Bộ Tư lệnh miền Nam của Mỹ ngày 27/4 thông báo đã không kích một tàu tình nghi tham gia hoạt động buôn bán ma túy tại khu vực Đông Thái Bình Dương. Ít nhất 3 người đã thiệt mạng trong vụ không kích này nhưng không có binh sĩ.


Chính quyền của Tổng thống Mỹ tấn công tàu nghi chở ma túy ở vùng biển phía Đông Thái Bình Dương. Ảnh: abcnews.com/TTXVN

Thông báo đăng trên mạng xã hội X nêu rõ con tàu trên do các tổ chức bị liệt vào danh sách khủng bố điều hành và đang di chuyển trên tuyến hàng hải bị nghi là đường vận chuyển ma túy.

Đây là vụ việc mới nhất trong loạt chiến dịch tương tự được quân đội Mỹ triển khai trong những tháng gần đây.

Theo thống kê, từ đầu tháng 9 năm ngoái, quân đội Mỹ đã tiến hành 50 cuộc không kích nhằm vào các tàu tình nghi buôn ma túy trên biển, khiến ít nhất 185 người thiệt mạng. Tuy nhiên, đến nay chính quyền vẫn chưa công bố bằng chứng xác thực cho thấy các tàu bị tấn công thực sự tham gia hoạt động buôn bán ma túy, làm dấy lên tranh luận về tính hợp pháp của các chiến dịch.

VietBF@sưu tập

Chi tiêu quân sự toàn cầu đạt gần 2.900 tỷ USD vào năm 2025, đánh dấu năm tăng thứ 11 liên tiếp trong bối cảnh tình hình địa chính trị bất ổn và chính sách tái vũ trang thúc đẩy các nước tăng ngân sách quốc phòng.Theo báo cáo được Viện Nghiên cứu Hòa bình Quốc tế Stockholm (SIPRI) công bố ngày 26/4, ba quốc gia chi tiêu nhiều nhất - gồm Mỹ, Trung Quốc và Nga - đã dành tổng cộng 1.480 tỷ USD cho lĩnh vực quốc phòng, chiếm hơn 50% tổng chi tiêu quân sự toàn thế giới.

Xét về tổng thể, chi tiêu quân sự toàn cầu năm 2025 tăng 2,9% so với năm 2024, bất chấp sự sụt giảm của Mỹ - quốc gia có ngân sách quốc phòng lớn nhất thế giới.Nhà nghiên cứu Lorenzo Scarazzato nhận định sự sụt giảm của Mỹ được bù đắp bằng chiều hướng đẩy mạnh chi tiêu quân sự ở châu Âu và châu Á trong bối cảnh thế giới đánh dấu “thêm 1 năm của những cuộc chiến và căng thẳng gia tăng”. Theo ông, diễn biến này cũng thể hiện rõ nét trong “gánh nặng quân sự” toàn cầu (tỷ lệ GDP toàn cầu dành cho chi tiêu quân sự) vốn đạt mức cao nhất kể từ năm 2009.

Báo cáo của SIPRI ghi nhận Mỹ chi 954 tỷ USD cho lĩnh vực quốc phòng, giảm 7,5% so với năm 2024, chủ yếu do không có khoản viện trợ quân sự mới nào được phê duyệt cho Ukraine, trái ngược với cam kết viện trợ tổng cộng 127 tỷ USD cho Kiev trong 3 năm trước đó. Tuy vậy, đà sụt giảm này có thể chỉ diễn ra trong thời gian ngắn vì Quốc hội Mỹ đã phê duyệt ngân sách quốc phòng hơn 1.000 tỷ USD cho tài khóa 2026 và con số có thể tăng lên đến 1.500 tỷ USD vào tài khóa tiếp theo nếu như đề xuất chi tiêu quân sự của Tổng thống Donald Trump được thông qua.

Nhà nghiên cứu Scarazzato nhấn mạnh động lực chính thúc đẩy xu hướng gia tăng ngân sách quốc phòng toàn cầu là châu Âu (bao gồm cả Nga và Ukraine), nơi chi tiêu tăng vọt 14% lên 864 tỷ USD trong năm 2025 do cuộc chiến giữa hai nước và việc Mỹ giảm can dự vào Lục địa Già.

Cũng theo SIPRI, ngân sách quốc phòng của Đức - quốc gia chi tiêu quân sự lớn thứ 4 thế giới - tăng tới 24% trong năm 2025, lên 114 tỷ USD. Ngoài ra, Tây Ban Nha cũng ghi nhận mức tăng chi tiêu quân sự rất mạnh (50%) lên 40,2 tỷ USD, đẩy ngân sách quốc phòng lên trên 2% Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) lần đầu tiên kể từ năm 1994.

Còn tại Trung Đông, dù căng thẳng vẫn kéo dài nhưng chi tiêu quân sự tại khu vực này chỉ tăng nhẹ 0,1%, đạt 218 tỷ USD. Israel và Iran thậm chí giảm chi tiêu với các mức giảm tương ứng là 4,9% xuống 48,3 tỷ USD và 5,6% xuống 7,4 tỷ USD. Tại châu Á - Thái Bình Dương, mức chi tiêu này đạt 681 tỷ USD, tăng 8,5% so với 2024, đánh dấu mức tăng lớn nhất khu vực kể từ năm 2009.

Nếu kế hoạch tiếp quản thành công, hành khách của Spirit Airlines có thể sớm được phục vụ bởi một hãng hàng không về cơ bản là thuộc sở hữu của chính phủ Mỹ.Chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump đang lên kế hoạch giải cứu hãng hàng không Spirit Airlines bằng cách nắm giữ tới 90% cổ phần doanh nghiệp, một động thái đánh dấu sự chuyển dịch mạnh mẽ sang mô hình tư bản nhà nước tại Mỹ.

Việc can thiệp trực tiếp vào một hãng hàng không tư nhân không chỉ gây chấn động thị trường mà còn làm dấy lên những lo ngại về việc chính trị hóa các quyết định kinh tế.

