thống Mỹ Vance đã gặp Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif tại Islamabad. Ông Sharif cũng đã gặp phái đoàn Iran trước đó cùng ngày.

Ông khen ngợi cam kết của cả hai bên trong việc tham gia đối thoại mang tính xây dựng, và “bày tỏ hy vọng rằng các cuộc đàm phán này sẽ là bước đệm hướng tới hòa bình bền vững trong khu vực”, văn phòng của ông viết trong thông cáo báo chí.

Theo CBS News , thông tin cho rằng Iran đang lên kế hoạch thu phí đối với tàu đi qua eo biển Hormuz đang làm dấy lên lo ngại về tác động kinh tế, đặc biệt là nguy cơ đẩy giá dầu và nhiên liệu tăng cao.

Cơ chế “trạm thu phí”

Một báo cáo gần đây của Lloyd’s List Intelligence cho biết lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) trên thực tế đã thiết lập cơ chế tương tự “trạm thu phí” tại eo biển Hormuz. Theo đó, các tàu muốn đi qua khu vực này phải cung cấp đầy đủ hồ sơ, xin cấp mã thông hành và di chuyển qua một hành lang kiểm soát duy nhất dưới sự hộ tống của IRGC.

Hiện Iran chưa chính thức áp dụng phí qua eo biển - điều chưa từng có tiền lệ. Tuy vậy, theo Reuters , Tehran cho biết trong khuôn khổ thỏa thuận hòa bình dài hạn nhằm mở lại tuyến đường này, họ có thể thu phí để đảm bảo an toàn hàng hải.

Financial Times dẫn lời ông Hamid Hosseini – đại diện liên đoàn xuất khẩu năng lượng Iran – cho biết nước này đang cân nhắc mức phí khoảng 1 USD cho mỗi thùng dầu. Theo các chuyên gia vận tải biển, mức phí này có thể tương đương tới 2 triệu USD đối với mỗi tàu chở dầu. Con số này gần bằng toàn bộ chi phí thuê một tàu chở dầu cỡ lớn vận chuyển từ Trung Đông sang Trung Quốc cho cả hành trình trong năm 2025.

"Iran cần kiểm soát chặt chẽ những gì ra vào eo biển để đảm bảo lệnh ngừng bắn không bị lợi dụng cho việc vận chuyển vũ khí" , ông Hosseini nói, đồng thời nhấn mạnh tàu thuyền vẫn có thể qua lại, nhưng quy trình kiểm tra sẽ mất nhiều thời gian và Iran “không vội vàng”.

Chủ nhiệm Ủy ban An ninh Quốc gia thuộc Quốc hội Iran cho biết, theo một đề xuất của cơ quan lập pháp, phí quá cảnh qua eo biển Hormuz sẽ được thanh toán bằng đồng nội tệ của Iran là rial. Thông tin được đăng tải trên mạng xã hội X của Tổng lãnh sự quán Iran tại Mumbai (Ấn Độ) hôm thứ Sáu.

Đây là một phần của “Kế hoạch hành động chiến lược về an ninh và phát triển bền vững eo biển Hormuz” - khuôn khổ chính sách nhằm tăng cường kiểm soát an ninh đồng thời mở rộng đòn bẩy kinh tế của Iran tại khu vực.

Trên mạng xã hội Truth Social, Tổng thống Donald Trump cảnh báo Iran không nên triển khai biện pháp này đối với tuyến vận tải chiến lược nối Vịnh Ba Tư với các tuyến thương mại quốc tế, đồng thời kêu gọi chấm dứt ngay nếu việc thu phí đã diễn ra.

Eo biển Hormuz là tuyến vận chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu mỏ và khí tự nhiên hóa lỏng của thế giới. Tuy nhiên, hiện khu vực này gần như bị “đóng băng” do căng thẳng leo thang, khiến nhiều tàu chở dầu không dám đi qua. Nếu như trước đây mỗi ngày có hơn 100 tàu lưu thông, thì trong tháng 3 con số này giảm còn trung bình 6 tàu/ngày, và đầu tháng 4 chỉ nhích lên khoảng 10 tàu/ngày, theo dữ liệu của Marine Traffic.