Hãng hàng không Spirit Airlines đã rơi vào tình trạng suy thoái trầm trọng trước khi nộp đơn xin bảo hộ phá sản theo Chương 11 vào tháng 11/2024.Doanh thu của Spirit Airlines sụt giảm mạnh và giá cổ phiếu - vốn từng ở mức trên 80 USD mỗi cổ phiếu - đã lao dốc xuống chỉ còn 0,47 USD vào đầu năm 2025.

Nếu kế hoạch tiếp quản này thành công, hành khách của Spirit Airlines có thể sớm được phục vụ bởi một hãng hàng không về cơ bản là thuộc sở hữu của chính phủ Mỹ.

Trước đó, nỗ lực tự giải cứu thông qua các giải pháp thị trường của Spirit Airlines đã thất bại khi Bộ Tư pháp Mỹ dưới thời chính quyền tiền nhiệm Joe Biden đã ngăn chặn thương vụ mua lại trị giá 3,8 tỷ USD từ JetBlue.

Thương vụ này vốn được kỳ vọng sẽ giúp Spirit Airlines cải thiện quy mô và khả năng cạnh tranh. Mặc dù Thẩm phán William Young thuộc tòa án thụ lý vụ việc thừa nhận việc sáp nhập có thể mang lại lợi ích cho người tiêu dùng, nhưng ông vẫn quyết định bác bỏ thương vụ vì cho rằng mô hình giá rẻ của Spirit Airlines giúp kiềm chế giá vé trên thị trường.

Việc bị từ chối sáp nhập đã khiến Spirit Airlines không còn lựa chọn nào khác ngoài việc sụp đổ và hiện phải chờ đợi sự hỗ trợ từ ngân sách công.

Động thái đối với Spirit Airlines được xem là bước đi mới nhất trong chiến lược can thiệp sâu của chính phủ Mỹ vào các thị trường tư nhân.

Dưới thời Tổng thống Mỹ Donald Trump, Mỹ đã nắm giữ cổ phần thiểu số tại tập đoàn Intel, xác lập "cổ phần vàng" tại U.S. Steel và trực tiếp điều chỉnh chiến lược của các công ty công nghệ như Nvidia hay AMD thông qua các biện pháp thuế quan và trợ cấp.

Thậm chí, chính quyền Mỹ còn can thiệp vào nhân sự cấp cao khi yêu cầu bãi nhiệm giám đốc điều hành của Intel hay thành viên hội đồng quản trị của Netflix.

Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo rằng việc chính phủ nắm quyền điều hành doanh nghiệp có thể dẫn đến rủi ro lớn cho nền kinh tế. Những bài học từ thất bại của Công ty năng lượng Mặt trời Solyndra - đơn vị từng nhận hơn 500 triệu USD tiền vay liên bang trước khi phá sản - cho thấy việc phân bổ vốn dựa trên tính toán chính trị thay vì hiệu quả thị trường thường dẫn đến thất bại.

Nếu thỏa thuận với Spirit Airlines được thực thi, người đóng thuế Mỹ sẽ là bên gánh chịu mọi rủi ro tài chính khi chính phủ trực tiếp lựa chọn doanh nghiệp nào được phép tồn tại và vận hành./.

Một ngày sau vụ nổ súng tại bữa tiệc tối của Hiệp hội Phóng viên Nhà Trắng, nhà chức trách Mỹ đang rà soát một bức thư điện tử do nghi phạm gửi, nhằm tìm hiểu động cơ của hắn.

Theo kênh CNN ngày 26/4, nghi phạm được xác định là Cole Tomas Allen, 31 tuổi, sống ở Torrance thuộc bang California, làm giáo viên bán thời gian và làm công việc phát triển trò chơi điện tử.



Bức ảnh nghi phạm bị khống chế được đtrên tài khoản Truth Social của Tổng thống Trump. Ảnh chụp màn hình

Bức thư trên do Allen gửi cho gia đình trước vụ tấn công, cho biết hắn ta có ý định tấn công các quan chức trong chính quyền Mỹ và bày tỏ sự tức giận về chính trị, đồng thời nói rằng: “Tôi không mong được tha thứ”. Bức thư có đoạn: “Hãy để tôi mở đầu bằng việc xin lỗi tất cả những người mà tôi đã làm tổn hại lòng tin”.

Theo Nhà Trắng, em gái của Allen khai báo với cơ quan thực thi pháp luật rằng anh trai mình có xu hướng đưa ra những phát biểu cực đoan khi tham gia các hoạt động tại Los Angeles, mua súng và thường xuyên luyện tập tại trường bắn.

Nhà chức trách cho biết trong những ngày gần đây, những phát biểu đó đã chuyển thành hành động. Anh ta lên tàu tại Los Angeles, di chuyển đến Chicago rồi tới Washington DC, nhận phòng tại khách sạn trung tâm thành phố nơi tổ chức bữa tối thường niên của phóng viên Nhà Trắng và có sự tham dự của Tổng thống Mỹ Donald Trump cũng như các quan chức cấp cao khác.

Theo CNN, anh ta mang theo một khẩu súng ngắn bán tự động và một khẩu súng ngắn. Sau đó, anh ta đã gửi cho người thân một tuyên bố tự gọi mình là “sát nhân liên bang thân thiện” và thể hiện quan điểm chống Tổng thống Trump, sau đó tìm cách vượt qua vòng an ninh bên ngoài sự kiện diễn ra tối 25/4.

Theo Quyền Bộ trưởng Tư pháp Todd Blanche, nghi phạm đã bắn một vài phát và làm bị thương một mật vụ Mỹ mặc áo chống đạn rồi bị khống chế nhanh chóng, trong khi ông Trump và các lãnh đạo khác được sơ tán gần đó.

Hiện nhà chức trách đang xem xét tuyên bố mà Allen đã gửi và lịch sử mạng xã hội của anh ta, đồng thời trao đổi với gia đình và tìm hiểu thêm về động cơ khiến anh ta thực hiện vụ tấn công.

Ông Blanche nói: “Chúng tôi vẫn đang tìm cách hiểu động cơ. Từ điều tra sơ bộ, có vẻ nghi phạm nhắm vào các thành viên trong chính quyền”.

Bức thư nêu ra một số bất bình chung chung, có thể giúp nhà chức trách xác định động cơ, bao gồm sự tức giận về điều kiện trong các trại giam giữ và dường như gọi ông Trump là “kẻ phản bội”.

Theo Công tố viên Mỹ tại Washington DC, nghi phạm bị truy tố với hai tội danh sử dụng súng và một tội danh tấn công một quan chức liên bang bằng vũ khí nguy hiểm. Ông Blanche cho biết nghi phạm không hợp tác với nhà chức trách.

Theo hồ sơ LinkedIn, Allen học tại Viện Công nghệ California từ năm 2013 đến 2017, tham gia tổ chức Christian Fellowship của trường và câu lạc bộ Nerf. Các bức ảnh trên Facebook năm 2016 cũng cho thấy anh ta tham dự các sự kiện của tổ chức này.

Khi còn là sinh viên, Allen từng xuất hiện trong một bản tin địa phương năm 2017 về việc phát triển nguyên mẫu hệ thống phanh khẩn cấp cho xe lăn.

Anh ta tốt nghiệp năm 2017, có bằng kỹ sư cơ khí và xuất hiện trong thông báo tốt nghiệp của trường.

Sau khi tốt nghiệp, anh ta làm giáo viên bán thời gian tại C2 Education, một công ty luyện thi và gia sư. Công ty này từng vinh danh Allen là “giáo viên của tháng” vào tháng 12/2024.

Allen cũng là người phát triển trò chơi điện tử và phát hành một trò chơi độc lập có tên Bohrdom trên nền tảng Steam với giá 1,99 USD. Anh ta đăng ký nhãn hiệu cho tên trò chơi này vào năm 2018. Trên LinkedIn, Allen cho biết đang phát triển một trò chơi thứ hai với tên tạm thời “First Law”.

Theo Nhà Trắng, trong những năm gần đây, Allen tham gia hoạt động chính trị với nhóm “The Wide Awakes”.

Theo hồ sơ của Ủy ban Bầu cử Liên bang, Allen đã quyên góp 25 USD cho chiến dịch tranh cử tổng thống của bà Kamala Harris vào tháng 10/2024.

Các điều tra viên tại Cục Rượu, Thuốc lá, Súng và Chất nổ Mỹ phát hiện hồ sơ cho thấy Allen đã mua hợp pháp một khẩu súng ngắn bán tự động vào ngày 6/10/2023 và một khẩu súng ngắn vào ngày 17/8/2025 tại các cửa hàng ở California.

Trong cả hai trường hợp, anh ta phải cung cấp thông tin để kiểm tra lý lịch thông qua FBI nhằm xác nhận không bị truy nã, không bị lệnh hạn chế hoặc không có tiền án.

Sau khi di chuyển bằng tàu từ Los Angeles đến Washington DC, nghi phạm nhận phòng tại khách sạn Washington Hilton – nơi tổ chức bữa tối thường niên của phóng viên Nhà Trắng.

Tối 25/4, Nhà Trắng cho biết anh ta đã gửi cho người thân các bài viết cho thấy rõ ràng anh ta muốn nhắm vào các quan chức chính quyền.

Bức thư bày tỏ xin lỗi cha mẹ, đồng nghiệp và học sinh, đồng thời cho biết không có ý định nhắm cụ thể vào lực lượng thực thi pháp luật, dù nói thêm rằng: “Tôi vẫn sẽ vượt qua hầu hết mọi người ở đây để tiếp cận mục tiêu nếu thực sự cần thiết”.

Bức thư kết lại với lời lẽ giận dữ: “Tôi cảm thấy phẫn nộ khi nghĩ về mọi điều mà chính quyền này đã làm”.

Sau khi nhận được bức thư, anh trai của nghi phạm đã liên hệ với Sở Cảnh sát New London tại Connecticut để bày tỏ lo ngại. Các thành viên khác trong gia đình cũng liên hệ với cơ quan cảnh sát.

Sau vụ việc, lực lượng thực thi pháp luật bắt đầu tái dựng hành trình và động cơ của Allen. Các mật vụ Mỹ và cảnh sát quận Montgomery đã thẩm vấn em gái của nghi phạm tại Rockville, trong khi đặc vụ FBI tập trung bên ngoài một ngôi nhà liên quan đến Allen tại Torrance.

VietBF@sưu tập

Hãng AP dẫn thông tin từ cơ quan chức năng địa phương cho biết, một máy bay cỡ nhỏ đã gặp nạn hôm 25-4 gần thành phố Minneapolis thuộc bang Minnesota khiến nữ nghị sĩ bang North Dakota, Liz Conmy, và phi công thiệt mạng.Cục Hàng không Liên bang Mỹ (FAA) xác nhận chiếc phi cơ Beechcraft BE33 gặp nạn ngay sau khi cất cánh từ sân bay Crystal vào ngày 25-4, với 2 người trên máy bay.

Trong một tuyên bố, Thống đốc bang North Dakota, Kelly Armstrong, cho biết: “Nghị sĩ Liz Conmy đã phục vụ tiểu bang và cộng đồng của mình với sự tận tâm và lòng trắc ẩn”.

“Chúng tôi vô cùng đau buồn trước mất mát bi thảm này và xin gửi lời chia buồn sâu sắc nhất đến gia đình, bạn bè và các đồng nghiệp của bà”, ông nói thêm.

Đoạn video từ camera an ninh lan truyền trên mạng xã hội được cho là ghi lại khoảnh khắc máy bay rơi xuống khu vực có nhiều cây cối trước khi phát nổ thành một quả cầu lửa, thiêu rụi cây cối và cỏ.

Trong một bài đăng trên mạng xã hội, đảng Liên minh Dân chủ - Phi đảng phái North Dakota của bà Conmy, một chi nhánh của đảng Dân chủ, cho biết cái chết của nữ nghị sĩ này là “một mất mát to lớn đối với tiểu bang”.

Ủy ban An toàn Giao thông Quốc gia Mỹ sẽ dẫn đầu cuộc điều tra nguyên nhân vụ tai nạn này.