Trong bối cảnh đó, giá dầu thế giới đã tăng mạnh, từ mức 65-73 USD/thùng trước khi xung đột nổ ra (28/2) lên trên 95 USD/thùng vào cuối tuần qua.

Việc Iran kiểm soát eo biển có thể ảnh hưởng đến giá dầu theo cách nào?

Nhà kinh tế trưởng của Capital Economics, ông Neil Shearing, cho rằng việc Iran thu phí khoảng 1 USD cho mỗi thùng dầu là chưa đủ lớn để làm biến động mạnh giá dầu toàn cầu, bởi chi phí cận biên của việc sản xuất dầu ở nhiều quốc gia vùng Vịnh Ba Tư vào khoảng 20 đô la mỗi thùng. Theo ông Neil Shearing, điều này vẫn đảm bảo lợi nhuận cao.

"Điều đó sẽ không làm tăng nhiều chi phí sản xuất. Họ vẫn sẽ thu được lợi nhuận khổng lồ trên mỗi thùng dầu" , ông chia sẻ với CBS News.

Tuy nhiên, ông dự báo giá dầu sẽ tiếp tục neo ở mức cao trong nhiều tháng nếu Iran duy trì kiểm soát chặt eo biển, bất kể có thu phí hay không. Theo ông, nguy cơ Iran sử dụng việc thu phí như một công cụ gây sức ép sẽ khiến thị trường luôn phải cộng thêm “phí rủi ro” vào giá dầu.

“Vẫn còn câu hỏi bỏ ngỏ về việc liệu điều này có bị biến thành một ‘vũ khí kinh tế’ trong tương lai hay không" , ông Shearing nói, đồng thời chỉ ra nguy cơ Iran có thể sử dụng việc tăng phí như một đòn bẩy gây sức ép với các quốc gia khác.

“Sẽ luôn tồn tại một khoản ‘phí rủi ro’ thường trực trong thị trường, thể hiện qua giá dầu. Tôi cho rằng chúng ta đang bước vào một giai đoạn mà giá dầu sẽ ở mức cao hơn vì yếu tố này” , ông nói thêm.

Ông Artem Abramov - đối tác cấp cao kiêm người đứng đầu bộ phận dầu khí tại Rystad Energy - cho biết việc thu phí qua eo biển Hormuz cũng sẽ khiến các công ty bảo hiểm tàu biển tăng phí, qua đó tiếp tục đẩy chi phí năng lượng đi lên.

“Sẽ mất một thời gian để các chủ tàu và công ty bảo hiểm thích nghi với mô hình bất thường này, vì vậy giá cước vận chuyển và phí bảo hiểm sẽ vẫn ở mức cao. Những yếu tố này làm tăng chi phí dầu mỏ, và cuối cùng người tiêu dùng sẽ là đối tượng phải gánh chịu" , ông nói.

Trong khi đó, ông Sassan Ghahramani - Giám đốc điều hành SGH Macro Advisors - cho rằng yếu tố quan trọng hơn ảnh hưởng tới chi phí năng lượng là mức độ thiệt hại đối với các cơ sở dầu khí trên khắp khu vực Vịnh.

“Vấn đề lớn hơn đối với giá dầu là thiệt hại hạ tầng, chứ không phải phí quá cảnh. Đó mới là yếu tố có thể làm thay đổi cục diện thị trường năng lượng" , ông Sassan nhận định.

Theo tờ New York Times , đây là một trong những lý do khiến Iran không thể nhanh chóng đáp ứng yêu cầu của Tổng thống Mỹ Donald Trump về việc mở cửa eo biển Hormuz.

Iran bị cáo buộc sử dụng các tàu nhỏ để rải thủy lôi ở eo biển vào tháng trước, ngay sau khi Mỹ và Israel bắt đầu cuộc chiến nhằm vào nước này. Thủy lôi, cộng với mối đe dọa từ các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái và tên lửa của Iran, đã làm giảm đáng kể số lượng tàu chở dầu và các tàu khác đi qua eo biển, đẩy giá năng lượng lên cao và mang lại cho Iran lợi thế lớn nhất trong cuộc chiến.

Sau khi lệnh ngừng bắn được công bố, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đã đưa ra cảnh báo rằng các tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz có thể va chạm với thủy lôi. Các hãng thông tấn Iran cũng đã công bố bản đồ những tuyến đường an toàn để các tàu trả phí đi qua.