Cảnh sát Thái Lan đã bắt giữ một công dân Indonesia bị cáo buộc lừa đảo qua mạng công dân Mỹ số tiền lên tới 10 triệu USD. Nghi phạm sẽ bị dẫn độ sang Mỹ để xét xử.

Lừa đảo số tiền lên tới 10 triệu USD

Người đàn ông Indonesia 33 tuổi bị bắt cuối tuần trước tại một khu nghỉ dưỡng cao cấp ở thị trấn ven biển Phuket, sau khi cảnh sát nhận được thông tin từ Cục Điều tra Liên bang Mỹ (FBI), lực lượng cảnh sát nhập cư quốc gia Thái Lan nói với AFP. Theo cơ quan này, FBI đã thông báo cho phía Thái Lan về lịch trình của nghi phạm rời Dubai và đến quốc gia Thái Lan hôm 22/4. Sau khi bị bắt, người này được chuyển đến trung tâm giam giữ nhập cư tại thủ đô Bangkok và đang chờ bị dẫn độ sang Mỹ.

FBI cho biết, người này bị truy nã vì thực hiện hành vi gian lận nhằm vào công dân Mỹ với số tiền khoảng 10 triệu USD. Cụ thể nghi phạm bị cáo buộc thuê người mẫu để dụ dỗ mục tiêu tham gia các kế hoạch đầu tư giả mạo thông qua cuộc gọi video, ứng dụng hẹn hò và mạng xã hội, đồng thời điều hành các đường dây lừa đảo từ Các Tiểu vương quốc Ảrập thống nhất (UAE).

Từ Đông Nam Á đến Dubai

Đông Nam Á đã nổi lên như một điểm nóng của các hoạt động lừa đảo mạng trong những năm gần đây, khi các nhóm tội phạm có tổ chức sử dụng sòng bạc, khách sạn và các khu phức hợp được canh phòng nghiêm ngặt trong khu vực làm căn cứ để tiến hành những vụ lừa đảo trực tuyến tinh vi.

Các đối tượng lừa đảo mạng đã chiếm đoạt của nạn nhân trên toàn thế giới hàng chục tỷ USD mỗi năm, thường thông qua các khoản đầu tư tiền mã hóa giả mạo và những mối quan hệ tình cảm giả tạo. Tuy nhiên, các đối tượng lừa đảo và cộng sự của chúng cũng được cho là đã mở rộng hoạt động ra ngoài khu vực.

Theo báo cáo năm 2025 của Văn phòng Liên Hợp Quốc về ma túy và tội phạm, lao động nước ngoài tại UAE đã bị “dụ dỗ tham gia công việc lừa đảo tại Đông Nam Á”, cho thấy “Dubai đang trở thành trung tâm toàn cầu về tuyển mộ và buôn người liên quan đến ngành công nghiệp gian lận qua mạng”.

Báo cáo cũng cho biết UAE “đã trở thành địa điểm được nhắm đến làm căn cứ cho các cá nhân tham gia rửa tiền có được từ hoạt động trực tuyến phi pháp, nhiều người trong số đó đã mua bất động sản tại Dubai”.

Việc Mỹ thay đổi lập trường đối với các lệnh trừng phạt dầu Nga phản ánh những sức ép trái chiều giữa mục tiêu địa chính trị và ổn định nguồn cung năng lượng toàn cầu.
Vào giữa tháng 4, Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent dõng dạc tuyên bố Mỹ sẽ không gia hạn lệnh miễn trừ đối với hoạt động bán dầu của Nga. Tuy nhiên, chỉ hai ngày sau, Bộ Tài chính đã ban hành một lệnh gia hạn tạm thời kéo dài 30 ngày.

Tổng thống Ukraine, Volodymyr Zelensky, đã lên tiếng chỉ trích quyết định này: “Mỗi đồng USD chi cho dầu mỏ của Nga đều là nguồn kinh phí rót vào chiến tranh”. Tại quê nhà, các nghị sĩ Đảng Dân chủ tại Thượng viện cũng chỉ trích động thái này, cho rằng việc gia hạn có thể làm suy giảm hiệu quả của các lệnh trừng phạt.

Tuy nhiên, đến thứ Sáu vừa qua, ông Bessent phát biểu với Associated Press rằng Mỹ không có kế hoạch gia hạn lệnh miễn trừ thêm một lần nào nữa. Thời hạn hiện tại sẽ kết thúc vào ngày 16 tháng 5.

Áp lực từ thị trường năng lượng
Sự thay đổi liên tục trong các lệnh trừng phạt dầu mỏ Nga diễn ra trong bối cảnh thị trường năng lượng toàn cầu biến động và nguồn cung đối mặt nhiều rủi ro, buộc Mỹ phải điều chỉnh chính sách.

Nếu như trước đây, Mỹ có thể sử dụng các biện pháp tài chính để gây sức ép kinh tế, thì giờ đây, các yếu tố thị trường, đặc biệt là cung – cầu năng lượng, đang ảnh hưởng đáng kể đến hiệu quả của các biện pháp trừng phạt. Điều này buộc Bộ Tài chính Mỹ phải linh hoạt điều chỉnh chính sách.Tuần trước, chính quyền Mỹ đã triển khai một đợt trừng phạt mới nhắm vào 40 công ty vận tải và tàu bè bị cáo buộc tham gia vận chuyển dầu của Iran. Chính quyền cũng trừng phạt Hengli Petrochemical - một nhà máy lọc dầu độc lập của Trung Quốc.

Giải trình trước Thượng viện tuần trước, ông Bessent cho biết quyết định gia hạn cho Nga được đưa ra sau khi nhiều quốc gia, đặc biệt là các nền kinh tế đang phát triển, bày tỏ lo ngại, yêu cầu duy trì nguồn cung dầu Nga để tránh cú sốc cung toàn cầu.

“Tôi từng tin rằng chúng tôi sẽ không gia hạn”, ông Bessent nói, đồng thời cho biết một số quốc gia đang gặp khó khăn về nguồn cung năng lượng.