Theo các quan chức Mỹ, những tuyến đường qua eo biển Hormuz bị hạn chế phần lớn là do Iran đã rải thủy lôi trong eo biển mà không tính toán. Không rõ liệu Iran có ghi lại vị trí của từng quả thủy lôi hay không. Và ngay cả khi vị trí được ghi lại, một số quả thủy lôi cũng có thể bị trôi dạt hoặc di chuyển.

Cũng giống như mìn trên đất liền, việc gỡ bỏ thủy lôi trên biển khó khăn hơn nhiều so với việc rải chúng. Quân đội Mỹ thiếu khả năng gỡ bỏ thủy lôi, chủ yếu dựa vào các tàu chiến ven biển được trang bị khả năng rà phá thủy lôi. Iran cũng không có khả năng gỡ bỏ thủy lôi nhanh chóng, ngay cả những quả thủy lôi do chính nước này rải.

Trong một bài đăng trên mạng xã hội hồi đầu tuần, khi thảo luận về việc tạm ngừng bắn với Iran, Tổng thống Trump cho biết một thỏa thuận ngừng bắn hai tuần phụ thuộc vào việc “mở cửa eo biển Hormuz hoàn toàn, ngay lập tức và an toàn”.

Đáp lại, Bộ trưởng Ngoại giao Iran Abbas Araghchi cho biết eo biển sẽ được mở cửa “với sự cân nhắc kỹ lưỡng về các hạn chế kỹ thuật”. Theo các quan chức Mỹ, nhận xét của ông Araghchi về các hạn chế kỹ thuật là ám chỉ đến việc Iran không thể nhanh chóng tìm hoặc gỡ bỏ thủy lôi. Ông Araghchi hiện đang ở Islamabad để gặp Phó Tổng thống Mỹ J.D. Vance.

Quân đội Mỹ đã tìm cách loại bỏ hải quân Iran, đánh chìm tàu và nhắm mục tiêu vào các căn cứ hải quân. Nhưng Iran có hàng trăm tàu nhỏ mà nước này có thể sử dụng để gây nhiễu hoặc rải thủy lôi. Việc loại bỏ tất cả những tàu nhỏ đó đã được chứng minh là bất khả thi.

Vì những con tàu này khó theo dõi, nên Mỹ không nắm được chính xác Iran đã rải bao nhiêu thủy lôi ở eo biển hoặc chúng đang ở đâu.

Bài báo của New York Times được đăng tải chưa đầy 24 giờ trước khi Mỹ và Iran tổ chức các cuộc đàm phán quan trọng tại Pakistan nhằm tìm kiếm giải pháp chấm dứt chiến tranh vĩnh viễn.

Trước yêu cầu của ông Trump về việc mở cửa eo biển Hormuz, vấn đề làm thế nào để tăng cường an ninh cho việc đi lại qua tuyến đường thủy này một cách nhanh chóng có thể sẽ là một điểm được thảo luận giữa phái đoàn hai nước.

Estonia sẽ không bắt giữ các tàu thuộc "hạm đội bóng tối" của Nga đang neo đậu trong vùng lãnh hải nước này vì lo ngại có thể xảy ra leo thang, Tư lệnh Hải quân Estonia Commodore Ivo Värk nói với Reuters.

Trong hơn 2 tuần qua, hàng chục tàu chở dầu neo đậu gần đảo Vaindloo không người ở của Estonia, thuộc Vịnh Phần Lan, sau các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái của Ukraine vào các cảng dầu của Nga trên biển Baltic.

Estonia - quốc gia thành viên EU - đã trở nên thận trọng hơn sau khi nước này không thể đổ bộ tàu chở dầu của Nga vào năm ngoái.

"Nguy cơ leo thang quân sự là rất cao", Tư lệnh Hải quân Estonia Ivo Värk nói với Reuters thứ Sáu (10/4).

Hiện khoảng 2-3 tàu hải quân Nga có vũ trang cùng một số tàu tuần tra Vịnh Phần Lan và dọc tuyến hàng hải mà tàu chở dầu Nga đi qua, ông Värk nói.