Tranh luận về hiệu quả của các biện pháp trừng phạt
Theo một số ước tính, việc nới lỏng trừng phạt đã giúp Nga thu về 200 triệu USD mỗi ngày, qua đó làm giảm hiệu quả của các biện pháp gây sức ép kinh tế của Mỹ và các đồng minh phương Tây nhằm cắt đứt nguồn lực tài chính cho cuộc chiến tại Ukraine.

“Bạn không cần phải đọc Binh pháp Tôn Tử cũng biết rằng việc giúp đối thủ kiếm tiền trong khi đang có chiến tranh là một ý tưởng tồi tệ”, Thượng nghị sĩ Chris Coons chất vấn ông Bessent.”Không quốc gia nào hưởng lợi từ cuộc chiến này nhiều hơn Nga”.

Chiến lược đối với Iran cũng cho thấy sự điều chỉnh. Tháng trước, Mỹ cấp lệnh miễn trừ 30 ngày cho dầu Iran với lập luận giúp kiềm chế giá dầu thế giới và ngăn chặn Tehran chặn eo biển Hormuz. Nhưng tháng này, chính quyền Trump lại đổi hướng, để lệnh miễn trừ hết hạn và bắt đầu chiến dịch Cơn thịnh nộ Kinh tế (Operation Economic Fury). Quân đội Mỹ cũng mở rộng phạm vi phong tỏa các tàu ra vào cảng Iran ra khắp các vùng hải phận quốc tế.

Ông Bessent ví chiến dịch này như một cuộc không kích tài chính. Cả ông và Tổng thống Trump đều tin rằng Iran sẽ sớm rơi vào tình cảnh không còn chỗ chứa dầu và buộc phải đóng cửa các giếng khoan, dẫn đến sự sụp đổ kinh tế toàn diện.Tuy nhiên, Jennifer Kavanagh từ tổ chức Defense Priorities nhận định: “Đây là một kiểu phản ứng giật cục về chính sách. Sự thay đổi tiền hậu bất nhất này là bằng chứng cho thấy chính quyền Trump đã không lường trước được cuộc chiến sẽ kéo dài đến thế này”.

Trước đây, áp lực quân sự là phương thức chủ đạo với kỳ vọng sẽ buộc Iran đầu hàng. Nhưng khi chiến sự kéo dài và rủi ro leo thang quân sự trở nên quá lớn, ông Trump đã chuyển trọng tâm sang đòn đánh kinh tế sau khi đã leo thang bằng lời nói đến mức tối đa với đe dọa xóa sổ nền văn minh Iran.

Rủi ro và giới hạn
Dữ liệu từ Lloyd’s List cho thấy có dấu hiệu gián đoạn trong hoạt động của hạm đội bóng tối Iran dưới áp lực các biện pháp kiểm soát của Mỹ. Tuy nhiên, nhiều tàu liên quan đến Iran vẫn hoạt động.

Bà Jennifer Kavanagh cảnh báo: “Phong tỏa không phải là giải pháp nhanh chóng”. Việc mở rộng kiểm soát hoạt động vận chuyển dầu trên phạm vi rộng đặt ra những câu hỏi về pháp lý và vận hành. Mỹ không thể kiểm soát tất cả mọi con tàu, và các biện pháp này có thể ảnh hưởng đến uy tín của nước này.

Ông Edward Fishman từ Hội đồng Quan hệ Đối ngoại (CFR) kết luận: Việc sử dụng các lệnh trừng phạt ngày càng gắn với các yếu tố thị trường và địa chính trị. “Chúng ta chưa có một kịch bản chuẩn mực nào cho kiểu chiến tranh kinh tế này, và đó là lý do dẫn đến những bước đi phải liên tục điều chỉnh”.

Thượng nghị sĩ đảng Cộng hòa Thom Tillis, ngày 27/4, tuyên bố sẽ ủng hộ việc đề cử ông Kevin Warsh vào vị trí Chủ tịch Cục Dự trữ liên bang Mỹ (Fed), sau khi cuộc điều tra hình sự nhắm vào Chủ tịch đương nhiệm Jerome Powell chính thức được bãi bỏ.


Cựu Thống đốc Fed Kevin Warsh. Ảnh: REUTERS/TTXVN

Trước đó, ông Tillis đã cảnh báo sẽ phản đối việc xác nhận đề cử ông Warsh nếu Bộ Tư pháp không chấm dứt cuộc điều tra nhằm vào ông Powell. Với tuyên bố mới nhất, trở ngại lớn cuối cùng cho cuộc bỏ phiếu phê chuẩn Chủ tịch Fed mới tại Thượng viện Mỹ đã được tháo gỡ, chỉ vài tuần trước khi nhiệm kỳ của ông Powell kết thúc vào ngày 15/5.

Viết trên mạng xã hội, Thượng nghị sĩ bang North Carolina nhấn mạnh: "Cuộc điều tra hình sự của Văn phòng Công tố Mỹ đối với Chủ tịch Powell là một mối đe dọa nghiêm trọng đối với tính độc lập của Fed. Nó cần phải chấm dứt trước khi tôi có thể ủng hộ việc phê chuẩn ông Kevin Warsh".

Cuộc điều tra liên quan đến cách ông Powell quản lý dự án cải tạo trụ sở của Fed tại Washington, với tổng chi phí hiện ước tính lên tới 2,5 tỷ USD, tăng mạnh so với mức ước tính ban đầu là 1,9 tỷ USD. Đầu tháng 1/2026, Chủ tịch Powell đã công bố công khai về cuộc điều tra của Nhà Trắng, coi đó là một "mối đe dọa" từ Tổng thống Donald Trump và chính quyền của ông nhằm gây áp lực buộc Fed hạ lãi suất.

Lá phiếu phản đối của ông Tillis từng được coi là "ngòi nổ" có thể ngăn cản Ủy ban Ngân hàng Thượng viện trình đề cử này lên phiên họp toàn thể. Tuy nhiên, tình thế đã thay đổi vào ngày 24/4, khi Công tố viên liên bang Mỹ Jeanine Pirro tuyên bố chấm dứt cuộc điều tra hình sự, đồng thời chuyển vụ việc cho Tổng Thanh tra Fed Michael Horowitz tiến hành điều tra hành chính theo đúng quy trình thông thường. Tuy nhiên, bà Pirro vẫn để ngỏ khả năng tái khởi động điều tra hình sự "nếu các tình tiết thực tế cho phép".

Về phía Tổng thống Trump, trong tuyên bố ngày 25/4, ông cho biết vẫn chưa chấp nhận chấm dứt hoàn toàn vụ việc này, khẳng định ông có "nghĩa vụ phải làm rõ" lý do chi phí cải tạo tăng vọt.

Trong tuyên bố đăng trên mạng xã hội ngày 26/4, ông Tillis cho biết đã nhận được "đảm bảo" rằng vụ án hình sự chỉ được tái khởi động nếu kết quả điều tra của Tổng Thanh tra cho thấy có cơ sở. Thượng nghị sĩ bang Bắc Carolina nhấn mạnh ông Warsh là "ứng viên xuất sắc" và đã đến lúc Fed tập trung trở lại vào nhiệm vụ chính của mình.

VietBF@sưu tập

Châu Âu đang ở vị thế vô cùng khó xử trong cuộc xung đột Mỹ/Israel - Iran. Họ vừa không phải là bên ra quyết định có ảnh hưởng đến cuộc chiến, vừa không phải là bên trung gian hòa giải có ảnh hưởng đáng kể. Châu Âu chỉ là bên ngoài cuộc, bất lực trong việc can thiệp và là nạn nhân gánh chịu những tổn thất không ngừng lan rộng.

An ninh cùng những bất ổn liên đới

Xung đột ở Trung Đông đã làm trầm trọng thêm tình hình an ninh vốn đã mong manh của châu Âu. Thứ nhất, chính sách của châu Âu nhằm hỗ trợ Ukraine chống Nga đang đối mặt với những thách thức đáng kể. Sự bùng nổ của cuộc chiến tranh Mỹ/Israel - Iran làm các nguồn lực an ninh của phương Tây, đặc biệt là từ Mỹ, chuyển hướng sang Trung Đông.

Về khách quan, điều này khiến Ukraine rơi vào thế bất lợi hơn trong cuộc xung đột với Nga. Đại điện cấp cao của Liên minh châu Âu (EU) về chính sách đối ngoại và an ninh, bà Kaja Kallas tuyên bố cả Trung Đông và Ukraine đều đang tranh giành cùng một nguồn lực và “trọng tâm chính của Mỹ là Trung Đông”.

Theo dự báo của các viện nghiên cứu Mỹ, năng lực sản xuất tên lửa Patriot của Mỹ là 270 quả/năm, nhưng chỉ trong chưa đầy 2 tuần kể từ khi xung đột Trung Đông bùng nổ, Mỹ và các đồng minh Vùng Vịnh đã tiêu thụ hơn 1.000 quả. Tổng thống Ukraine Zelensky cũng công khai thừa nhận xung đột Trung Đông đã khiến kho vũ khí của Mỹ nhanh chóng cạn kiệt và làm giảm cơ hội của Ukraine nhận được thêm viện trợ quân sự. Trước đó, Ukraine bày tỏ sẵn sàng cử một đội chống máy bay không người lái đến Trung Đông để đổi lấy việc Mỹ tiếp tục viện trợ, nhưng ông Trump đã bác bỏ đề nghị này.

Cuộc khủng hoảng năng lượng toàn cầu do chiến tranh gây ra đang gây bất lợi cho Ukraine. Giá năng lượng toàn cầu tăng cao không chỉ mang lại nhiều doanh thu hơn cho Nga mà còn khiến các lệnh trừng phạt năng lượng của phương Tây đối với Nga trở nên phi lý và không bền vững hơn. Điều này buộc Mỹ phải tuyên bố nới lỏng lệnh trừng phạt đối với dầu mỏ của Nga.

Về khách quan, động thái này khiến các lệnh trừng phạt năng lượng đơn phương của châu Âu đối với Nga khó có thể được thực hiện và làm giảm đáng kể khó khăn của Moscow trong việc né tránh các lệnh trừng phạt. Dữ liệu từ hệ thống theo dõi hàng hóa của công ty phân tích năng lượng Kpler (Bỉ) cho thấy một lượng lớn các sản phẩm dầu thô của Nga hiện đang lênh đênh trên biển, trong đó phần lớn đang vượt qua Ấn Độ Dương để đến các cảng của Ấn Độ.

Cùng với đó, các cuộc thảo luận về việc đồng thời nới lỏng các lệnh trừng phạt cũng đã nổi lên ở châu Âu, thậm chí trong chuyến thăm Pháp ngày 14/3, ông Zelensky còn công khai đặt câu hỏi khó với Tổng thống Pháp Macron rằng “liệu châu Âu đã đạt được sự đồng thuận về việc nới lỏng các lệnh trừng phạt đối với Nga chưa?”.

Thứ hai, vị thế đồng minh an ninh của Tổ chức hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) đang lung lay mạnh. Kể từ khi tái đắc cử, ông Trump thường xuyên đặt câu hỏi về giá trị của NATO đối với Mỹ, cho rằng khi nước này có nhu cầu thì các đồng minh NATO không ủng hộ. Những diễn biến cuộc xung đột ở Trung Đông dường như lại càng cung cấp một ví dụ chính xác cho quan điểm này. Trong cuộc phỏng vấn với Báo Financial Times ngày 15/3, ông Trump tuyên bố NATO vẫn luôn là “còn đường một chiều”.

Ông phàn nàn rằng, các đồng minh châu Âu đã không đứng về phía Mỹ trong các vấn đề Trung Đông, thậm chí còn tuyên bố một cách khiêu khích rằng Anh có thể gửi 2 tàu để chia sẻ chiến lợi phẩm sau khi mối đe dọa từ Iran bị tiễu trừ. Ông Trump thậm chí còn đe dọa rằng NATO sẽ phải đối mặt với “tương lai rất tồi tệ” nếu các đồng minh của Mỹ không hỗ trợ nước này trong việc mở eo biển Hormuz.