"Sự hiện diện quân sự của Nga ở Vịnh Phần Lan đã trở nên rõ ràng hơn rất nhiều", ông Värk cho biết, đồng thời nói thêm rằng Estonia sẽ chỉ xem xét can thiệp trong trường hợp nguy hiểm sắp xảy ra như tràn dầu hoặc nếu cơ sở hạ tầng quan trọng bị hư hại.

Vương quốc Anh, Pháp, Bỉ, Thụy Điển và các quốc gia châu Âu khác đã tăng cường nỗ lực giám sát và bắt giữ các tàu chở dầu thuộc hạm đội bóng tối của Nga.

Tháng 5/2025, khi Estonia cố gắng chặn bắt một tàu chở dầu không quốc tịch đang trên đường tới Nga, Moscow đã triển khai một máy bay chiến đấu vào không phận NATO và trên Biển Baltic, sau đó hộ tống tàu chở dầu vào vùng biển Nga.

Số lượng tàu chở dầu tại khu neo đậu Vaindloo, thuộc vùng đặc quyền kinh tế của Estonia, đã tăng gấp 3 trong tuần này, lên khoảng 30-40 tàu. Nguyên nhân là các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái của Ukraine vào các cảng Nga gần đây đã làm gián đoạn lịch bốc dỡ dầu.

Về phần mình, Nga khẳng định các tàu của nước này có quyền tự do đi lại trên Biển Baltic và Nga sẵn sàng đáp trả mọi nỗ lực ngăn chặn.

Theo Reuters

Tạp chí quân sự The War Zone (TWZ) vừa phác hoạ bức tranh tổng thể về thiệt hại máy bay chiến đấu Mỹ sau 39 ngày xung đột với Iran.

Theo đó, tính đến ngày 10-4, với hơn 13.000 lượt xuất kích, lực lượng Mỹ đã mất 39 máy bay chiến đấu các loại, bên cạnh 10 chiếc khác bị hư hại ở các mức độ khác nhau.

TWZ lưu ý con số thực tế nhiều khả năng còn cao hơn, vì họ chỉ tính các tổn thất có thể xác nhận qua nguồn mở.

Phi đội máy bay không người lái của Mỹ chịu tổn thất nặng nề nhất, chiếm hơn 60% tổng số tổn thất trong chiến đấu tại Iran.

Cụ thể, theo cập nhật của Đài CBS, Không quân Mỹ (USAF) có thể đã mất tới 24 máy bay không người lái MQ-9 Reaper có giá 30 triệu USD/chiếc.

Cũng có tới 5 chiếc máy bay chiến đấu Mỹ bị bắn hạ khi đang hoạt động trên không, trong số đó có 4 chiếc F-15E Strike Eagle trị giá 64 triệu USD/chiếc và một chiếc A-10 Warthog trị giá 19 triệu USD.

Ngoài ra, một chiếc F-35A bị trúng đạn khi hoạt động trong không phận Iran. Đây được xem là lần đầu tiên một tiêm kích thế hệ 5 của Mỹ chịu thiệt hại trong tác chiến thực tế, dù phi công vẫn kịp hạ cánh khẩn cấp an toàn.

Một chi tiết đáng chú ý khác là khoảng 20% tổn thất không đến trực tiếp từ hỏa lực đối phương, mà do "quân ta bắn trúng quân mình" hoặc do Mỹ chủ động phá hủy khí tài để tránh rơi vào tay đối phương.

TWZ nêu ví dụ điển hình là 3 chiếc F-15E bị bắn nhầm trên bầu trời Kuwait. Bên cạnh đó còn có những khí tài bị phá hủy có chủ đích trong nhiệm vụ tìm kiếm, cứu nạn chiến đấu diễn ra trên lãnh thổ Iran.

Trong số máy bay Mỹ bị phá huỷ hoàn toàn có chiếc E-3G Sentry trị giá tới 500 triệu USD. Đây là dòng máy bay cảnh báo sớm và chỉ huy trên không, đóng vai trò quan trọng trong giám sát chiến trường và điều phối tác chiến quy mô lớn.

Dựa trên số liệu trên cho thấy trong gần 6 tuần đối đầu với lực lượng Iran, chỉ riêng tổn thất về máy bay của Mỹ đã lên tới gần 2 tỉ USD.