Thứ ba, an ninh biên giới của châu Âu ngày càng chịu áp lực. Khi môi trường an ninh xung quanh suy yếu, những áp lực an ninh đến từ bên ngoài mà châu Âu đang phải đối mặt cũng ngày một tăng lên. Khi căn cứ quân sự của Anh ở đảo Síp bị trúng tên lửa của Iran, vấn đề này càng trở nên được quan tâm và gây ra lo ngại khắp châu Âu, buộc nhiều quốc gia ở châu lục này phải triển khai các hoạt động quân sự phòng thủ, đồng thời tăng cường sự hiện diện quân sự ở khu vực vành đai. Về mặt xã hội, sau khi xung đột bùng nổ, Cơ quan Cảnh sát Liên minh châu Âu (Europol) đã cảnh báo rằng xung đột Trung Đông có thể tác động trực tiếp đến xã hội EU, làm leo thang nhiều mối đe dọa an ninh như khủng bố, tội phạm mạng, chủ nghĩa cực đoan bạo lực. Bất ổn khu vực cũng có thể làm tăng áp lực dòng người tị nạn đổ về châu Âu. Quỹ RFBerlin (Đức) cho hay Đức sẽ trở thành điểm đến phổ biến nhất cho người Iran nếu muốn tránh xung đột, với tỷ lệ 28% người Iran được hỏi cho biết họ muốn tìm kiếm tị nạn ở quốc gia này.

Nền kinh tế chảy máu

Cuộc chiến Mỹ/Israel - Iran đã khiến châu Âu không còn đường lui trong chính sách năng lượng và không còn chỗ cho sự tăng trưởng kinh tế. Kể từ khi xung đột Nga - Ukraine bùng nổ, châu Âu đã theo đuổi chính sách tách khỏi Nga trong lĩnh vực năng lượng, theo đó việc thiết lập quan hệ đối tác năng lượng với các quốc gia Trung Đông là một bước đi quan trọng. Sau khi chiến tranh Mỹ/Israel - Iran bùng nổ, châu Âu buộc phải đối mặt với sự cạnh tranh khốc liệt hơn trên thị trường năng lượng toàn cầu, nguy cơ khủng hoảng năng lượng của lục địa này cũng tăng lên.

Đầu tiên là vấn đề thiếu hụt khí đốt. Lượng dự trữ khí đốt tự nhiên của châu Âu vào đầu năm 2026 thấp hơn nhiều so với mức trung bình những năm gần đây. Tính đến cuối tháng 2/2026, châu Âu chỉ còn 46 tỷ m3, trong khi năm 2025 là 60 tỷ m3 và năm 2024 là 77 tỷ m3. Trong bối cảnh việc vận chuyển khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) bị hạn chế qua eo biển Hormuz, châu Âu buộc phải cạnh tranh năng lượng với các khách hàng từ các khu vực khác trên thị trường giao ngay. Tổ chức SEB Research (Thụy Điển) dự đoán, sự cạnh tranh từ các nền kinh tế châu Á có thể khiến châu Âu mất khoảng 5,5 triệu tấn LNG.

Thứ nữa là vấn đề giá dầu cao. Dữ liệu từ Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) cho thấy nguồn cung dầu toàn cầu giảm 8 triệu thùng mỗi ngày trong tháng 3. Khi cuộc chiến bước sang tuần thứ 3, giá dầu quốc tế vẫn duy trì ở mức trên 100 USD/thùng. Chịu ảnh hưởng từ hiệu ứng lan tỏa, chi phí năng lượng của châu Âu đã tăng đáng kể, thậm chí đứng trên bờ vực khủng hoảng.

Ngày 11/3, tại Nghị viện châu Âu (EP), Chủ tịch Ủy ban châu Âu (EC) Ursula von der Leyen tuyên bố chỉ trong hơn 10 ngày kể từ khi xung đột bùng nổ, người đóng thuế châu Âu đã phải gánh thêm 3 tỷ euro chi phí cho việc nhập khẩu nhiên liệu hóa thạch. Trong bối cảnh châu Âu chủ động tách khỏi Nga trong lĩnh vực năng lượng, họ có thể phải đối mặt với một viễn cảnh mới, với đặc trưng “tách khỏi Trung Đông một cách bị động” và “Mỹ là kẻ thống trị”, kết quả là cấu trúc năng lượng vốn đã dễ tổn thương của châu Âu lại càng trở nên yếu kém.

Chi phí năng lượng tăng cao là một đòn chí mạng đối với nền kinh tế vốn đã phải chịu nhiều áp lực của châu Âu. Ủy viên kinh tế EC Valdis Dombrovskis tuyên bố việc giá dầu Brent duy trì ở mức 100 USD/thùng có nghĩa là lạm phát của EU sẽ vượt quá 3% vào năm 2026, đồng thời tăng trưởng kinh tế năm 2026 sẽ thấp hơn 0,4 điểm phần trăm so với mức dự báo trước đó là 1,4%.

Nhà kinh tế học nổi tiếng người Đức Veronika Grimm viết trên tờ Handelsblatt (Đức): “Điều này có nghĩa là hy vọng về sự phục hồi kinh tế của người dân đã tan biến một lần nữa”. Ngoài ra, chiến sự ở Trung Đông cũng sẽ đẩy chi phí vận chuyển hàng hóa toàn cầu lên cao và gây đứt gãy thương mại, đây cũng là tin xấu đối với thị trường thương mại lớn như châu Âu.

Vị thế chính trị suy giảm

Tình trạng chia rẽ là điều người ta có thể nhìn thấy rõ nhất từ cuộc chiến ở Trung Đông lần này đối với châu Âu. Sau các cuộc tấn công của Mỹ và Israel, Tây Ban Nha là nước đầu tiên tuyên bố phản đối cuộc tấn công nhằm vào Iran và từ chối để Mỹ sử dụng căn cứ hải quân Rota và căn cứ không quân Moron ở nước này cho bất kỳ hành động quân sự nào chống lại Iran, đồng thời triệu hồi vô thời hạn Đại sứ của mình tại Israel.

Các nước như Pháp, Hà Lan... cũng bắt đầu đặt câu hỏi liệu hành động của Mỹ và Israel có “vi phạm luật pháp quốc tế” hay không. Tuy nhiên, lập trường của một số nhà lãnh đạo EU, Đức, Anh và một số nước khác lại có phần mơ hồ. Bà Ursula von der Leyen tuyên bố: “Không cần phải rơi nước mắt trước sự sụp đổ của chế độ Iran”.

Thủ tướng Đức Friedrich Merz cũng tuyên bố không thể lên án Mỹ, đồng thời khi gặp Tổng thống Mỹ tại Nhà Trắng, ông đã giữ im lặng khi ông Trump công khai chỉ trích Tây Ban Nha, Anh và đe dọa leo thang chiến tranh thương mại chống châu Âu. Điều này không chỉ làm suy yếu đáng kể vai trò lãnh đạo của Đức trong EU, mà còn khiến chính ông Merz phải chịu nhiều chỉ trích gay gắt trong EU và ở Đức.

Cuộc xung đột Trung Đông cũng làm lộ rõ hơn những mâu thuẫn nội bộ của EU. Kaja Kallas, Đại diện cấp cao về chính sách đối ngoại và an ninh của EU, đáng lẽ phải là người phát ngôn về chính sách đối ngoại của EU, tuy nhiên, sau khi chiến sự nổ ra tại Trung Đông, bà Ursula von der Leyen lại đi tiên phong với việc tiến hành hàng chục cuộc điện đàm với các nhà lãnh đạo của EU và các nước Trung Đông. Theo đó, lập trường công khai của bà Ursula von der Leyen vượt xa sự đồng thuận của các quốc gia thành viên EU. Điều này đã khiến bà Kaja Kallas và nhiều quốc gia thành viên EU tỏ ra không hài lòng, đồng thời công khai phơi bày sự bất đồng lâu nay giữa hai bà Ursula von der Leyen và Kaja Kallas.

Đó là chưa kể, uy tín của châu Âu với tư cách là bên trung gian ngoại giao đã bị tổn hại. Trong vấn đề hạt nhân Iran, châu Âu luôn đóng vai trò là bên trung gian đáng tin cậy giữa Mỹ và Iran, tạo điều kiện thuận lợi cho việc đi đến Kế hoạch Hành động chung toàn diện (JCPOA) năm 2015 về vấn đề hạt nhân Iran. Tuy nhiên, trong cuộc xung đột Trung Đông hiện nay, châu Âu không chỉ mất đi sự hiện diện và ảnh hưởng trong khu vực mà còn mất đi cả lòng tin từ phía Iran.

Ngày 12/3/2026, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran công khai tuyên bố: “Sự thờ ơ và ngầm chấp thuận của EU đối với sự xâm lược và hành vi bạo lực của Mỹ và Israel tương đương với sự đồng lõa”. Trong cuộc xung đột lần này, châu Âu không còn có thể đóng vai trò trung lập trong việc làm trung gian hòa giải, ảnh hưởng khu vực của châu Âu chắc chắn sẽ bị suy giảm đáng kể. Josep Borrell Fontelles, người từng là Đại diện cấp cao của EU về chính sách đối ngoại và an ninh, cũng cho rằng EU cần lên án rõ ràng hơn trước các hành vi vi phạm luật pháp quốc tế, “cho dù việc lên án đó nhằm vào Nga, Israel hay Mỹ” và “việc áp dụng luật pháp quốc tế một cách chọn lọc sẽ làm EU mất uy tín”.

Rõ ràng, trong thời đại của cạnh tranh nước lớn khốc liệt, châu Âu tiếp tục phải đối mặt với tình cảnh bị động chiến lược, tổn thất lợi ích, kéo dài và sự suy giảm vị thế địa chính trị ở cả 3 hướng Đông, Tây và Nam. Đối với châu Âu, tổn thất được cho là đau đớn nhất chính là việc mất dần khả năng bảo vệ lợi ích của chính mình và sự coi trọng như vốn có.

Ông Andrey Ivanovich Belousov - Đại sứ lưu động của Bộ Ngoại giao Nga kiêm Trưởng phái đoàn Nga tham dự Hội nghị rà soát Hiệp ước không phổ biến vũ khí hạt nhân (NPT) - ngày 27/4 nhận định rằng khả năng 5 nước thành viên thường trực của Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc cắt giảm và tiến tới loại bỏ hoàn toàn kho vũ khí hạt nhân là rất thấp.Trả lời phỏng vấn của hãng tin RIA Novosti, ông Belousov nhấn mạnh Nga hoàn toàn chia sẻ mong muốn chung của nhân loại về việc loại bỏ vũ khí hạt nhân và thiết lập một "thế giới không vũ khí hạt nhân, an toàn hơn cho tất cả mọi người". Tuy nhiên, việc có được sự đồng thuận và hành động của các nước trong vấn đề này không phải là điều dễ.

Ông Belousov nhận định: "Khả năng thực tế của việc thúc đẩy cắt giảm kho vũ khí nhằm tiến tới loại bỏ hoàn toàn vũ khí hạt nhân... đòi hỏi phải có môi trường chính trị - quân sự thuận lợi. Tuy nhiên, cần nhìn vào thực tế rằng, trong điều kiện thách thức hiện nay khi tình hình quốc tế ngày càng bất ổn, căng thẳng gia tăng và quan hệ giữa các quốc gia hạt nhân bị suy giảm..., khả năng này là không mấy đáng kể".Bên cạnh đó, ông Belousov cũng cảnh báo về kế hoạch của “bộ 3 hạt nhân phương Tây” (gồm Mỹ, Anh và Pháp) trong việc tăng cường kho vũ khí hạt nhân và xây dựng cơ sở hạ tầng mới cho các nhu cầu hạt nhân, bao gồm cả trên lãnh thổ của các đồng minh không sở hữu vũ khí hạt nhân.

Tuyên bố trên của phía Nga được đưa ra ngay trước thềm Hội nghị rà soát NPT lần thứ 11, dự kiến diễn ra tại New York (Mỹ) từ ngày 27/4 - 22/5.